VIII SA/Wa 617/24

VIII SA/Wa 617/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Mazur
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OZ 516/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-11
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 200, art. 205 par. 2, art. 206 i art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2014 poz 1800
par. 8 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód  lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego
Dz.U. 2022 poz 2625
art. 304 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 11, art. 107 par. 1 i par. 3 i art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi Zakładu Przetwórstwa Spożywczego "[...]" S.A. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 31 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej Zakładu Przetwórstwa Spożywczego "[...]" S.A. z siedzibą w S. kwotę 5 739 (pięć tysięcy siedemset trzydzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja z 31 maja 2024 r. nr [...] Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania Zakładu Przetwórstwa Spożywczego "M." S.A. z siedzibą w M. (dalej jako "Spółka", "strona" lub "skarżąca") od decyzji M. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 30 czerwca 2023 r. znak: [...], w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej w wysokości 903826 zł, za stwierdzone w 2020 r. przekroczenie wymaganych pozwoleniem wodnoprawnym, udzielonym decyzją Starosty R. z 14 lipca 2017 r., znak: [...], warunków dotyczących składu i stanu ścieków, stanowiących mieszaninę ścieków przemysłowych i bytowych, odprowadzanych do wód rzeki P.M.. W/w decyzją GIOŚ uchylił decyzję organu I instancji w całości i wymierzył Spółce opłatę podwyższoną w wysokości 524161 zł za przekroczenie w 2020 r. warunków dotyczących składu i stanu ścieków określonych w ww. pozwoleniu wodnoprawnym.
Jak wynika z akt sprawy, MWIOŚ w/w decyzją z 30 czerwca 2023 r. na podstawie art. 280 pkt 2 lit. b, art. 283, art. 284, art. 287, art. 288, art. 289 i art. 290 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. 2022 r. poz. 2625, ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie ustalania opłat podwyższonych za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. z 2017 r. poz. 2501), obwieszczenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 16 października 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłaty podwyższonej obowiązujących od dnia 1 stycznia 2020 r. (M. P. poz. 1036), art. 104 i art. 107 Kpa wymierzył dla strony opłatę podwyższoną w wysokości 903826 zł za stwierdzone w roku kalendarzowym 2020 przekroczenie wymaganych pozwoleniem wodnoprawnym, udzielonym w drodze decyzji Starosty R. z 14 lipca 2017 r. znak [...], warunków dotyczących składu i stanu ścieków, stanowiących mieszaninę ścieków przemysłowych i bytowych, odprowadzanych do wód rzeki P.M..
W odwołaniu Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 6 Kpa w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę podwyższoną z naruszeniem zasady praworządności oraz sprawiedliwości społecznej;
2) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz jego ocenę w sposób dowolny, w głównej mierze przez jego całkowite pominięcie; błędy w ustaleniu stanu faktycznego skutkowały przede wszystkim:
a) ustaleniem, że skarżąca nie dokumentowała i nie dokonywała pomiarów ścieków odprowadzanych do wód rzeki P. M., podczas gdy pobrane próbki zaginęły
w archiwum laboratorium na co nie miała ona wpływu;
b) niewzięciem pod uwagę okoliczności dotyczących kontroli oczyszczalni, przeprowadzonej przez uprawnionego inspektora, która nie wykazała żadnych nieprawidłowości w działaniu oczyszczalni;
3) art. 8 Kpa, poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji w oparciu o stan faktyczny, który nie został ustalony
w sposób obiektywny, bezstronny i rzetelny, gdyż w ustaleniach swych organ kierował się przede wszystkim celem w postaci uzasadnienia swego uprzedniego stanowiska zawartego w informacji o ustaleniu opłaty podwyższonej, a pominął całkowicie wskazany przez skarżącą materiał dowodowy;
4) art. 81 a Kpa poprzez jego niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść Skarżącej;
5) art. 280 pkt 2 lit. b. art. 283, art. 284, art. 289 i art. 290 ustawy Prawo wodne polegające na ich zastosowaniu w sytuacji, gdy nie zaistniały podstawy do zastosowania tych przepisów i orzeczenia opłaty podwyższonej.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w tym zakresie z uwagi na bezprzedmiotowość wydania decyzji o wymierzeniu skarżącej opłaty podwyższonej, ewentualnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
W uzasadnieniu wskazanego na wstępie rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 280 pkt 2 lit. b, art. 284, art. 285, art. 286, art. 290 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, ze zm.). GIOŚ wskazał, że decyzją z 14 lipca 2017 r., znak: [...], Starosta udzielił Stronie pozwolenia wodnoprawnego, które stało się ostateczne 8 sierpnia 2017 r. i wygasło, zgodnie z punktem VII pozwolenia wodnoprawnego, z dniem 13 lipca 2021 r. Organ w pozwoleniu wodnoprawnym zobowiązał Stronę do badania ilości i jakości odprowadzanych ścieków w zakresie wskaźników zanieczyszczeń: BZT5, ChZT, zawiesiny ogólne, azot ogólny, azot amonowy, fosfor ogólny, chlorki, temperatura i odczyn pH, których dopuszczalne wartości zostały określone w pkt III.2 pozwolenia. Wyjaśnił, że podstawą prawną ustalenia warunków pozwolenia w zakresie częstotliwości pomiarów oraz określenia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń, jakie mogą być zawarte w odprowadzanych ściekach, było rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1800, dalej jako: "rozporządzenie z 2014 r.").
GIOŚ wskazał, że jeżeli okres (rok) obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), to należy dokonać oceny spełniania warunków pozwolenia w następujących po sobie okresach jego obowiązywania, wyznaczonych datą jego ostateczności lub inną datą wskazaną przez organ, który wydał pozwolenie. W związku z tym, że w/w decyzja Starosty z 14 lipca 2017 r., stała się ostateczna 8 sierpnia 2017 r. i wygasła z dniem 13 lipca 2021 r., organ I instancji przyjął, że oceny spełniania warunków pozwolenia w roku kalendarzowym 2020 należy dokonać dla dwóch następujących po sobie okresów, tj. okres I - od 8 sierpnia 2019 r. do 7 sierpnia 2020 r., okres II - od 8 sierpnia 2020 r. do 13 lipca 2021 r. Podniósł, że MWIOŚ przy dokonywaniu oceny spełnienia warunków pozwolenia w poszczególnych okresach nie powinien uwzględniać przekroczeń jakości ścieków w II okresie oceny, gdyż nie stanowi on pełnego roku. Zgodnie z § 8 pkt 1 rozporządzenia z 2014 r. pobieranie próbek ścieków przemysłowych, wprowadzanych do wód, oraz pomiary ich ilości i jakości powinny być dokonywane w regularnych odstępach czasu, z częstotliwością co najmniej raz na dwa miesiące. W związku z powyższym Strona była zobowiązana do pobierania 6 próbek ścieków przemysłowych w rocznym okresie oceny.
GIOŚ zauważył, że Strona przedłożyła wyniki badań wykonanych w dniu 16 stycznia 2020 r. i 8 maja 2020 r. Wyniki badań z 14 kwietnia 2020 r. dotyczą spełnienia warunków innego pozwolenia wodnoprawnego i dlatego nie wzięto ich pod uwagę. Wskazał, że w próbce z 16 stycznia 2020 r. nie dokonano pomiarów temperatury i odczynu pH, a pozostałe wskaźniki nie przekraczały warunków określonych w w/w pozwoleniu wodnoprawnym z 14.07.2017r. Wyniki badań próbki z 8 maja 2020 r. budzą zastrzeżenia, gdyż próbkę pobrała Strona a nie akredytowane laboratorium.
Organ odwoławczy wskazał, że w związku z tym, że Strona nie wykonała prawidłowo pięciu z sześciu pomiarów BZT5, ChZT, zawiesiny ogólne, azot ogólny, azot amonowy, fosfor ogólny, chlorki, ani sześciu pomiarów temperatury i odczynu pH odprowadzanych ścieków, ścieki nie spełniały warunków określonych w § 8 ust. 1`pkt 2 rozporządzenia z 2014 r. Jednocześnie GIOŚ nie uznał za zasadne twierdzenia Skarżącego, iż spółka nie powinna ponosić odpowiedzialności w sytuacji, gdy wyniki badań zleconych przez Spółkę uległy zniszczeniu wskutek zalania archiwum laboratorium J.S. H. sp. z o.o. Oprócz egzemplarzy wyników badań znajdujących się w archiwum ww. laboratorium Spółka powinna bowiem dysponować własnymi egzemplarzami wyników badań przekazanymi jej przez laboratorium. Brak wyników badań nie musi powstać wskutek winy umyślnej strony. W przypadku braku wyników badań stosuje się art. 290 ustawy Prawo wodne i brak taki nie musi być zawiniony przez stronę. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 304 ust. 1 ustawy obligujący podmioty korzystające z usług wodnych do przekazywania wyników prowadzonych pomiarów do organu właściwego w sprawach pozwoleń, do właściwego organu IOŚ, a jak wynika z protokołu kontroli nr RA [...] wyniki badań ścieków nie były przekazywane przez Spółkę do MWIOŚ. GIOŚ wskazał, że Spółka była zobowiązana do zachowania należytej staranności w dokumentowaniu, że wywiązuje się z ustalonych w pozwoleniu obowiązków oraz w przechowywaniu wyników badań ścieków i nawet zalanie archiwów laboratorium Spółki nie zwalnia jej z odpowiedzialności za brak wyników badań ścieków. Ryzyko utraty wyników badań, zwłaszcza w przypadku nieprzekazywania ich MWIOŚ, obciąża Spółkę. Wobec powyższego, brak wyników badań, powołany w zaskarżonej decyzji, należy uznać za udowodniony i niebudzący wątpliwości, dlatego też art. 81a Kpa, przywołany w odwołaniu, nie znajduje zastosowania.
W ocenie GIOŚ, w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, organ I instancji był zobowiązany do wymierzenia opłaty podwyższonej, którą ustalił w nieprawidłowej wysokości w związku z uwzględnieniem ilości zanieczyszczeń odprowadzanych w drugim, niepełnym okresie oceny. Wskazał, że MWIOŚ prawidłowo ustalił ilość substancji odprowadzonych z przekroczeniem warunków pozwolenia w I okresie oceny, od 8 sierpnia 2019 r. do 7 sierpnia 2020 r., które w roku kalendarzowym 2020 r. wynosiły: 112,34 kg (azot amonowy), 280,84 kg (BZT5), 1404,20 kg (ChZTcr), 393,18 kg (zawiesina ogólna), 11233,62 kg (chlorki), 274,69 kg (azot ogólny), 29,80 kg (fosfor ogólny).
Podniósł, że jeżeli przekroczenie dopuszczalnych ilości substancji, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik, dotyczy więcej niż jednej substancji wymienionych w liczbie porządkowej 60-76 załącznika, to opłatę podwyższoną ustala się przyjmując ilość tej substancji której przekroczenie pociąga za sobą najwyższa opłatę podwyższoną (§ 8 ust. 2 rozporządzenia z 27 grudnia 2017 r. w sprawie ustalania opłat podwyższonych za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub ziemi). W sprawie niniejszej opłatę podwyższoną za przekroczenie warunków pozwolenia w zakresie składu ścieków należy ustalić za chlorki, a biorąc pod uwagę jednostkowe stawki opłat zawarte w obwieszczeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 16 października 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłaty podwyższonej obowiązujących od 1.01.2020 r. (M.P. 2019, poz. 1036) wysokość opłaty podwyższonej za chlorki wynosi 11233,62 kg x 5,05 zł = 56729,78 zł.
W okresie oceny Skarżąca odprowadziła 28033 m3 ścieków, co oznacza że w okresie od 1 stycznia 2020 r. do 7 sierpnia 2020 r. (220 dni) odprowadziła proporcjonalnie 16850,44 m3 ścieków. W związku z tym, zdaniem GIOŚ, opłata podwyższona w zakresie odczynu pH wynosi 16850,44 m3 x 13,23 zł = 222931,32 zł, a w zakresie temperatury 16850,44 m3 x 14,51 zł = 244499,88 zł przyjmując w myśl art. 290 pkt 3 ustawy, że jeżeli podmiot obowiązany nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości, ilości, stanu i składu ścieków to warunki wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniu dla każdego z tych pomiarów zostały przekroczone w stopniu powodującym zastosowanie maksymalnej stawki opłaty podwyższonej – w przypadku stanu ścieków. Łącznie opłata podwyższona za przekroczenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w 2020 r. wynosi: 56729,78 zł + 222931,32 zł + 244499,88 zł = 524160,98 zł. Wysokość opłaty podwyższonej zaokrąglono do pełnych złotych na podstawie art. 63 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i po zaokrągleniu opłata podwyższona wynosi 524161 zł.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 189f § 1 Kpa organ odwoławczy wyjaśnił, że podziela stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia opłaty podwyższonej. Stanowisko organu I instancji należy uzupełnić o fakt, że mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy oraz obowiązujące przepisy, na podstawie których ustalono w tej sprawie liczbę niewykonanych badań ścieków, które skutkują przekroczeniem warunków pozwolenia stwierdzono, że w 2020 r. Spółka nie wykonała żadnego badania temperatury i odczynu pH ścieków oraz nie wykonała badań pozostałych wskaźników określonych w pozwoleniu wodnoprawnym w wymaganej liczbie. W ocenie GIOŚ waga naruszenia prawa nie jest znikoma. Nawet w skali całego ocenianego okresu od 8 sierpnia 2019 r. do 7 sierpnia 2020 r. nie można mówić o znikomości naruszenia, bowiem Strona nie wykonała badań pH i temperatury oraz pięciu badań pozostałych wskaźników określonych w pozwoleniu. Niewykonanie ustalonych w obowiązujących przepisach oraz w pozwoleniu wodnoprawnym badań uniemożliwia ocenę jakości ścieków wprowadzonych przez Stronę do rzeki P. M. w 2020 r., a tym samym wielkości wprowadzonego ładunku zanieczyszczeń, co potwierdza, że nie można mówić o znikomości naruszenia. Bez znaczenia pozostaje zatem podniesiona kwestia zaprzestania naruszenia prawa, ponieważ aby odstąpić od nałożenia opłaty podwyższonej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 Kpa, muszą być spełnione oba te warunki. Ponadto należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom Spółki, z protokołu kontroli Nr RA [...] wynika, że Spółka nie utrzymywała urządzeń oczyszczalni w należytym stanie. Powyższe świadczy o tym, że kontrola wykazała naruszenia przez Spółkę obowiązujących przepisów oraz warunków pozwolenia wodnoprawnego.
GIOŚ, uzupełniając rozważania organu I instancji w kwestii możliwości zastosowania w sprawie art. 189f § 2 Kpa, wyjaśnił, że przepis ten dotyczy fakultatywnego odstąpienia od wymierzenia sankcji pieniężnej i nie znajdzie on zastosowania w niniejszej sprawie. Przepisy materialne ustawy Prawo wodne przewidują bowiem rozwiązania szczególne w tym zakresie. Ustawodawca przewidział instrumenty prawne umożliwiające docelowo zaliczenie kwoty kary na poczet realizowanej lub zrealizowanej inwestycji usuwającej przyczynę ponoszenia opłat podwyższonych, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w art. 296 ustawy Prawo wodne. Celem tych przepisów jest zmobilizowanie podmiotów, którym wymierzono opłaty podwyższone za przekroczenie warunków pozwolenia, do podejmowania działań inwestycyjnych na oczyszczalniach ścieków służących eliminowaniu przyczyn ponoszenia opłat. Wymierzenie opłaty podwyższonej w tej sprawie jest zatem niezbędne nie tylko w celu przymuszenia podmiotu do realizacji obowiązków środowiskowych zgodnie z wymaganiami przepisów teraz i w przyszłości, ale także dla ochrony interesu publicznego (ochrony środowiska).
W skardze Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 2 Kpa poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy, podczas gdy prawidłowym rozstrzygnięciem w sprawie było uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie;
2) art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 11 Kpa poprzez pobieżne, lakoniczne i nieodnoszące się do całokształtu materiału dowodowego uzasadnienie, stanowiące jedynie powtórzenie argumentacji organu I instancji, a tym samym powtórny brak przekonania Spółki, że organy działają zgodnie z obowiązującymi przepisami, a nie są jedynie nakierowane na ukaranie przedsiębiorców;
3) art. 8 § 1 w zw. z art. 11 Kpa, poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji w oparciu o stan faktyczny, który nie został ustalony w sposób obiektywny, bezstronny i rzetelny, gdyż w ustaleniach swych organ II instancji kierował się jedynie utrzymaniem argumentacji organu I instancji, a podczas wydania zaskarżonej decyzji, tak jak to uczynił uprzednio MWIOŚ, GIOŚ pominął całkowicie wskazany przez skarżącą materiał dowodowy;
4) art. 280 pkt 2 lit. b, art. 283, art. 284, art. 289 i art. 290 ustawy Prawo wodne polegające na ich zastosowaniu w sytuacji, gdy nie zaistniały podstawy do zastosowania tych przepisów i orzeczenia opłaty podwyższonej.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie podstępowania w sprawie i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu rozwinęła zarzuty skargi. Wskazała, że GIOŚ w dość lakoniczny i marginalny sposób uzasadnił swoją decyzję. Brak zaś odpowiedniego (na co wskazuje również objętość), logicznego oraz wyczerpującego uzasadnienia nie pozwala Spółce na prześledzenie toku rozumowania i interpretacji zastosowanych przepisów, na podstawie których na Spółkę nałożone zostały opłaty podwyższone. Co więcej, w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy niejako skopiował uzasadnienie MWIOŚ. Niepoparte orzecznictwem bądź właściwą (co najmniej literalną) wykładnią przywołanie konkretnych przepisów, na których organ opiera swoją decyzję, nie może stanowić uzasadnienia zgodnego z art. 107 Kpa. Powyższe nastąpiło nawet mimo tego, że organ uchylił decyzję wydaną przez organ I instancji i odmiennie rozstrzygnął sprawę administracyjną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a), sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja GIOŚ uchylająca
w całości decyzję MWIOŚ, którą ustalono Skarżącej opłatę podwyższoną w wysokości 903826 zł, za stwierdzone w 2020 r. przekroczenie wymaganych pozwoleniem wodnoprawnym, udzielonym decyzją Starosty z 14 lipca 2017 r., znak: [...], warunków dotyczących składu i stanu ścieków, stanowiących mieszaninę ścieków przemysłowych i bytowych, odprowadzanych do wód rzeki P. M. i wymierzająca Spółce opłatę podwyższoną w wysokości 524161 zł za przekroczenie w 2020 r. warunków dotyczących składu i stanu ścieków określonych w ww. pozwoleniu wodnoprawnym.
Starosta R. w pozwoleniu wodnoprawnym z 14 lipca 2017 r. zobowiązał Stronę do badania ilości i jakości odprowadzanych ścieków w zakresie wskaźników zanieczyszczeń: BZT5, ChZT, zawiesiny ogólne, azot ogólny, azot amonowy, fosfor ogólny, chlorki, temperatura i odczyn pH, których dopuszczalne wartości zostały określone w pkt III pozwolenia. Wyjaśnił, że podstawą prawną ustalenia warunków pozwolenia w zakresie częstotliwości pomiarów oraz określenia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń, jakie mogą być zawarte w odprowadzanych ściekach, było rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1800). Ustalił, ze przy wykonywaniu uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, użytkownik oczyszczalni ścieków obowiązany jest m.in. do prowadzenia pomiarów jakości ścieków, zgodnie z aktualnie obowiązującymi w tym zakresie przepisami, prowadzenia pomiarów ilości ścieków wprowadzanych do rzeki P. M. za pomocą przepływomierza elektromagnetycznego, prowadzenia ewidencji wyników przeprowadzonych pomiarów ilości i jakości ścieków, przestrzegania by wskaźniki zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach nie przekraczały wartości określonych w pkt III decyzji.
Zgodnie z § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia z 2014 r. pobieranie próbek ścieków przemysłowych oraz pomiary ich ilości i jakości powinny być dokonywane w regularnych odstępach czasu w okresie roku obowiązywania pozwolenia, z częstotliwością co najmniej raz na dwa miesiące, stale w tym samym miejscu, w którym ścieki są wprowadzane do wód, a jeżeli to konieczne – w innym miejscu reprezentatywnym dla ilości i jakości tych ścieków. W kontrolowanym okresie Strona przedłożyła wyniki badań wykonanych 16 stycznia i 8 maja 2020 r. Wyniki badań z 14 kwietnia 2020 r. dotyczą spełnienia warunków innego pozwolenia wodnoprawnego i dlatego zasadnie nie wzięto ich pod uwagę. Próbka z 16 stycznia 2020 r. nie zawiera pomiarów temperatury i odczynu pH, pozostałe wskaźniki nie przekraczają warunków określonych pozwoleniu wodnoprawnym. Wyniki badań próbki z 8 maja 2020 r. również zasadnie budzą zastrzeżenia, gdyż próbkę pobrała Strona a nie akredytowane laboratorium. Zatem prawidłowe jest ustalenie, iż wyniki badania próbek pobranych w kwietniu i maju 2020 r. nie są miarodajne dla ustalenia rzeczywistego składu ścieków. W świetle powyższego uprawnione jest stanowisko organów obu instancji, że skoro Strona nie wykonała prawidłowo pięciu z sześciu pomiarów odprowadzanych ścieków, ścieki nie spełniały warunków określonych w § 8 ust. 1`pkt 2 rozporządzenia z 2014 r. Obowiązkiem Skarżącej było zachowanie należytej staranności w dokumentowaniu, że wywiązuje się z ustalonych w pozwoleniu obowiązków oraz w przechowywaniu wyników badań ścieków, zatem zalanie archiwów laboratorium nie zwalnia z odpowiedzialności za brak wyników badań ścieków. Ryzyko utraty wyników badań, zwłaszcza w przypadku nieprzekazywania ich do MWIOŚ, obciąża Spółkę. Istniały podstawy do przyjęcia, tak jak to uczyniły organy, że brak wyników badań należy uznać za udowodniony i nie budzący wątpliwości. W zakresie dokumentowania sprawozdań z badań Skarżąca nie zachowała należytej staranności, nie przestrzegała też obowiązujących w tym przedmiocie przepisów prawa. Podmioty korzystające z usług wodnych obowiązane są m. in. do przekazywania wyników prowadzonych pomiarów do organu właściwego w sprawach pozwoleń, do właściwego organu IOŚ (art. 304 ust. 1 ustawy Prawo wodne), a jak wynika z protokołu kontroli nr RA [...] wyniki badań ścieków nie były przekazywane przez Spółkę do MWIOŚ. W przypadku braku wyników badań stosuje się art. 290 ustawy Prawo wodne i brak taki nie musi być zawiniony przez stronę. Zasadne jest zatem nałożenie na Skarżącą opłaty podwyższonej.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia GIOŚ stanowił art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo
w części.
Z zaskarżonego rozstrzygnięcia GIOŚ wynika, że organ odwoławczy w całości
a nie jedynie w części uchylił decyzję organu I instancji o ustaleniu dla Skarżącej opłaty podwyższonej za stwierdzone w 2020 r. przekroczenie wymaganych pozwoleniem wodnoprawnym, udzielonym decyzją Starosty R. z 14 lipca 2017 r., znak: [...], warunków dotyczących składu i stanu ścieków, stanowiących mieszaninę ścieków przemysłowych i bytowych, odprowadzanych do wód rzeki P. M.. W konsekwencji powyższego na nowo wymierzył Skarżącej opłatę podwyższoną, jednakże w niższej wysokości niż to uczynił uprzednio organ I instancji usuwając z wyliczenia okres II tj. okres od 8 sierpnia 2020 r. do 13 lipca 2021 r., który zdaniem GIOŚ nie powinien być uwzględniony bowiem nie stanowi on pełnego roku.
Wydając zaskarżoną, reformatoryjną decyzję, organ odwoławczy nie wskazał jednak w sentencji swojego rozstrzygnięcia podstawy materialnoprawnej do ustalenia wysokości spornej opłaty podwyższonej w innej wysokości niż uczynił to organ I instancji. W szczególności nie wskazał jednostki redakcyjnej zastosowanej do obliczeń jednostkowej górnej stawki opłaty podwyższonej za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub ziemi wskazanych w obwieszczeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 16 października 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłaty podwyższonej obowiązujących od dnia 1 stycznia 2020 r. mające zastosowanie w niniejszej sprawie i uzasadnienia przyjętej stawki tak w zakresie pH (dlaczego stawka najprawdopodobniej z pkt 4d obwieszczenia a nie z pkt 1c) jak i temperatury oraz dlaczego przyjął, że to chlorki są substancją której przekroczenie pociąga za sobą najwyższą opłatę podwyższoną. Brak stosownych wyliczeń matematycznych i powyższych wskazań powoduje, że decyzja GIOŚ w tej części nie poddaje się kontroli Sądu.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, skoro organ odwoławczy uchylił w całości decyzję organu I instancji, a więc usunął ją
z obrotu prawnego, a następnie orzekł reformatoryjnie co do istoty sprawy, to winien
w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przeprowadzić w podobny jak organ I instancji, równie szczegółowy sposób, stosowną analizę przedstawiającą ustalenie wysokości opłaty podwyższonej. Wymierzenie sankcji administracyjnej w postaci opłaty podwyższonej nie powinno zaś budzić jakichkolwiek wątpliwości co do sposobu jej wyliczenia. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć w całości sprawę rozstrzygniętą uprzednio decyzją organu I instancji, a nie ograniczyć się tylko do kontroli decyzji MWIOŚ. Tymczasem,
z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy niejako uzupełnia jedynie rozważania zawarte uprzednio w decyzji organu I instancji, bądź też podziela stanowisko MWIOŚ. Takie działanie organu odwoławczego narusza art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 107 § 1 i 3 Kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Trafnie więc wskazuje skarżąca, że organ odwoławczy w dość lakoniczny sposób uzasadnił swoją decyzję. Brak zaś odpowiedniego oraz wyczerpującego uzasadnienia tej części zaskarżonego rozstrzygnięcia nie pozwala na prześledzenie toku rozumowania i interpretacji zastosowanych przepisów, na podstawie których na Spółkę nałożona została opłata podwyższona we wskazanej w decyzji wysokości. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego powinno być bowiem skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 Kpa. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji, której zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku.
Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 200, art. 205 § 2 , 206 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) bowiem Skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez pełnomocnika będącego adwokatem. Na koszty te składa się wpis od skargi w wysokości 5242 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej 480 zł oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa. Miarkując wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd miał na uwadze, że tylko część zarzutów skargi została uwzględniona, a nałożenie opłaty podwyższonej co do zasady zgodne z prawem. Nadto Sądowi z urzędu wiadomo, że analogiczna (niemal tożsama) skarga sporządzona została przez tego samego pełnomocnika w sprawie VIII SA/Wa 852/24, co zmniejsza nakład niezbędnej pracy pełnomocnika.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy, mając na uwadze powyższe wskazania Sądu oraz art. 153 p.p.s.a. wyda stosowne rozstrzygnięcie.