VIII SA/WA 593/19

VIII SA/Wa 593/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Justyna Mazur
Renata Nawrot /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 526/20 - Wyrok NSA z 2022-10-06
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 169
art. 107 ust. 1, ust. 2, art. 109
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. J. i Wspólnicy sp. jawna [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu drogowego z dnia [...] kwietnia 2019 r. o nałożeniu na M. J. i Wspólnicy "[...]" Spółka Jawna (dalej: skarżący, strona) karę pieniężną w wysokości [...] ([...]) złotych.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy: art. 4, art. 11, art. 13, art. 59 oraz art. 107 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 382), przepisów 1.4.1.1, 1.4.2.2.1 lit. (c), 6.8.21.27, 7.4.1, 9.1.2.1, 9.1.3.1, 9.2.1.1, 9.2.2.1, 9.2.2.2.1, 9.2.2.2.2
i 9.7.4 załącznika A i B do Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1119) oraz 1 p. 6.9 załącznika nr 1 do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły naruszenia polegające na wykonywaniu przewozu towaru niebezpiecznego pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w części 9 ADR.
Powyższe naruszenia stwierdzono podczas przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2019 r. w S. kontroli drogowej na parkingu publicznym przy Autostradzie A2, MOP S.. Kierującym zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], był M. B., który wykonywał krajowy przewóz drogowy na potrzeby własne w imieniu skarżącego. Kierujący przewoził 19860 kg towaru niebezpiecznego UN 1965 węglowodory gazowe, mieszanina skroplona i.n.o., 2.1, (B/D). Podczas kontroli ustalono, że brak jest uziemienia naczepy odprowadzającego lądunki elektrostatyczne w czasie jazdy. Ponadto przewody elektryczne są izolowane zwykłą izolacją i są niewłaściwie połączone, a przewód urządzenia tylnej osi skrętnej naczepy jest oderwany.
Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół kontroli nr [...].
Po zawiadomieniu strony, postępowanie zakończyło się wydaniem przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] nakładającej na stronę karę pieniężną wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych).
W odwołaniu od decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Skarżąca spółka podniosła, że przyczyną naruszenia stwierdzonego
w zaskarżonej decyzji była nieumyślna nieostrożność kierowcy M. B.. Skarżący wyjaśnił, iż w skontrolowanym pojeździe była uszkodzona instalacja elektryczna. Do jej uszkodzenia doszło podczas wykonywania przewozu drogowego na terenie Białorusi o czym kierowca wykonujący ten przewóz nie poinformował ani przedsiębiorcy ani osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie. Kierowca M. B. przejmując ten pojazd nie zauważył uszkodzenia i rozpoczął wykonywanie skontrolowanego przewozu tym pojazdem. Podczas wykonywania skontrolowanego przewozu awarii uległ także przewód pneumatyczny w naczepie, przy czym do tej awarii doszło bezpośrednio przed kontrolą drogową, a kierowca kontynuował przejazd do warsztatu, wyłącznie w celu dokonania naprawy niesprawnego przedwozu pneumatycznego. W tej sytuacji jak wywiodła strona nie można jej ani osobie zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie przypisać nawet winy umyślnej. Organ powinien zastosować art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych.
Rozpoznając odwołanie Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej organ odwoławczy, GITD) na wstępie przywołał przepisy prawa mające znaczenie przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy.
Wskazał, iż zgodnie z art. 4 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych,
w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do przewozu towarów niebezpiecznych, w tym do środków transportu i urządzeń transportowych, stosuje się odpowiednio ADR, RID lub ADN oraz przepisy ustawy.
W myśl art. 11 ww. ustawy, obowiązki uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych określają odpowiednio ADR. R1D lub ADN oraz przepisy ustawy.
Według art. 13 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany wyposażyć osobę wykonującą przewóz towarów w wymagane dokumenty, o których mowa w ustawie, oraz odpowiednio w ADR. Zgodnie z art. 59 ww. ustawy, środki transportu przewożące towary niebezpieczne powinny być przystosowane, wyposażone i oznakowane, zgodnie
z ADR, z wyłączeniem pojazdów należących do sił zbrojnych wykonujących krajowy przewóz towarów niebezpiecznych.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy szczegółowo omówił zastosowane w sprawie przepisy załącznika A do umowy ADR obejmujące: 1.4.1.1, 1.4.2.2.1 lit. (c), 7.4.1, 6.7.1.3, 9.1.2.1 zd. 1 załącznika B, 9.1.3.1 załącznika B.
Podkreślił przy tym, że w myśl przepisu 9.2.2.1 umowy ADR, instalacja elektryczna powinna być zaprojektowana, zbudowana i zabezpieczona w taki sposób, aby uniemożliwić wywołanie niezamierzonego zapłonu lub zwarcia w normalnych warunkach użytkowania pojazdów. Cała instalacja elektryczna powinna spełniać wymagania przepisów od 9.2.2.2 do 9.2.2.9, zgodnie z tabelą podaną w 9.2.1.
Z kolei według przepisu 9.2.2.2.1 umowy ADR, żaden przewód w obwodzie elektrycznym nie powinien być obciążany natężeniem prądu ponad ten, na jaki został zaprojektowany. Przewody powinny być odpowiednio izolowane i powinny być odpowiednie do warunków panujących w miejscu ich zastosowania w pojeździe, takich jak zakres temperatur i warunki odporności chemicznej wobec cieczy, określone
w normach ISO 16750-4:2010 i ISO 16750-5:2010. Przewody powinny spełniać wymagania normy ISO 6722-1:2011 + Cor 01:2012 lub ISO 6722-2:2013.
Przewody powinny być pewnie zamocowane i poprowadzone w sposób zapewniający ich zabezpieczenie przed uszkodzeniami mechanicznymi i termicznymi.
W myśl art. 107 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej
w wysokości od 200 zł do 10.000 zł, z zastrzeżeniem art. 113 (ust. 1). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (ust. 2). Kary pieniężne nakłada, w drodze decyzji administracyjnej wojewódzki inspektor transportu drogowego (ust. 4 pkt 1).
Zgodnie z 1p. 6.9. załącznika nr 1 do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, wykonywanie przewozu towaru niebezpiecznego pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w części 9 ADR sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł.
Organ odwoławczy przytoczył również uregulowanie z art. 189a § 2 kpa, wyjaśniając, że w rozpoznawanej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-2 kpa. W sprawie nie ma również zastosowania art. 189e oraz f kpa. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 kpa daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IV kpa.
GITD wyjaśnił, że materiał dowodowy zgromadzony w rozpoznawanej sprawie bezspornie wskazuje, iż podczas kontroli zespołem pojazdów składającym się
z ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]
i naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] kierujący M. B.
w imieniu strony przewoził 19860 kg towaru niebezpiecznego UN 1965 węglowodory gazowe, mieszanina skroplona i.n.o., 2.1, (B/D). Jak zaznaczył organ odwoławczy pojazd, którym wykonywany jest przewóz wymienionego towaru niebezpiecznego musi spełniać wymagania określone m. in. w powołanych przepisach, dotyczące instalacji elektrycznej i uziemienia pojazdu. Instalacja elektryczna musi być zaprojektowana, zbudowana i zabezpieczona w taki sposób, aby uniemożliwić wywołanie niezamierzonego zapłonu lub zwarcia w normalnych warunkach użytkowania pojazdów. Cała instalacja elektryczna musi spełniać wymagania przepisów od 9.2.2.2 do 9.2.2.9, zgodnie z tabelą podaną w 9.2.1. Przewody elektryczne muszą być odpowiednio izolowane, pewnie zamocowane i poprowadzone w sposób zapewniający ich zabezpieczenie przed uszkodzeniami mechanicznymi i termicznymi.
Ponadto m. in. Zbiorniki pojazdów-cystern FL wykonane z metalu lub z tworzyw sztucznych wzmocnionych włóknem muszą być połączone z podwoziem za pomocą co najmniej jednego dobrego złącza elektrycznego. Nie można stosować jakichkolwiek połączeń metali powodujących korozję elektrochemiczną.
GITD stwierdził, że w skontrolowanym zespole pojazdów brak było uziemienia naczepy odprowadzającego ładunki elektrostatyczne w czasie jazdy. Przewody elektryczne były izolowane zwykłą izolacją i niewłaściwie połączone, a przewód urządzenia tylnej osi skrętnej naczepy był oderwany. Zatem instalacja elektryczna
i uziemienie skontrolowanego zespołu pojazdów nie spełniało wymogów umowy ADR. Potwierdzają to zgromadzone dowody: protokół kontroli nr [...]
z dnia [...] lutego 2019 r., kserokopie dowodów rejestracyjnych i świadectw dopuszczenia ww. pojazdów, dokument przewozowy nr [...] i dokumentacja fotograficzna z akt sprawy.
W podsumowaniu GITD stwierdził, że strona wykonywała przewóz towaru niebezpiecznego zespołem pojazdów, który nie odpowiadał warunkom określonym
w części 9 ADR i dlatego słusznie organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną
w wysokości [...] zł stosownie do treści art. 107 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 i art. 110 ust. 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych i 1p. 6.9 załącznika do tej ustawy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje wykonywanie skontrolowanego przewozu drogowego jednostką transportową posiadającą uszkodzoną instalację elektryczną i brak uziemienia. Podczas wykonywania skontrolowanego przewozu kierujący w imieniu strony przewoził ładunek gazu palnego, więc wykonywanie przewozu jednostką transportową z ww. uszkodzeniami stanowiło bardzo duże niebezpieczeństwo dla uczestników ruchu drogowego.
Przewóz tego towaru w ogóle nie powinien był się rozpocząć opisaną jednostką transportową. Wyjaśnił dalej, że brak wiedzy strony o uszkodzenia instalacji elektrycznej jednostki transportowej podczas przewozu wykonywanego na terenie Białorusi
i rozpoczęcie wykonywania skontrolowanego przewozu tą jednostką transportową świadczy o niewłaściwej organizacji pracy i braku nadzoru nad kierowcami
w przedsiębiorstwie skarżącej spółki.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie znajduje także zastosowania art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, pozwalający odstąpić od nałożenia kary, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec. Zdaniem organu, na uczestniku przewozu spoczywa ciężar wykazania, iż dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Natomiast pod pojęciem naruszenia, na które uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie miał wpływu należy rozumieć tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, których wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony w uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Zatem tylko okoliczności
i zdarzenia o takim właśnie charakterze, są tymi, których w rozumieniu wymienionego przepisu, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, nie może przewidzieć i nie ma na nie wpływu. W przypadku "działania osób trzecich", o którym mowa w powyższym przepisie nie należy utożsamiać z zaniedbaniami pracowników (kierowców) zatrudnionych przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, bowiem kwestie właściwego doboru pracowników nie mieszczą się w zakresie ww. regulacji.
Organ przytoczył również wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjny
w Warszawie z dnia 6 lipca 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 1870/16.
Zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że żadna z okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony nie miała miejsca.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie, skarżący zaskarżając decyzję GITD w całości, wniósł o jej uchylenie
i umorzenie postępowania administracyjnego mającego na celu wymierzenie odwołującej się spółce jawnej kary pieniężnej.
Swoje stanowisko uzasadnił okolicznością, że wyłączną przyczyną stanu faktycznego stwierdzonego przez Inspektorów Transportu Drogowego podczas kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2019 r. była nieumyślna nieostrożność kierowcy M. B., który bezpośrednio przed rozpoczęciem wykonywania transportu drogowego przejął kontrolowany pojazd bezpośrednio od swojego zmiennika, który poprzedniego dnia wrócił z Białorusi. Dalej wskazał, iż w świetle wyjaśnień kierowcy, który poruszał się ww. pojazdem na terenie Białorusi, nieznani sprawcy uszkodzili mu instalację elektryczną, którą kierowca tylko prowizorycznie naprawił celem umożliwienia sobie dalszej jazdy.
Również w dniu [...] lutego 2019 r. podczas wykonywania transportu drogowego przez kierowcę M. B. nastąpiła samoistna awaria przewodu pneumatycznego w naczepie - czemu ww. bezpośrednio przed kontrolą drogową o której mowa wyżej - nie mógł zapobiec. Skarżący stwierdził, że kierowca kontynuował jazdę z zamiarem udania się do warsztatu.
Podsumowując swoje zarzuty skarżący podniósł, ze w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, ponadto zaskarżona decyzja narusza słuszny interes prawny skarżącego.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał, iż zarzuty skargi są niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie, gdyż rozstrzygnięcie dokonane przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa.
Stosownie do art. 4 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą do przewozu towarów niebezpiecznych, w tym do środków transportu i urządzeń transportowych, stosuje się odpowiednio ADR, RID lub ADN.
Natomiast zgodnie z art. 11 ww. ustawy, obowiązki uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych określają odpowiednio ADR. R1D lub ADN oraz przepisy ustawy. Według art. 13 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych jest obowiązany wyposażyć osobę wykonującą przewóz towarów w wymagane dokumenty, o których mowa w ustawie, oraz odpowiednio w ADR.
Zgodnie z art. 59 ww. ustawy, środki transportu przewożące towary niebezpieczne powinny być przystosowane, wyposażone i oznakowane, zgodnie
z ADR, z wyłączeniem pojazdów należących do sił zbrojnych wykonujących krajowy przewóz towarów niebezpiecznych.
Stosownie do treści przepisu 1.4.1.1 załącznika A do umowy ADR, uczestnicy przewozu towarów niebezpiecznych powinni podejmować środki bezpieczeństwa odpowiednie do natury i zakresu dających się przewidzieć zagrożeń, w celu zapobieżenia szkodom i urazom oraz, jeżeli jest to wskazane, w celu zminimalizowania ich skutków. Uczestnicy przewozu powinni, w każdym przypadku, stosować się do odpowiednich wymagań ADR.
Przepis 1.4.2.2.1 lit. (c) załącznika A do umowy ADR stanowi, że odpowiednio do zakresu podanego pod 1.4.1 przewoźnik powinien w szczególności sprawdzić wzrokowo, czy pojazdy i ładunek nie mają oczywistych wad oraz czy nie występują wycieki lub nieszczelności, braki w wyposażeniu, itp.
Według przepisu 7.4.1 załącznika A do umowy ADR, towary niebezpieczne mogą być przewożone w cysternach tylko wtedy, gdy w kolumnach (lO) lub (12) tabeli A w dziale 3.2 występuje kod cysterny lub, gdy właściwa władza zezwoliła na taki przewóz zgodnie z przepisami podanymi w 6.7.1.3. Przewóz powinien odbywać się zgodnie z przepisami działów 4.2, 4.3, 4.4 lub 4.5. Pojazdy, w tym samochody ciężarowe, pojazdy ciągnące, przyczepy lub naczepy, powinny odpowiadać przepisom działów 9.1, 9.2 i rozdziału 9.7.2 dotyczącym wymaganego pojazdu, zgodnie ze wskazaniem zawartym w kolumnie (14) tabeli A w dziale 3.2.
Zgodnie z przepisem 9.1.2.1 zd. 1 załącznika B do umowy ADR, pojazdy EX/II, EX/III, FL, OX AT i MEMU powinny spełniać odpowiednie wymagania niniejszej części.
Stosownie do treści przepisu 9.1.3.1 załącznika B do umowy ADR, zgodność pojazdów EX/II, EX/III, FL, AT i MEMU z wymaganiami części 9 powinna być potwierdzona świadectwem dopuszczenia, wystawionym przez właściwą władzę kraju rejestracji dla każdego pojazdu, którego badanie zostało zakończone wynikiem pozytywnym, lub dla którego wydano deklarację zgodności z wymaganiami działu 9.2 zgodnie z 9.1.2.1.
Jak wyjaśnił organ zgodnie z okazanym do kontroli świadectwem dopuszczenia pojazdu do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych, samochód ciężarowy - cysterna [...] o numerze rejestracyjnym [...] stanowił pojazd typu AT i FL.
Według przepisu 9.2.1.1 zd. 1 załącznika B do umowy ADR. pojazdy EX/II, EX/III, FL i AT powinny spełniać wymagania niniejszego działu (zgodnie z tabelą przytoczoną przez organ).
Z kolei w myśl przepisu 9.2.2.1 umowy ADR, instalacja elektryczna powinna być
zaprojektowana, zbudowana i zabezpieczona w taki sposób, aby uniemożliwić wywołanie niezamierzonego zapłonu lub zwarcia w normalnych warunkach użytkowania pojazdów. Cała instalacja elektryczna powinna spełniać wymagania przepisów od 9.2.2.2 do 9.2.2.9, zgodnie z tabelą podaną w 9.2.1.
Według przepisu 9.2.2.2.1 umowy ADR, żaden przewód w obwodzie elektrycznym nie powinien być obciążany natężeniem prądu ponad ten, na jaki został zaprojektowany. Przewody powinny być odpowiednio izolowane. Przewody powinny być odpowiednie do warunków panujących w miejscu ich zastosowania w pojeździe, takich jak zakres temperatur i warunki odporności chemicznej wobec cieczy, określone w normach ISO 16750-4:2010 i ISO 16750-5:2010.
Przewody powinny spełniać wymagania normy ISO 6722-1:2011 + Cor 01:2012 lub ISO 6722-2:2013. Przewody powinny być pewnie zamocowane i poprowadzone
w sposób zapewniający ich zabezpieczenie przed uszkodzeniami mechanicznymi
i termicznymi.
W myśl art. 107 ust. 1 i 2 oraz ust. 4 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10.000 zł, z zastrzeżeniem art. 113 (ust. 1). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1. oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (ust. 2). Kar}' pieniężne nakłada, w drodze decyzji administracyjnej wojewódzki inspektor transportu drogowego (ust. 4 pkt 1).
Zgodnie z 1p. 6.9 załącznika nr 1 do ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, wykonywanie przewozu towaru niebezpiecznego pojazdem nieodpowiadającym warunkom określonym w części 9 ADR sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł.
Powyższe unormowania w sposób jednoznaczny przesądzają o istnieniu po stronie skarżącego jako przewoźnika transportującego towar niebezpieczny
w rozumieniu umowy międzynarodowej ADR - obowiązku spełnienia wymagań określonych w powołanych przepisach, dotyczących instalacji elektrycznej i uziemienia pojazdu.
Zatem instalacja elektryczna musi być zaprojektowana, zbudowana
i zabezpieczona w taki sposób, aby uniemożliwić wywołanie niezamierzonego zapłonu lub zwarcia w normalnych warunkach użytkowania pojazdów. Również cała instalacja elektryczna musi spełniać wymagania przepisów od 9.2.2.2 do 9.2.2.9, zgodnie z tabelą podaną w 9.2.1. Przewody elektryczne muszą być odpowiednio izolowane, pewnie zamocowane i poprowadzone w sposób zapewniający ich zabezpieczenie przed uszkodzeniami mechanicznymi i termicznymi. Ponadto m. in. Zbiorniki pojazdów-cystern FL wykonane z metalu lub z tworzyw sztucznych wzmocnionych włóknem muszą być połączone z podwoziem za pomocą co najmniej jednego dobrego złącza elektrycznego. Nie można stosować jakichkolwiek połączeń metali powodujących korozję elektrochemiczną.
Nie ulega wątpliwości w przytoczonym stanie sprawy, że w skontrolowanym zespole pojazdów brak było uziemienia naczepy odprowadzającego ładunki elektrostatyczne w czasie jazdy. Przewody elektryczne były izolowane zwykłą izolacją
i niewłaściwie połączone, a przewód urządzenia tylnej osi skrętnej naczepy był oderwany. Zatem instalacja elektryczna i uziemienie skontrolowanego zespołu pojazdów nie spełniało wymogów umowy ADR.
Na okoliczność stwierdzonych wadliwości instalacji, organ trafnie powołał dowody zebrane w sprawie tj. protokół kontroli nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r., kserokopie dowodów rejestracyjnych i świadectw dopuszczenia ww. pojazdów, dokument przewozowy nr [...] i dokumentację fotograficzną.
Podkreślić należy, że kierowca bez zastrzeżeń podpisał protokół kontroli drogowej przewozu towarów niebezpiecznych (ADR) oraz załącznik do protokołu,
z którego z kolei bezsprzecznie wynika opis stwierdzonych naruszeń. Z powołanego załącznika wynika, że kierowca uczestniczył w oględzinach naczepy, nie kwestionował braku uziemienia naczepy, ani okoliczności, że przewody elektryczne są izolowane zwykłą izolacją wskazują niedopuszczalne łączenia przewodów.
Zaznaczenia wymaga, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, wyraźnie wskazuje się, że protokół z kontroli sporządzony przez inspektorów transportu drogowego ma cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 kpa (patrz np. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1252/15 niepublikowany). Dokument w postaci protokołu z kontroli, sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ w zakresie jego kompetencji, stanowi więc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
Natomiast dowodem takim z całą pewnością nie jest pismo z 19 lutego 2019 r. (k- 68 akt administracyjnych) stanowiące wyjaśnienie co do stwierdzonych nieprawidłowości i naruszeń przez inspektorów inspekcji transportu drogowego.
Jednocześnie jest rzeczą oczywistą, że może dojść do sytuacji, w której - mimo skontrolowania sprawności urządzenia przed rozpoczęciem przewozu drogowego towarów niebezpiecznych - urządzenie uległoby awarii. Mogłoby być tak, że realia sprawy uzasadniałyby przyjęcie, że zdarzenie miało charakter nagły oraz wyjątkowy
a zatem wyczerpywałoby dyspozycję art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, pozwalającego odstąpić od nałożenia kary, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia,
a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń
i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec. Jednakże istniejące unormowanie ww. przesłanki egzoneracyjnej wskazuje bezsprzecznie na to, że to na uczestniku przewozu spoczywa ciężar wykazania, iż dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa.
Taka sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie wykazał w żadnym stopniu, że przed wyruszeniem w trasę, doszło do skontrolowania sprawności pojazdu, w tym sprawdzono instalację elektryczną - przewody elektryczne, ich izolację, odpowiednie zamocowanie. W przedmiotowej sprawie skarżący nie upatruje nawet konieczności skontrolowania pojazdu czy to przez mechaników, bądź wyznaczone osoby, a podaje okoliczność "nie zauważenia powyższych niesprawności technicznych pojazdu przez kierowcę przejmującego pojazd" (uzasadnienie skargi). Wskazuje także na okoliczność uszkodzenia instalacji elektrycznej na terenie Białorusi przez nieznanych sprawców. Taki stan rzeczy skutkuje przyjęciem, że pojazd wyruszający w trasę nie był sprawdzony pod kątem ewentualnych uszkodzeń czy usterek w instalacji elektrycznej. Do kolejnej awarii przewodu pneumatycznego miało dojść już w trakcie jazdy bezpośrednio przed kontrolą drogową, czemu kierowca nie mógł zapobiec.
Argumenty strony skarżącej nie uprawniają w żadnym razie do zasadności zastosowania art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych. Sąd miał na uwadze fakt, że kierowca w chwili kontroli pojazdu nie zgłaszał żadnych uwag, zaś argumenty skarżącego pojawiły się dopiero po dokonaniu kontroli pojazdu.
Wykonywanie przewozu ładunku gazu palnego pojazdem z uszkodzoną instalacja elektryczną i brakiem uziemienia stanowiło poważne zagrożenie dla samego kierowcy a także dla innych uczestników ruchu drogowego.
W ocenie Sądu organ w sposób właściwy odniósł się do podnoszonej przez stronę przesłanki egzoneracyjnej, dochodząc do przekonania, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, zgodnie z którym nie nakłada się kary pieniężnej, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że uczestnik przewozu nie miał wpływu na powstanie naruszenia,
a naruszenie nastąpiło wskutek działania osób trzecich lub wskutek zdarzeń
i okoliczności, którym podmiot nie mógł zapobiec. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne (por. wyroki Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1985/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2017 sygn. akt: VI SA/Wa 1870/16). Jakkolwiek bowiem organ administracji jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, to jednak strona nie jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Zważyć tu należy, że pod pojęciem naruszenia, na które uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych nie miał wpływu trzeba rozumieć tylko takie zjawiska, które występują rzadko, gwałtownie, niespodziewanie, których wystąpienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych należytej staranności przy prowadzeniu działalności gospodarczej.
Natomiast "działania osób trzecich'', nie można utożsamiać z zaniedbaniami pracowników (kierowców) zatrudnionych przez uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych bowiem kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie ww. regulacji.
Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 967/09; opubl. LEX 746376 oraz powołany tam wyrok TK z dnia 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06; opubl. OTK-A 2008/2/30), przy czym orzecznictwo odnoszące się do stosowania przepisów ustawy
o transporcie drogowym (u.t.d.) może mieć być przydatne w procesie wykładni art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych, jako, że przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 utd stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Zauważenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie stwierdzał, że przedsiębiorca powinien tak kształtować swoje relacje z pracownikami wykonującymi na jego rzecz transport drogowy, aby – przy użyciu odpowiednich środków kontroli
i nadzoru – nie dochodziło do łamania przepisów znajdujących w tym zakresie zastosowanie. Warunkiem zwolnienia się z odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności, powodujących naruszenie, ale ponadto występujący jednocześnie brak wpływu na powstanie naruszenia. Dlatego też wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika
z zawinionego działania kierowcy, przy wykonywaniu transportu drogowego, prowadziłoby w istocie do uniknięcia sankcji w każdej sytuacji.
Skonstatować zatem należy, że ewentualne przyczynienie się kierowcy do popełnienia naruszenia nie zwalnia strony z odpowiedzialności za zapewnienie właściwego bezpiecznego przewozu towarów niebezpiecznych co m.in. zapewnia prawidłowa instalacja elektryczna i uziemienie. Należy to do obowiązku przedsiębiorcy, którego nie da się przerzucić na kierowcę.
W celu zmniejszenia ryzyka związanego z ich przewozem, uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych powinien zatem wykazać się szczególną starannością oraz bezwzględnie stosować się do przepisów umowy ADR. Nie zachodzi tu sytuacja umorzenia postepowania.
Sąd nie stwierdził również uchybień obligujących Sąd do wzięcia pod uwagę
z urzędu.
W tej sytuacji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.