VIII SA/Wa 592/19

VIII SA/Wa 592/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur
Renata Nawrot /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 2515/21 - Wyrok NSA z 2023-09-19
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 996
art. 89
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie negatywnej opinii w sprawie zamiaru likwidacji szkoły 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie [...] Kuratora Oświaty z [...] marca 2019 r. znak: [...]; 2. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz Gminy [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] marca 2019 r. znak: [...][...] Kurator Oświaty (dalej: organ I instancji, Kurator Oświaty), działając na podstawie art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.
U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) oraz art. 89 ust. 3-5 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996 ze zm., dalej: p.o.), wyraził negatywną opinię w sprawie likwidacji Publicznej Szkoły Podstawowej
w K., dla którego organem prowadzącym jest Gmina K. z dniem [...] sierpnia 2019 r.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:
Uchwałą nr V/36/2019 z 24 stycznia 2019 r. Rada Miejska w K. podjęła zamiar likwidacji z końcem roku szkolnego 2018-2019 tj. z 31 sierpnia 2019 r. Publicznej Szkoły Podstawowej w K. (dalej: PSP, szkoła) z powodu małej liczby uczniów.
Kurator Oświaty ustalił, że ww. szkoła jest szkołą kameralną, o niewielkiej liczbie uczniów. Posiada strukturę szkoły ośmioklasowej. W obwodzie szkoły według księgi uczniów zamieszkuje [...] dzieci urodzonych w latach 2004 — 2011, z czego do szkoły
w K. uczęszcza [...] dzieci do klas II - VIII. Ze względu na brak uczniów w szkole tej nie utworzono klasy I. Do utworzonego w szkole oddziału przedszkolnego uczęszcza [...] dzieci urodzonych w latach 2012-2015. Analiza demografii sporządzonej na podstawie danych meldunkowych w obwodzie szkoły w K. wskazuje, że
w najbliższych ośmiu latach do szkoły może uczęszczać [...] uczniów urodzonych
w latach 2011-2018.
Główną przyczyną zamiaru likwidacji szkoły jest mała liczba uczniów, co jest spowodowane niżem demograficznym oraz wyborem innej placówki nauczania niż szkoła macierzysta. Zdaniem Kuratora Oświaty niska liczebność poszczególnych oddziałów zapewnia jednak indywidualne podejście do każdego ucznia oraz odpowiednie warunki rozwoju. Potwierdzają to wyniki nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez organ I instancji.
Wskazano, że z tytułu likwidacji szkoły [...] nauczycieli oraz [...] pracowników obsługi musiałoby szukać zatrudnienia. Nadto likwidacja szkoły w K. i przeniesienie uczniów do dwóch różnych szkół spowoduje konieczność dowozu uczniów do szkół oddalonych o 4,7 km.
Końcowo Kurator Oświaty podał, że ważnym argumentem przemawiającym za utrzymaniem szkoły jest opinia Rady Rodziców PSP w K., która w piśmie do Urzędu Miejskiego w K. wskazała, że społeczność lokalna od wielu lat wspiera szkołę, a mieszkańcy uczestniczą i angażują się w życie szkoły. Szkoła ta spełnia ważną rolę ośrodka kultury. W interesie dzieci zamieszkujących w obwodzie tej szkoły jest pozostawienie szkoły jako funkcjonującej, dającej uczniom i rodzicom poczucie bezpieczeństwa w atmosferze wzajemnego szacunku.
Zażalenie na postanowienie Kuratora Oświaty wniosła Gmina K. zarzucając naruszenie:
- art. 77 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie polegające na rozpoznaniu przedmiotowej sprawy wbrew dyrektywom wynikającym z tego przepisu,
w szczególności poprzez brak oceny wszystkich okoliczności istotnych dla wydania opinii w sposób wyczerpujący i miarodajny, wskutek czego opinia kuratora ma charakter arbitralny;
- art. 7 kpa poprzez jego niezastosowanie skutkujące niewłaściwym zbadaniem istniejącego stanu faktycznego oraz nieuwzględnieniem interesu społecznego;
- art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia bez wyjaśnienia motywów zajętego stanowiska jak również nie zawierającego rozważenia wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę w czasie postępowania.
Mając na uwadze powyższe wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia
i wydanie pozytywnej opinii w sprawie likwidacji szkoły, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Kuratorowi Oświaty do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu zażalenia podano, że jedynym kryterium, dla którego wydano negatywną opinię w sprawie zamiaru likwidacji szkoły było stanowisko Rady Rodziców w sprawie likwidacji placówki. Wskazano, że spośród [...] uczniów zamieszkałych
w obwodzie szkoły, ponad 64% realizuje obowiązek szkolny w innej szkole. Jeszcze większy jest odsetek rodziców dzieci w wieku przedszkolnym, bo 66%.
Podkreślono, że Kurator Oświaty w procesie wydawania opinii na temat zamiaru likwidacji szkoły pominął argumenty takie jak dobro ucznia i perspektywy demograficzne. Podano, że w perspektywie najbliższych 8 lat szkoła będzie mogła liczyć maksymalnie do [...] uczniów przy założeniu, że w 100% wszyscy rodzice zapiszą dzieci do tej szkoły. Przy tak optymistycznym założeniu daje to 3.5 statystycznego ucznia na oddział. Tak mała liczba dzieci w obwodzie szkoły powoduje, iż organizacja zajęć dydaktycznych w tej szkole w najbliższych latach będzie odbywać się wyłącznie
w systemie klas łączonych.
Zdaniem Gminy w uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Kurator Oświaty nie odniósł się do kwestii liczebności uczniów szkoły, funkcjonowania klas łączonych, struktury osobowej klas w kontekście podnoszonych przez Gminę aspektów dotyczących relacji między rówieśnikami, problemu integracji społecznej oraz kształtowania właściwych postaw społecznych. Organ nie zajął również stanowiska odnośnie braku możliwości przeprowadzania w szkole zajęć aktywizujących
w większych grupach, choćby z wychowania fizycznego, co może rzutować
w przyszłości na umiejętności dzieci w zakresie współpracy i współzawodnictwa.
Skarżący podał, że trzy postanowienia [...] Kuratora Oświaty z [...] marca 2019 zarówno negatywnie opiniujące likwidacje Szkoły Podstawowej
w K. i P. jak i pozytywnie opiniujące likwidacje Szkoły w [...] zawierają prawie tożsame uzasadnienia. Stąd też arbitralne jest stanowisko Kuratora Oświaty w przedmiocie negatywnej opinii w sprawie likwidacji szkoły w K., skoro podnoszono te same argumenty za likwidacją Szkoły w K. jak i w [...], wobec której Kurator wydał pozytywną opinię. Pozytywną opinię wsparto argumentacją, iż przeniesienie uczniów do innej szkoły spowoduje poprawę warunków nauki, a także doprowadzi do nie łączenia klas oraz nie będzie powodowało wzrostu kosztów utrzymania przypadających na jednego ucznia w szkole. Wszystkie te aspekty wystąpiły również w przypadku likwidacji szkoły w K..
Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. znak: [...]Minister Edukacji Narodowej (dalej: organ odwoławczy, MEN, Minister), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 89 ust. 3 i 4 p.o., utrzymał w mocy postanowienie Kuratora Oświaty z [...]. marca 2019 r.
W uzasadnieniu postanowienia Minister zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołał pismo Burmistrza z [...] maja 2019 r., z którego wynika, że rodzice uczniów z obwodu szkoły w K. w rekrutacji na rok szkolny 2019/2020 nie zapisali dzieci do tej szkoły, lecz do szkół i przedszkoli w K.. Natomiast rodzice uczniów z klasy VII przenieśli wszystkie dzieci do Szkoły Podstawowej nr [...]
w K.. W wyniku powyższego, w roku szkolnym 2019/2020 w szkole
w K. nie będzie oddziału przedszkolnego, klasy I, II i VII, a liczba uczniów
w szkole wyniesie 16.
Minister wskazując na ustawowy obowiązek gminy podejmującej zamiar likwidacji szkoły podstawowej zapewnienia uczniom miejsca kontynuacji edukacji
w innej szkole publicznej tego samego typu porównał bazę dydaktyczną szkoły
w K. oraz Szkoły Podstawowej nr[...] i nr [...] w K.. W ocenie Ministra wszystkie trzy ww. szkoły dysponują warunkami Iokalowymi adekwatnymi do potrzeb danej szkoły, tj. małej szkoły w K. i większych szkół nr [...] i nr [...] w K.. Pomimo, że bazy lokalowe szkół nr [...] i nr [...] w K. są bogatsze (wynikające z potrzeb większej szkoły), to baza szkoły w K. jest wystarczająca do realizacji podstawy programowej w klasach I-VIII i oddziale przedszkolnym. Zdaniem Ministra stan bazy dydaktyczno-lokalowej w przedmiotowych szkołach wskazuje na zasadność podtrzymania negatywnej opinii Kuratora Oświaty w sprawie zamiaru likwidacji PSP w K. w zakresie warunków lokalowych tej szkoły.
Organ odwoławczy powołał się także na prognozy ujęte w uzasadnieniu do uchwały nr V/36/2019 Rady Miejskiej w K. z 24 stycznia 2019 r., które ocenił jako optymistyczne i wskazujące, że do szkoły w K. w perspektywie najbliższych 8 lat może uczęszczać 28 uczniów urodzonych w latach 2011-2018. Zdaniem Ministra likwidacja szkoły w K., ze względu na rosnącą prognozowaną liczę uczniów, nie jest więc uzasadniona czynnikiem demograficznym. Ponadto w ocenie Ministra, zlikwidowanie szkoły w K., przy założeniu jednoczesnej likwidacji szkół w P. i [...]znacznie utrudniłoby dzieciom realizację obowiązku szkolnego blisko miejsca zamieszkania. Podkreślił, że likwidacja 3 publicznych szkół podstawowych funkcjonujących w Gminie K., przy rosnącej liczbie uczniów, stanowiłoby niekorzystne ograniczenie sieci szkolnej.
Zdaniem Ministra nie stanowi przekonywującej przesłanki zamiaru likwidacji szkoły obwodowej fakt, że część uczniów z obwodu szkoły w K. spełnia obowiązek szkolny w innych szkołach.
W ocenie Ministra, likwidacja szkoły w K. doprowadzić mogłaby więc do zachwiania poczucia bezpieczeństwa dzieci, a to na skutek zmiany miejsca edukacji, dojazdu do szkoły (którego dotychczas nie było lub jego wydłużenie) oraz konieczność odnalezienia się w nowych rolach społecznych w nieznanej dziecku grupie rówieśniczej i związanymi z tymi trudnościami adaptacyjnymi.
Odnosząc się do kwestii nauczania w systemie klas łączonych Minister podał, że rozwiązanie takie dopuszcza p.o. w szczególnie trudnych warunkach demograficznych lub geograficznych. Jeżeli jest ono akceptowalne przez rodziców, umożliwia funkcjonowanie małej szkoły. Ponadto, nauka w systemie klas łączonych nie jest przeszkodą w realizacji podstawy programowej. W ocenie Ministra, nauczanie
w klasach łączonych w Szkole Podstawowej w K. jest korzystniejsze dla uczniów niż dowożenie do szkół w K. oddalonych o 4,3 km i 4,7 km. Dowożenie dzieci do szkoły powoduje wydłużenie czasu spędzanego przez ucznia poza domem, co nie jest korzystne dla budowania więzi rodzinnych.
Przesłanki powzięcia zamiaru likwidacji szkoły nie mogą stanowić także argumenty natury ekonomicznej. Dokonując analizy wydatków gminy na oświatę Minister wskazał, że wydatki te zmniejszyły się w stosunku do wydatków ogółem. Również dochody gminy rosną szybciej niż wydatki bieżące w zakresie oświaty.
Minister nie zgodził się także z zarzutem gminy, że Kurator wydał negatywną opinię w sprawie likwidacji szkoły, pomimo podniesienia przez Gminę K. tych samych argumentów, które spowodowały pozytywne zaopiniowanie likwidacji Szkoły Podstawowej w [...]. Kurator wyczerpująco przedstawił w uzasadnieniu przesłanki, którymi kierował się wydając pozytywną opinię w sprawie likwidacji szkoły
w [...]. Wskazał, że analiza demografii w obwodzie Szkoły w [...] nie wskazuje na poprawę sytuacji w najbliższych 8 latach, uczniowie tej szkoły uzyskiwali niskie wyniki ze sprawdzianu szóstoklasisty, a dyrektorowi wydano liczne zalecenia
z różnych obszarów pracy szkoły. Twierdzenie Burmistrza o tożsamości argumentów przemawiających za likwidacją szkół podstawowych w K. i w [...] stoi
w sprzeczności ze stanem faktycznym, zgodnie z którym w obwodzie szkoły
w K. sytuacja demograficzna pozwala przyjąć, że do szkoły będzie uczęszczało więcej dzieci niż obecnie, a ponadto uczniowie tej szkoły osiągali dobre wyniki z egzaminu szóstoklasisty, a dyrektorowi wydano zalecenia jedynie w 2015 r.
Pismem datowanym na [...] lipca 2019 r. Gmina wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia jak również postanowienia go poprzedzającego. Zarzuciła naruszenie:
- art. 89 ust. 1 p.o. poprzez błędne przyjęcie, że nie wystąpiły wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie warunkujące wyrażenie pozytywnej opinii co do zamiaru likwidacji szkoły, podczas gdy wszechstronna analiza i ocena okoliczności faktycznych sprawy z uwzględnieniem również tych, o których mowa w treści art. 39 ust. 3 p.o. (zapewnienie transportu do szkoły, zapewnienie dzieciom właściwych warunków nauki, wychowania) wskazują, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do likwidacji szkoły wymienione w tym przepisie;
art. 77 § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie polegające na rozpoznaniu przedmiotowej sprawy wbrew dyrektywom wynikającym z tego przepisu,
w szczególności poprzez brak odniesienia się przez Ministra do wszystkich zarzutów Gminy podniesionych w zażaleniu dotyczących kształcenia i wychowania dzieci ze szkoły w K., w kontekście ich prawidłowego rozwoju psychicznego i fizycznego oraz kształtowania relacji rówieśniczych i pożądanych postaw społecznych, wskutek czego zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające go opinia kuratora mają charakter arbitralny;
- art. 7 kpa poprzez jego niezastosowanie skutkujące niewłaściwym zbadaniem istniejącego stanu faktycznego oraz nieuwzględnieniem interesu społecznego poprzez pominięcie faktu, iż za likwidacją szkoły przemawia dobro ucznia i perspektywy demograficzne, pominięcie argumentacji organu prowadzącego dotyczącej kosztów utrzymania placówki, powołanie się na nieprawdziwe stwierdzenie co do losów kadry pedagogicznej, pominięcie faktu, iż większość mieszkańców nie jest zainteresowana utrzymaniem szkoły.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty jak w zażaleniu a dodatkowo wskazano, że organ odwoławczy utrzymując w mocy błędne postanowienie Kuratora Oświaty nie uwzględnił takich okoliczności jak, zapewnienie przez Gminę możliwości kontynuowania nauki, zapewnienie dzieciom określonego transportu do szkoły oraz nie ocenił prawidłowo skutków likwidacji szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki, nie uwzględnił regionalnej
i lokalnej polityki oświatowej , a także warunków i edukacji w poszczególnych szkołach znajdujących się na terenie Gminy. Poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia utrzymującego w mocy wiążącego dla organu stanowiska kuratora w sprawie likwidacji szkoły, doszło do naruszenia samodzielności gminy w zakresie wykonywania jej własnych, obowiązkowych zadań publicznych w dziedzinie oświaty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie
i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu zgodnie z art. 145 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.).
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia wymienionych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia go poprzedzającego stanowił art. 89 ust. 3 p.o., zgodnie z którym szkoła prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty, wydawanej w drodze postanowienia.
Zgodnie z art. 8 pkt 15 p.o. zakładanie i prowadzenie m.in. publicznych przedszkoli i szkół podstawowych należy do zadań własnych gminy. Gmina jako organ prowadzący szkołę lub placówkę samodzielnie odpowiada za ich działalność (art. 10 ust. 1 p.o.). Ta odpowiedzialność obejmuje zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki (art. 10 ust. 1 pkt 1 p.o.). W związku z tym do organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy kompetencja zlikwidowania szkoły lub placówki (art. 89 ust. 1 p.o.).
Z kolei z art. 51 ust. 1 p.o. wynika, że kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty, określone w ustawie
i przepisach odrębnych na obszarze województwa, w szczególności sprawuje nadzór pedagogiczny nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, innymi formami wychowania przedszkolnego, szkołami, placówkami oraz kolegiami pracowników służb społecznych, które znajdują się na obszarze danego województwa (ust. 1 pkt 1), realizuje także politykę oświatową państwa, współdziała z organami samorządu terytorialnego w tworzeniu i realizowaniu odpowiednio regionalnej i lokalnej polityki oświatowej, zgodnych z polityką oświatową państwa (ust. 1 pkt 5).
Przedmiotem nadzoru kuratora jest głównie działalność szkół i placówek (art. 55 p.o.), zaś jedynie w ograniczonym zakresie środki nadzoru mogą być kierowane do organu prowadzącego szkołę (art. 56 ust. 1 i ust. 6 p.o.). W zakresie działalności dydaktyczno-wychowawczej i opiekuńczej organ sprawujący nadzór pedagogiczny, może ingerować w działalność szkoły lub placówki wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w ustawie (art. 58 p.o.). Należy przyjąć, że formą nadzoru pedagogicznego kuratora oświaty nad działalnością szkół jest również wymaganie uzyskania pozytywnej opinii tego organu w sprawie likwidacji szkoły publicznej, warunkującej dopuszczalność podjęcia decyzji o likwidacji (art. 89 ust. 3 p.o.).
Jak już wyżej wywiedziono gmina wykonuje zadania w zakresie prowadzenia szkół podstawowych jako zadania własne, działając na własną odpowiedzialność (art.
2 ust. 1 u.s.g.). Wobec tego, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, ingerencja nadzorcza w tą samodzielność wymaga konkretnej podstawy ustawowej i może być usprawiedliwiona jedynie niezgodnością z prawem zamierzonych działań. Wiążące dla organu stanowiącego stanowisko kuratora
w sprawie likwidacji szkoły lub placówki nie może naruszać samodzielności gminy
w zakresie wykonywania jej własnych obowiązkowych zadań publicznych w dziedzinie oświaty (por. wyrok NSA z 10 listopada 2006 r., I OSK 258/06, wyrok WSA
w Rzeszowie z 14 sierpnia 2017 r., II SA/Rz 692/17, wyrok WSA w Warszawie z 19 września 2019 r., II SA/WA 1604/19, CBOSA).
W związku z tym przyjmuje się, że kurator oświaty wydając opinię w sprawie likwidacji szkoły lub placówki powinien uwzględnić m. in. takie okoliczności jak: termin likwidacji szkoły, zapewnienie możliwości kontynuowania nauki, dokonanie stosownych zawiadomień o zamiarze zmiany siedziby szkoły, zapewnienie dzieciom określonego transportu do szkoły. Powinien również ocenić skutki przekształcenia szkoły
w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania
i opieki, uwzględnić regionalną i lokalną politykę oświatową, dostępność edukacji
w poszczególnych rejonach gminnych. Wiążące dla organu stanowiącego stanowisko kuratora w sprawie likwidacji szkoły lub placówki nie może jednakże naruszać samodzielności gminy w zakresie wykonywania jej własnych, obowiązkowych zadań publicznych w dziedzinie oświaty (por. wyrok NSA z 10 listopada 2006 r., I OSK 258/06, wyrok WSA w Rzeszowie z 14 sierpnia 2017 r., II SA/Rz 692/17).
Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela również pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 21 sierpnia 2019 r., II SA/Wa 1605/19, zgodnie z którym opinia przewidziana w art. 89 p.o. jest opinią w ramach nadzoru sprawowanego przez administrację rządową nad działalnością gminy, którego podstawowe ramy określa wspomniany art. 171 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. "Nie ma żadnych prawnych przesłanek do dopatrywania się w p.o. wyjątków od konstytucyjnego kryterium nadzoru
i podstaw do wkraczania przez organy sprawujące nadzór pedagogiczny (co do zasady nad szkołami) w działalność jednostek samorządowych prowadzących szkoły w ramach swoich zadań własnych, głębiej, niż pozwala na to Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej i samorządowe ustawy ustrojowe. W szczególności usprawiedliwieniem takiej ingerencji nie mogą być wyłącznie przepisy typu zadaniowego, np. art. 51 ust. 1 pkt 5 p.o. stanowiący o realizowaniu przez kuratora polityki oświatowej państwa. Prowadzi to, do wniosku, że organ nadzoru pedagogicznego może odmówić organowi samorządowemu prowadzącemu szkołę wydania pozytywnej opinii w sprawie przekształcenia szkoły tylko wtedy, gdyby decyzja o przekształceniu była sprzeczna
z konkretnymi przepisami ustawy. Nie uzasadniają zatem takiej odmowy względy polityki państwa, w dodatku definiowanej przez organ nadzoru, ze wskazaniem
w sposób raczej wybiórczy celów tej polityki".
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do wydania przez Kuratora Oświaty negatywnej opinii w sprawie likwidacji szkoły. Skarżąca Gmina wypełniła bowiem wymogi określone w art. 89 ust. 1 p.o.
Z akt sprawy wynika, że organ prowadzący szkołę dokonał wskazanych w ww. zawiadomień o zamiarze likwidacji szkoły rodziców uczniów (por. k. 16 akt administracyjnych), a także kuratora oświaty, który w dniu [...] marca 2019 r. przeprowadził na wniosek Burmistrza Gminy kontrolę w związku z potrzebą sformułowania opinii w sprawie likwidacji szkoły (por. protokół kontroli z [...] marca 2019 r. - k. 69 akt administracyjnych).
Gmina zapewniła także możliwość kontynuowania nauki na poziomie szkoły podstawowej w Szkole Podstawowej nr [...] w K.. Zatem uczniowie likwidowanej szkoły mają zapewniony dostęp do edukacji w ramach szkoły prowadzonej przez tę samą gminę. W tym miejscu zwrócić uwagę należy na to, że art. 89 ust. 1 p.o. nakłada na organ prowadzący szkołę w razie jej likwidacji (przekształcenia) jedynie ogólny obowiązek zapewnienia uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej. Nie chodzi tu zatem o gwarancję porównywalnych lub lepszych warunków kontynuowania nauki. Niemniej z akt sprawy wynika, że baza lokalowa szkoły nr [...]
w K. jest bogatsza aniżeli szkoły w K..
W zaskarżonym postanowieniu MEN podkreślił również kwestię transportu dzieci ze szkoły w K. do szkół w K., upatrując w tym duże dla nich utrudnienie. Jednakże powołując się na art. 39 p.o., który określa wymagania dotyczące drogi dziecka z domu do szkoły, pomija treść ust. 3 pkt 1 tego artykułu, który stanowi, że jeżeli ta droga przekracza odległości wymienione w ust. 2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, a do ukończenia przez dziecko 7 lat - także zwrot kosztów przejazdu opiekuna dziecka środkami komunikacji publicznej. Nie ulega zaś wątpliwości, że Gmina zobowiązała się do spełnienia tego warunku (por. k. 9 akt administracyjnych).
Zdaniem Sądu, negatywnej opinii w sprawie likwidacji szkoły nie może uzasadniać także sprzeciw Rady Rodziców i wyrażone w nim argumenty dotyczące funkcji kulturalnej, jaką spełniać ma szkoła w K.. Jest to argumentacja pozaprawna, celowościowa i słusznościowa, której źródłem są opinie lokalnej społeczności, a nadto ogólnie rozumiana polityka oświatowa państwa. Wydaje się także, ze organ nadzoru pedagogicznego położył nacisk na rolę kulturotwórczą jako dobrze funkcjonującej szkoły wiejskiej.
Brak jest natomiast wyczerpującego uzasadnienia prawnego zaskarżonej opinii oraz wskazania, jakie konkretne przepisy prawa stoją na przeszkodzie
w zaakceptowaniu projektowanych zmian. Wiążące dla organu stanowiącego stanowisko kuratora w sprawie likwidacji szkoły lub placówki nie może naruszać samodzielności gminy w zakresie wykonywania jej własnych obowiązkowych zadań publicznych w dziedzinie oświaty (por. wyrok NSA z 10 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 258/06).
W tej sytuacji zarzuty skargi okazały się uzasadnione.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu
I instancji. O zwrocie kosztów postępowania – na które składa się opłata od skargi - Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku w oparciu o art. 205 § 1 w związku z art. 210 § 2 p.p.s.a.