VIII SA/Wa 611/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił postanowienia odmawiające wznowienia postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, uznając, że organy błędnie oceniły przesłanki formalne wznowienia.
Skarga dotyczyła odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Skarżąca twierdziła, że bez własnej winy nie brała udziału w pierwotnym postępowaniu, a jej działki zostały błędnie wyłączone z obszaru inwestycji. Organy obu instancji odmówiły wznowienia, uznając, że skarżąca nie była stroną i nie ujawniły się nowe okoliczności. WSA uchylił te postanowienia, stwierdzając, że organy naruszyły przepisy proceduralne, oceniając merytorycznie przesłanki wznowienia na etapie formalnym.
Przedmiotem skargi była odmowa wznowienia postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego (budowa sieci gazowej). Skarżąca, właścicielka sąsiednich działek, twierdziła, że nie wiedziała o postępowaniu i że inwestycja faktycznie przebiega przez jej teren, co narusza jej interes prawny. Wójt Gminy odmówił wznowienia, uznając, że skarżąca nie była stroną, a mapa inwestycji nie obejmowała jej działek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienia, wskazując na naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że organy na wstępnym etapie postępowania o wznowienie powinny badać jedynie przesłanki formalne, a nie merytorycznie oceniać podstawy wznowienia, w tym kwestię przymiotu strony. W ocenie Sądu, organy błędnie oceniły, że skarżąca nie była stroną i nie ujawniły się nowe okoliczności, co powinno być przedmiotem dalszego postępowania po formalnym wznowieniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ na wstępnym etapie badania wniosku o wznowienie postępowania powinien badać jedynie przesłanki formalne, a merytoryczna ocena przesłanek wznowienia, w tym kwestia posiadania przymiotu strony, powinna nastąpić po formalnym wznowieniu postępowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. może nastąpić z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Ocena, czy wnioskodawca jest stroną postępowania, stanowi istotę sprawy i powinna być badana na etapie postępowania rozpoznawczego po wznowieniu, a nie na etapie wstępnym.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 148
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § 1 pkt 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 149 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.z.p. art. 53 § 3 pkt 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
p.p.s.a. art. 119 § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § 1 pkt 7
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 1 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 52 § 2 pkt 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji naruszyły przepisy proceduralne, oceniając merytorycznie przesłanki wznowienia postępowania na etapie formalnego badania wniosku. Kwestia posiadania przez skarżącą przymiotu strony w pierwotnym postępowaniu powinna być badana po formalnym wznowieniu postępowania, a nie na etapie jego wstępnego badania. Organ odwoławczy pominął zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 28 k.p.a.
Godne uwagi sformułowania
Organ ten nie ma prawa badać zasadności przesłanek wznowienia postępowania, ani dokonywać jakiejkolwiek oceny, gdyż to następuje, tak jak wskazano powyżej, po wznowieniu postępowania administracyjnego. Odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 kpa może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Ocena, czy skarżąca rzeczywiście legitymują się interesem prawnym (art. 28 kpa) na etapie postępowania formalnego jest niedopuszczalne.
Skład orzekający
Iwona Owsińska-Gwiazda
przewodniczący
Renata Nawrot
sprawozdawca
Leszek Kobylski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności rozróżnienie między etapem formalnym a merytorycznym badania wniosku oraz kwestia ustalania przymiotu strony w kontekście wznowienia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych, nawet w sprawach dotyczących inwestycji. Pokazuje, że organy nie mogą pochopnie odrzucać wniosków o wznowienie postępowania, a muszą prawidłowo ocenić przesłanki formalne.
“Czy organ może odrzucić Twój wniosek o wznowienie postępowania, zanim go w ogóle sprawdzi?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 611/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-10-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-08-04 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący/ Leszek Kobylski Renata Nawrot /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 148, art. 145 par 1 pkt 4 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2022 r. znak: [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz Z. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Przedmiotem skargi Z.G. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy W. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania z wniosku Z.G.w sprawie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą "Budowa Sieci Gazowej Średniego Ciśnienia (DOP0,5MPA) PE DN 160". Do wydania zaskarżonych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją Nr [...] z 29 października 2021 r. Wójt Gminy W. ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego o znaczeniu gminnym zamierzonej przez x Sp. z o.o. z siedzibą w T., pod nazwą "Budowa Sieci Gazowej Średniego Ciśnienia (DOP0,5MPA) PE DN 160", między innymi na działkach położonych w miejscowości K. gm. W. (w tym na działce [...]). W dniu 25.03.2022 r. Z.G. wystąpiła do Urzędu Gminy W. o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej decyzji znak: [...] z dnia 29.10.2021r. ustalającej lokalizację celu publicznego o znaczeniu gminnym pod nazwą "Budowa Sieci Gazowej Średniego Ciśnienia (DOP0,5MPA) PE DN 160", wnosząc, iż bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji znak: [...] z dnia 29.10.2021 r. oraz informując, iż aktualny przebieg granic na gruncie nie jest zgodny z stanem faktycznym, co powoduje że projektowany gazociąg w rzeczywistości przebiega przez teren działek o nr ewid. [...], [...] w miejscowości K. (Obrę[...]). Wójt Gminy W. pismem z 12 kwietnia 2022 r. wezwał Z.G. do wskazania terminu oraz okoliczności zapoznania się z decyzją lokalizacyjną. Odpowiadając na pismo organu, Z.G. wyjaśniła, że o decyzji dowiedziała się 2-3 dni przed złożeniem wniosku o wznowienie, nadto przedstawiła szczegółowo okoliczności dowiedzenia się o decyzji i jej treści decyzji. Postanowieniem z 9 maja 2022 r. nr [...] Wójt Gminy W. odmówił wznowienia postępowania z wniosku Z.G. z 25 marca 2022 r. uzupełnionego w dniu 20 kwietnia 2022 r. w sprawie zakończonej decyzją z 29 października 2021 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą "Budowa Sieci Gazowej Średniego Ciśnienia (DOP0,5MPA) PE DN 160". W uzasadnieniu postanowienia, organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zakończonej decyzją lokalizacyjną zostało wszczęte na wniosek x sp. z o. o., do wniosku dołączono kopię mapy pochodzącej z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej wraz ze szczegółowym określeniem granic terenu objętego wnioskiem. Z.G. jest właścicielem działek nr ewid. [...], [...]. Zakres granic terenu objętego wnioskiem, a tym samym projektowanej sieci gazowej średniego ciśnienia (do 0.5MPa) PE DN 160 mm nie obejmował działek należących do Z.G.. Wskazał także, że do uzyskania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie ma znaczenia, czy toczy się postępowanie w odniesieniu do danego terenu np. rozgraniczenie. W ocenie organu I instancji wniosek złożony został przez podmiot nie będący stroną postępowania oraz że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, w związku z powyższym organ wydaje postanowienie na podstawie art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. dalej kpa) - o odmowie wznowienia postępowania. Dodano także, że w rozpatrywanej sprawie nie stwierdza się wystąpienia przyczyn do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 4 i 5 kpa. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Wójta o odmowie wznowienia postępowania, Z.G.(dalej skarżąca) wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej Kolegium, SKO, organ odwoławczy). Skarżąca akcentowała, że przedmiotowe postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. Organ przede wszystkim naruszył przepisy art. 28 kpa, odmawiając jej przymiotu strony, oraz art. 145 § 1 pkt 5 błędnie uznając, że nie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istotne dla sprawy. Wywiodła, że w przypadku postępowania o wydanie warunków zabudowy do ustalenia stron postępowania zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym stosuje się art. 28 kpa, który mówi, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. W jej ocenie przedmiotowe postępowanie dotyczy jej interesu prawnego wynikającego z prawa własności, posiadania i użytkowana działek nr ew. [...] i [...] położonych w K. gm. W. w niezmiennych od ponad 50 lat granicach w tym z drogą krajową nr [...]. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z 20 czerwca 2022 r. nr [...], Kolegium, rozpoznając odwołanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Po przedstawieniu stanu sprawy i powołaniu zasadniczych motywów rozstrzygnięcia organu I instancji, Organ odwoławczy podał, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy kpa. Wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 145 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Podając, że zgodnie z art. 149 § 3 kpa odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, to w ocenie Kolegium wniosek z dnia 25.03.2022 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Jak stwierdziło SKO, mapa stanowiąca załącznik do ww. decyzji dotyczącej lokalizacji inwestycji celu publicznego posiada pieczątkę, poświadczającą zgodność tej mapy z treścią materiału powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zatem, odpowiada ona warunkom określonym w art. 52 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wg niej działki stanowiące własność skarżącej nie są terenem objętym inwestycją. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, Kolegium wskazało, iż skarżąca nie była stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia 29.10.2021 r. i jak wynika z mapy inwestycja nie przebiega przez działki, których jest właścicielką. W skardze na postanowienie SKO wniesionej do sądu administracyjnego, skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa między innymi art. 7, 28,75, 76 § 1, 77, 80 kpa, art. 107 § 3 kpa w związku z art. 126 kpa, art. 145 § 1 pkt 4,5 kpa, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a także art. 140, 336, 342 Kc, art. 1 ust 1 pkt 7, art 1 ust 3, art. 53 ust 3 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie skarżącej organ II Instancji nie zebrał, nie dopuścił i nie rozpatrzył wszystkich dowodów dopuszczając jako dowód tylko mapę załączoną do wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego na której oznaczono granice jej działek nr [...] i [...] w tym z drogą krajową nr [...] czyli działkę nr [...] niezgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem i błędnie uznał, że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności i nowe dowody, które istniały w dniu wydania przedmiotowej decyzji. Nadto że nie jest stroną postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy W. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą "budowa sieci gazowej średniego ciśnienia (do 0,5 MPA) PE DN 160..." Nowymi dowodami jest to, że teren na którym przewidziano lokalizację inwestycji celu publicznego czyli gazociągu od ponad 50 lat jest jej własnością, pozostaje w jej posiadaniu i użytkowaniu i wchodzi w skład jej działek nr [...] i [...], które w niezmiennych od ponad 50 lat granicach są jej własnością. Skarżąca uważa, że posiada interes prawny wynikający z prawa własności, posiadania i użytkowania, a zatem jestem stroną postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy W. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą "budowa sieci gazowej średniego ciśnienia (do 0,5 MPA) PE DN 160..." ale bez własnej winy nie mogła wziąć w nim udziału ponieważ nic o nim nie wiedziała. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie". Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Skarga dotyczy postanowienia SKO w R., w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie Wójta Gminy W. odmawiającego wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego pod nazwą "Budowa Sieci Gazowej Średniego Ciśnienia (DOP0,5MPA) PE DN 160". Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego ma zastosowanie w sprawach zakończonych decyzjami ostatecznymi, a więc gdy nie ma możliwości zaskarżenia ich w trybie zwyczajnym (zob. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3061/14, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Jest zatem odstępstwem od zasady ogólnej postępowania administracyjnego określonej w art. 16 § 1 k.p.a. – zasady trwałości decyzji ostatecznych. Stosowanie tej instytucji należy zatem traktować w kategorii nadzwyczajnych okoliczności. Podobne stanowisko wyraża doktryna: "Wznowienie postępowania jest instytucją procesową polegającą na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli mają miejsce przyczyny wznowienia taksatywnie określone w przepisach prawa procesowego" (W. Sawczyn, Administracyjne postępowanie ogólne [w:] R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne z kazusami, Warszawa 2017, s. 158). Ustawodawca wskazuje w art. 145-145b k.p.a. przesłanki stanowiące podstawę wznowienia postępowania. Tryb wznowienia reguluje art. 148 kpa, który stanowi: "Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania" (§ 1). "Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji" (§ 2). W powołanym przepisie należy dostrzec trzy przesłanki, które muszą zostać spełnione kumulatywnie, aby dochować wymaganiom niezbędnym do wznowienia postępowania. Po pierwsze termin (miesięczny) od dnia, w którym powzięto wiedzę o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Drugą przesłanką jest powołanie choćby jednej okoliczności, o której mowa w art. 145-145b kpa i wreszcie przesłanka trzecia tj. wniosek musi pochodzić od strony postępowania. Kumulatywne spełnienie tych przesłanek prowadzi do wznowienia postępowania, a w jego następstwie, do merytorycznego rozpoznania wniosku. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że wznowienie postępowania administracyjnego – jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1, 145a § 1, art. 145aa § 1 oraz 145b § 1 kpa), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej – składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, co w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony oznacza badanie, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148, art. 145a § 2, art. 145aa § 2 lub art. 145b § 2 kpa, czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 oraz art. 145b § 1 kpa, a także, czy inicjatywa w sprawie wznowienia pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową. Wynika to z tego, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym aktem nie powoduje automatycznie wznowienia tego postępowania. Właściwy organ - otrzymując żądanie wznowienia postępowania jest zobowiązany w pierwszej kolejności do zbadania formalnej dopuszczalności wszczęcia takiego postępowania. Celem tego etapu nie jest analiza wskazanych przesłanek wznowienia czy ponowna analiza akt administracyjnych w kontekście podstawy wznowienia, ale wyłącznie ocena czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone do właściwego organu, czy zachowano termin, o którym mowa w art. 148 kpa, a także czy wskazano ustawową przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego. Weryfikacja tych okoliczności skutkuje podjęciem formalnych czynności zmierzających do dalszej analizy podania; inaczej rzecz ujmując: organ nie stwierdzając ww. przeszkód formalnych wznawia postępowanie administracyjne i następnie przystępuje do merytorycznej analizy złożonego podania w kontekście przytoczonej przesłanki wznowienia. Stąd też przyjmuje się, że w postępowaniu w trybie wznowienia wyróżnia na dwa jego etapy: wstępne i właściwe, to drugie - po wznowieniu postępowania administracyjnego w zakresie uregulowanym w art. 149 § 2 kpa (co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy). Na wstępnym etapie tego postępowania organ bada również, czy wniosek pochodzi od strony postępowania (z tego względu, że inicjatywa wznowienia należy wyłącznie do "strony" art. 147 kpa). Przy czym zasada ta nie będzie miała zastosowania, gdy żądanie wznowienia postępowania administracyjnego zostało oparte na przesłance wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a więc gdy wnioskodawca wywodzi swe żądanie z tego, że nie brał udziału w zakończonym postępowaniu bez własnej winy. Znajduje to swoje uzasadnienie w tym, że określenie przymiotu strony wymaga analizy akt zakończonej sprawy, co znacząco wykracza poza formalne kwestie dopuszczalności wznowienia. Poza tym (jak wynika z ww. art. 149 § 2 kpa) organ nie może badać przesłanki wznowienia na wstępnym etapie postępowania, bez jego formalnego uruchomienia. W tej sytuacji powinien on wznowić postępowanie administracyjne (o ile pozostałe wymogi formalne zostały spełnione), i w podjętym postępowaniu przystąpić do oceny przymiotu wnioskodawcy w zakończonym postępowaniu administracyjnym i wypowiedzieć się w efekcie także co do wystąpienia wady z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z 19 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2411/15, przyjmując, że odmowa wznowienia postępowania, o której mowa w art. 149 § 3 kpa, nie może nastąpić, gdy zachodzi potrzeba ustalenia, czy występują podstawy wznowienia postępowania wyliczone w art. 145 § 1 kpa, w konsekwencji że: jeśli okoliczność, czy danemu podmiotowi przysługuje status strony postępowania, stanowi jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), to może być ona badana już po wszczęciu postępowania wznowieniowego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić przede wszystkim, że kontrolowane przez Sąd postanowienie dotyczy postępowania właściwego dla pierwszego etapu. Obowiązkiem organu I instancji było wyłącznie sprawdzenie, czy spełniono kumulatywnie przesłanki warunkujące wznowienie postępowania. Organ ten nie ma prawa badać zasadności przesłanek wznowienia postępowania, ani dokonywać jakiejkolwiek oceny, gdyż to następuje, tak jak wskazano powyżej, po wznowieniu postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu I instancji, stwierdzono wyraźnie, że w sprawie nie stwierdza się wystąpienia przyczyn do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. Zatem Wójt Gminy W. wypowiedział się co do tego, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji lokalizacyjnej, a więc co do przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, do czego nie był uprawniony na tym etapie postępowania. W wyroku I OSK 3005/18 z dnia 19 maja 2021 r. NSA wskazał, cyt.: "Odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 kpa może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji. Przyjmuje się, że powodem tym nie może być brak podstaw do wznowienia postępowania z przyczyn np. wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, gdyż prowadziłoby to do oceny podstaw wznowienia przed wydaniem postanowienia o jego wznowieniu. Jeśli istnieją wątpliwości, co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba badania tej legitymacji na gruncie akt sprawy, to wydanie decyzji winno być poprzedzone postanowieniem, o jakim mowa w art. 149 § 1 kpa, a to z uwagi na konieczność przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia, a więc realizacji dyspozycji art. 149 § 2 kpa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2010 r. sygn. akt II OSK 1286/09 publikowany w internetowej bazie orzeczeń NSA https://cbois.nsa.gov.pl, z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1747/07, z dnia 1 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1981/06, a także wyroki z dnia 13 listopada 1987 r. sygn. akt I SA 1326/86 (publ. ONSA 1987, nr 2, poz. 80), z dnia 20 czerwca 1991 r. sygn. akt 487/91, (publ. ONSA nr 2, poz. 50), z dnia 14 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 2397/08 (niepubl.), z dnia 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1716/06 (niepubl.) oraz poglądy doktryny np. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie II, Zakamycze 2005, s. 882). W niniejszej sprawie odmówiono wznowienia postępowania uznając, że wniosek został złożony przez podmiot nie będący stroną postępowania oraz że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Jednocześnie organ I instancji podał, że nie stwierdza się wystąpienia przyczyn do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Zdaniem Sądu należy mieć na uwadze, że strona skarżąca w swoim uzupełnieniu wniosku o wznowienie postępowania wskazywała, że powinna brać udział w postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego, nadto podawała również podstawę prawną swojego udziału w tym postepowaniu – art. 53 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podnosiła okoliczność ochrony swoich praw, wskazując, że skoro nie brała udziału w tym postepowaniu to jej wniosek jest uzasadniony. Organ I instancji nie stwierdził przyczyn do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa, a Kolegium całkowicie pominęło tę kwestię pomimo, że skarżąca podnosiła w zażaleniu okoliczności świadczące o tym, że organ naruszył art. 28 kpa. Analizując zebrany materiał w sprawie, należy uznać, że przesłanka skarżącej odpowiada tej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. – strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Kontekst wypowiedzi skarżącej w pismach wpisuje się w powołaną podstawę prawną. Sąd z urzędu ustalił także, że faktycznie sprawa VIII SA/Wa 176/18 dotycząca przebiegu granicy działek ew. [...] i [...] zawisła w NSA ze skargą kasacyjną, o czym wskazywała w pismach skarżąca. Należy wskazać w tym miejscu, że ocena, czy skarżąca rzeczywiście legitymują się interesem prawnym (art. 28 kpa) na etapie postępowania formalnego jest niedopuszczalne. Ta okoliczność sprawy będzie przedmiotem rozpoznania przez organ administracji publicznej, gdy postępowanie zostanie wznowione. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie. "Brak jest możliwości wydania, na podstawie art. 149 § 3 kpa postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy strona inicjująca to postępowanie wznowieniowe, powołuje się na przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż na tzw. wstępnym etapie postępowania wznowieniowego, nie dokonuje się jeszcze oceny trafności motywów zawartych w złożonym wniosku wznowienie. Kwestia posiadania przymiotu strony w postępowaniu przez podmiot wnoszący o wznowienie dotyka bowiem istoty sprawy w zakresie materialnoprawnych podstaw legitymacji, co powoduje, ze kwestia ta winna być badana na etapie postępowania rozpoznawczego, po wznowieniu postępowania, z udziałem wszystkich stron" (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1802/20, zob. także wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 3005/18, dostępny w CBOSA). Na marginesie, Sąd przypomina, że wznowienie postępowania nie oznacza, że decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego zostanie uchylona. Organ I instancji będzie zmuszony najpierw poddać analizie to, czy wnioskodawczyni (skarżąca) rzeczywiście legitymuje się interesem prawnym (art. 28 kpa), a nie była wcześniej uwzględniona. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności skargi. Sąd orzekał na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania w oparciu o art. 205 § 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI