VIII SA/Wa 610/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę z 1997 r., uznając, że organy niższych instancji nie zbadały wystarczająco interesu prawnego skarżących.
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę z 1997 r. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że skarżący nie mają legitymacji procesowej, ponieważ ich nieruchomości nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji i nie są objęte obszarem oddziaływania. Sąd administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco, czy inwestycja może oddziaływać na nieruchomości skarżących i ograniczać ich zagospodarowanie, co jest kluczowe dla ustalenia interesu prawnego.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), który utrzymał w mocy decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę wydanego w 1997 r. przez Wójta Gminy P. Skarżący, właściciele nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji, domagali się stwierdzenia nieważności pozwolenia, twierdząc, że inwestycja i prowadzona działalność powodują uciążliwości i ograniczają możliwość zagospodarowania ich nieruchomości. Organy administracji uznały, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony, ponieważ ich nieruchomości nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji, a odległości od planowanej zabudowy są znaczne. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody. Sąd wskazał, że organy nie zbadały wystarczająco, czy inwestycja może oddziaływać na nieruchomości skarżących i wprowadzać ograniczenia w ich zagospodarowaniu, co jest przesłanką posiadania interesu prawnego. Sąd podkreślił, że samo subiektywne odczucie uciążliwości nie jest wystarczające, ale organy powinny przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe w celu ustalenia faktycznego wpływu inwestycji na nieruchomości skarżących, a nie opierać się jedynie na lakonicznym uzasadnieniu pierwotnej decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, posiadają interes prawny, jeśli inwestycja może oddziaływać na ich nieruchomości i wprowadzać ograniczenia w ich zagospodarowaniu. Organy administracji miały obowiązek zbadać tę kwestię wyczerpująco.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji nie zbadały wystarczająco, czy inwestycja oddziałuje na nieruchomości skarżących i ogranicza ich zagospodarowanie. Samo subiektywne odczucie uciążliwości nie jest wystarczające, ale brak wyczerpującego postępowania dowodowego w tej kwestii prowadzi do naruszenia prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki posiadania przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, w tym interesu prawnego.
Pb art. 28 § 2
Ustawa Prawo budowlane
Ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 157 § 1-2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § 1-2
Kodeks postępowania administracyjnego
Pb art. 82 § 3
Ustawa Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 53 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy terminu wniesienia skargi, co skutkowało odrzuceniem skargi części skarżących.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji nie zbadały wystarczająco, czy inwestycja oddziałuje na nieruchomości skarżących i ogranicza ich zagospodarowanie. Brak wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznego wpływu inwestycji na nieruchomości skarżących.
Odrzucone argumenty
Skarżącym nie przysługuje przymiot strony, ponieważ ich nieruchomości nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji i nie są objęte obszarem oddziaływania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, że organy administracji w prowadzonym postępowaniu nienależycie ustaliły i oceniły okoliczności faktyczne podnoszone przez skarżących i co najmniej przedwcześnie uznały, że ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, a tym samym brak jest podstaw do przyznania im statusu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 p.b. i art. 28 k.p.a. Tymczasem lektura Projektu konstrukcyjno-budowlanego [...] autorstwa mgr inż. W. W. z 1997 r. wskazuje, że jest to projekt standardowy, przystosowany do potrzeb faktycznych inwestora. Doprowadziło to w oczywisty sposób do naruszenia procedury administracyjnej w zakresie postępowania dowodowego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej oraz zasady oficjalności i oceny postępowania dowodowego, wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Skład orzekający
Leszek Kobylski
przewodniczący-sprawozdawca
Justyna Mazur
członek
Marek Wroczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach dotyczących pozwoleń na budowę, zwłaszcza gdy nieruchomości nie sąsiadują bezpośrednio z terenem inwestycji, ale mogą być objęte obszarem oddziaływania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie organy administracji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w kwestii obszaru oddziaływania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne zbadanie interesu prawnego stron w postępowaniach administracyjnych, nawet jeśli od pierwotnej decyzji minęło wiele lat. Podkreśla błędy proceduralne organów.
“Czy odległość od budowy pozbawia Cię prawa głosu? Sąd wyjaśnia, kiedy możesz być stroną w sprawie pozwolenia na budowę.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 610/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-04-17 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-09-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Justyna Mazur Leszek Kobylski /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Wroczyński Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Administracyjne postępowanie Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 157 par. 1-2, art. 158 par.1-2, art. 105 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Dz.U. 2021 poz 2351 art. 82 ust. 3 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. G. i M. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 listopada 2022 r. nr. [...]; 2) zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. G. kwotę 200 (dwieście) złotych i na rzecz M. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 3 lipca 2023 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775, ze zm.; dalej: "kpa"), po rozpatrzeniu odwołania M. D., M. G., W. O. i M. P. (dalej: "strony", "skarżący"), od decyzji Wojewody [...] (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") z 30 listopada 2022 r., nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy P. z 24 października 1997 r. znak: [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco: Decyzją z 24 października 1997 r. znak: [...] Wójt Gminy P. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku produkcyjnego - biurowego oraz dobudowę odcinka linii napowietrznej nn do zasilenia energią elektryczną Zakładu P.P.H.U. "[...]". Pismem z dnia 10 czerwca 2022 r. M. G., M. D., W. O., M. P., wnieśli o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójta Gminy P. z dnia 24 października 1997 r. Decyzją z 30 listopada 2022r. Wojewoda, działając na podstawie art. 104 w związku z art. 157 § 1 i 2, 158 § 1 i 2 i 105 § 1 kpa oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.; dalej: Pb), umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy P. z dnia 24 października 1997 r. W powyższej decyzji Wojewoda wskazał, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w niniejszej sprawie, gdyż nie wykazali oni, iż są właścicielami działek znajdujących się w obszarze oddziaływania, tj.: z uwagi na charakter, rodzaj i rozmiar planowanej inwestycji są podstawy do ustalenia, że mamy do czynienia z brakiem legitymacji procesowej. We wniesionym odwołaniu strony zarzuciły naruszenie przepisów prawa tj.: 1) art. 28 kpa (wg stanu prawnego obowiązującego na dzień 01 września 1997 r.) polegającego na jego błędnym niezastosowaniu w wyniku czego organ błędnie ustalił, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, w sytuacji gdy na moment wydania zaskarżonej decyzji, tj. 24 października 1997 r., nie obowiązywał przepis art. 28 ust. 2 Pb; 2) art. 28 ust. 2 Pb polegające na jego błędnym zastosowaniu w wyniku czego organ błędnie ustalił, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, w sytuacji gdy na moment wydania zaskarżonej decyzji, tj. 24 października 1997 r., przepis ten (w brzmieniu na dzień 30 listopada 2022 r.) nie obowiązywał. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie wskazanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Rozpoznając sprawę GINB wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przytoczył brzmienie art. 28 kpa. Zauważył, iż w postępowaniu w sprawie dotyczącej decyzji o pozwoleniu na budowę, interes prawny ustala się w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682), który, jako przepis szczególny względem przywołanego art. 28 k.p.a., ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: 1/ inwestora 2/ właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Zasadą jest zaś, iż badanie legitymacji procesowej strony w postępowaniu nieważnościowym polega na ocenie interesu prawnego według stanu faktycznego i prawnego na dzień złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności i orzekania przez organ nadzorczy. GINB podzielił stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 339/06, zgodnie z którym przepis art. 28 ust. 2 Pb nie znajduje zastosowania przy określaniu katalogu stron postępowania dotyczącego decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przed wejściem w życie wskazanego unormowania (tj. przed dniem 11 lipca 2003 r.). Wywiódł zatem, że w analizowanym przypadku legitymacja procesowa wnioskodawców winna być oceniana według art. 28 kpa. Dalej GINB odniósł się do rozumienia pojęcia interesu prawnego oraz interesu faktycznego. Przypomniał, że sporna inwestycja polegała na budowie budynku produkcyjno-biurowego oraz dobudowie odcinka linii napowietrznej nn do zasilania energią elektryczną Zakładu P.P.H.U. "[...]". Wnioskodawcy nie brali zaś udziału w postępowaniu zakończonym ww. decyzją. Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawcy wywodzą swój interes prawny do kwestionowania ww. decyzji Wójta Gminy P., z tytułu własności/współwłasności następujących działek tj. [...] (W. O., Akt Notarialny z 11 października 2000 r., Repertorium nr [...]); [...] (M. D., Akt Notarialny z 22 marca 2007 r., Rep. A nr [...]; KW nr [...]);[...] i [...] (M. P., Akt Notarialny z 17 czerwca 1987 r., Rep. A nr [...] i Akt Notarialny z 11 października 1990 r., Rep. A nr [...]) oraz [...] (M. G., Akt Notarialny z 21 lipca 1998 r., Rep. A nr [...] Podniósł, iż powyższe nieruchomości nie sąsiadują bezpośrednio z terenem należącym do inwestora. Pomiędzy ww. działkami należącymi do wnioskodawców, a terenem inwestycyjnym znajduje się niezabudowana działka o numerze ewidencyjnym [...]. GINB wskazał, że z dokumentacji sprawy wynika, że sporna inwestycja zrealizowana na podstawie ww. decyzji została zaplanowana w znacznej odległości od powyższych nieruchomości należących do wnioskodawców. Budynek produkcyjno-biurowy (o wysokości 7,84 m) został zaplanowany odpowiednio w odległościach: około 44 m od najbliżej położonej granicy działki nr ewid. [...] należącej do W. O., w odległości około 65 m od działki nr ewid. [...] należącej do M. D., w odległości około 85 m do działki nr ewid. [...], około 105 m od działki nr ewid. [...] (obie działki należące do M. P.) oraz w odległości około 115 m od najdalej położonej działki nr ewid. [...] należącej do M. G.. Przedstawione wyżej usytuowanie spornej inwestycji, oraz jej przeznaczenie, powoduje, że brak jest przepisu prawa materialnego, który by ograniczał wnioskodawcom w swobodnym korzystaniu z ww. nieruchomości (działek o nr ewid. [...], [...], [...], [...] oraz [...]), w związku z przedsięwzięciem objętym kwestionowanym pozwoleniem na budowę. Organ odwoławczy podniósł także, iż, brak jest w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46, ze zm.) przepisów, które kształtowałyby sytuację prawną skarżących (tj. sferę praw lub obowiązków). Ponadto projektowana dobudowa odcinka linii napowietrznej nn do zasilenia energią elektryczną nie oddziałuje na nieruchomości skarżących. A zatem sporna inwestycja nie wpływa na sferę praw i obowiązków odnośnie działek o nr ewid. [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Dodatkowo, według GINB, skarżącym nie przysługuje tym bardziej przymiot strony na podstawie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pb (obszar oddziaływania inwestycji związany z ograniczeniami w zabudowie). Jednocześnie brak jest jakichkolwiek ograniczeń w zabudowie wynikających w szczególności z § 12 (odległość budynków na działce budowlanej od granicy z sąsiednią działką budowlaną), § 13 (przesłanianie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), § 19 (odległość wydzielonych miejsc postojowych dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi), przepis § 23 (odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe od budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi), przepis § 36 (odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe, dołów ustępów nieskanalizowanych o liczbie miejsc nie większej niż 4 i podobnych urządzeń sanitarno-gospodarczych o pojemności do 10 m3), przepisu § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi) oraz § 60 ust. 1 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.). Sporna inwestycja nie wpływa także na warunki ochrony przeciwpożarowej (przepis § 271 i n. ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.), jak również nie pozbawia powyższych nieruchomości dostępu do drogi publicznej oraz dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, prąd, telekomunikacja). Również nie niesie za sobą ponadnormatywnych uciążliwości w zakresie emisji pól elektromagnetycznych (przepis § 314 ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz. U. z 2019 r., poz. 2448). Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy w P. z 24 października 1997 r., znak: [...]. Skargę na decyzję GINB z 3 lipca 2023 r. wnieśli M. D., M. G., W. O. i M. P.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 28 kpa (wg stanu prawnego obowiązującego na dzień 01 września 1997 r.) polegającego na jego błędnej wykładni w wyniku czego organ błędnie ustalił, iż skarżącym nie przysługuje przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, i decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że od początku, tj. od daty otrzymania decyzji o pozwoleniu na budowę, zrealizowany obiekt w postaci budynku produkcyjno-biurowego był obiektem o istotnej uciążliwości, mającym wpływ nie tylko na nieruchomości bezpośrednio sąsiadujące, ale tez na nieruchomości dalej położone. Ponadto działalność która jest prowadzona na tych nieruchomościach rozrosła się na tyle, że powoduje uciążliwości w korzystaniu z nieruchomości skarżących. W odpowiedzi na skargę GINB podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2024r. (sygn. akt VIII SA/Wa 610/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. P. i W. O., z uwagi na jej wniesienia z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej podlega takim samym regułom procesowym, jakim postępowanie zwyczajne. W konsekwencji, w sytuacji gdy organ nadzoru wszczął postępowanie administracyjne w celu ustalenia, czy żądanie pochodzi od uprawnionego podmiotu, a następnie kwestię tę rozstrzygnął w sposób negatywny dla wnioskodawcy (ustalając brak zaistnienia w sprawie przesłanki podmiotowej), właściwą decyzją procesową, jaka powinna zostać podjęta w sprawie, jest decyzja umarzająca postępowanie z uwagi na jej pierwotną bezprzedmiotowość, której podstawę prawną w zależności od instancji kształtuje norma art. 105 § 1 albo art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 784-785). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja GINB z dn. 3 lipca 2023 r. na podstawie której ww. organ orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z dn. 20 listopada 2022 r. MWINB w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy P. z 24 października 1997 r., znak: [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej inwestorowi S. R. pozwolenia na budowę budynku produkcyjno-biurowego oraz dobudowę odcinka linii napowietrznej nn do zasilania energią elektryczną Zakładu P.P.H.U. "[...]"). Organy uzasadniając swoje rozstrzygnięcia, podniosły, że skarżący nie brali udziału w postępowaniu zakończonym ww. decyzją organu stopnia podstawowego. Z uwagi jednak na fakt, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym postępowaniem w sprawie, obowiązkiem organu jest na nowo ustalić krąg jego stron. Ustalenie kręgu osób mających interes prawny następuje zawsze w konkretnej sprawie. Organy zauważyły, że skarżący wywodzą swój interes prawny do kwestionowania ww. decyzji Wójta Gminy P., z tytułu własności / współwłasności następujących działek: [...] W. O. Akt Notarialny z 11 października 2000 r., [...] M. D., Akt Notarialny z 22 marca 2007 r., [...] i [...] M. P., Akt Notarialny z 17 czerwca 1987 r., [...] M. G., Akt Notarialny z 21 lipca 1998 r., W oparciu o ustalenia faktyczne organy wywiodły, że powyższe nieruchomości nie sąsiadują bezpośrednio z terenem należącym do inwestora. Pomiędzy ww. działkami należącymi do skarżących, a terenem inwestycyjnym znajduje się niezabudowana działka o numerze ewidencyjnym [...]. Bazując na powyższych ustaleniach, a ponadto podnosząc, że dokumentacja sprawy wskazuje, że sporna inwestycja zrealizowana na podstawie ww. decyzji została zaplanowana w znacznej odległości od powyższych nieruchomości należących do skarżących. Budynek produkcyjno-biurowy (o wysokości 7,84 m) został zaplanowany odpowiednio w odległościach: około 44 m od najbliżej położonej granicy działki nr ewid. [...] należącej do W. O., w odległości około 65 m od działki nr ewid. [...] należącej do M. D., w odległości około 85 m do działki nr ewid. [...], około 105 m od działki nr ewid. [...] (obie działki należące do M. P.) oraz w odległości około 115 m od najdalej położonej działki nr ewid. [...] należącej do M. G.. Mając na uwadze przedstawione wyżej usytuowanie spornej inwestycji, oraz jej przeznaczenie, stwierdzić należy, że brak jest przepisu prawa materialnego, który by ograniczał skarżących w swobodnym korzystaniu z ww. nieruchomości (działek o nr ewid. [...], [...], [...], [...] oraz [...]), w związku z przedsięwzięciem objętym kwestionowanym pozwoleniem na budowę. Organy wskazały, że w szczególności podkreślenia wymaga, że przepisów, które kształtowałyby sytuację prawną Skarżących (tj. sferę praw lub obowiązków), brak jest w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46, z późn. zm.). Odnosząc się do tak sformułowanego stanowiska organów, Sąd rozpoznający sprawę stwierdza i wskazuje, że zasadniczo mógłby zaakceptować argumentację organów, że samo subiektywne odczucie wnoszących o stwierdzenie nieważności decyzji budowlanej z 1997 r., że inwestycja oddziałuje negatywnie na ich nieruchomości, nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomości te są usytuowane w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Takie rozumienie odwołuje się do oddziaływania faktycznego, którego nie można utożsamiać z oddziaływaniem polegającym na wprowadzeniu ograniczeń prawnych. Tylko osoby, których prawo doznaje ograniczeń ze względu na realizację jakiegoś obiektu są stronami w postępowaniu o pozwolenie na budowę dla tego obiektu (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 338/10). W rozpoznawanej sprawie nie jest to jednak tak oczywiste. Postępowanie dotyczy interesu prawnego określonego podmiotu wówczas, gdy rozstrzygnięcie w sprawie oddziałuje na sytuację prawną tego podmiotu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Obowiązkiem organu jest zbadanie czy taki interes strona wykazuje, czy też zainteresowanie sprawą wynika z interesu faktycznego, a nie prawnego. Należy zgodzić się z poglądem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych, a sygnalizowanym powyżej, że o tym czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony przesądzają przepisy prawa materialnego. Interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji określonego podmiotu prawa. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Rozważenia przez organ administracji w niniejszej sprawie wymagało więc to, czy skarżący są właścicielami nieruchomości sąsiadujących z istniejącym zakładem produkcyjnym prowadzonym obecnie przez firmę pn. [...] i czy inwestycja i funkcjonowanie tego zakładu produkcyjnego może na ich nieruchomości oddziaływać. Bowiem, już sama możliwość oddziaływania inwestycji na nieruchomość świadczyć może o interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., a przymiot strony daje określonemu podmiotowi możliwość uczestniczenia w takim postępowaniu i wpływania na kształt rozstrzygnięcia w ramach posiadanego interesu prawnego, który nie powinien być mniej chroniony niż interes prawny inwestora (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2064/12). Wskazać trzeba, że skarżący powoływali się na przysługujący im interes prawny, jako właścicieli ww. nieruchomości położonych ich zdaniem w obszarze oddziaływania inwestycji objętej kwestionowaną decyzją budowlaną Wójta Gminy P. z 1997 r., a przez to naruszającej możliwość zagospodarowania ich nieruchomości. Wobec powyższego konieczne jest zbadanie indywidualnie, czy pomimo oddalenia nieruchomości skarżących od terenu inwestycji, istniejąca na terenie działki nr ew. [...] i nr [...] i projektowana zabudowa( rozbudowa) będzie oddziaływała na ich nieruchomości wprowadzając ograniczenia w możliwości ich zagospodarowania. Ogólnikowe powołanie się organów na obowiązujący w dacie decyzji budowlanej z 1997 r. stan prawny (w sensie tytułu aktu prawnego), bez przytoczenia jednostek zastosowanych przepisów, nie jest jednak wystarczające dla uznania, że wskazane w decyzjach obu instancji przepisy zastosowano właściwie. Poza tym do prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego konieczne jest bezwzględnie ustalenie stanu faktycznego sprawy, czyli podjęcie czynności wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z art. 7 w zw. z art.77 § 1 k.p.a. Tymczasem lektura Projektu konstrukcyjno-budowlanego [...] autorstwa mgr inż. W. W. z 1997 r. wskazuje, że jest to projekt standardowy, przystosowany do potrzeb faktycznych inwestora. Trudno w projekcie znaleźć odpowiedź na pytanie na podstawie jakich danych, okoliczności i procesów myślowych autor projektu przyjął stanowisko, że zamierzone przedsięwzięcie budowlane swoje oddziaływanie ograniczy do terenu działki inwestora. Takie kategoryczne stwierdzenia organów w przedmiocie braku odziaływania istniejącego zakładu produkcyjnego obecnie firmy [...] na nieruchomości skarżących, nieznajdujące oparcia w materialne dowodowym sprawy, nie licząc wspomnianego projektu budowlanego, traktować należy jako dowolną, niczym niepopartą ocenę istotnych okoliczności faktycznych, od których zależy wynik sprawy. Doprowadziło to w oczywisty sposób do naruszenia procedury administracyjnej w zakresie postępowania dowodowego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej oraz zasady oficjalności i oceny postępowania dowodowego, wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W całej kontrolowanej sprawie administracyjnej razi wypowiadanie stanowczych tez przez organy na podstawie wcześniej zapadłego aktu administracyjnego Wójta Gminy P. (pozwolenia na budowę z dnia 24 października 1997 r.), który w warstwie uzasadnienia i motywów tamtej decyzji jest – mówiąc wprost - bardzo lakoniczny, ogólnikowy i nie daje odpowiedzi na wątpliwości zgłoszone przez skarżących w podaniu o stwierdzenie nieważności, a następnie w odwołaniu od decyzji I instancji MWINB. Sąd administracyjny w ramach wskazanej wyżej kognicji nie jest władny zastąpić organów administracji w ich kodeksowych obowiązkach, tym bardziej też nie może wskazać jakie dowody należy bezwzględnie przeprowadzić, aby wyjaśnić istotne okoliczności faktyczne sprawy. Jedną z tych okoliczności z pewnością będzie także dotychczasowe przeznaczenie i zagospodarowanie terenu nieruchomości skarżących, przez pryzmat oddziaływania inwestycji na dalszy sposób ich zagospodarowania jako przesłanki posiadania interesu prawnego w byciu stroną w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. W konsekwencji, stwierdzić należy, że organy administracji w prowadzonym postępowaniu nienależycie ustaliły i oceniły okoliczności faktyczne podnoszone przez skarżących i co najmniej przedwcześnie uznały, że ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, a tym samym brak jest podstaw do przyznania im statusu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 p.b. i art. 28 k.p.a. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ) i c) i art. 135 P.p.s.a. należało uchylić decyzje obu instancji ( pkt.1 wyroku), a o kosztach orzec na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. ( pkt. 2 wyroku). Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost ze wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI