VIII SA/Wa 630/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 rok, uznając, że wpłaty dokonane przez skarżącego stanowiły nadpłatę z uwagi na brak konstytutywnej decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.
Skarżący domagał się stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 rok, twierdząc, że wpłacone kwoty były nienależne z powodu braku decyzji wymiarowej. Organy obu instancji odmówiły, uznając, że obowiązek podatkowy powstał z samego faktu posiadania nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że dla osób fizycznych zobowiązanie w podatku od nieruchomości powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej, a brak takiej decyzji oznacza, że wpłaty stanowiły nadpłatę.
Sprawa dotyczyła wniosku Z.Z. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 rok. Skarżący twierdził, że wpłacone przez niego kwoty były nienależne, ponieważ organ podatkowy nie wydał decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, a jedynie skarżący złożył deklarację i dokonał wpłat. Organy podatkowe obu instancji odmówiły stwierdzenia nadpłaty, argumentując, że obowiązek podatkowy powstał z samego faktu posiadania nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje organów, uznając skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że w przypadku osób fizycznych zobowiązanie w podatku od nieruchomości ma charakter konstytutywny i powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość. Brak takiej decyzji oznaczał, że wpłaty dokonane przez skarżącego stanowiły nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie istniała podstawa prawna do ich zapłaty. Sąd zwrócił uwagę na wadliwość uzasadnienia decyzji organu odwoławczego i konieczność wszechstronnego rozważenia sprawy przez organ, w tym ustalenia wysokości nadpłaty i ewentualnego zaliczenia jej na poczet zaległości podatkowych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wpłaty te stanowią nadpłatę, ponieważ dla osób fizycznych zobowiązanie w podatku od nieruchomości ma charakter konstytutywny i powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość. Brak takiej decyzji oznacza, że nie powstała podstawa prawna do zapłaty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości dla osób fizycznych powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość (art. 21 § 1 pkt 2 OrdPU, art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Brak takiej decyzji oznacza, że wpłaty dokonane przez skarżącego były nienależne i stanowiły nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 OrdPU.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (24)
Główne
OrdPU art. 72 § 1
Ordynacja podatkowa
Za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.
OrdPU art. 75 § 1
Ordynacja podatkowa
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty może być wszczęte na wniosek podatnika.
OrdPU art. 21 § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej.
u.p.o.l. art. 6 § 7
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Wysokość podatku od nieruchomości dla osób fizycznych ustala organ podatkowy decyzją, która ma charakter konstytutywny.
Pomocnicze
OrdPU art. 76 § 1
Ordynacja podatkowa
Nadpłaty podlegają zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych lub zwrotowi.
OrdPU art. 76a § 1
Ordynacja podatkowa
W sprawach zaliczenia nadpłaty wydaje się postanowienie.
u.p.o.l. art. 6 § 9
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Określa sposób zapłaty podatku dla różnych podmiotów, w tym osób prawnych.
OrdPU art. 207 § 1
Ordynacja podatkowa
Określa zasady utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
OrdPU art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
Określa podstawę prawną decyzji organu odwoławczego.
OrdPU art. 5
Ordynacja podatkowa
Definicja zobowiązania podatkowego.
OrdPU art. 4
Ordynacja podatkowa
Definicja obowiązku podatkowego.
OrdPU art. 68 § 1
Ordynacja podatkowa
Utrata prawa do ustalenia zobowiązania podatkowego w wyniku przedawnienia.
OrdPU art. 165
Ordynacja podatkowa
Wniosek wszczyna postępowanie.
OrdPU art. 210 § 1
Ordynacja podatkowa
Elementy decyzji administracyjnej.
OrdPU art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
Uzasadnienie faktyczne decyzji.
OrdPU art. 124
Ordynacja podatkowa
Zasada przekonywania.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej.
p.u.s.a. art. 1 § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji.
p.p.s.a. art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wstrzymanie wykonalności uchylonej decyzji.
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach.
p.p.s.a. art. 205 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości dla osób fizycznych powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość. Brak decyzji wymiarowej oznacza, że wpłaty dokonane przez skarżącego stanowiły nadpłatę. Złożenie deklaracji przez osobę fizyczną, która nie ma takiego obowiązku, nie powoduje powstania zobowiązania podatkowego.
Odrzucone argumenty
Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstał z samego faktu posiadania nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Wniosek o stwierdzenie nadpłaty był niezasadny, ponieważ skarżący zapłacił podatek w zadeklarowanej wysokości.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja ta ma charakter konstytutywny i obowiązek podatkowy powstaje z chwilą doręczenia takiej decyzji. W obrocie prawnym nie funkcjonuje decyzja, która określała by dla podatnika wymiar podatku od nieruchomości za rok 2003. Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, który stwierdza, iż sam fakt bycia przez skarżącego właścicielem nieruchomości w 2003 roku spowodował, że powstało po jego stronie zobowiązanie podatkowe w tym podatku. Sam fakt, że na skarżącym ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości nie spowodował powstania zobowiązania podatkowego.
Skład orzekający
Iwona Owsińska-Gwiazda
przewodniczący
Sławomir Fularski
członek
Marek Wroczyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja powstania zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla osób fizycznych oraz kwestia stwierdzenia nadpłaty w przypadku braku decyzji wymiarowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku decyzji wymiarowej dla osób fizycznych w podatku od nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest formalne wydanie decyzji przez organ podatkowy, nawet jeśli podatnik sam deklaruje i wpłaca podatek. Podkreśla znaczenie procedury w prawie podatkowym.
“Zapłaciłeś podatek, ale czy na pewno musiałeś? Kluczowa decyzja WSA w sprawie nadpłaty!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 630/08 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2009-03-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-11-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art. 72 par. 1 pkt 1, art. 75 par. 1, art. 76 par. 1, art. 76a par. 1, art. 21 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2006 nr 121 poz 844 art. 6 ust. 7 Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego kwotę 3 147 (trzy tysiące sto czterdzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] września 2008 roku, znak [...] działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (DZ.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej jako OrdPU, po rozpatrzeniu odwołania Z.Z. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] czerwca 2008 roku, znak [...] odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 rok – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 roku Wójt Gminy W. odmówił Z.Z. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości, należnego za nieruchomość położoną w W., a składającą się z działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...] za 2003 rok. Uzasadniając decyzję organ podnosił, że Z.Z. w dniu [...] stycznia 2003 roku złożył deklarację na podatek od nieruchomości za 2003 rok. Zadeklarował jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą do zapłaty podatek w kwocie [...] zł. Zadeklarowany podatek przez niego nie został zapłacony. W latach 2004 i 2005 dokonywane w różnych kwotach wpłaty były zarachowywane na poczet zaległości za 2003 rok. W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść art. 75 § 1 i art. 79 § 2 OrdPU. Stwierdzono, że do wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatnik zobowiązany był załączyć korektę deklaracji za ten rok. Na poczet należności podatkowej za 2003 rok zarachowano wpłaty do wysokości zadeklarowanej przez podatnika kwoty. Od tej decyzji odwołanie wniósł Z.Z. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości zarzucając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 75 § 2 i art. 79 § 2 pkt 2 OrdPU. Odwołujący podnosił, że zobowiązanie podatkowe osoby fizycznej w podatku od nieruchomości powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej podatek. Ponieważ taka decyzja nie została jemu doręczona, to był on uprawniony do złożenia wniosku o nadpłatę. Kwota przez niego wpłacona stanowi nienależnie zapłacony podatek. Skarżący podnosił również, że będąc osobą fizyczną nie miał obowiązku składania deklaracji na podatek od nieruchomości. Podatnik termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty liczy od daty decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, tj. od 2006 roku. Dokonując oceny prawnej organ odwoławczy podnosił, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 72, art.73, art. 75 i art. 207 § 1 OrdPU. Według art. 72 § 1 pkt 1 OrdPU za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Skarżący w swoim wniosku z dnia [...] października 2007 roku domagał się zwrotu za 2003 rok kwoty [...] zł z powodu tego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku orzekło o niedopuszczalności wydania decyzji wymiarowej z powodu przedawnienia. Jego zdaniem zapłacona wcześniej kwota podatku podlega zwrotowi w trybie stwierdzenia nadpłaty. Organ dokonując analizy przepisów prawa materialnego i formalnego zauważył, że w myśl przepisu art. 6 ust.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 roku, nr 121, poz. 844 ze zm.), obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Z.Z. w 2003 roku był właścicielem nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości i tej okoliczności nie kwestionuje. Według art. 4 OrdPU obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. Własność nieruchomości w 2003 roku potwierdza istnienie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości. Organ podatkowy nie ustalił skarżącemu wymiaru podatku w drodze decyzji, lecz nastąpiło samoopodatkowanie, co nie oznacza, że podatek od nieruchomości za 2003 rok, skarżący zapłacił nienależnie. Przepis art.5 OrdPU zawiera definicję zobowiązania podatkowego. Jest to wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz miejscu, określonych w przepisach prawa podatkowego. Będąc właścicielem nieruchomości Z.Z. miał świadomość ciążącego na nim obowiązku podatkowego, dlatego samodzielnie obliczył w prawidłowej wysokości podatek należny. Zdaniem organu, przytoczone przepisy wskazują, że wniosek strony o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości był niezasadny, bowiem na Z.Z. ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2003 rok. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, co do istoty, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jednakże w uzasadnieniu decyzji organu I instancji należało uznać za nietrafne stwierdzenia, że wygaśniecie zobowiązania podatkowego poprzez zapłatę należności wyklucza prawo złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Podobnie nietrafny jest zarzut braku korekty deklaracji podatkowej. Wymiar podatku od nieruchomości jest sprawdzalny arytmetycznie. Podatnik zaś nie kwestionuje obowiązku podatkowego, lecz sam fakt jego zapłaty, bez uprzedniego doręczenia decyzji wymiarowej. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszym przypadku nie doszło do nadpłaty podatku w rozumieniu art. 72 OrdPU. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł Z.Z. Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie: 1) art. 21 § 1 pkt 2 OrdPU oraz art. 6 ust.7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez przyjęcie, iż zobowiązanie podatkowe w podatku w podatku od nieruchomości powstaje w wyniku istnienia samego obowiązku podatkowego bez wymogu ustalenia tego podatku poprzez wydanie decyzji ustalającej i doręczenie jej podatnikowi; 2) art. 72 § 1 pkt 1 OrdPU poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła nadpłata; 3) art. 75 § 2 OrdPU poprzez błędne przyjęcie, iż nie można stwierdzić nadpłaty na rzecz skarżącego, ponieważ zobowiązanie skarżącego powstało na zasadzie art. 21 § 1 pkt 1 OrdPU; 4) art. 79 § 2 ust.2 OrdPU poprzez przyjęcie, iż wygasło prawo skarżącego do domagania się stwierdzenia nadpłaty z powodu upływu pięcioletniego okresu wskazywanego w tym przepisie. Z uwagi na naruszenie wyżej wskazanych przepisów wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podnosił, że organ błędnie uznał, że " na podatniku ciążył w 2003 roku obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Podatnik prawidłowo obliczył i wpłacił podatek należny. Brak decyzji wymiarowej nie oznacza, że podatnik zapłacił nienależny podatek’’. Ustalenia te są jego zdaniem sprzeczne z prawem. Wskazywał, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Wynika to jednoznacznie z przepisu art. 21 § 1 pkt 2 OrdPU oraz art. 6 ust.7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W przypadku, gdy zobowiązanie podatkowe powstaje w drodze wydania decyzji, wymiar podatku ma charakter konstytutywny. Powołując się na doktrynę prawa skarżący podniósł, że bez dokonania wymiaru podatku zobowiązanie podatkowe nie powstaje. Jeśli organ tego nie uczyni, to zgodnie z art. 68 § 1 OrdPU traci prawo – w wyniku przedawnienia – do ustalenia zobowiązania podatkowego. Staje się tak pomimo tego, iż na podatniku ciążył obowiązek podatkowy. Dalszą konsekwencją tego stanu jest wystąpienie nadpłaty w podatku. Wójt Gminy W. powinien w terminie ustawowym wydać decyzję ustalającą wysokość podatku. Brak tej decyzji powoduje, iż w obrocie prawnym nie zaistniało zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, co uzasadniało żądanie stwierdzenia nadpłaty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podnosząc, że zarzuty skargi nie wpływają na zajęte stanowisko przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga Z.Z. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z.Z. będący w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2003 roku właścicielem nieruchomości i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w sposób określony dla osób fizycznych. Wysokość takiego podatku zgodnie z art.6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ustala organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Decyzja ta ma charakter konstytutywny i obowiązek podatkowy powstaje z chwilą doręczenia takiej decyzji (art.21 § 1 pkt 2 OrdPU; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 roku, III SA 2363/02, LEX nr 145042). Skarżący w dniu [...] stycznia 2003 roku złożył deklarację na podatek od nieruchomości za 2003 rok, gdzie obliczył wysokość podatku należnego. Wpłaty dokonywane w roku 2004 i 2005 zostały zaliczone na poczet podatku od nieruchomości za 2003 rok. Taki sposób zapłaty podatku jest zgodny z art. 6 ust.9 pkt 1 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i dotyczy osób prawnych, jednostek organizacyjnych oraz spółek niemających osobowości prawnej, jednostek organizacyjnych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także jednostek organizacyjnych Państwowego Gospodarstwa Lasy Państwowe. Wydana w dniu [...] września 2006 roku przez Wójta Gminy W. decyzja określająca wymiar podatku dla Z.Z. została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku uchylona i umorzono postępowanie w sprawie. Decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna. W świetle powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje decyzja, która określała by dla podatnika wymiar podatku od nieruchomości za rok 2003. Jednocześnie poza sporem pozostaje kwestia, iż skarżący dokonywał wpłat na poczet podatku od nieruchomości za 2003 rok w sposób właściwy dla podmiotów, które nie są osobami fizycznymi. Należy zauważyć, że skoro nie ma wydanej decyzji w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego dla Z.Z. w podatku od nieruchomości za 2003 rok, to obowiązek podatkowy w tym przedmiocie po jego stronie nie powstał. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 OrdPU za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Istota nadpłaty sprowadza się do tego, że podatnik płaci wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek podatkowy), albo płaci za dużo (kwota zapłaconego podatku przewyższa kwotę należną). Przyczyną powstania nadpłaty musi być zawsze przekonanie podatnika, że to co płaci jest realizacją ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Kwota uiszczona nienależnie lub wyższa od należnej może być traktowana jako nadpłata podatkowa jedynie wówczas, gdy powodem jej zapłacenia było przekonanie podatnika, że wpłacając ją realizuje ciążące na nim zobowiązanie do zapłacenia podatku. Drugą cechą charakterystyczną nadpłaty jest to, że zawsze musi być uiszczona na rzecz organu podatkowego. Adresatem płaconego ,,podatku‘’ nie może być inny organ. Wpłaty dokonywane przez podatników, które charakteryzują się tymi cechami są nadpłatami. Stwierdzenie, czy te przesłanki występują w danym przypadku powinno być indywidualnie ustalane. Ustalenie czy dokonana wpłata ma charakter nadpłaty w rozumieniu art. 72 OrdPU ma znaczenie praktyczne. Nadpłaty bowiem powinny być określane i zwracane w trybie ordynacji podatkowej. Inne natomiast świadczenia nienależne uiszczone na rzecz organu podatkowego powinny być zwracane zgodnie z zasadami wynikającymi z prawa cywilnego( por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 października 1998 roku, III RN 69/98, OSNP 1999, nr 13, poz. 412). Ordynacja podatkowa znajduje zastosowanie jedynie do świadczeń nadpłaconych przez podatnika na rzecz organu podatkowego działającego w przekonaniu, że realizuje ciążący na nim obowiązek podatkowy( komentarz do art. 72 Ordynacji podatkowej – Leonard Etel i inni, LEX 2007). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że skarżący Z.Z. uiszczał do organu kwoty podatku od nieruchomości za 2003 rok, będąc w przekonaniu, że realizuje ciążący na nim obowiązek podatkowy. W tej sytuacji należy uznać, że w sprawie będą miały zastosowanie przepisy ordynacji podatkowej mówiące o nadpłacie. Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, który stwierdza, iż sam fakt bycia przez skarżącego właścicielem nieruchomości w 2003 roku spowodował, że powstało po jego stronie zobowiązanie podatkowe w tym podatku. Sam fakt, że na skarżącym ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości nie spowodował powstania zobowiązania podatkowego. Jak już wcześniej Sąd podnosił, podatek od nieruchomości dla osób fizycznych powstaje z mocy decyzji konstytutywnej określającej wysokość tego zobowiązania. Prezentowane stanowisko organu pozostaje w sprzeczności z treścią art. 6 ust.7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 21 § 1 pkt 2 OrdPU. Za trafny należy również uznać zarzut skarżącego, iż doszło do naruszenia przepisu art. 79 § 2 ust.2 OrdPU, ponieważ przepis ten miałby zastosowanie w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, a podatnik ma obowiązek złożenia deklaracji. Zobowiązanie określone w deklaracji wtedy staje się podatkiem do zapłaty. Podatnik aby zmieniać wysokość zobowiązania podatkowego, taką deklarację może skorygować, zaś organ podatkowy musiałby wydać decyzję określającą nową wysokość zobowiązania podatkowego. W niniejszej sprawie podatnik będąc osobą fizyczną, nie miał obowiązku składania deklaracji podatkowej w podatku od nieruchomości, a jej złożenie wynikało z błędnego przekonania podatnika. Tak więc, samo złożenie deklaracji podatkowej przez Z.Z. nie spowodowało powstania zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. W sytuacji, gdy podatnik mylnie wpłacił podatek od nieruchomości za 2003 rok, uznając, że zobowiązanie w podatku powstało z mocy prawa, i nie ma w obrocie prawnym decyzji konstytutywnej określającej wysokość podatku za ten okres, to winna być wydana decyzja określająca wysokość nadpłaty. Decyzje stwierdzające nadpłatę mają zastosowanie w świetle art. 75 OrdPU do podatków, które powstają z mocy prawa. W przywołanym przepisie uregulowana jest sprawa postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Postępowanie to może być wszczęte tylko na wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta. Wniosek zgodnie z art. 165 OrdPU, wszczyna postępowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie tego, czy powstała nadpłata, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Według doktryny wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie może być stosowany przez podatników w odniesieniu do nadpłat podatków powstających po doręczeniu decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Podatnicy kwestionując kwotę podatku wynikającą z decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, muszą najpierw w postępowaniu odwoławczym lub w trybach nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych wyeliminować decyzję z obrotu prawnego lub ją zmienić, co umożliwi im uzyskanie zwrotu nadpłaty. Tryb postępowania podatkowego zmierzający do stwierdzenia nadpłaty nie jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, dzięki któremu można wzruszyć ostateczne decyzje podatkowe. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, ponieważ nie ma w obrocie prawnym decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości za 2003 rok, a jednocześnie skarżący dokonał wpłat na podatek od nieruchomości za ten okres. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 OrdPU dokonane przez skarżącego wpłaty jako podatek od nieruchomości za 2003 rok, należy uznać jako nadpłatę, ponieważ nie istniała podstawa prawna do zapłaty tych kwot. Zgodnie z art. 76 § 1 OrdPU nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba, że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Artykuł 76a § 1 OrdPU stanowi, że w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W ocenie Sądu organ podatkowy błędnie uznając, że nie powstała nadpłata po stronie skarżącego, nie rozważył kwestii związanych z możliwością zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych bądź bieżących zaległości podatkowych. Brak tych ustaleń był konsekwencją uznania, że nie powstała po stronie skarżącego nadpłata. Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu podatkowym podlegają rygorom określonym w art.210 § 1 OrdPU. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 4 cytowanego przepisu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności powinno zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie umożliwia przeprowadzenie kontroli, czy decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie wiąże się z realizacją zasady przekonywania sformułowanej w art.124 OrdPU. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy uznać, iż organ odwoławczy, nie dokonał wszechstronnego rozważenia całokształtu sprawy, jak również nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu sporządzonym do wydanej decyzji. Nadto należy zauważyć, iż organ odwoławczy ponownie rozpoznaje sprawę merytorycznie w jej całokształcie, odnosząc się między innymi do stawianych zarzutów decyzji organu pierwszej instancji( vide : wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6.02.2003; II SA/Gd 2232/02). Organ ponownie rozpoznając sprawę winien przeprowadzić postępowanie w przedmiocie nadpłaty ustalając wysokość nadpłaconego podatku oraz kwestie związane z ustaleniem czy po stronie skarżącego występuje zaległość podatkowa, która będzie podstawą do zaliczenia nadpłaty na poczet tej zaległości. Organ dokonując wyczerpujących ustaleń faktycznych podda je ocenie prawnej w kontekście przepisów ordynacji podatkowej odnoszących się do nadpłaty. Organ poczynione ustalenia i dokonaną ocenę prawną winien zawrzeć w sporządzonym uzasadnieniu spełniającym wymogi art. 210 OrdPU. Z tych też względów Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak na wstępie. Na podstawie art. 152 p.p.s.a orzeczono o wstrzymaniu wykonalności uchylonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono biorąc za podstawę art. 200 i art. 205 § 1 OrdPU.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI