VIII SA/WA 612/19

VIII SA/Wa 612/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący/
Marek Wroczyński /sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Osoby niepełnosprawne
Sygn. powiązane
III FSK 1856/21 - Wyrok NSA z 2023-04-12
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 511
art. 49 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. S. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 612/19
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2019 roku, nr [...] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 dalej Ordynacja podatkowa lub O.p.) oraz art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, ze zm. dalej ustawa o rehabilitacji) - po rozpatrzeniu odwołań z dnia [...] lutego 2017 r., wniesionych przez R. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], reprezentowanego przez radcę prawnego A. P., E. B. oraz adwokata R. F., od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...]
1. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wysokości zobowiązań R. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], z tytułu wpłat na PFRON za okres 2016/08 w kwocie 390,00 zł w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych i w tej części umarzył postępowanie w sprawie.
2. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części tj. dotyczącej określenia wysokości zobowiązania R. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], z tytułu wpłat na PFRON za okres 2016/08 w kwocie 19 547,00 zł, w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i ocena prawna.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określił wysokość zobowiązania R. S., z tytułu wpłat na PFRON za okres 2016/08 w kwocie 19 937,00 zł w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Od w/w decyzji w imieniu strony odwołanie złożyła odrębnie E. B. oraz adwokat R. F..
W odwołaniu podpisanym przez E. B. zarzucono naruszenie:
- art. 165b § 1 i 2 w związku z art. 208 § 1 Ordynacja podatkowa poprzez wszczęcie postępowania podatkowego po upływie 6 miesięcy od dnia zakończenia kontroli podatkowej, a zatem po terminie przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania podatkowego i nieumorzenie wszczętego postępowania,
- przepisu art. 33 ust. 4 i ust. 4a pkt 2 ustawy o rehabilitacji w związku z § 2 ust. 1 pkt 11 lit. c oraz § 3 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie albowiem skoro zgodnie z tym przepisem środki ZFRON można przeznaczyć na pomoc indywidualną dla osób niepełnosprawnych na zakup i naprawę indywidualnego sprzętu rehabilitacyjnego, wyrobów medycznych w tym przedmiotów ortopedycznych, urządzeń i narzędzi technicznych oraz środków transportu niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, to nie było podstaw prawnych do wyłączania z zakresu pomocy indywidualnej zakupu monitora i lodówki,
- art. 33 ust. 4a pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4, art. 7 ust. 1, 8 i 9 ustawy o rehabilitacji w związku z § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia w sprawie ZFRON, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wydatek poniesiony w ramach indywidualnego programu rehabilitacji na zakup samochodu przeznaczonego na dojazdy do pracy i z pracy oraz na rehabilitację, nie został wydatkowany na rehabilitację osób niepełnosprawnych i zmniejszanie ograniczeń zawodowych, podczas gdy z opracowanych programów wynikają wyraźne ograniczenia zawodowe pracownika, oraz związek przyczynowo skutkowy między wydatkiem a zmniejszeniem tychże ograniczeń, a zatem były to wydatki na rehabilitację osób niepełnosprawnych, co potwierdza także wykładnia tego przepisu dokonana przez Trybunał Konstytucyjny, a co nie może skutkować określeniem wpłaty na PFRON z tego tytułu,
- rażące naruszenie § 9 ust. 1 w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych( DZ.U z 2015 roku poz. 1023 dalej rozporządzenie ZFRON lub rozporządzenie) oraz art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, poprzez określenie wpłaty na PFRON z tytułu wydatków na wyposażenie stanowisk pracy osób niepełnosprawnych, na które pracodawca uzyskał zaświadczenia o pomocy de minimis, a zatem w sytuacji gdy organy udzielające pomocy publicznej potwierdziły jej zgodność z obowiązującymi przepisami, - art. 121 § 1, art. 122, art. 124, 127 w związku z art. 191 oraz art. 180 § 1, art. 181 i 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 7, 8 i 9 ustawy o rehabilitacji, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, naruszenie zasady zaufania i informowania, zasady wyjaśniania, a przede wszystkim zasady prawdy materialnej i dokonanie oceny stanu faktycznego sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W szczególności organ nie wziął pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia przedłożonych zaświadczeń o pomocy de minimis. Zakwestionował wydatki na monitor oraz lodówkę z pomocy indywidualnej, podczas gdy wydatki te mieszczą się w katalogu określonym rozporządzeniem. Organ nie podjął zatem decyzji na podstawie oceny udowodnienia okoliczności, nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, gdyż brak jest wyczerpującego uzasadnienia zakwestionowania wydatków, co znalazło odzwierciedlenie w treści decyzji, a skutkowało błędnym określeniem wpłaty na PFRON.
W odwołaniu złożonym przez adwokata R. F. zarzucono:
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez uznanie, iż zakup samochodu osobowego w ramach realizacji Indywidualnego Programu Rehabilitacji dot. R. P. nie spełniał przesłanek celowości, w sytuacji gdy pojazd ten został zakupiony dla osoby niepełnosprawnej dla stworzenia jej warunków pracy, a w konsekwencji błędne uznanie wydatkowanych środków ZFRON za wykorzystane niezgodnie z ustawowym przeznaczeniem,
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Pracy i polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, poprzez błędne przyjęcie, iż środki przeznaczone na sfinansowanie wyposażenia stanowisk pracy osób niepełnosprawnych, tj. - zakupu monitora na wniosek K. M. oraz zakupu lodówki na wniosek A.P. - zostały wydatkowane z naruszeniem przepisów regulujących gospodarowanie tymi środkami, podczas gdy sprzęty te służą do poprawy jakości funkcjonowania osób niepełnosprawnych i zostały wykorzystane zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami,
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ustawy o rehabilitacji, poprzez jego niezastosowanie, a tym samym pominięcie, iż założenia ustawy prócz dążenia do osiągnięcia możliwie najwyższego poziomu funkcjonowania osób niepełnosprawnych, podnoszenia jakości Ich życia i integracji społecznej zmierzają do rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych,
- naruszenie prawa materialnego . art. 120, art. 121 § 1 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny i jednostronny, z pominięciem wyjaśnień udzielonych przez skarżącego, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, a także brak w uzasadnieniu faktycznym wskazania czy i dlaczego dowodom i wyjaśnieniom przedstawionym przez stronę organ odmówił wiarygodności".
W związku z powyższym, wniesiono o ponowne dokładne przeanalizowanie akt sprawy oraz uchylenie w/w decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie.
Organ odwoławczy zważył co następuje:
Podstawę prawną niniejszej decyzji stanowił przepis art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Zgodnie z przepisem art. 21 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, jeżeli wskutek wszczętego postępowania podatkowego, organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku nie zapłacił w całości lub w części podatku albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania. Przepis ten – na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej - ma zastosowanie do wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Zgodnie z art. 33 ust. 3 w/w ustawy o rehabilitacji pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej jest obowiązany do:
1) prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji;
2) prowadzenia rachunku bankowego środków tego funduszu;
3) przekazywania środków funduszu rehabilitacji na rachunek, o którym mowa w pkt 2, w terminie 7 dni od dnia, w którym środki te uzyskano;
4) przeznaczania co najmniej 15 % środków funduszu rehabilitacji na indywidualne programy rehabilitacji;
5) przeznaczania co najmniej 10 % środków funduszu rehabilitacji na pomoc indywidualną dla niepełnosprawnych pracowników i byłych niepracujących niepełnosprawnych pracowników tego zakładu.
Ponadto zgodnie z art. 33 ust. 4a pkt 2 w przypadku niezgodnego z ust. 4 przeznaczania środków funduszu rehabilitacji jest obowiązany do dokonania:
1) zwrotu 100 % kwoty tych środków na fundusz rehabilitacji oraz
2) wpłaty w wysokości 30 % tych środków na Fundusz w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło ujawnienie niezgodnego z ustawą przeznaczenia środków funduszu rehabilitacji, a także niedotrzymanie terminu, o którym mowa w ust. 3 pkt 3.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 33 ust. 4b ustawy o rehabilitacji, wpłata o której mowa w art. 33 ust. 4a pkt 2, nie obciąża zfron.
Należało również podkreślić, że zgodnie z art. 33 ust. 6 w/w ustawy, w brzmieniu obowiązującym w okresie dotyczącym przedmiotowej sprawy, kontrola prawidłowości realizacji przepisów ust. 1 - 4a wykonywana jest przez właściwe terenowo urzędy skarbowe.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] kwietnia 2016 r. do PFRON wraz z pismem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. wpłynęły akta kontroli podatkowej przeprowadzonej u R. S. w zakresie prawidłowości gromadzenia i wydatkowania przez pracodawcę środków zfron za okres: 01.12.2010 r. - 31.12.2012 r. W/w protokół został doręczony stronie w dniu 23 marca 2016 r. Zdaniem organu pierwszej Instancji w/w protokół wskazywał na nieprawidłowości w dysponowaniu środkami ZFRON.
W związku z powyższym Prezes Zarządu PFRON, pismem z dnia 26 lipca 2016 zawiadomił stronę, iż analiza dokumentów z kontroli przeprowadzonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] w zakresie spełniania obowiązków pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, wykazała, że w ramach gospodarowania środkami zfron doszło do naruszenia art. 33 ust. 3 pkt 3 i art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji. Z informacji podanych przez kontrolujących w protokole kontroli wynika, że u pracodawcy wystąpiły nieprawidłowości polegające na:
1. naruszeniu art. 33 ust. 3 pkt 3 ustawy o rehabilitacji poprzez niedotrzymanie
terminów do przekazania środków zfron pochodzących ze zwolnień z podatku
dochodowego od osób fizycznych na rachunek bankowy tego funduszu w okresie
2010/12-2012/11.
2. naruszenie art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji poprzez niezgodne z prawem
wydatkowanie środków zfron na wydatki związane:
- z zakupem samochodu z Niemiec dla R. P.
- z zakupem zestawu komputerowego dla G. B.,
- z pożyczką na remont podłogi w domu udzieloną R. P.
- z pożyczką na zakup lodówki do domu udzieloną A. P.
- zakupem monitora dla K. M.
- z finansowaniem kursu w zakresie systemów informatycznych dla A. A.
- na wydatki związane z zakupem urządzeń mających stanowić wyposażenie stanowiska pracy osób niepełnosprawnych, tj. wykaszarki spalinowej, przyczepy
ciężarowej, odkurzacza i monitorów.
Organ I instancji w ww. zawiadomieniu wskazał stronie, iż dzień jego doręczenia jest dniem ujawnienia nieprawidłowości. Wezwano jednocześnie stronę, aby mając powyższe na uwadze złożyła deklarację DEK-II-a wykazującą prawidłową wysokość wpłat na PFRON w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym odebrano ww. pismo.
W związku z niezłożeniem deklaracji w wyznaczonym terminie, organ I instancji
postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] wszczął postępowanie wobec R. S. w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji. Postępowanie zostało zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych za 08/2016.
Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji w sposób prawidłowy określił wysokość zobowiązania strony z tytułu wpłat na PFRON w związku z przeznaczeniem z zfron kwoty 64 155,20 na zakup samochodu osobowego w ramach IPR oraz w związku z zakupem w ramach pomocy indywidualnej lodówki na kwotę 1 000 zł.
Z protokołu kontroli wynika, iż strona sfinansowała pracownikowi zakup samochodu osobowego w ramach indywidualnego programu rehabilitacji.
Zgodnie z art. 33 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ww. ustawy, środki zfron są przeznaczane na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowywane przez komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. Doprecyzowaniem tego przepisu jest § 2 ust. 1 pkt 12 litery od "a" do "f" rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w prawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1023 ). Zgodnie z ww. przepisem indywidualne programy rehabilitacji mają na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych, a zatem związanych z wykonywaniem pracy na stanowisku zajmowanym przez daną osobę niepełnosprawną.
Zgodnie z § 6 w/w rozporządzenia warunkiem wykorzystania środków funduszu rehabilitacji na wydatki, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 12, jest opracowanie programu rehabilitacji przez komisje rehabilitacyjne dla pracowników niepełnosprawnych, którzy w szczególności:
1) posiadają najniższe kwalifikacje;
2) z uwagi na niepełnosprawność mają utrudnione samodzielne wykonywanie pracy;
3) utracili zdolność do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku;
4) zmieniają kwalifikacje zawodowe.
Program rehabilitacji opracowywany jest z udziałem pracownika niepełnosprawnego, którego ten program dotyczy, natomiast Komisja rehabilitacyjna dokonuje oceny efektów realizacji programu rehabilitacji i, jeżeli zachodzi potrzeba, modyfikuje ten program oraz określa możliwości i formy dalszej rehabilitacji po zakończeniu jego realizacji.
Fundusz zakwestionował sfinansowanie pracownikowi R. P. zakupu samochodu osobowego w ramach IPR-u. Z przedmiotowej sprawy wynika, iż R. P. zakupił w dniu [...] grudnia 2011 r. w [...] samochód osobowy [...].
Rachunek nr [...] (załącznik nr 24 do protokołu kontroli) został wystawiony przez firmę [...] R. P. na kwotę 14 000,00 Euro (62 213,20 zł). Zakup opłacono przelewem z rachunku zfron w dniu 27 grudnia 2011 r.
Koszty akcyzy w wysokości 1942,00 również zostały poniesione z rachunku zfron w dniu 9 stycznia 2012 r. na konto Izby Celnej w [...].
Z dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność - orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2011 r., wynikało, iż R. P. jest całkowicie niezdolny do pracy do [...] czerwca 2014 r. Z opracowanego indywidualnego programu rehabilitacji wynika, iż R. P. zatrudniony jest na stanowisku kierowca-mechanik. Komisja rehabilitacyjna oceniła, iż posiada on predyspozycje do wykonywania zawodu I deklaruje zdecydowaną chęć kontynuacji pracy na obecnym stanowisku pracy. Praca na obecnym stanowisku jest dla niego możliwa do wykonania pomimo niepełnosprawności, jednak ze względu na niepełnosprawność i obecny stan zdrowia ma ograniczenia w jej wykonywaniu w okresie zaburzeń funkcji układu krążenia i oddechowego (wzrost ciśnienia tętniczego i nasilenie duszności). Z oceny sporządzonej na podstawie opinii bezpośrednich przełożonych wynika, iż pracownik co do zasady wywiązuje się bardzo dobrze ze wszystkich nałożonych na niego obowiązków służbowych, ma ograniczenia w pokonywaniu dłuższych odległości pieszo i korzystania z publicznych środków transportu. Utrzymanie zatrudnienia na dotychczasowym
stanowisku jest możliwe pod warunkiem "oprzyrządowania" pracownika w samochód umożliwiający samodzielne poruszanie się. w związku z powyższym indywidualny program rehabilitacji wskazał na "oprzyrządowanie" pracownika w samochód eliminujący ograniczenia w zakresie mobilności. Organ odwoławczy, po zapoznaniu się z przedstawionym materiałem dowodowym, podzielił stanowisko organu I instancji, iż w odniesieniu do ww. wydatku nie było przesłanek do uznania, iż był on zgodny z zapisami ustawy. Jak podkreślono w zaskarżonej decyzji z indywidualnego programu rehabilitacji w żaden sposób nie wynika, iż na wykonywanym stanowisku niepełnosprawność ograniczała zawodowo pracownika a zakup samochodu skutkowałby zmniejszeniem ewentualnych ograniczeń związanych z wykonywaną pracą.
W IPR brak jest informacji, aby dokonany zakup - samochód osobowy miał wykazywać jakiekolwiek cechy indywidualne, dostosowane do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika, a tym samym indywidualnym oddziaływaniu skutkującym zmniejszeniem ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego zatrudnionego na stanowisku kierowcy-mechanika. Sam fakt opracowania programu rehabilitacji nie jest wystarczający do uznania, że wydatek ten zmniejsza ograniczenia zawodowe pracownika.
Podnosił, że w ramach indywidualnych programów rehabilitacji mogą zostać sfinansowane koszty mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem. Zasadność poniesienia wydatku musi zatem wynikać wprost z IPR i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany". Otwarty katalog kosztów zawarty w ww. przepisie nie oznacza dowolności w zakresie dokonywania wydatków przez wnioskodawcę, a tym bardziej nie może stanowić pretekstu do pokrywania kosztów nie mających nic wspólnego ze zmniejszeniem ograniczeń zawodowych pracowników niepełnosprawnych. Przedmiotem wydatkowania są bowiem środki publiczne przekazane do dyspozycji pracodawcy, które winny być wykorzystywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów (patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 2836/08).
Kolejne zakwestionowane przez Prezesa Zarządu PFRON wydatki z zfron to:
- refundacja zakupu lodowni w kwocie 1 000,00 zł na podstawie wniosku A. P. z dnia [...] października 2011 r.
- zakup monitora na kwotę 1 300,00 zł. na podstawie wniosku K. M. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w § 2 ust. 1 pkt. 11 przewiduje, że środki funduszu rehabilitacji przeznacza się na pomoc indywidualną dla osób niepełnosprawnych, czyli na:
a) odpłatność za przejazd w obie strony, pobyt i leczenie w szpitalach, sanatoriach, placówkach rehabilitacyjno-szkoleniowych, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjnoopiekuńczych,
b) zakup leków i innych niezbędnych środków medycznych,
c) zakup i naprawę indywidualnego sprzętu rehabilitacyjnego, wyrobów medycznych w tym przedmiotów ortopedycznych oraz środków pomocniczych, urządzeń i narzędzi technicznych oraz środków transportu niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych,
d) adaptację i wyposażenie mieszkań, budynków mieszkalnych oraz obiektów zamieszkałych lub przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,
e) usprawnianie fizyczne,
f) odpłatność za przejazd w obie strony i pobyt na:
- turnusach rehabilitacyjnych wraz z opiekunem - jeśli lekarz zaleci uczestnictwo opiekuna na turnusie rehabilitacyjnym,
- wczasach lub wypoczynku zorganizowanym w innych formach,
g) odpłatność za pobyt na koloniach, obozach oraz turnusach rehabilitacyjnych dla niepełnosprawnych dzieci pracowników, a także dla dzieci osób niepełnosprawnych,
h) opiekę pielęgnacyjną w domu nad pracownikiem niepełnosprawnym w okresie
przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się, w tym opiekę socjalno-bytową,
i) utrzymanie przez osoby niewidome psa przewodnika,
j) zakup wydawnictw i pomocy dydaktycznych stosownie do potrzeb osób niepełnosprawnych,
k) opłacanie przewodników towarzyszących osobom niewidomym zaliczonym do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz osobom z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonym do znacznego stopnia niepełnosprawności,
l) opłacanie tłumacza języka migowego,
ł) przewóz osoby niepełnosprawnej na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne,
m) zwrot kosztów ubezpieczeń komunikacyjnych oraz ryczałtu za używany własny pojazd mechaniczny do celów pozasłużbowych dla osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz dla osób zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności z uszkodzeniem narządu ruchu,
n) dojazdy do pracy i z pracy osób niepełnosprawnych mających trudności w korzystaniu z publicznych środków transportu,
o) odpłatność za kształcenie lub dokształcanie, w tym również w szkołach średnich i wyższych,
p) odpłatność za kursy i szkolenia rozwijające pozazawodowe zainteresowania osób niepełnosprawnych,
q) opłacanie składki na indywidualne ubezpieczenia osób niepełnosprawnych,
r) odpłatność za podstawową i specjalistyczną opiekę medyczną oraz poradnictwo i usługi rehabilitacyjne;
Wydatki z funduszu rehabilitacji pomimo tego, iż pokrywane są z jednego konta, są ściśle wyodrębniane ze względu na cel przeznaczenia (pomoc indywidualna, IPR, pozostałe wydatki). Stanowi to realizację art. 33 ust. 3, pkt 1 i 5 ustawy o rehabilitacji, który mówi, że pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej jest obowiązany do prowadzenia ewidencji środków funduszu rehabilitacji, a także jest obowiązany do przeznaczania co najmniej 10% środków funduszu rehabilitacji na pomoc indywidualną dla niepełnosprawnych pracowników i byłych niepracujących niepełnosprawnych pracowników tego zakładu.
Zgodnie z rozporządzeniem wysokość przyznanej pomocy indywidualnej uzależniona jest od sytuacji materialnej i losowej wnioskodawcy (§ 3 ust. 3 rozporządzenia). W ocenie organu odwoławczego zakup lodówki, czyli sprzętu codziennego użytku nie znajduje się w katalogu wydatków dozwolonych do poniesienia w ramach pomocy indywidulanej. Wniosek o udzielenie pożyczki na zakup lodówki uzasadniony jest przez pracownika tym, iż zmuszony jest do racjonalnego odżywiania i stosowania produktów o pełnej wartości odżywczej, przechowywanej w odpowiednich warunkach. Zalecenie takie jest jednak powszechnym zaleceniem zdrowotnym niezależnym od stanu zdrowia danej osoby.
Odnosząc się do wydatku dotyczącego refundacji monitora dla K. M. należało zauważyć, iż wniosek został umotywowany tym, że pozwoli to na dowolne powiększanie czytanego teksu, powiększanie fragmentu ekranu oraz zastosowania zestawienia kolorów odpowiednie do posiadanej wady.
Z przedstawionego w postępowaniu odwoławczym orzeczenia z dnia [...] lipca 1988 r. wynika, iż niepełnosprawność wnioskującego pracownika spowodowana jest narządem wzroku. W związku z powyższym zakup pozostawał w związku z niepełnosprawnością. Organ I instancji uznał, iż wydatek ten stanowi koszt wyposażenia stanowiska pracy, gdyż w części III wniosku znajduje się opinia lekarza lub pielęgniarki, w której stwierdzono że "zakup dużego monitora w znacznym stopniu ułatwi pracownicy korzystanie z Internetu w celu wykonywania pracy i poszerzania wiedzy. Z akt sprawy wynika, iż organ I instancji tylko z tej opinii wywnioskował, iż wydatek ten stanowi wyposażenie stanowiska pracy w zakładzie R. S.. Biorąc jednak pod uwagę, iż jest związek stwierdzonej niepełnosprawności z dokonanym wydatkiem, faktura została wystawiona na K. M, a z opinii zawartej we wniosku jednoznacznie nie można wywnioskować czy korzystanie z Internetu dzięki dużemu monitorowi umożliwia wykonywanie pracy zawodowej i poszerzanie wiedzy, na konkretnym stanowisku w firmie R. S., czy też ogólnie umożliwia aktywność zawodową, organ odwoławczy uznał, iż sankcja w wysokości 30%, wynikająca z art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy o rehabilitacji naliczona od kwoty 1300,00 zł nie jest zasadna.
W związku z powyższym uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wysokości zobowiązania, z tytułu wpłat na PFRON za okres 2016/08 w kwocie 390,00 zł.
W pozostałej części dotyczącej określenia wysokości zobowiązania R. S. za 2016/08 w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ramach indywidualnego programu rehabilitacji (64 155,20 zł) oraz pomocy indywidualnej (1 000) utrzymano w mocy.
Sankcja w wysokości 30% wynikająca z art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy o rehabilitacji w związku z naruszeniem art. 33 ust. 4 ustawy jest naliczona zatem od łącznej kwoty 65 155,20 zł (64 155,20 zł + 1 000,00 zł) i wynosi 19 547,00 zł (w zaokrągleniu do pełnych złotych).
Odnosząc się do zarzutów dotyczących niewzięcia pod uwagę przy wydawaniu
rozstrzygnięcia przedłożonych zaświadczeń o pomocy de minimis, wskazać należało, iż z przedstawionych dokumentów wynika, iż sankcja nie dotyczy wydatków dokonanych ze środków zfron, na które pracodawca uzyskał zaświadczenie de minimis. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 165b Ordynacji podatkowej, należało wyjaśnić, iż ustawa o rehabilitacji nie zawiera przepisów odnoszących się do terminu przedawnienia wszczęcia postępowania podatkowego w związku z kontrolą dokonywaną przez urzędy skarbowe na podstawie art. 33 ust. 6 ustawy o rehabilitacji, a więc odpowiednie zastosowanie w sprawie znajdzie art. 165b § 1 i 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej, nie później niż w terminie 6 miesięcy od zakończenia kontroli. Z kolei z § 3 pkt 2 przywołanego przepisu wynika, że w przypadku, o którym mowa w § 1 postępowanie podatkowe może być wszczęte także po upływie 6 miesięcy od zakończenia kontroli podatkowej, jeżeli organ podatkowy otrzyma informacje od organów podatkowych lub innych organów uzasadniające wszczęcie postępowania podatkowego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II FSK 2519/14 "(...) kontrola podatkowa, w ramach której stwierdzono naruszenie przez spółkę przepisów ustawy o rehabilitacji była przeprowadzona nie przez Prezesa Zarządu PFRON, tylko Naczelnika Urzędu Skarbowego (...). Dopiero bowiem po otrzymaniu protokołu kończącego kontrolę wraz z aktami od naczelnika właściwego urzędu skarbowego Prezes Zarządu Funduszu mógł powziąć informacje uzasadniającą wszczęcie postępowania podatkowego. Analiza treści art. 165b § 3 pkt 2 O.p. w zw. z art. 165 § 1 O.p. oraz w powiązaniu z art. 49 ust. 1 i 6 ustawy o rehabilitacji prowadzi do wniosku, że organ nie może w dowolnym czasie dokonać wszczęcia postępowania w sprawie określenia zobowiązania w zakresie wpłat. Postępowanie takie winno zostać wszczęte w terminie 6 miesięcy od uzyskania stosownej informacji".
Informację uzasadniającą wszczęcie postępowania podatkowego, czyli protokół kontroli wraz z załącznikami Fundusz otrzymał z Urzędu Skarbowego w dniu [...] kwietnia 2016 r. (dowód - data wpływu na kopercie). Postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] października 2016 r., tj. w dniu doręczenia stronie postanowienia z dnia [...] października 2016 r. znak: [...], a więc w terminie 6 miesięcy od otrzymania protokołu kontroli przez PFRON.
W związku z powyższym, po zapoznaniu się z zawartymi w odwołaniu argumentami i zarzutami strony, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.
Zakładowy fundusz rehabilitacji tworzony jest z ulg podatkowych i są to środki publiczne postawione do dyspozycji pracodawcy, co nie oznacza jednak, że pracodawca może nimi dysponować w sposób całkowicie dowolny. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, do oceny prawidłowości wydatkowania środków ZFRON należy stosować nie tylko przepisy dotyczące zgodności celu wydatku z art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji oraz tego, czy wydatek należy do wydatków określonych w katalogu, o którym mowa w § 2 rozporządzenia w sprawie ZFRON czy dopuszczalności wydatku w świetle przepisów dotyczących pomocy publicznej - ale także zgodności wydatku z kryteriami określonymi w art. 35 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych por. (wyrok WSA w Warszawie z 3 grudnia 2008 r. sygn. akt VSA/Wa 2000/08).
Podkreślić też trzeba, że niezależnie od tego na jaki rodzaj wydatków przeznacza się środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, towarzyszyć im musi zawsze określony w § 4a rozporządzenia warunek, którym jest wydatkowanie środków z tego funduszu w sposób celowy i oszczędny z uwzględnieniem doboru metod i środków realizacji w stosunku do zamierzonych efektów (por. wyroki z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn.,akt II GSK 532/12 i z dnia 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt II GSK 1036/13).
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł R. S..
Zaskarżał powyższą decyzję we wskazanej części, tj. dotyczącej określenia wysokości zobowiązania R. S. z tytułu wpłat na PFRON za okres 2016/08 w kwocie 19547,00zł w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Decyzji tej zarzucał:
1. naruszenie przepisu art. 33 ust 4 i ust 4a pkt 2 ustawy o rehabilitacji w związku § 2 ust 1 pkt 11 lit. c) oraz § 3 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu
rehabilitacji osób niepełnosprawnych, poprzez ich błędną wykładnię, w konsekwencji błędne zastosowanie, gdyż jeżeli zgodnie z tym przepisem środki ZFRON można przeznaczyć na pomoc indywidualną dla osób niepełnosprawnych na zakup i naprawę indywidualnego sprzętu rehabilitacyjnego, wyrobów medycznych w tym przedmiotów ortopedycznych, urządzeń i narzędzi technicznych oraz środków transportu niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, to nie było podstaw prawnych do wyłączania z zakresu pomocy indywidualnej zakupu lodówki;
2. naruszenie przepisu art. 33 ust. 4a pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4, art. 7 ust. 1, 8, 9 ustawy o rehabilitacji w związku z § 2 ust. 1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia w sprawie ZFRON, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wydatek poniesiony w ramach indywidualnego programu rehabilitacji na zakup samochodu przeznaczonego na dojazdy do pracy i z pracy oraz na rehabilitację nie został wydatkowany na rehabilitację osób niepełnosprawnych i zmniejszanie ograniczeń zawodowych, podczas gdy z opracowanych programów wynikają wyraźne ograniczenia zawodowe pracownika, oraz związek przyczynowo skutkowy między wydatkiem a zmniejszeniem tychże ograniczeń, a zatem były to wydatki na rehabilitację osób niepełnosprawnych, co potwierdza także wykładnia tego przepisu dokonana przez Trybunał Konstytucyjny, a co nie może skutkować określeniem wpłaty na PFRON z tego tytułu.
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 33 ust 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez uznanie, że zakup samochodu osobowego w ramach realizacji Indywidualnego Programu Rehabilitacji dotyczącego pracownika skarżącego- pana R. P. nie spełnia przesłanek celowości, w sytuacji gdy pojazd ten zakupiony został dla osoby niepełnosprawnej dla stworzenia jej warunków pracy, a w konsekwencji błędne uznanie wydatkowanych środków ZFRON za wykorzystane niezgodnie z ustawowym przeznaczeniem;
4. naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, 127 w związku z art. 191 oraz art. 180 § 1, art. 181 i 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 7,8 i 9 ustawy o rehabilitacji, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, naruszenie zasady zaufania i informowania, zasady wyjaśniania a przede wszystkim zasady prawdy materialnej i dokonanie oceny stanu faktycznego sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, w sposób dowolny i jednostronny, z pominięciem wyjaśnień skarżącego co miało wpływ na rozstrzygnięcie. W szczególności organ nie wziął pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia przedłożonych zaświadczeń o pomocy de minimis. Zakwestionował wydatki na lodówkę o z pomocy indywidualnej podczas gdy wydatki te mieszczą się w katalogu określonym rozporządzeniem. Organ nie podjął zatem decyzji na podstawie oceny udowodnienia okoliczności, nie podjął
wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, gdyż brak jest wyczerpującego uzasadnienia zakwestionowania wydatków, co znalazło
odzwierciedlenie w treści decyzji a skutkowało błędnym określeniem wpłaty na
PFRON
5. naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego niezastosowanie a tym samym pominięcie, że założenia ustawy prócz dążenia do osiągnięcia możliwie najwyższego poziomu funkcjonowania osób niepełnosprawnych, podnoszenia jakości ich życia i integracji społecznej zmierzają do rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.
W związku z powyższym wnosił o uchylenie wyżej wymienionej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu podnosił, że decyzją Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2017 r. znak: [...] określono w stosunku do skarżącego wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres 2016/08 w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w wysokości 19.937,00 zł.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dnia [...].06.2019 decyzją znak [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję w części dotyczącej określenia wysokości zobowiązania skarżącego z tytułu wpłat na PFRON za okres 2016/08 w kwocie 19547,OOzł w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
W ocenie skarżącego nie doszło do naruszenia art. 33 ust 3 pkt 3 i 4 ustawy o
rehabilitacji. Wydatkowanie środków ZFRON na wydatki związane z zakupem lodówki przez A. P. jak również zakupem samochodu dla R. P. było zgodne z przepisami ustawy o rehabilitacji.
W ocenie skarżącego nie doszło do naruszenia art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy o rehabilitacji sankcjonowanego obowiązkiem dokonania wpłaty w wysokości 30% tych środków na Fundusz w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło ujawnienie niezgodnego z ustawą przeznaczenia środków funduszu rehabilitacji.
Skarżący postępował zgodnie z brzmieniem art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji, tzn. środki funduszu rehabilitacji przeznaczył na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowane przez powołane przez niego komisje rehabilitacyjne zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków.
Nie wystąpiła więc sytuacja gdy spełnione zostały przesłanki do zastosowania sankcji wynikającej z naruszenia przepisu art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji, tj. obowiązku wpłaty 30 % środków na Fundusz. Skarżący bowiem jako pracodawca przekazał środki z ZFRON na wydatki stanowiące rehabilitację zawodową, społeczną lub leczniczą osób niepełnosprawnych zgodnie z zakładowym regulaminem ZFRON.
Otwarcie katalogu wydatków w ramach IPR ma pozwolić pracodawcy finansować w sposób możliwie najpełniejszy potrzeb pracowników mających na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych.
Zgodnie z powyższym samochód dla A. P. był zakupem koniecznym i uzasadnionym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika dla którego został opracowany indywidualny program rehabilitacji. Pracodawca dokonując zakupu rzeczonego auta kierował się w swoim działaniu celowością i oszczędnością z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów.
W myśl art. 33 ust 1 ustawy prowadzący zakład pracy chronionej, tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Zgodnie z ust 4 niniejszego artykułu środki funduszu rehabilitacji są przeznaczane na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowywane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania
tych środków. Szczegółowe warunki przeznaczania tych środków określone są w
Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 w sprawie
zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
Zarówno koszt zakupu lodówki jak i samochodu mieści się w szerokim katalogu
wydatków na które można przeznaczyć środki funduszu rehabilitacji zgodnie z dyspozycją art. 2 powyższego rozporządzenia, w szczególności jest to możliwe na podst. art. 2 pkt 1 ust. 8, który wprost wskazuje na możliwość zakupu samochodu do przewozu osób niepełnosprawnych a także art. 2 pkt 1 ust lic który wskazuje na możliwość wydatkowania środków na zakup środków transportu "niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych". Zgodnie z art. 4a rozporządzenia "warunkiem wykorzystania funduszu rehabilitacji jest dokonywanie wydatków z tego funduszu w sposób celowy i oszczędny z uwzględnieniem optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanych efektów."
W ocenie skarżącego dokonane wydatki z funduszu były wydatkami celowymi i
oszczędnymi na co wskazuje szczególnie fakt, że zakupiony został samochód używany, specjalnie sprowadzony z [...] celem ograniczenia kosztów.
Ponadto warunkiem wydatkowania środków z funduszu jest, zgodnie z art. 6 ust.1rozporządzenia opracowanie programu rehabilitacji, który został opracowany. Doposażenie niepełnosprawnego pracownika R. P. w środek transportu było konieczne, wynika to wprost z opracowanego programu IPR. Zakupiony środek transportu osobowego zapewnia pracownikowi mobilność zawodową co również wpływa pozytywnie na jego ogólny stan zdrowia. Ponadto umożliwia on osobie niepełnosprawnej pokonywanie barier transportowych, przestrzennych i fizjologicznych jakie pojawiają się przy wykonywanej przez pracownika pracy.
Gdyby nie zakup środka transportu pracownik ten uległ by wykluczeniu zawodowemu, utraciłby możliwość zarobkowania co przełożyło by się chociażby na problemy z zakupem środków medycznych, lekarstw i możliwość korzystania z szeroko pojętej opieki medycznej czego konsekwencją z pewnością było by pogorszenie jego stanu zdrowia jak i kondycji psychicznej. Samochód ten służy również do sprawnego poruszania się pracownika do pracy i z pracy, dojazdów na zabiegi rehabilitacyjne, umożliwia mobilność ze względu na trudności związane z korzystaniem z publicznych środków transportu. Stad też w ocenie skarżącego zakup samochodu jest zakupem celowym i został zrealizowany w sposób w pełni zgodny z przepisami prawa i jak sam wskazuje PFRON w swoim piśmie, zakup ten jest zgodny z ideą "zmniejszania ograniczeń zawodowych w celu umożliwienia własnej pracy zawodowej z jak najmniejszym wsparciem zewnętrznym" jako kwintesencją IPR.
Organ podkreślał, że nie wskazano rezultatów jakie ma przynieść realizacja programu w odniesieniu do zakupu samochodu co jest stwierdzeniem błędnym. Głównym założeniem zakupu samochodu było umożliwienie wykonywania pracy osobie niepełnosprawnej, pozbawienie barier do jej wykonywania, umożliwienie integracji społecznej oraz rozwoju zawodowego co bezpośrednio przełoży się również na kondycję społeczną i zdrowotną osoby niepełnosprawnej, która z racji swojej choroby nie zostanie wykluczona z rynku pracy.
Znaczenie indywidualnego programu rehabilitacji jest bardzo duże z punktu widzenia wydatkowania środków funduszu na rehabilitację w ramach tzw. indywidualnej pomocy.
Podnosił, iż widać to na przykładzie wyroku NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., zgodnie z którym wskazano, iż "skoro indywidualny program rehabilitacji pracownicy z 17-letnim stażem i już niemłodej, ale doświadczonej i niełatwej do zastąpienia, przewidywał konieczność zakupu dla niej samochodu, który umożliwi jej dalszą pracę polegającą na częstych podróżach w celach handlowych, to uznać należy, że ani przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej, ani przepisy rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych nie sprzeciwiają się finansowaniu tego wydatku z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych w ramach pomocy de minimis.''
Jak wynika z powyższego przytoczonego wyroku NSA przepisy nie sprzeciwiają się finansowaniu wydatku na zakup samochodu stąd też uznanie przez organ, że kwota 64155,20zł na niego przeznaczona jest wydatkowana z naruszeniem przepisów regulujących gospodarowanie tymi środkami jest niesłuszne i pozbawione podstaw.
Niezrozumiałe w ocenie skarżącego jest również wskazywanie przez organ na brak związku między dokonanym zakupem, a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności, gdyż nie trzeba być specjalistą by zauważyć zależność posiadania samochodu i możliwości jakie on daje, szczególnie w tym konkretnym przypadku do zmniejszania ograniczeń zawodowych a także bez wątpienia podnosi on komfort i bezpieczeństwo pracy.
Zarzuty organu, iż wydatek na zakup samochodu, nie zmniejsza ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego godzą zatem w fachową wiedzę wszystkich członków komisji rehabilitacyjnej, w skład której weszli przedstawiciel służby zdrowia, osoba zajmująca się problematyką osób niepełnosprawnych i doradca zawodowy. W konsekwencji organ w sposób nieuprawniony wszedł w kompetencje komisji rehabilitacyjnej, która opracowała indywidualne programy rehabilitacji i podważył ich zasadność.
Podobnie organ zakwestionował zakup lodówki, czyli sprzętu codziennego użytku, który według organu nie znajduje się w katalogu wydatków dozwolonych do poniesienia w ramach pomocy indywidualnej. W ocenie skarżącego zakup lodówki dla pracownika, który musi być na specjalnej diecie gdyż zmuszony jest do racjonalnego odżywiania i stosowania produktów o pełnej wartości odżywczej, przechowywanej w odpowiednich warunkach jest zakupem koniecznym i celowym z punktu widzenia ustawy. Fakt, którym w argumentacji posługuje się organ, że zalecenia zdrowego odżywiania są powszechnym zaleceniem zdrowotnym jest pozbawiony logiki w tym przypadku, gdyż w stosunku do tej konkretnej osoby, dla której ta lodówka została zakupiona występuje konieczność zdrowego odżywiania się. Brak możliwości przechowywania produktów spożywczych w stopniu dużo większym niż w stosunku do osoby zdrowej wpłynie na jej kondycję.
Kryterium, którym operuje prawodawca odnośnie do wyboru działań finansujących koszty realizacji programów rehabilitacji, stanowi więc wyłącznie cel, któremu mają służyć te działania, a mianowicie zmniejszanie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności.
Nie chodzi tu zatem tylko o sprzęt specjalistyczny, ale także o zakup wyposażenia, które ma stworzyć miejsce pracy dla niepełnosprawnego. Przykładowo, jeżeli osoba będąca na specjalnej diecie musi korzystać z lodówki, to jej zakup jest wydatkiem służącym rehabilitacji zawodowej (możliwość wykonywania pracy) i bez znaczenia jest, że lodówka ta może być wykorzystywana nawet przez inne osoby.
W jeszcze innym orzeczeniu podkreślono, że okoliczność, iż zakup mebli biurowych stanowi zwiększenie komfortu pracy, sprzyja poprawie warunków pracy niezależnie od tego, czy pracę wykonuje pracownik w pełni sprawny czy niepełnosprawny, nie stanowi w świetle § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia przesłanki negatywnej do objęcia wydatku programem indywidualnej rehabilitacji. Analogicznie to samo tyczy się lodówki.
Nie stanowi także przesłanki negatywnej fakt, że nie są to sprzęty o indywidualnym przystosowaniu do rodzaju niepełnosprawności. Istotne jest tylko to, czy przedmioty objęte programem indywidualnej rehabilitacji nadają się do tego, by służyć celowi zmniejszenia ograniczeń zawodowych osób niepełnosprawnych.
Ponadto organ przeprowadził postępowanie w sposób niebudzący zaufania do
organów podatkowych formułując w szczególności hipotezy nie mające pokrycia ani w obowiązujących przepisach, a nawet wbrew przepisom, ani w zebranym materiale dowodowym. Rozstrzygnięcie w sprawie zostało oparte nie na przepisach czy dowodach, a na domysłach, formułowaniu twierdzeń nie poprzedzonych przeprowadzeniem postępowania dowodowego. Organ pominął istotne dokumenty przedstawione w sprawie, w tym zaświadczenia o pomocy de minimis na wydatki na wyposażenie stanowisk pracy. W przypadku wątpliwości organ ma obowiązek zastosować zasadę in dubio pro tributario. Organ nie podjął decyzji na podstawie oceny udowodnienia okoliczności, nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie
rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego gdyż brak jest wyczerpującego uzasadnienia zakwestionowania wydatków, co znalazło odzwierciedlenie w treści decyzji, a skutkowało błędnym określeniem wpłaty na PFRON. Zgodnie z wyrażoną w art. 121 Ordynacji podatkowej zasadą zaufania, wykluczone jest posługiwanie się w procesie wykładni zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść organu a nie podatnika. Dodatkowo, braki decyzji uniemożliwiają zrozumienie podjętego w ten sposób rozstrzygnięcia i polemikę z argumentami organu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Kontroli Sądu została poddana decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2019 roku w punkcie 2 – utrzymującą decyzję w części dotyczącej określenia wysokości zobowiązania R. S. – prowadzącego działalność gospodarczą – [...], z tytułu wpłat na PFRON za okres 2016/08 w kwocie 19 547 zł w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.
W wywiedzionej skardze podnoszone są zarzuty zarówno naruszenia przepisów procedury, jak i przepisów prawa materialnego. W pierwszej kolejności odnosząc się do naruszenia wskazanych przepisów ordynacji podatkowej, iż Sąd nie podziela tych zarzutów. Postępowanie zostało przeprowadzone w pełnym zakresie, biorąc pod uwagę cały zgromadzony materiał dowodowy, a odmienna ocena dowodów nie może stanowić o dokonaniu dowolnej oceny. Nie można się zgodzić, iż organ nie wziął pod uwagę zaświadczeń o pomocy de minimis.
Z przedstawionych dokumentów wynika, że sankcja nie dotyczy wydatków dokonanych ze środków zfron, na które pracodawca uzyskał zaświadczenia de minimis.
Zgodnie z art. 33 ust.1 i 4 ustawy o rehabilitacji, prowadzący zakład pracy chronionej tworzy zakładowy fundusz rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. Natomiast w myśl art. 33 ust.4a ustawy o rehabilitacji pracodawca jest zobowiązany do zwrotu 100% kwoty tych środków na fundusz rehabilitacji oraz dokonania wpłaty w wysokości 30% tych środków na Fundusz w terminie 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło ujawnienie niezgodnego z ustawą przeznaczenia środków funduszu rehabilitacji.
Wydatki z funduszu rehabilitacji są pokrywane z jednego konta, jednak są ścisłe wyodrębnione ze względu na cel przeznaczenia( pomoc indywidualna, IPR, pozostałe wydatki)
Skarżąca jako podstawę wydatków z funduszu rehabilitacji na zakupu samochodu osobowego [...] dla R. P.i wskazała pomoc w ramach indywidualnego programu rehabilitacji, na zakup lodówki dla A. P. – w ramach pomocy indywidualnej.
Nie można podzielić zarzutu, iż organ dokonał błędnej wykładni przepisów art. 33 ust.4a w związku z art. 33 ust.4, art. 7 ust.1 art.8- 9 ustawy o rehabilitacji w związku z § 2 ust.1 pkt 12 lit. f) rozporządzenia. Co prawda we wskazanym przepisie rozporządzenia – można zaliczyć również inne wydatki ponoszone w ramach realizacji programów rehabilitacji, co jednak nie oznacza, że każdy wydatek można umieścić w indywidualnym programie rehabilitacji na podstawie wyżej powołanego przepisu rozporządzenia. Likwidacja zarówno barier zawodowych i społecznych niepełnosprawności musi być dokonywana przez wydatkowanie środków zgodnie z zasadami ustawy o rehabilitacji i rozporządzenia.
Niezależnie od tego na jaki rodzaj wydatków przeznacza się środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, towarzyszyć musi zawsze określony w § 4a rozporządzenia warunek, którym jest wydatkowanie środków w sposób celowy i oszczędny z uwzględnieniem doboru metod i środków realizacji w stosunku do zamierzonych celów. Do organu administracji udzielającego pomocy należy ocena zasadności dokonanego przez pracodawcę wydatku – tak idzie o przedmiot, jak i wysokość zakupu. W świetle regulacji art. 33 ust.4 ustawy o rehabilitacji zawodowej oraz § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia ZFRON konieczne jest wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy poniesionym wydatkiem, a zmniejszeniem ograniczeń zawodowych pracownika niepełnosprawnego objętego programem. Związek w rozpoznawanej sprawie w przedmiocie zakupu samochodu nie został wykazany. Samochód zakupiony dla R. P. był samochodem, który nie zawierał żadnych przystosowań dla osoby niepełnosprawnej. Zakup samochodu [...] dla osoby zatrudnionej na stanowisku – mechanika nie mógł zostać uznany za wydatek służący rehabilitacji rozumianej jako wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb niepełnosprawności. Jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS pracownik R. P. został uznany jako całkowicie niezdolnego do pracy do 30 czerwca 2014 roku. Osoba ta posiadała zaburzenia funkcji układu ciśnienia tętniczego i nasilenia duszności. Należy podzielić stanowisko organu, iż z IPR przygotowanego dla tego pracownika nie wynika, aby dokonany zakup samochodu skutkowałby zmniejszeniem ewentualnych ograniczeń związanych z wykonywaną pracą( por. wyrok NSA z dnia 23 października 2014 roku , II FSK 1771/13). W ramach indywidualnej pomocy dla osób niepełnosprawnych w § 2 ust.1 lit. m –n) rozporządzenia przewidziano między innymi pomoc dla osób mających problemy z dotarciem do miejsca pracy. Zgodnie § 2 ust.1 pkt 7- 8 rozporządzenia środki z zakładowego funduszu rehabilitacji mogą być przeznaczane na dowóz do pracy i z pracy osób niepełnosprawnych oraz zakup takich samochodów do przewożenia takich pracowników, szczególnie mających trudności w korzystaniu z komunikacji publicznej.
W ocenie Sądu zakupu przedmiotowego samochodu dla pracownika z typem niepełnosprawności( zaburzenia funkcji układu ciśnienia tętniczego i nasilenia duszności) na stanowisku mechanika nie można uznać jako służącego do wyposażenia jego stanowiska pracy oraz wydatku oszczędnego jako metody rehabilitacji optymalnej do zakładanych efektów, co jest warunkiem wykorzystania funduszu rehabilitacji(§ 4a rozporządzenia). Zakup w dniu [...] grudnia 2011 roku samochodu o wartości 14 000 euro( 30 marca 2011 roku data pierwszej rejestracji), który ma służyć na dojazdy do pracy dla jednej osoby w ocenie sądu do wydatku oszczędnego nie można zaliczyć. Idąc tym tokiem rozumowania, to każda osoba, a szczególnie niepełnosprawna powinna uzyskać pomoc w postaci zakupu samochodu. Niewątpliwie dojazd samochodem do miejsca pracy jest korzystniejszym rozwiązaniem, niż dojazd w inny sposób. Stanowisko, iż brak zakupu samochodu eliminował pracownika z rynku pracy nie wynika z obiektywnej oceny chociażby medycznej, a tylko z oceny komisji zakładowej.
Należy też w ocenie Sądu podzielić stanowisko organu, iż wydatek dokonany w ramach pomocy indywidualnej dla pracownika A. P. w postaci pożyczki w wysokości 1000 zł, na zakup lodówki nie był wydatkiem z funduszu rehabilitacji zgodnym z celami ustawy.
Zakup lodówki nie skutkowałby zmniejszeniem ewentualnych ograniczeń związanych z wykonywaną pracą i nie był wydatkiem w ramach zmniejszenia ograniczeń związanych z niepełnosprawnością. Lodówka jako podstawowe urządzenie domowe służy dla każdej osoby. W ramach pomocy indywidualnej dla osób niepełnosprawnych - § 2 ust.1 pkt 11 d) można przeznaczyć środki na adaptację i wyposażenie mieszkań, budynków mieszkalnych oraz obiektów zamieszkałych lub przeznaczonych dla osób niepełnosprawnych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. W tym przypadku w ocenie Sądu nie można takiego wydatku zakwalifikować jako pomoc w ramach wskazanego przepisu rozporządzenia.
Z tych względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.