VIII SA/Wa 628/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2009-03-31
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościnadpłatadecyzja wymiarowaobowiązek podatkowyzobowiązanie podatkoweOrdynacja podatkowaustawa o podatkach i opłatach lokalnychpostępowanie podatkowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok, uznając wpłacone kwoty za nadpłatę z powodu braku ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.

Skarżący domagał się stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok, wskazując na brak ostatecznej decyzji wymiarowej. Organy obu instancji odmówiły, uznając, że obowiązek podatkowy powstał samoistnie. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że bez konstytutywnej decyzji ustalającej zobowiązanie, wpłacone kwoty stanowią nadpłatę.

Sprawa dotyczyła wniosku Z.Z. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok. Skarżący argumentował, że mimo wpłat i złożenia deklaracji, brak było ostatecznej decyzji wymiarowej ustalającej wysokość podatku, co zgodnie z przepisami powinno skutkować powstaniem nadpłaty. Organy administracji utrzymywały, że sam fakt posiadania nieruchomości i powstania obowiązku podatkowego wystarcza do uznania wpłat za należne, a brak decyzji nie jest podstawą do stwierdzenia nadpłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że dla osób fizycznych podatek od nieruchomości ma charakter konstytutywny, a zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość. Ponieważ taka decyzja nie została wydana i uprawomocniona, a wcześniejsza decyzja organu I instancji została uchylona przez SKO, wpłaty dokonane przez skarżącego należy uznać za nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta, stwierdzając, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądzając zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak ostatecznej decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe dla osoby fizycznej w podatku od nieruchomości, mimo istnienia obowiązku podatkowego i dokonania wpłat, skutkuje powstaniem nadpłaty.

Uzasadnienie

Dla osób fizycznych podatek od nieruchomości ma charakter konstytutywny, a zobowiązanie powstaje z chwilą doręczenia decyzji ustalającej jego wysokość. Brak takiej decyzji, nawet przy istnieniu obowiązku podatkowego i wpłatach, oznacza, że wpłacone kwoty są nienależne i stanowią nadpłatę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

OrdPU art. 72 § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

Za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.

OrdPU art. 75 § 1

Ordynacja podatkowa

Reguluje postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty.

OrdPU art. 21 § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości dla osób fizycznych powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej.

u.p.o.l. art. 6 § 7

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Wysokość podatku od nieruchomości dla osób fizycznych ustala organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania.

Pomocnicze

OrdPU art. 76 § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy zaliczenia nadpłat na poczet zaległości i bieżących zobowiązań podatkowych.

OrdPU art. 76a § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy wydawania postanowień w sprawach zaliczenia nadpłaty.

u.p.o.l. art. 6 § 9 pkt 1 i 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Określa sposób zapłaty podatku dla osób prawnych i innych podmiotów, do którego błędnie odwoływał się skarżący w deklaracji.

OrdPU art. 165

Ordynacja podatkowa

Wniosek strony wszczyna postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty.

OrdPU art. 210 § 1

Ordynacja podatkowa

Wymogi dotyczące elementów decyzji administracyjnej, w tym uzasadnienia.

OrdPU art. 124

Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania w postępowaniu podatkowym.

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych do kontroli działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, nie będąc związany zarzutami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 152

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o wstrzymaniu wykonalności uchylonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak ostatecznej decyzji wymiarowej ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości dla osoby fizycznej. Wpłaty dokonane przez podatnika w sytuacji braku decyzji wymiarowej stanowią nadpłatę.

Odrzucone argumenty

Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje z dniem powstania okoliczności uzasadniających jego powstanie, niezależnie od decyzji wymiarowej. Wpłaty dokonane przez podatnika, który był właścicielem nieruchomości, są należne, nawet jeśli nie było decyzji wymiarowej.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja ta ma charakter konstytutywny i obowiązek podatkowy powstaje z chwilą doręczenia takiej decyzji. W świetle powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje decyzja, która by określała dla podatnika wymiar podatku od nieruchomości za rok 2002. Skoro nie ma wydanej decyzji w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego dla Z.Z. w podatku od nieruchomości za 2002 rok, to obowiązek podatkowy w tym przedmiocie po jego stronie nie powstał. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 OrdPU dokonane przez skarżącego wpłaty jako podatek od nieruchomości za 2002 rok, należy uznać jako nadpłatę, ponieważ nie istniała podstawa prawna do zapłaty tych kwot.

Skład orzekający

Marek Wroczyński

przewodniczący sprawozdawca

Iwona Owsińska-Gwiazda

przewodniczący

Sławomir Fularski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak konstytutywnej decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości dla osoby fizycznej skutkuje powstaniem nadpłaty, nawet jeśli podatnik dokonał wpłat."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku decyzji wymiarowej dla osoby fizycznej w podatku od nieruchomości. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest formalne ustalenie zobowiązania podatkowego przez organ, nawet jeśli podatnik działa w dobrej wierze. Podkreśla znaczenie procedury w prawie podatkowym.

Zapłaciłeś podatek, ale nie było decyzji? Sąd: To nadpłata!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 628/08 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2009-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 72 par. 1 pkt 1, art. 75 par. 1, art. 76 par. 1, art. 76a par. 1, art. 21 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
art. 6 ust. 7
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego kwotę 3 127 (trzy tysiące sto dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] września 2008 roku, znak [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej jako OrdPU, po rozpatrzeniu odwołania Z.Z. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] czerwca 2008 roku, znak [...] odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 roku Wójt Gminy W. odmówił Z.Z. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości należnego za nieruchomość położoną w W., a składającą z działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...] za 2002 rok.
Uzasadniając decyzję organ podnosił, że Z.Z. w 2002 roku złożył deklarację na podatek od nieruchomości za 2002 rok. Zadeklarował jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą do zapłaty podatek w kwocie [...] zł. Z zadeklarowanej kwoty wpłacono kwotę [...] zł. Z.Z. prowadził działalność gospodarczą jako osoba fizyczna.
Decyzja określająca wymiar podatku od nieruchomości za 2002 rok dla Z.Z. została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku, znak [...] uchylona i umorzono postępowanie w sprawie, z przyczyny określonej w art. 68 § 1 OrdPU.
Zdaniem organu w związku z treścią art. 75 § 1 i art. 79 § 2 OrdPU uznano, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że w 2002 roku podatek od nieruchomości został nadpłacony, tym bardziej, że podatnik wpłacił kwotę niższą od zadeklarowanej.
Od decyzji odwołanie wniósł Z.Z. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 75 § 1 i art. 79 § 2 OrdPU.
Odwołujący podnosił, że zobowiązanie podatkowe osoby fizycznej w podatku od nieruchomości powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej podatek. Ponieważ taka decyzja nie została doręczona, to był on uprawniony do złożenia wniosku o nadpłatę z mocy przepisów art. 77 § 1 pkt 1a i § 4 oraz art. 80 § 1 OrdPU.
Dokonując oceny prawnej, organ odwoławczy podnosił, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 72, art.73, art. 75 i art. 207 § 1 OrdPU.
Według art. 72 § 1 pkt 1 OrdPU za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.
Skarżący w swoim wniosku z dnia [...] października 2007 roku domagał się zwrotu za 2002 rok, kwoty [...] zł z powodu uchylenia decyzji i umorzenia postępowania organu I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku, a tym samym nienależnie zapłaconej kwoty tytułem podatku od nieruchomości.
Z treści uzasadnienia żądania wynika, że skarżący swoje roszczenie opiera na braku decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości za 2002 rok.
Następnie organ zauważył, że w myśl przepisu art. 6 ust.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 roku, nr 121, poz. 844 ze zm.), obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku.
Z.Z. w 2002 roku był właścicielem nieruchomości podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości i tej okoliczności nie kwestionuje.
Według art. 4 OrdPU obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.
Po stronie podatnika w 2002 roku zaistniał obowiązek podatkowy, a jedynie organ podatkowy nie ustalił podatku w drodze decyzji.
Przepis art. 5 OrdPU zawiera definicję zobowiązania podatkowego.
Jest to wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego.
Co prawda organ podatkowy nie ustalił skarżącemu wymiaru podatku w drodze decyzji, ale skarżący sam obliczył podatek w prawidłowej wysokości od posiadanych nieruchomości. Wpłacona kwota była jednakże kwotą niższą od zadeklarowanej.
Zdaniem organu, przytoczone przepisy wskazują, że wniosek strony o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości był niezasadny, bowiem na Z.Z. ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2002 rok.
W ocenie organu odwoławczego, co do istoty, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jednakże w uzasadnieniu decyzji organu I instancji należało uznać za nietrafne stwierdzenia, że wygaśniecie zobowiązania podatkowego poprzez zapłatę należności wyklucza prawo złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Podobnie nietrafny jest zarzut braku korekty deklaracji podatkowej. Wymiar podatku od nieruchomości jest sprawdzalny arytmetycznie. Podatnik zaś nie kwestionuje obowiązku podatkowego, lecz sam fakt jego zapłaty, bez uprzedniego doręczenia decyzji wymiarowej.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszym przypadku nie doszło do nadpłaty podatku w rozumieniu art. 72 OrdPU.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł Z.Z.
Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie:
1) art. 21 § 1 pkt 2 OrdPU oraz art. 6 ust.7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez przyjęcie, iż zobowiązanie podatkowe w podatku w podatku od nieruchomości powstaje w wyniku istnienia samego obowiązku podatkowego bez wymogu ustalenia tego podatku poprzez wydanie decyzji ustalającej i doręczenie jej podatnikowi;
2) art. 72 § 1 pkt 1 OrdPU poprzez uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła nadpłata;
3) art. 75 § 2 OrdPU poprzez błędne przyjęcie, iż nie można stwierdzić nadpłaty na rzecz skarżącego, ponieważ zobowiązanie skarżącego powstało na zasadzie art. 21 § 1 pkt 1 OrdPU;
4) art. 79 § 2 ust.2 OrdPU poprzez przyjęcie, iż wygasło prawo skarżącego do domagania się stwierdzenia nadpłaty z powodu upływu pięcioletniego okresu wskazywanego w tym przepisie.
Z uwagi na naruszenie wyżej wskazanych przepisów wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podnosił, że organ błędnie uznał, że " na podatniku ciążył w 2002 roku obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Podatnik prawidłowo obliczył i wpłacił podatek należny. Brak decyzji wymiarowej nie oznacza, że podatnik zapłacił nienależny podatek’’. Ustalenia te zdaniem skarżącego są sprzeczne z prawem.
Wskazywał, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającego wysokość tego zobowiązania. Wynika to jednoznacznie z przepisu art. 21 § 1 pkt 2 OrdPU oraz art. 6 ust.7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W przypadku, gdy zobowiązanie podatkowe powstaje w drodze wydania decyzji, wymiar podatku ma charakter konstytutywny. Powołując się na doktrynę prawa skarżący podniósł, że bez dokonania wymiaru podatku zobowiązanie podatkowe nie powstaje.
Jeśli organ tego nie uczyni, to zgodnie z art. 68 § 1 OrdPU traci prawo – w wyniku przedawnienia – do ustalenia zobowiązania podatkowego.
Staje się tak pomimo tego, iż na podatniku ciążył obowiązek podatkowy. Dalszą konsekwencją tego stanu jest wystąpienie nadpłaty w podatku.
Wójt Gminy W. powinien w terminie wydać decyzję ustalającą wysokość podatku. Brak tej decyzji powoduje, iż w obrocie prawnym nie zaistniało zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości, co uzasadniało żądanie stwierdzenia nadpłaty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podnosząc, że zarzuty skargi nie wpływają na zajęte stanowisko przez organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga Z.Z. zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi
art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.
Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z.Z. będący w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2002 roku właścicielem nieruchomości i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w sposób określony dla osób fizycznych.
Wysokość takiego podatku zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ustala organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Decyzja ta ma charakter konstytutywny i obowiązek podatkowy powstaje z chwilą doręczenia takiej decyzji( art.21 § 1 pkt 2 OrdPU; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 roku, III SA 2363/02, LEX nr 145042).
Skarżący w 2002 roku złożył deklarację na podatek od nieruchomości za 2002 rok, gdzie obliczył wysokość podatku należnego i dokonywał wpłat na poczet tegoż podatku.
Taki sposób zapłaty podatku jest zgodny z art. 6 ust.9 pkt 1 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i dotyczy osób prawnych, jednostek organizacyjnych oraz spółek niemających osobowości prawnej, jednostek organizacyjnych Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także jednostek organizacyjnych Państwowego Gospodarstwa Lasy Państwowe.
Wydana w dniu [...] września 2006 roku przez Wójta Gminy W. decyzja określająca wymiar podatku dla Z.Z. została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku uchylona i umorzono postępowanie w sprawie. Decyzja w tym przedmiocie jest ostateczna.
W świetle powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że w obrocie prawnym nie funkcjonuje decyzja, która by określała dla podatnika wymiar podatku od nieruchomości za rok 2002.
Jednocześnie poza sporem pozostaje kwestia, iż skarżący dokonywał wpłat na poczet podatku od nieruchomości za 2002 rok w sposób właściwy dla podmiotów, które nie są osobami fizycznymi.
Należy zauważyć, że skoro nie ma wydanej decyzji w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego dla Z.Z. w podatku od nieruchomości za 2002 rok, to obowiązek podatkowy w tym przedmiocie po jego stronie nie powstał.
Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 OrdPU za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.
Istota nadpłaty sprowadza się do tego, że podatnik płaci wówczas, gdy nie musi tego robić( nie istnieje obowiązek podatkowy), albo płaci za dużo( kwota zapłaconego podatku przewyższa kwotę należną). Przyczyną powstania nadpłaty musi być zawsze przekonanie podatnika, że to co płaci jest realizacją ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Kwota uiszczona nienależnie lub wyższa od należnej może być traktowana jako nadpłata podatkowa jedynie wówczas, gdy powodem jej zapłacenia było przekonanie podatnika, że wpłacając ją realizuje ciążące na nim zobowiązanie do zapłacenia podatku.
Drugą cechą charakterystyczną nadpłaty jest to, że zawsze musi być uiszczona na rzecz organu podatkowego. Adresatem płaconego ,, podatku ‘’ nie może być inny organ. Wpłaty dokonywane przez podatników, które charakteryzują się tymi cechami są nadpłatami. Stwierdzenie czy te przesłanki występują w danym przypadku powinno być indywidualnie ustalane. Ustalenie czy dokonana wpłata ma charakter nadpłaty w rozumieniu art. 72 OrdPU ma znaczenie praktyczne. Nadpłaty bowiem powinny być określane i zwracane w trybie ordynacji podatkowej. Inne natomiast świadczenia nienależne uiszczone na rzecz organu podatkowego powinny być zwracane zgodnie z zasadami wynikającymi z prawa cywilnego( por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 października 1998 roku, III RN 69/98, OSNP 1999, nr 13, poz. 412).
Ordynacja podatkowa znajduje zastosowanie jedynie do świadczeń nadpłaconych przez podatnika na rzecz organu podatkowego działającego w przekonaniu, że realizuje ciążący na nim obowiązek podatkowy( komentarz do art. 72 Ordynacji podatkowej – Leonard Etel i inni, LEX 2007).
Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że skarżący Z.Z. uiszczał do organu kwoty podatku od nieruchomości za 2002 rok, będąc w przekonaniu, że realizuje ciążący na nim obowiązek podatkowy. W tej sytuacji należy uznać, że sprawie będą miały zastosowanie przepisy ordynacji podatkowej mówiące o nadpłacie.
Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, który stwierdza, iż sam fakt bycia przez skarżącego właścicielem nieruchomości w 2002 roku spowodował, że powstało po jego stronie zobowiązanie podatkowe w tym podatku.
Sam fakt, że na skarżącym ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości nie spowodował powstania zobowiązania podatkowego.
Jak już wcześniej Sąd podnosił, iż podatek od nieruchomości dla osób fizycznych powstaje z mocy decyzji konstytutywnej określającej wysokość tego zobowiązania.
Prezentowane stanowisko organu pozostaje w sprzeczności z treścią art. 6 ust.7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 21 § 1 pkt 2 OrdPU.
Za trafny należy również uznać zarzut skarżącego, iż doszło do naruszenia przepisu art. 79 § 2 ust.2 OrdPU, ponieważ przepis ten miałby zastosowanie w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa, a podatnik ma obowiązek złożenia deklaracji. Zobowiązanie określone w deklaracji staje się wtedy podatkiem do zapłaty. Podatnik aby zmieniać wysokość zobowiązania podatkowego, taką deklarację może skorygować, zaś organ podatkowy musiałby wydać decyzję określającą nową wysokość zobowiązania podatkowego.
W niniejszej sprawie podatnik będąc osobą fizyczną, nie miał obowiązku składania deklaracji podatkowej w podatku od nieruchomości, a jej złożenie wynikało z błędnego przekonania podatnika. Tak więc samo złożenie deklaracji podatkowej przez Z.Z. nie spowodowało powstania zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości.
W sytuacji, gdy podatnik mylnie wpłacił podatek od nieruchomości za 2002 rok, uznając, że zobowiązanie w podatku powstało z mocy prawa i nie ma w obrocie prawnym decyzji konstytutywnej określającej wysokość podatku za ten okres, to winna być wydana decyzja określająca wysokość nadpłaty.
Decyzje stwierdzające nadpłatę mają zastosowanie w świetle art. 75 OrdPU do podatków, które powstają z mocy prawa. W przywołanym przepisie uregulowana jest sprawa postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Postępowanie to może być wszczęte tylko na wniosek podatnika, płatnika lub inkasenta.
Wniosek zgodnie z art. 165 OrdPU, wszczyna postępowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie tego, czy powstała nadpłata, a jeśli tak, to w jakiej wysokości.
Według doktryny wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie może być stosowany przez podatników w odniesieniu do nadpłat podatków powstających po doręczeniu decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Podatnicy kwestionując kwotę podatku wynikającą z decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, muszą najpierw w postępowaniu odwoławczym lub w trybach nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych wyeliminować decyzję z obrotu prawnego lub ją zmienić co umożliwi im uzyskanie zwrotu nadpłaty. Tryb postępowania podatkowego zmierzający do stwierdzenia nadpłaty nie jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, dzięki któremu można wzruszyć ostateczne decyzje podatkowe.
W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, ponieważ nie ma w obrocie prawnym decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości za 2002 rok, a jednocześnie skarżący dokonał wpłat na podatek od nieruchomości.
Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 OrdPU dokonane przez skarżącego wpłaty jako podatek od nieruchomości za 2002 rok, należy uznać jako nadpłatę, ponieważ nie istniała podstawa prawna do zapłaty tych kwot.
Zgodnie z art. 76 § 1 OrdPU nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba, że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych.
Artykuł 76a § 1 OrdPU stanowi, że w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie.
W ocenie Sądu organ podatkowy błędnie uznając, że nie powstała nadpłata po stronie skarżącego, nie rozważył kwestii związanych z możliwością zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych bądź bieżących zaległości podatkowych.
Brak tych ustaleń był konsekwencją uznania, że nie powstała po stronie skarżącego nadpłata.
Decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu podatkowym podlegają rygorom określonym w art. 210 § 1 OrdPU. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej - do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei § 4 cytowanego przepisu stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności powinno zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa.
Prawidłowe uzasadnienie umożliwia przeprowadzenie kontroli, czy decyzja została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe uzasadnienie wiąże się z realizacją zasady przekonywania sformułowanej w art.124 OrdPU.
Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy uznać, iż organ odwoławczy, nie dokonał wszechstronnego rozważenia całokształtu sprawy, jak również nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu sporządzonym do wydanej decyzji. Nadto należy zauważyć, iż organ odwoławczy ponownie rozpoznaje sprawę merytorycznie w jej całokształcie, odnosząc się między innymi do stawianych zarzutów decyzji organu pierwszej instancji (vide : wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6.02.2003; II SA/Gd 2232/02).
Organ ponownie rozpoznając sprawę winien przeprowadzić postępowanie w przedmiocie nadpłaty ustalając wysokość nadpłaconego podatku oraz kwestie związane z ustaleniem czy po stronie skarżącego występuje zaległość podatkowa, która będzie podstawą do zaliczenia nadpłaty na poczet tych zaległości.
Organ dokonując wyczerpujących ustaleń faktycznych podda je ocenie prawnej w kontekście przepisów ordynacji podatkowej odnoszących się do nadpłaty.
Organ poczynione ustalenia i dokonaną ocenę prawną winien zawrzeć w sporządzonym uzasadnieniu spełniającym wymogi art. 210 OrdPU.
Z tych też względów Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak na wstępie.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a orzeczono o wstrzymaniu wykonalności uchylonej decyzji
O kosztach postępowania orzeczono biorąc za podstawę art. 200 i art. 205 § 1 OrdPU.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI