VIII SA/Wa 634/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody o nabyciu nieruchomości z mocy prawa przez gminę, uznając, że nieruchomość spełniała wymogi do komunalizacji.
Skarga dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 2007 r. o nabyciu z mocy prawa przez Gminę G. nieruchomości rolnej. Skarżąca podnosiła, że część działki stanowiła las i była zabudowana, co miało wykluczać jej komunalizację jako nieruchomości rolnej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że nieruchomość spełniała wymogi ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w tym definicję nieruchomości rolnej z Kodeksu cywilnego, a zapisy w ewidencji gruntów i planach zagospodarowania przestrzennego potwierdzały jej rolnicze przeznaczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 lipca 2024 r., która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie nabycia z mocy prawa przez Gminę G. nieruchomości położonej w obrębie M. Skarżąca zarzucała, że decyzja Wojewody była wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ część działki stanowiła las (0,20 ha) i była częściowo zabudowana (0,02 ha), co wykluczało jej nabycie jako nieruchomości rolnej. Sąd analizując sprawę w trybie nadzoru stwierdził, że nieruchomość spełniała wymogi określone w art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Podkreślono, że definicja nieruchomości rolnej z Kodeksu cywilnego obejmuje grunty, które są lub mogą być wykorzystywane do działalności wytwórczej w rolnictwie, a zapisy w ewidencji gruntów oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego potwierdzały rolnicze przeznaczenie działki. Sąd odwołał się do orzecznictwa wskazującego, że o rolniczym charakterze gruntu decyduje jego przeznaczenie, a nie tylko sposób obecnego wykorzystania. Wskazano również, że nawet część zabudowana (użytek rolny zabudowany) oraz las mogą wchodzić w skład gospodarstwa rolnego podlegającego komunalizacji. Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody, a tym samym oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, nieruchomość, która jest częściowo lasem lub posiada zabudowania (np. użytek rolny zabudowany), może zostać uznana za nieruchomość rolną i nabyta z mocy prawa przez gminę, jeśli spełnia pozostałe wymogi ustawy i definicję nieruchomości rolnej z Kodeksu cywilnego, która uwzględnia potencjalne wykorzystanie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że definicja nieruchomości rolnej z KC obejmuje grunty, które są lub mogą być wykorzystywane rolniczo, a zapisy w ewidencji gruntów i planach zagospodarowania przestrzennego potwierdzają rolnicze przeznaczenie. Część zabudowana (użytek rolny zabudowany) oraz las mogą wchodzić w skład gospodarstwa rolnego podlegającego komunalizacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.g.n.r.S.P. art. 13 § ust. 2
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu lub Agencji stają się z mocy prawa własnością gmin. Ustawa ma zastosowanie do nieruchomości rolnych w rozumieniu KC, położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Nie wyklucza to nabycia przez gminę części nieruchomości, która spełnia przesłanki.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku rażącego naruszenia prawa.
k.c. art. 46¹
Kodeks cywilny
Definicja nieruchomości rolnej jako nieruchomości, która jest lub może być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 158
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.
k.c. art. 55³
Kodeks cywilny
Definicja gospodarstwa rolnego.
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o oddaleniu skargi.
u.k.w.i.h. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Część działki stanowiła las (0,20 ha) i była częściowo zabudowana (0,02 ha), co wykluczało jej nabycie jako nieruchomości rolnej. Decyzja Wojewody była wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Kryterium wyodrębniającym nieruchomość rolną jest rzeczywisty lub potencjalny sposób jej wykorzystania. O rolniczym charakterze gruntu przesądza tylko jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób obecnego wykorzystywania.
Skład orzekający
Marek Wroczyński
przewodniczący sprawozdawca
Leszek Kobylski
sędzia
Iwona Szymanowicz-Nowak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nabycia nieruchomości rolnych z mocy prawa przez gminy, definicja nieruchomości rolnej, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu wydania decyzji Wojewody (2007 r.) oraz stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia nabywania nieruchomości przez gminy i interpretacji definicji nieruchomości rolnej, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Czy las i zabudowania na działce mogą uniemożliwić jej nabycie przez gminę? WSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 634/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Leszek Kobylski
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
156. par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2018 poz 91
art. 13 ust. 2
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, , Protokolant Specjalista Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi M.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nabycia prawa własności oddala skargę.
Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 634/24
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2024 roku, znak: [...] Minister Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2024 roku, poz. 572 dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku M. S. – odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 roku, znak: [...].
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Wojewoda [...] działając na podstawie art. 13 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa(DZ.U z 1995 roku, nr 57, poz. 299 ze zm. dalej jako ustawa) stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę G. z dniem [...] lipca 1990 roku nieruchomości położonej w obrębie M., gmina G., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K..
M. S. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 roku. Podnosiła, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji jej poprzednik prawny A. S., a nie Skarb Państwa był właścicielem działki nr [...].
Organ podnosił, że merytoryczną podstawą badanej decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2007 r., znak: [...], był art. 13 ust. 2 i 4 w zw. z art. 2 ustawy z 19 października 1991 r. Zgodnie z powołanym przepisami, aby nieruchomość stała się własnością gminy z mocy prawa, na dzień 30 czerwca 2000 r., musiał ona:
1) stanowić mienie Skarbu Państwa,
2) nie być przekazana do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub Agencji Nieruchomości Rolnych,
3) stanowić nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, tj. nieruchomość rolną (grunty rolne), która była lub mogła być wykorzystywana do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej,
4) być położona na obszarze przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej.
Jak wynika z odpisu z księgi wieczystej nr [...], wydanej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w K., wg stanu na 26 Ilpca 2007 r., sporna nieruchomość stanowiła na dzień 30 czerwca 2000 r. własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 z późn. zm.), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. W związku z tym. Wojewoda [...] wydając swoją decyzję [...] grudnia 2007 r. oparł się na wpisie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa ujawnionym wówczas w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych w K.. Taki wpis widniał bowiem w księdze wieczystej założonej dla tej nieruchomości. Co więcej - gdyby nawet Wojewoda poddał pod wątpliwość domniemanie wiary publicznej ksiąg wieczystych, nie mógłby w prowadzonym postępowaniu administracyjnym tego domniemania podważyć. Kwestia przeprowadzenia bowiem dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej, jest zagadnieniem prawa cywilnego. Przyjęcie, że domniemanie to mogłoby być obalone także w postępowaniu administracyjnym, prowadziłoby do sytuacji, w której organ administracji publicznej zastępowałby sąd powszechny (por, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2100/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Nieruchomość nie była również przekazana do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa - co potwierdza pismo Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w W. z 30 kwietnia 2024 r.
Jak wynika z ewidencji gruntów sporządzonej wg stanu na dzień 1 lipca 2000 r., działka nr [...] stanowiła grunty orne (RV) o pow. 0,37 ha i (RVI) o pow. 0,80 ha, użytki rolne zabudowane {B-RV) o pow. 0,02 ha oraz lasy i grunty leśne (LsV) o pow. 0,20 ha. Zgodnie z art. 46 ¹ Kodeksu cywilnego, nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Grunty orne oraz użytki rolne zabudowane - niewątpliwie były nieruchomościami rolnymi. Jeżeli chodzi o lasy i grunty leśne, to definicja nieruchomości rolnej nie jest na tyle precyzyjna, aby można było na jej podstawie bezspornie wskazać, że nieruchomość składająca się z użytków zarówno rolnych, jak i nierolnych (tak jak w tej sprawie) - nie jest nieruchomością rolną. Niezależnie od tego, na nabycie przez gminy lasów niewydzielonych z nieruchomości rolnych, pozwalał art. 1 pkt 3 ustawy z 19 października 1991 r.
Zgodnie z obowiązującym 30 czerwca 2000 r. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy G., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Gminy
G. z [...] listopada 1992 r., ogłoszoną w Dz. Urz. Woj. Nr 21, poz. 140 - działka nr [...], z miejscowości M. położona była na terenie rolnym.
Zdaniem organu decyzja Wojewody nie naruszała więc rażąco przepisów merytorycznych, które stanowiły podstawę jej wydania. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie dała również podstaw do przyjęcia, aby badana decyzja, obarczona była którąkolwiek z pozostałych wad nieważnościowych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Skargę na decyzję organu wniosła M. S..
Organowi administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, zarzucała:
naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tj. z dnia 21 marca 2024 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 589)), polegające na tym, że organ nie wziął w ogóle pod uwagę, iż Wojewoda [...] wydając przedmiotową decyzję pominął, że przedmiotowa działka nr [...] położona w obr. M. gm. G. jest tylko częściowo działką rolną, gdyż jak wynika z ewidencji gruntów na dzień 1 lipca 2000r. działka ta na pow. 0,20 ha stanowiła lasy, a na pow. o,02 ha była działką budowlaną (szczegółowo opisane to zostało na str. 3 uzasadnienia skarżonej decyzji), co miało istotny wpływ na nieważność wydanej decyzji, będącej przedmiotem niniejszego postępowania;
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zbadania całości materiału dowodowego, a w szczególności brak uwzględnienia zapisów ewidencji gruntów dotyczących przedmiotowej działki, tj. naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14.6.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej: k.p.a. w sytuacji, w której Wojewoda stwierdza w przedmiotowej decyzji, że przedmiotowa działka jest niezabudowana, a jako podstawę wskazuje przepisy dotyczące wyłącznie działek o przeznaczeniu rolnym, w sytuacji, gdy przedmiotowa działka jest częściowo zabudowana na pow. 0,02 ha {B-RV), a na pow. 0,20 ha stanowi grunt leśny (LsV), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zdaniem skarżącej;
i wnosiła:
i. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej i skierowanie sprawy do I Instancji w celu wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji nr [...] Wojewody [...] z [...] grudnia 2007r. znak: [...];
ii. na podstawie art. 200 p.p.s.a o zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w W. na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw wg. norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podnosiła, że prowadzone przez Organ postępowanie nie zostało przeprowadzone w sposób właściwy, a z całą pewnością analiza zebranych danych w sprawie nie była rzetelna i zupełnie pominęła fakt częściowej zabudowy istniejącej do chwili obecnej na działce oraz przeznaczenia leśnego części działki. Wojewoda [...] wydając przedmiotową decyzję nie wziął pod uwagę, że przedmiotowa działka nr [...] położona w obr. M. gm. G. jest tylko częściowo działką rolną, gdyż jak wynika z ewidencji gruntów na dzień 1 lipca 2000r. działka ta na pow. 0,20 ha stanowiła lasy, a na pow. o,02 ha była działką budowlaną (szczegółowo opisane to zostało na str. 3 uzasadnienia skarżonej decyzji).
Te fakty nie zostały poddane analizie przez organ wydający skarżona decyzję. Słusznie organ pisze w uzasadnieniu (str. 2) iż "Decyzja Jest wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy Jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem, co na podstawie jego brzmienia od ‘’razu rzuca się w oczy".
Tak też było w tym przypadku. Decyzja Wojewody [...] nic nie wspomina o częściowo zabudowanej nieruchomości, a wręcz stwierdza, iż chodzi o nieruchomość niezabudowaną w sentencji decyzji oraz częściowo stanowiącej las. Przepisami będącymi podstawą do wydania decyzji przez wojewodę były przepisy dotyczące gruntów rolnych, a nie budowlanych czy leśnych.
Na poparcie wyżej przytoczonych argumentów przytoczę treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2011 r., I SA/Wa 1745/10, gdzie sąd stwierdził:
"Urzędowym potwierdzeniem, czy dany obszar spełnia wymogi gruntu rolnego czy lasu. Jest stosowny zapis w ewidencji gruntów i budynków. Kwestionować powyższego nie mogą ani organy administracji, ani sąd poprzez klasyfikowanie danego gruntu Jako nieruchomości rolnej tylko w oparciu o definicję ustawową zawartą w Kodeksie cywilnym i z pominięciem zapisu w ewidencji."
W tym stanie rzeczy należy uznać, że zaskarżona decyzja narusza cytowane w skardze przepisy, a sama skarga była konieczna i uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie kontroli sądu poddano decyzję wydaną w postępowaniu nieważnościowym. W tym wypadku dokonanie oceny wydanej decyzji w zakresie zgodności z prawem podlega specyficznym regułom, bowiem celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego punktu widzenia - czy decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 k.p.a. Sprawa nie toczy się zatem w trybie zwykłym, lecz w trybie nadzoru, kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew wynikającej z art. 16 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 1998 r. II SA 456/98). Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91).
W postępowaniu nieważnościowym nie wyklucza się prowadzenia innych dowodów niż zgromadzone w postępowaniu zwykłym. Ustawodawca nie wprowadził zakazu prowadzenia nowych dowodów mających na celu ustalenie czy oceniane w tym postępowaniu orzeczenie rażąco narusza prawo.
Z orzecznictwa sądów administracyjnych i piśmiennictwa wynika, że właściwy organ w postępowaniu nieważnościowym może prowadzić postępowanie dowodowe dla ustalenia czy podmiot wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji ma przymiot strony, a także w granicach sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.02. 2011 roku, syg. akt II OSK 1645/10; z dnia 5.04.2013 roku, syg. akt II OSK 2344/11).
W doktrynie jednoznacznie wskazuje się na rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 158 § 1 k.p.a. następuje na podstawie wyników czynności dowodowych postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ( Adamiak, Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz Beck 2016, str. 781, nb.2 do art.158 k.p.a.).
Przede wszystkim należy zauważyć i podkreślić, że zaskarżona decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie czy decyzja nie została wydana z ciężkim kwalifikowanym naruszeniem prawa, enumeratywnie wyliczonym w art. 156 § 1 k.p.a. W tym trybie postępowania, w którym ocenia się czy doszło do zaistnienia przesłanek nieważnościowych nie prowadzi się na nowo postępowania dowodowego, a jedynie dokonuje oceny czy zastosowano normy prawa materialnego do stanu faktycznego odpowiadającego hipotetycznemu stanowi faktycznemu zapisanemu w tej normie.
Postępowanie prowadzone w trybie art. 156 § 1 k.p.a. nie jest ponownym merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, bowiem naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, lecz przeprowadzeniem weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja jest dotknięta jedna z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 k.p.a., a w tej konkretnej sprawie wady określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uznać, iż zarzuty podnoszone w skardze nie znajdują usprawiedliwionych podstaw.
Należy zauważyć, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 13 ust.2 ustawy ponieważ zgodnie z powołanym przepisem nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ust. 3, lub nieprzekazane Agencji ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1, w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na terenie których są położone. Powołana ustawa - zgodnie z jej art. 1 pkt 1 (według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji) - ma zastosowanie do nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych. Z treści art. 13 ust. 2 powołanej ustawy nie wynika, aby niemożliwe było nabycie przez gminę z mocy prawa części nieruchomości, która spełnia przesłanki z art. 1 pkt 1 ustawy. Ustawa nie uzależnia nabycia nieruchomości przez gminę z mocy prawa od powierzchni tej nieruchomości, ani jej wyodrębnienia ewidencyjnego. Zastosowanie art. 13 ust. 2 ustawy nie zostało zatem ograniczone do nieruchomości stanowiących w całości nieruchomości rolne w rozumieniu art. 1 pkt 1 ustawy. Przyjęcie odmiennej interpretacji tego przepisu, mogłoby prowadzić do sytuacji, w których niemożliwe byłoby nabycie przez gminę nieruchomości, której tylko niewielka część nie miałby charakteru rolnego, co przekreślałoby cel wprowadzenia art. 13 ust. 2 ustawy( por wyrok NSA z 21 stycznia 2016, syg. II OSK 1172/14).
W przedmiotowej sprawie cała nieruchomość stanowiła nieruchomość rolną w rozumieniu kodeksu cywilnego, a po drugie w planie miejscowym była przeznaczona na cele gospodarki rolnej zgodnie z uchwałą Rady gminy G. nr [...] z dnia [...] listopada 1992 roku.
Zgodnie z art. 46¹ k.c. nieruchomościami rolnymi są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystane na prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Na gruncie art. 46¹ kc w orzecznictwie podnosi się, że "Kryterium wyodrębniającym nieruchomość rolną jest rzeczywisty lub potencjalny sposób jej wykorzystania" (postanowienia SN z: 28.1.1999 r. III CKN 140/98; 6.2.2008 r. II CSK 467/07, Lex 523605; wyrok SN z 2.6.2000 r. II CKN 1067/98, OSP2001/2/27 z glosą A. Lichorowicza). "O rolniczym charakterze gruntu przesądza tylko jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób obecnego wykorzystywania. Dlatego do nieruchomości rolnej należą także odłogi i ugory, które potencjalnie biorąc mogą być wykorzystywane rolniczo. Kryterium wyodrębniającym (cechą wyróżniającą) nieruchomość rolną jest zatem możliwy sposób jej wykorzystania. Nie jest konieczne rzeczywiste prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub ogrodniczej, sadowniczej czy rybnej" (wyrok NSA z 23.11. 2006 r. I OSK 132/06, Lex 291425). Podnosi się także, że "Dla ustalenia istnienia możliwości wykorzystania nieruchomości na cele rolnicze pomocne mogą być zapisy w ewidencji gruntów oraz planach zagospodarowania przestrzennego" (E. Skowrońska-Bocian/M. Warciński w: red. K. Pietrzykowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck 2020, t. I, nb 3, 4). W wyroku z 2.6.2000 r. II CKN 1957/98 SN zwrócił uwagę na istotną cechę, jaką jest przydatność nieruchomości do prowadzenia rolniczej działalności wytwórczej, decydującą o możliwości uznania nieruchomości za rolną; cecha ta zakłada istnienie "celowej i zorganizowanej działalności ludzkiej (najczęściej właściciela) ukierunkowanej na wytwarzanie, to znaczy na osiąganie, produkowanie w dziedzinie rolnictwa". Podobne stanowisko zajął SN w wyroku z 14.11.2001 r. II CKN 440/01, OSNC 2002/7-8/99, uznają, że decydującym kryterium są "właściwości agronomiczne" gruntu (aprobowane przez S. Rudnickiego, aktualizacja R. Trzaskowski w: S. Dmowski, S. Rudnicki, R. Trzaskowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Część ogólna, LexisNexis 2014, s. 267, uw. 2)( por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2022 roku, syg. akt I OSK 1293/21).
Przedmiotowa nieruchomość stanowiła część gospodarstwa rolnego przekazanego w 1979 roku na rzecz Skarbu Państwa .
Za gospodarstwo rolne zgodnie z art. 55³ k.c. uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów przedmiotowa nieruchomość składała się z gruntów ornych, użytków rolnych zabudowanych, lasu i gruntów leśnych.
Tak więc zarzut, iż część gruntu uwłaszczonego na rzecz gminy stanowił grunt budowalny nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Wskazywana część stanowiła użytek rolny zabudowany, co wynika z ewidencji gruntów. Budynek służący potrzebie działalności rolniczej tworzy zorganizowaną całość gospodarczą z gruntami rolnymi. Nadto w skład gospodarstwa rolnego może wchodzić las i jeśli nie jest wydzielony z gospodarstwa rolnego podlega komunalizacji na co pozwala art. 1 pkt 3 ustawy.
Również w zakresie zarzutu nieprawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, które miały istotny wpływ na wynik sprawy Sąd nie dopatrzył się uchybień.
Skarżąca w tym zakresie powtarza nie uzasadnią tezę, iż całość skomunalizowanej działki nr [...] nie stanowił grunty rolne i to daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 2007 roku.
Zdaniem Sądu przyjęte przez organ ustalenia faktyczne w sprawie znajdują swoje usprawiedliwienie w zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie( decyzje z 1979 roku, rejestru pomiarowego, karta inwentaryzacyjna, odpis z KW nr [...] Sądu Rejonowego w K., informacja z gminy G. z dnia 1 sierpnia 2007 roku o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wypisu z rejestru gruntów).
Stanowisko skarżącej, iż zaistniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2007 roku nr [...] z uwagi na rażące naruszenie prawa nie znajdują usprawiedliwionych podstaw.
Podnoszona we wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji okoliczność, iż przedmiotowa działka należała do jej poprzedników prawnych nie mogła w tych okolicznościach stanowić podstawy do uwzględnienia skargi. Taka okoliczność jeśli miała miejsce to może stanowić podstawy do nabycia prawa własności przez posiadacza samoistnego.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI