VIII SA/WA 614/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-01-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnezarzuty egzekucyjneprzedawnienieZUSnależnościterminyprawo administracyjnekontrola sądowa

WSA w Warszawie uchylił postanowienia ZUS dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznając, że organy błędnie rozpoznały sprawę merytorycznie, zamiast odmówić wszczęcia postępowania z powodu spóźnionego zgłoszenia zarzutów.

Skarżąca A. T. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności ZUS, podnosząc kwestię przedawnienia. Organy obu instancji (Dyrektor O. ZUS i Prezes ZUS) oddaliły te zarzuty, uznając należności za wymagalne i nieprzedawnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił jednak zaskarżone postanowienia, wskazując, że zarzuty zostały zgłoszone po terminie, a organy powinny były odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów na podstawie art. 61a § 1 Kpa, zamiast merytorycznie je rozpoznawać.

Sprawa dotyczyła skargi A. T. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące przedawnienia egzekwowanych należności składkowych, powołując się na przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organy egzekucyjne obu instancji uznały, że należności nie uległy przedawnieniu, wskazując na czynności zawieszające bieg terminu przedawnienia, w tym prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, analizując akta sprawy, stwierdził, że zarzuty zostały zgłoszone po terminie określonym w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu obowiązującym przed zmianami z 2020 r.). Zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 upea, wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, a skarżąca miała 7 dni na zgłoszenie zarzutów. Ponieważ zarzuty zostały wniesione po upływie ustawowych terminów, sąd uznał, że organy powinny były odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów na podstawie art. 61a § 1 Kpa. Mimo że organy rozpoznały sprawę merytorycznie, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, wskazując na naruszenie przepisów postępowania przez niezastosowanie art. 61a § 1 Kpa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Organy powinny odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów, jeśli zostały one zgłoszone po upływie ustawowego terminu, zamiast rozpoznawać je merytorycznie.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia tytułu wykonawczego, a zobowiązany ma 7 dni na zgłoszenie zarzutów. Niezachowanie tego terminu stanowi przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów na podstawie art. 61a § 1 Kpa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Pomocnicze

upea art. 26 § 5 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

upea art. 27 § 1 pkt 9

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

upea art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

upea art. 33 § 2 pkt 4 – 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (wygaśnięcie obowiązku).

upea art. 34 § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.

upea art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

Kpa art. 61a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

ustawa o sus art. 24 § 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Przedawnienie zobowiązań składkowych.

ustawa o sus art. 24 § 5b

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

ppsa art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

ppsa art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracyjny.

ppsa art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd orzeka w zakresie objętym zaskarżoną decyzją.

ppsa art. 119 § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty w sprawie egzekucyjnej zostały zgłoszone po upływie ustawowego terminu. Organy powinny były odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów na podstawie art. 61a § 1 Kpa.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącej dotyczące przedawnienia należności (nie rozstrzygnięte merytorycznie przez sąd).

Godne uwagi sformułowania

Organy obu instancji wskazały, iż zarzuty wygaśnięcia zobowiązań wniesione w dniu 11 kwietnia 2022 r. dotyczące tytułów wykonawczych o numerach [...] podlegają oddaleniu, albowiem należności wskazane w ww. tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu. Dokonując oceny prawidłowości rozstrzygnięć wydanych przez organy obu instancji, zauważyć należy, iż organom umknęła istotna dla sprawy okoliczność, iź z dniem 30 lipca 2020 r. zmianie uległy przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Z tych względów z uwagi na merytoryczne rozpoznanie sprawy w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, mimo że zaistniały przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w tym przedmiocie na podstawie 61a § 1 Kpa, postanowienia wydane w obu instancjach zostały wydane z naruszeniem art. 61a § 1 Kpa, poprzez jego niezastosowanie.

Skład orzekający

Iwona Owsińska-Gwiazda

sędzia

Iwona Szymanowicz-Nowak

sędzia

Justyna Mazur

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wskazanie na konieczność stosowania przepisów proceduralnych dotyczących terminów zgłaszania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i konsekwencji ich przekroczenia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i stosowania przepisów w brzmieniu obowiązującym przed zmianami z 2020 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników procesualistów ze względu na analizę proceduralnych aspektów postępowania egzekucyjnego i stosowania przepisów w czasie.

Spóźnione zarzuty w egzekucji ZUS: Sąd wskazuje na błąd proceduralny organów.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 614/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-01-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 382/23 - Postanowienie NSA z 2023-08-24
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 27 par. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A. T. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 7 czerwca 2022 r. znak [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia 2 maja 2022 r. nr [...].
Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: "Prezes ZUS") postanowieniem z 7 czerwca 2022 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "Kpa"), art. 34 § 2 pkt 2b w związku z art. 33 § 1, § 2 pkt 4 - 5 oraz art.
17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 479; dalej: "upea") po rozpatrzeniu wniosku A. T.(dalej: "skarżąca") o ponowne rozpatrzenie zarzutów zgłoszonych w dniu 11 kwietnia 2022 r. w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]– utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] (dalej: "Dyrektor O. ZUS", "organ I instancji", "organ egzekucyjny") z 2 maja 2022r. o oddaleniu zarzutów.
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w [...] (dalej: "ZUS") działając jako wierzyciel skierował do postępowania egzekucyjnego nieuregulowane przez skarżącą należności i z tytułu składek na podstawie ww. tytułów wykonawczych wystawionych
w dniach: 12 lipca 2012r. (data doręczenia: 18.07.2012r.), 24 kwietnia 2017 r. (data doręczenia: 28.04.2017r), 19 sierpnia 2019r. (data doręczenia: 23.08.2019r.),
7 listopada 2019r. (data doręczenia: 13.11.2019r. ) i 10 grudnia 2019r. (data doręczenia: 20 grudnia 2019 r.). 22 marca 2022 r. na podstawie tych tytułów Dyrektor O. ZUS działając jako organ egzekucyjny podjął czynności i dokonał zajęcia rachunków bankowych w: [...], [...] S.A. oraz nadpłaty podatku w [...]Urzędzie Skarbowym w [...].
Pismem z 11 kwietnia 2022r. skarżąca wystąpiła z zarzutami w sprawie wymagalności zobowiązań objętych ww. tytułami wykonawczymi, powołując się na zapisy art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 423; dalej: "ustawa o sus"). Uznała, że egzekwowany obowiązek będący przedmiotem egzekucji uległ przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stał się wymagalny. Jednocześnie wniosła
o odstąpienie od czynności egzekucyjnych z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania składkowego wskazanego w powyższych tytułach wykonawczych. Podniosła również, że wierzyciel wiele lat nie podejmował żadnych czynności dotyczących wyegzekwowania należności objętych wskazanymi na wstępie tytułami wykonawczymi. Z uwagi na przedawnienie zobowiązań względem ZUS, zdaniem skarżącej postępowanie egzekucyjne stało się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone.
Postanowieniem z 2 maja 2022r. organ I instancji na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 33 § 1, § 2 pkt 4 – 5, art. 17 , art. 18 upea, oddalił zarzuty.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca wniosła o uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Jednocześnie wystąpiła o odstąpienie od czynności egzekucyjnych z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania składkowego wskazanego w ww. tytułach, powołując się na art. 45 § 1 upea.
Postanowieniem z 7 czerwca 2022r., powołanym na wstępie i zaskarżonym
w niniejszej sprawie, Prezes ZUS utrzymał w mocy postanowienie z dnia 2 maja 2022 r. Stwierdził, że prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym należności figurujące na koncie skarżącej jako płatnika składek są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Dodał przy tym, że organ dokonał analizy przedawnienia należności z tytułu składek
i wskazał czynności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia.
Zdaniem organu odwoławczego, zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o sus
w przedmiotowej sprawie bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony w dniach: 18 lipca 2012 r., 28 kwietnia 2017 r., 23 sierpnia 2019r., 13 listopada 2019r. i 20 grudnia 2019 r. (w datach odbioru tytułów wykonawczych), do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (na dzień dzisiejszy 07.06.2022r. postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone). Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w tym przypadku oznacza wydłużenie
5 letniego okresu przedawnienia o czas trwania postępowania egzekucyjnego. Stąd, bieg terminu przedawnienia dla należności objętych tytułami wykonawczymi
o numerach: [...] został zawieszony w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.
Prezes ZUS stwierdził również, że pierwszą czynnością dotyczącą zawieszenia biegu terminu przedawnienia w przypadku przedmiotowych zaległości było skierowanie upomnień oraz zawiadomień o wszczęciu postępowania zmierzającego do wydania decyzji określającej wysokość należności z tytułu składek. Czynności te prowadziły do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które miało na celu wyegzekwowanie zaległych nieopłaconych przez skarżącą składek, a prowadzone w ciągłości (bądź przekierowywane w zależności od pozyskanych przez Zakład informacji o nowych środkach egzekucyjnych) wydłużały również bieg terminu przedawnienia. Mając na uwadze powyższe bieg terminu przedawnienia został zawieszony czynnościami, które organ odwoławczy wymienił w załączniku nr 1 do zaskarżonego postanowienia.
Organ odwoławczy w dalszej części uzasadnienia swojego stanowiska w sprawie przedstawił rozważania związane z kwestią przedawnienia należności składkowych
w świetle przepisów ustawy o sus, jak również wskazał na powody nieuznania wniesionych przez skarżącą zarzutów do postępowania egzekucyjnego za zasadne.
Konkludując powtórzył, że należności objęte wystawionymi w sprawie, wymienionymi na wstępie tytułami egzekucyjnymi o numerach [...]nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne. Należności objęte tytułami wykonawczymi o numerach [...]i [...]zostały w całości spłacone i organ egzekucyjny wycofał egzekucję. Przedstawił również zestawienie otrzymywanych wpłat egzekucyjnych oraz sposób ich rozliczenia. Dodał, iż należności objęte tytułami wykonawczymi [...]i [...]na dzień wpłat nie uległy przedawnieniu. Wskazał, iż z uwagi na daty doręczenia tytułów wykonawczych nie zachodzi obowiązek prawny zawieszenia postępowania egzekucyjnego z chwilą wniesienia zarzutów. Dodał, iż w sprawie odstąpienia od czynności egzekucyjnych ZUS Oddział w [...]wydał w dniu 22 kwietnia postanowienie, na które zgodnie z pouczeniem skarżąca wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]. Prezes ZUS odniósł się także do zarzutu niepodejmowania przez wierzyciela przez wiele lat żadnych czynności egzekucyjnych dotyczących wyegzekwowania należności objętych wskazanymi na wstępie tytułami wykonawczymi oraz przedstawił zestawienie otrzymywanych wpłat egzekucyjnych oraz sposób rozliczenia. Wskazał na przekazanie Naczelnikowi [...]Urzędu Skarbowego wniosek z dalszym tytułem wykonawczym, celem prowadzenia egzekucji ze środka do zastosowania którego Dyrektor Oddziału ZUS nie jest uprawniony oraz obowiązki do opłacania składek ciążące na osobach prowadzących działalność gospodarczą i obowiązki ZUS dotyczące nieopłaconych składek oraz poinformował o możliwości rozłożenia należności na raty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc
o uchylenie w całości postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania w sprawie, skarżąca postawiła zarzuty naruszenia:
I. przepisów postępowania:
1) art. 34 w związku z art. 33 § 1 pkt 1 i art. 18 upea, wobec nie sprecyzowania treści przywołanych przepisów pomimo, że art. 34 zawiera cztery paragrafy, co narusza art. 124 § 1 Kpa, gdyż wyżej wskazane ogólnikowe podanie przepisów nie jest wypełnieniem obowiązku ustawowego powołania w postanowieniu podstawy prawnej, co potwierdza też art. 34 w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 i art. 18 cytowanej ustawy;
2) art. 34 § 2 pkt 2 lit. a upea poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej skarżącego winien być uznany w całości;
3) art. 33 § 1 pkt 1 upea przez nieuwzględnienie zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego, a dotyczących prowadzenia egzekucji pomimo przedawnienia ewentualnie nieistnienia obowiązku objętego egzekucją;
4) art. 33 § 1 pkt 10 upea przez nieuwzględnienie zarzutów zgłoszonych w toku postępowania egzekucyjnego, a dotyczących niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 § 1 upea, w szczególności przez brak wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 27 § 1 pkt 3 i pkt 6 upea) - brak czytelnego wskazania decyzji administracyjnych, na podstawie których wystawione zostały tytuły egzekucyjne, co w praktyce uniemożliwia kontrolę obu tytułów wykonawczych;
5) art. 33 § 1 pkt 8 upea w związku z art. 7, art. 7b, art. 8 § 1 oraz 12 § 1 i § 2 Kpa poprzez nieuzasadnioną zwłokę w zakresie podjęcia postępowania egzekucyjnego, skutkującą obciążeniem strony dodatkowymi odsetkami z tytułu zwłoki;
6) art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 ust. 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kpa, do których odsyła art. 18 upea przez sporządzenie przez ZUS uzasadnienia postanowienia niespełniającego kryteriów wyznaczonych wymienionymi przepisami;
7) art. 6 kpa w zw. z art. 124 § 2 kpa poprzez ich wadliwe zastosowanie i brak zawarcia w ramach zaskarżonego postanowienia uzasadnienia prawnego odnoszącego się zarówno do przedmiotu sprawy, jak i do sentencji wydanego postanowienia, co doprowadziło organ I stopnia do wadliwego przyjęcia, iż należało nie uwzględnić zarzutu skarżącej zgłoszonego na postępowanie egzekucyjne;
8) art. 8 § 1 Kpa w zw. z art. 126 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa przez prowadzenie postępowania w sposób, który nie buduje i nie utrwala zaufania jednostki do organów władzy publicznej, tj. przez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu postanowienia do wszystkich zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej
i niewskazanie, na jakiej podstawie prawnej oparł się organ wydając rozstrzygnięcie
w sprawie w zakresie naruszenia przez organ egzekucyjny wymogów, określonych
w art. 27 upea;
9) art. 8 Kpa przez niedostateczne uzasadnienie postanowienia utrzymującego
w mocy postanowienie ZUS o oddaleniu zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych, tj. niewyjaśnienie przyczyny, dla której zarzuty podniesione przez skarżącej nie stanowią podstawy do rozpatrzenia ich jako zarzutu na prowadzone postępowania egzekucyjne;
10) art. 8 § 1 w zw. 2 art. 124 § 2 Kpa przez prowadzenie postępowania
w sposób, który nie buduje i nie utrwala zaufania jednostki do organów władzy publicznej, tj. przez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób lakoniczny,
a tym samym w sposób, który w zasadzie uniemożliwia kontrolę instancyjną wydanego w sprawie orzeczenia;
11) art. 15 Kpa przez powielenie przez organ II instancji argumentacji i ustaleń zawartych w uzasadnieniu postanowienia wydanego przez organ I instancji,
a w konsekwencji niedokonanie przez Prezesa ZUS szerszej i bardziej szczegółowej analizy przedmiotu niniejszej sprawy:
12) art. 78 § 1 Kpa, art. 80 Kpa przez zaniechanie załączenia do akt postepowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej i nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej przez Komornika Sadowego celem wykazania instrumentalnego wszczęcia postepowania egzekucyjnego;
13) art. 26 § 1 upea w zw. z art. 27 § 1 upea przez wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego niezawierającego wszystkich elementów składowych tytułu wykonawczego, tj.:
a. niewskazującego treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek ten jest wymagalny;
b. niewskazującego rodzaju zabezpieczenia należności pieniężnej oraz daty powstania zabezpieczenia;
c. niewskazującego daty doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku
o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej;
II. przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 116 § 1 Op w zw. z art. 31 usus przez jego niewłaściwe zastosowanie
i prowadzenie postepowania egzekucyjnego w administracji mimo nieistnienia po stronie skarżącego obowiązku z uwagi na przedawnienie roszczenia wobec skarżącej;
2) art. 116 § 1 Op w zw. z art. 31 usus przez jego niewłaściwe zastosowanie
i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji mimo braku istnienia obowiązku po stronie skarżącej;
3) art. 24 ust. 4 usus przez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji mimo wygaśnięcia obowiązku zobowiązanego w całości, tj. z uwagi na ich przedawnienie.
Jednocześnie skarżąca, na podstawie art. 45 § 1 upea wniosła o odstąpienie od czynności egzekucyjnych z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania składkowego, o którym mowa w wymienionych w sprawie tytułach wykonawczych.
Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., także jako: "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie,
że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, iż postanowienie to, jak również poprzedzające je postanowienie wydane w pierwszej instancji powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze.
Zauważyć bowiem należy, iż kontrolą objęte zostało postanowienie Prezesa ZUS utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w [...]oddalające zgłoszone przez skarżącą zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.
Organy obu instancji wskazały, iż zarzuty wygaśnięcia zobowiązań wniesione
w dniu 11 kwietnia 2022 r. dotyczące tytułów wykonawczych o numerach [...]podlegają oddaleniu, albowiem należności wskazane w ww. tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu.
Z akt egzekucyjnych dołączonych do akt sprawy wynika, iż tytuły wykonawcze
o numerach: [...] wystawione w dniu 12 lipca 2012 r. zostały doręczone w dniu 18 lipca 2012 r., o numerach[...]wystawione w dniu 24 kwietnia 2017 r. zostały doręczone w dniu 28 kwietnia 2017 r., tytuł wykonawczy o numerze [...]wystawiony
w dniu 19 sierpnia 2019 r., został doręczony w dniu 23 sierpnia 2019 r., tytuł wykonawczy o numerze [...]wystawiony w dniu 7 listopada 2019 r., został doręczony w dniu 13 listopada 2019 r., zaś tytuł wykonawczy o numerze [...]wystawiony w dniu 10 grudnia 2019 r., został doręczony w dniu 20 grudnia 2019 r.
Z akt egzekucyjnych wynika także, w piśmie z dnia 11 kwietnia 2022 r. (data wpływu 11 kwietnia 2022 r.) skarżąca zgłosiła zarzut egzekucyjny wskazując na art. 33 § 1 w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 upea (wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części).
W piśmie tym został zawarty także wniosek o odstąpienie od czynności egzekucyjnych oparty o art. 45 § 1 upea.
Powyższe pismo stanowiło podstawę do wszczęcia przez Dyrektora O. ZUS postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w toku którego organ ten wydał postanowienie z dnia 22 kwietnia 2022 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to zostało przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]z dnia 12 lipca 2022 r. uchylone w całości
i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Postanowienia te pozostają poza zakresem niniejszego postępowania sądowoadministarcyjnego.
Zakresem niniejszego postępowania objęte zaś zostały postanowienia Dyrektora O. ZUS i Prezesa ZUS wydane w przedmiocie oddalenia wniesionych ww. pismem
z dnia 11 kwietnia 2022 r. zarzutów do postępowania egzekucyjnego. Jak wynika
z postanowień ww. organów obu instancji postanowienia te zostały wydane w oparciu m.in. o art. 33 § 1, § 2 pkt 4 – 5 upea - w obowiązującym aktualnie brzmieniu.
Dokonując oceny prawidłowości rozstrzygnięć wydanych przez organy obu instancji, zauważyć należy, iż organom umknęła istotna dla sprawy okoliczność,
iż z dniem 30 lipca 2020 r. zmianie uległy przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Zmiany te zostały wprowadzone ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019r., poz. 2070). Zmianie uległy m.in. przepisy art. 26, art. 27, art. 33 i art. 34 upea. Zgodnie z art. 13 ust. 1 powyższej ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Nie ulega zatem wątpliwości, iż z uwagi na doręczenie tytułów wykonawczych wskazanych
w zaskarżonym postanowieniu w 2012 r., 2017 r. i w 2019 r. zastosowanie w sprawie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym przed ww. zmianami. Zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 upea wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Art. 27 § 1 pkt 9 upea (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r.) wskazuje, iż tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ww. tytuły wykonawcze zawierają prawidłowe pouczenie w tym zakresie.
Z powyższych przepisów wynika zatem, iż zarzuty egzekucyjne w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym odnośnie do ww. tytułów wykonawczych doręczonych
w dniu 18 lipca 2012 r. powinny zostać zgłoszone do dnia 25 lipca 2012r., odnośnie do tytułów wykonawczych doręczonych w dniu 28 kwietnia 2017 r. do dnia 5 maja 2017 r., odnośnie do tytułów wykonawczych doręczonych w dniu 23 sierpnia 2019 r. do dnia
30 sierpnia 2019 r., odnośnie do tytułów wykonawczych doręczonych w dniu 13 listopada 2019 r. do dnia 20 listopada 2019 r., zaś odnośnie do tytułów wykonawczych doręczonych w dniu 20 grudnia 2019 r. do dnia 27 grudnia 2019 r. Zarzuty wniesione po upływie tych terminów są spóźnione.
W tych okolicznościach organ egzekucyjny winien był odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów na podstawie art. 18 upea w zw.
z art. 61a § 1 Kpa.
W myśl art. 61 § 1 Kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Zgodnie zaś z art. 61a § 1 Kpa gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia
8 lipca 2020 r. w sprawie sygn. akt I SA/Sz 354/20 (dostępny w Internecie)
o zasadności odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów
w przypadku niezachowania terminu do ich zgłoszenia. Na podzielenie zasługuje także pogląd tego Sądu, przytoczony za Naczelnym Sądem Administracyjnym wyrażonym
w wyroku tego Sądu z dnia 20 listopada 2017 r. w sprawie sygn. akt
II GSK 1706/17, zgodnie z którym przesłanka "inne uzasadnione przyczyny", wyrażona niedookreślonym zwrotem, nie ma swojej definicji i jest każdorazowo oceniana
w okolicznościach danej konkretnej sprawy. Przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego judykatura rozumie przy tym takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (tak np. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2017 r., II OSK 1572/15). Za taką przesłankę NSA uznał również wniesienie przez stronę skarżącą zarzutów po upływie ustawowego terminu. Sąd ten wskazał, że celem instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest więc uniemożliwienie prowadzenia takiego postępowania, którego rezultat byłby obarczony wadą istotną.
Z tych względów z uwagi na merytoryczne rozpoznanie sprawy w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, mimo że zaistniały przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w tym przedmiocie na podstawie 61a § 1 Kpa, postanowienia wydane
w obu instancjach zostały wydane z naruszeniem art. 61a § 1 Kpa, poprzez jego niezastosowanie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić powyższe rozważania i wynikającą z nich ocenę prawną.
Z tych względów Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
i c w zw. z art. 135 ppsa uchylił zarówno zaskarżone postanowienie, jak
i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI