VIII SA/Wa 600/19

VIII SA/Wa 600/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Justyna Mazur /przewodniczący/
Marek Wroczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 62/21 - Wyrok NSA z 2024-11-13
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2020 r. w Radomiu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...]marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 600/19
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2018 roku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( Dz.U z 2017 roku, poz. 1257 ze zm. dalej kpa) po rozpatrzeniu odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2016 roku o umorzeniu w całości postępowania w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ONW rok 2009 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z siedzibą w [...] – zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] maja 2009 roku o przyznanie płatności bezpośrednich, pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw na obszarach niekorzystnych warunkach gospodarowania(ONW) na rok 2009 dla spółki cywilnej [...].
W toku trwającego postępowania postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 roku Sądu Rejonowego [...][...] Wydział Gospodarczy ogłoszono upadłość wspólnika spółki cywilnej [...].
W dniu [...] lipca 2016 roku organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie przedmiotowej płatności. Organ uznał, iż zgodnie z art. 874 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny( DZ.U z 1964 roku, nr 16, poz. 93 ze zm. dalej kc) spółka uległa rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości wspólnika.
W związku z tym organ biorąc za podstawę art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie administracyjne uznając, iż stało się ono bezprzedmiotowe.
W dniu [...] listopada 2016 roku organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania decyzją nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze uznając, iż skarżący [...] sp. z oo – wspólnik spółki cywilnej [...] nie posiada prawa strony ponieważ w sprawie nie został złożony wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania o którym mowa w art. 25 ust.1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich( DZ.U z 2007 roku, nr 64, poz. 427 ze zm. dalej ustawa ONW).
Wyrokiem z dnia 26 lipca 2017 roku WSA w Warszawie – VIII SA/Wa 11/17 uchylił zaskarżoną decyzję, podnosząc, iż z samego faktu, iż w sprawie nie został złożony wniosek transferowy nie można wnioskować, że skarżącemu nie przysługuje prawo strony.
Ponownie rozpoznając sprawę organ wskazał, że w związku z ogłoszeniem upadłości wspólnika spółki cywilnej [...] spółka cywilna z mocy prawa uległa rozwiązaniu- art. 874 § 2 kc. Spółka cywilna może zostać uznana za producenta rolnego. Z chwilą ogłoszenia upadłości wspólnika dotychczasowa współwłasność łączna uległa przekształceniu we wspólność w częściach ułamkowych. Każdy ze wspólników może samodzielnie dochodzić przypadającej mu części wierzytelności.
Płatność przyznawana jest na wniosek strony. Przejęcie płatności może nastąpić w ściśle określonych przypadkach określonych w przepisach. Zgodnie z art. 25 ust.1 ustawy ONW w związku § 5 ust.2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania - Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania(ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013( DZ.U z 2009 roku, nr 40, poz. 329 ze zm. dalej rozporządzenie) może nastąpić tylko po złożeniu odpowiedniego wniosku w terminie 3 miesięcy od dnia rozwiązania spółki. Wstąpienie następcy prawnego do postępowania nie następuje z mocy prawa a jedynie na podstawie wniosku. Fakt rozwiązania spółki cywilnej nie pozbawia jego wspólników prawa do kontynuowania postępowania o przyznanie płatności.
W związku z upadłością wspólnika spółki cywilnej [...] podmiot ten przestał być stroną postępowania o przyznanie płatności. W sytuacji gdy byli wspólnicy w terminie określonym w art. 25 ust.1 ustawy ONW w związku § 5 ust.2 rozporządzenia nie złożyli w terminie 3 miesięcy stosownego wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania i stało się ono bezprzedmiotowe. Zasadnie organ pierwszej instancji na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie. Stanowisko skarżącego, iż po rozwiązaniu spółki cywilnej jej wspólnicy stają się z mocy prawa stronami postępowania nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Fakt, iż byli wspólnicy nie złożyli wniosku o kontynuowanie postępowania nie odbiera im legitymacji procesowej i co za tym idzie mieli interes prawny w kontynuowaniu postępowania.
Przywołany przepis art. art. 25 ust.1 ustawy ONW i § 5 ust.2 rozporządzenia obejmuje przypadek rozwiązania rolnika, w tym przypadku spółki cywilnej i możliwości kontynuowania postępowania przez następcę prawnego.
Organ w przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania zobowiązany jest do jego umorzenia.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła [...] sp. z oo w [...].
Zarzuty formułowane odnosiły się do trzech spraw gdzie spółka jest skarżącą – o syg. akt VIII SA/Wa 598/19, VIII SA/Wa 599/19 i VIII SA/Wa 600/19 w zakresie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich(OB.), płatności rolnośrodowiskowych(PRŚ) oraz płatności na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania(ONW).
Zaskarżonej decyzji zarzucała naruszenie prawa procesowego:
- 28 kpa, art. 30 kpa w związku z art. 875 § 1 kc poprzez błędną wykładnię i odmowę przyznania wspólnikom [...] przymiotu strony;
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 105 § 1 kpa poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji
Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia:
- art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i brak realizacji wytycznych otrzymanych od sądu;
- art. 25 ustawy ONW w związku § 5 ust.2, § 8b ust.1 i 2 rozporządzenia
W związku z powyższym skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podnosiła, iż z chwilą rozwiązania spółki cywilnej każdy ze wspólników może samodzielnie dochodzić przypadającej mu części wierzytelności. Wskazywała, że spółka cywilna nie jest jednostką organizacyjną wymienioną w art. 33(1) kc, a umową o wspólnym działaniu, którą prawodawca unormował w art. 870 kc. Ogłoszenie upadłości wspólnika spółki cywilnej, skutkuje z mocy prawa rozwiązaniem spółki cywilnej, co bynajmniej nie oznacza bezprzedmiotowości postępowań administracyjnych prowadzonych dotychczas wobec samej spółki. W sferze praw majątkowych rozwiązanie spółki wywiera ten skutek, że dotychczasowa współwłasność łączna zmienia się we współwłasność w częściach ułamkowych ze wszystkimi konsekwencjami. Tym samym wspólnicy uzyskują prawo rozporządzania swoimi udziałami w rzeczach, które poprzednio stanowiły ich własność do niepodzielnej ręki ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 1996 roku, I ACr 647/95).
Per analogia w postępowaniu administracyjnym rozwiązanie spółki wywiera ten skutek, że wspólnicy z mocy prawa stają się stronami postępowania uzyskując prawo działania w postępowania, które uprzednio wykonywali jako wspólnicy spółki ze wszystkimi konsekwencjami.
W sferze płatności rolniczych, w rozumieniu legalnej definicji rolnika sama spółka cywilna jest grupą osób lub prawnych. Rozwiązanie spółki cywilnej( formy współdziałania grupy osób ją tworzących) nie przynosi ani ustania bytu samej grupy osób, ani nawet zmian jej składu – rolnik skategoryzowany jako grupa osób istnieje dalej.
Skarżąca pismem procesowym z dnia 27 lipca 2020 roku odnoszącym się do trzech spraw o syg. akt VIII SA/Wa 598/19, VIII SA/Wa 599/19 i VIII SA/Wa 600/ 19 uzupełniła argumentację zawartą w skardze, podtrzymując zarzuty i wnioski sformułowane w skardze.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko. Argumentował, iż w sytuacji gdy byli wspólnicy spółki cywilnej [...] w terminie określonym w art. nie złożyli stosownego wniosku o kontynuowanie postępowania, to stało się ono bezprzedmiotowe z uwagi na brak wniosku i na podstawie art. 105 § 1 kpa należało je umorzyć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się
z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy zauważyć, iż organ ponownie rozpoznając odwołanie związany był na podstawie art. 153 p.p.s.a. był oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2017 roku w sprawie VIII SA/Wa 8/17.
Organ ponownie rozpoznając odwołanie zastosował się do oceny prawnej sądu i rozpoznał merytorycznie sprawę w zakresie wniesionego odwołania.
Zdaniem Sądu wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia.
Na podstawie niewadliwie poczynionych ustaleń faktycznych według których w trakcie toczącego się postępowanie administracyjnego w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich z wniosku [...] spółka cywilna doszło do upadłości jednego ze wspólników tej spółki – [...]. Postanowienie o ogłoszeniu upadłości wydał Sąd Rejonowy [...] syg. akt [...].
Zgodnie z art. 874 § 2 kc spółka cywilna ulega rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości. Przyznanie płatności następuje na wniosek strony. Przejęcie płatności od wnioskodawcy może się odbyć w przypadkach określonych w przepisach.
W przypadku płatności bezpośrednich zgodnie z art. 25 ust.1 ustawy ONW w związku § 5 ust.2 rozporządzenia przyznanie płatności z wniosku podmiotu, który przestał istnieć może nastąpić tylko po złożeniu stosowanego wniosku w odpowiednim terminie, który wynosi 3 miesiące od dnia rozwiązania spółki.
Brak wniosku o kontynuowanie postępowania przez byłych wspólników spółki cywilnej spowodował, iż postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe.
Tak więc byli wspólnicy spółki cywilnej mają termin w którym winni złożyć wniosek kontynuacyjny i mogą wstąpić do toczącego się postępowania o przyznanie płatności – w tym wypadku płatności ONW. Nie jest trafne stanowisko skarżącej, iż z mocy prawa wstępują do takiego postępowania. Jasno to wynika z przywołanych wyżej przepisów – art. 25 ust.1 ustawy ONW w związku § 5 ust.2 rozporządzenia
Brak przedmiotowego wniosku kontynuacyjnego dawał podstawę aby organ biorąc za podstawę art. 105 § 1 kpa uznał to postępowanie za bezprzedmiotowe i umorzył je.
Z tego też względu biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.