VIII SA/Wa 58/19

VIII SA/Wa 58/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur /przewodniczący/
Leszek Kobylski
Marek Wroczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 2197/19 - Wyrok NSA z 2024-10-09
I GZ 132/19 - Postanowienie NSA z 2019-05-10
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 189k par. 1 w zw. z  art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. D. i M. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nałożonej kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...]sierpnia 2018 r. nr [...][...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: WITD, organ I instancji), działając na podstawie art. 189k § 1 w związku z art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), odmówił umorzenia w całości lub umorzenia w części i rozłożenia na raty pozostałej należności z tytułu kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji administracyjnej [...]Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...]lutego 2017 r. nr [...]w wysokości [...]zł (w tym [...]zł kosztów upomnienia).
W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wyjaśnił, że pismem z [...]marca 2018 r. wspólnicy spółki cywilnej P.H.U. [...] s.c. M. D. i A. D. (dalej także jako: skarżący, strona) zwrócili się z wnioskiem o umorzenie w całości lub umorzenie w części i rozłożenie na raty pozostałej płatności kary pieniężnej nałożonej decyzją WITD z [...]lutego 2017 r. nr [...] w wysokości [...]zł. Wniosek skarżący umotywowali trudną sytuacją rodzinną i majątkową.
W związku z przedmiotowym wnioskiem pismem z [...]kwietnia 2018 r. nr [...], WITD wezwał stronę do uiszczenia opłaty skarbowej i przesłania potwierdzenia jej uiszczenia oraz do wypełnienia i przesłania "Oświadczenia o majątku, dochodach i źródłach utrzymania składanego jako załącznik do wniosku" oraz dokumentów mogących mieć znaczenie w sprawie.
W odpowiedzi na wniosek wspólnicy przesłali wypełnione "Oświadczenie
o majątku, dochodach i źródłach utrzymania składane jako załącznik do wniosku", dowód uiszczenia opłaty skarbowej, PIT- 36L za 2017 r., PIT/B za 2017 r., podatkową księgę przychodów i rozchodów (1 – 31 grudzień 2017 r., 1 styczeń - 28 luty 2018 r.) , polisę ubezpieczeniową, umowę pożyczki z [...]sierpnia 2017 r., umowę leasingu operacyjnego z [...]września 2016 r., decyzję łącznego wymiaru zobowiązania pieniężnego za 2017 rok z [...]stycznia 2018 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego.
Na skutek wniosku skarżących z [...]marca 2018 r. decyzją z [...]maja 2018 r. nr [...]organ I instancji odmówił umorzenia w całości lub umorzenia w części i rozłożenia na raty pozostałej należności z tytułu kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji administracyjnej WITD z [...] lutego 2017 r. nr [...] w wysokości [...] zł (w tym, [...] zł kosztów upomnienia).
Skarżący pismem z [...]maja 2018 r., złożyli odwołanie od ww. decyzji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ II instancji, organ odwoławczy) zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, błąd w ustaleniach faktycznych oraz brak uzasadnienia w kwestii odmowy rozłożenia kary pieniężnej na raty. Wnieśli o uchylenie decyzji w całości i uwzględnienie wniosku bądź przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Decyzją z [...]lipca 2018 r. GITD uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem przeprowadzenia pełnej
i wnikliwej analizy materiału dowodowego.
Organ I instancji w związku z ww. decyzją, pismem z [...]sierpnia 2018 r. wezwał stronę do przesłania informacji dotyczącej wydatków związanych z zabiegiem operacyjnym i rekonwalescencją M. D. oraz dokumentacji potwierdzającej poniesione wydatki, a także do przesłania innych dokumentów, które zdaniem strony uzasadniają zastosowanie ulgi w spłacie kary pieniężnej.
W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji skarżący w piśmie z 11 sierpnia 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wyjaśnili, że choroba M. D. kosztowała rodzinę nie tylko zdrowie psychiczne i fizyczne, ale również obciążała finansowo rodzinę wspólnika. Koszty związane z chorobą M. D. obejmowały dojazdy i wynajęcie mieszkania na okres 3 miesięcy w pobliżu szpitala, w którym się leczył. M. D. przyjmuje aktualnie leki [...] i [...] oraz leczy się na choroby [...]i choroby współistniejące tj. [...],[...],[...]. Skarżący oświadczyli, że leczenie szpitalne refundował NFZ, natomiast leki finansowane są z renty chorobowej. Skarżący jest również na odpowiedniej kosztownej diecie. Wskazali, że nie ma możliwości udokumentowania kosztów związanych z dojazdami i wiele innych kosztów pośrednich, które obciążały rodzinę. Podkreślili, że z dniem [...]czerwca 2018 r. firma została zlikwidowana z powodu utraty płynności finansowej.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji nie znalazł podstaw do zmiany decyzji, gdyż w jego ocenie trudno w niniejszej sprawie dopatrzyć się przesłanek umożliwiających umorzenie w całości lub w części i rozłożenie na raty przedmiotowej należności. Organ I instancji podkreślił, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania ulgi jest uzależnione od wniosku dłużnika. Wniosek o umorzenie w całości lub umorzenie w części i rozłożenie na raty należności powinien być szczegółowo umotywowany, gdyż przesłanki zastosowania powyższych ulg mają charakter oceny. Dłużnik powinien we wniosku wykazać swój ważny interes, szczególnie fakt, że ze względu na swoją sytuację finansową, zdrowotną i rodzinną nie jest w stanie uregulować należności. W świetle argumentacji WITD rozważając możliwość umorzenia w całości lub w części i rozłożenie na raty należności pieniężnej organ musi mieć na względzie nie tylko interes strony, ale również interes publiczny. Bowiem powstanie dłużnej należności nie jest wynikiem dobrowolnie zaciągniętego przez stronę zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym lecz wynikającym z nałożenia kary pieniężnej zobowiązaniem publicznoprawnym powstałym w związku z naruszeniem przepisów. Instytucja umorzenia w całości lub części i rozłożenia na raty należności publicznoprawnych stosowana jest tylko w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami strony, które są niezależne od sposobu jej postępowania np. wtedy gdy strona musi zabiegać o środki pomocy państwa, gdyż nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie organu I instancji strona nie przedstawiła okoliczności ani dowodów wskazujących, że brak udzielenia ulgi w spłacie należności mógłby przeciwstawić się interesowi publicznemu rozumianemu jako ograniczenie ewentualnych socjalnych wydatków budżetu państwa w związku
z odmową udzielenia ulg. Organ I instancji nie kwestionował sytuacji finansowej
i rodzinnej skarżących jednak wywodził, że pojęcie interesu społecznego należy oceniać z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Ponadto WITD podkreślił, że wydatek związany
z zaciągniętymi zobowiązaniami kredytowymi, które mają charakter prywatnoprawny, na które wskazuje strona, nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych, jaką jest nałożona kara pieniężna. Reasumując, organ rozważając umorzenie należności pieniężnej w całości lub części i rozłożenie na raty musiał kierować się nie tylko interesem strony, ale uzasadnionym interesem publicznym,
w którego interesie leży opłacanie nałożonych kar pieniężnych.
W odwołaniu od decyzji WITD z [...]sierpnia 2018 r. nr [...], wniesionym pismem z [...]września 2018 r., skarżący podtrzymali argumentację zawartą w odwołaniu z [...]maja 2018 r. Wnieśli o uchylenie decyzji w całości i uwzględnienie wniosku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że strony nie wykazały aby umorzenie kary pieniężnej lub choćby rozłożenie jej na raty uzasadnione było ważnym interesem strony, a ponadto wskazali na brak uzasadnienia w decyzji alternatywnego wniosku tj. odmowy rozłożenia kary pieniężnej na raty.
Decyzją z [...]listopada 2019 r. nr [...]Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości, odmówił umorzenia w całości i w części kary pieniężnej, rozłożył płatność kary pieniężnej na raty (20 rat, pierwsza w wysokości [...]zł, pozostałe w kwocie [...]zł miesięcznie).
Organ II instancji rozpatrując odwołanie przeanalizował dotychczasowy przebieg postępowania i uznał, że organ I instancji błędnie ustalił, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności przemawiające za zastosowaniem ulgi w postaci rozłożenia na raty nałożonej kary pieniężnej.
GITD wyjaśnił, że zastosowanie ulgi jest uzależnione od wniosku dłużnika, który powinien być szczegółowo umotywowany. Dłużnik powinien we wniosku wykazać swój ważny interes, szczególnie fakt, że z uwagi na swoją sytuację majątkową
i wysokość dochodów nie jest w stanie uiścić należności jednorazowo, a ściągnięcie jej w drodze egzekucji spowodowałoby dla niego nadmierne obciążenie majątkowe albo inne ciężkie skutki.
Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji wynika, że A. D. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Skarżący nie wykazał jednak jej dochodów. Według treści oświadczenia z 2017 r. strona uzyskała dochód w wysokości około [...]zł (średniomiesięcznie ok. [...]zł, na który składają się dochody osiągnięte z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie ok. [...]zł (średniomiesięcznie ok. [...] zł) oraz z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości ok. [...] zł (średniomiesięcznie ok. [...]zł). W okresie od stycznia do marca 2018 r. skarżący uzyskał z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej średni miesięczny dochód w wysokości ok. [...]zł (ok. [...]zł do podziału między dwóch wspólników). Miesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...]zł, na które składają się: opłata za energię elektryczna – [...]zł, opłata za gaz – ok. [...]zł, opłata za wodę/ wywóz nieczystości – ok. [...]zł, żywność – ok. [...]zł, zobowiązania kredytowe – ok. [...]zł, podatek gruntowy – ok. [...]zł, telefon i internet – ok. [...]zł, ogrzewanie domu – ok. [...]zł, ubezpieczenie pojazdów – ok. [...]zł, ubezpieczenie gospodarstwa – ok. [...]zł, obsługa rachunku bankowego – ok. [...]zł, leasing – ok. [...] zł. Ponadto strona jest właścicielem domu o pow. ok. 240 m ², budynków gospodarczych o łącznej powierzchni ok. 967 m ², nieruchomości rolnej o powierzchni ok. 17, 98 ha, przedmiotów wartościowych w postaci ciągników rolniczych wraz ze sprzętem towarzyszącym oraz trzech samochodów, w tym [...]z 2004 r., [...]z 2007 r. i [...]z 2008 r. (współwłasność z synem). Nie posiada zasobów pieniężnych.
Natomiast M. D. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwójką nieletnich dzieci. W 2017 r. uzyskał łączny dochód w wysokości ok. [...]zł (średniomiesięcznie ok. [...]zł), na który składa się dochód osiągnięty z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwocie ok. [...]zł (średniomiesięcznie ok. [...]zł), dochód z tytułu renty strony w wysokości ok. [...]zł (średniomiesięcznie ok. [...]zł) oraz dochody żony skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. [...]zł (średniomiesięcznie ok. [...] zł). W okresie od stycznia do marca 2018 r, strona uzyskała z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej średni miesięczny dochód w wysokości ok. [...]zł (ok. [...]zł do podziału między dwóch wspólników) oraz pobierała rentę w wysokości ok. [...]zł miesięcznie. W tym okresie żona skarżącego nie osiągnęła żadnego dochodu. Stąd średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony od stycznia do marca 2018 r. wyniósł ok. [...]zł. Miesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...]zł, na które składają się: opłata za energię elektryczną – ok. [...]zł, gaz – ok. [...]zł, opłata za wodę/ wywóz nieczystości – ok. [...] zł, żywność – ok. [...]zł, leki – ok. [...]zł, wydatki na dojazdy do szpitala – ok. [...]zł, ubezpieczenie – ok. [...]zł. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni ok. 180 m² , który jest w trakcie budowy, nieruchomości rolnej o powierzchni ok. 4,5 ha oraz współwłaścicielem samochodu [...] z 2008 r., samochodu [...] z 2008 r. i przyczepy z 2006 r. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.
Po ponownej analizie dokumentacji GITD wywiódł, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do udzielenia ulgi w postaci umorzenia w całości oraz umorzenia
w części należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej. Natomiast spełnione zostały przesłanki do udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty przedmiotowej należności.
W ocenie organu II instancji trudna sytuacja materialna strony, z uwagi na niską wysokość miesięcznego dochodu w stosunku do sumy ciążących na niej zobowiązań finansowych, sama w sobie nie może być uznana za przesłankę przemawiającą za udzieleniem ulgi w postaci całkowitego lub częściowego umorzenia należności. Bowiem zawsze ulga w zapłacie zobowiązania leży w interesie strony, w rezultacie każdy zobowiązany znajdujący się w trudnej sytuacji spełniałby przesłankę przyznania ulgi. Dlatego ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której strona znalazła się niezależnie od swojego postępowania. Tym samym za udzieleniem ulgi w postaci całkowitego lub częściowego umorzenia należności nie przemawiają uzasadnione względy społeczne.
Ponadto organ II instancji wskazał, że okoliczność zakończenia działalności gospodarczej nie może zostać uznana za okoliczność uzasadniającą udzielenie ulg
w spłacie kary pieniężnej w postaci jej umorzenia w całości lub w części. Za zobowiązania spółki cywilnej odpowiedzialni są jej wspólnicy, zatem rozpatrując przedmiotową sprawę należało wziąć pod uwagę ich osobisty stan majątkowy.
GITD podkreślił, że zaciągnięte zobowiązania kredytowe, a więc zobowiązania
o charakterze prywatnoprawnym, na które powołują się skarżący nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych, jakimi są kary administracyjne. Powstanie dłużnej należności nie jest wynikiem dobrowolnie zaciągniętego przez stronę zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, lecz wynikającym z nałożenia kary administracyjnej, a więc zobowiązaniem publicznoprawnym powstałym w wyniku naruszenia przez stronę przepisów prawa.
Organ II instancji zwrócił uwagę, że jeśli jeden ze skarżących – A. D. co miesiąc uiszcza raty wynikające z posiadanych zobowiązań kredytowych oraz reguluje zobowiązania z tytułu leasingu to świadczy to o tym, że jest w stanie zapłacić rozłożoną na raty kwotę [...]zł tytułem spłaty nałożonej kary pieniężnej, która ma pierwszeństwo przed zobowiązaniami prywatnoprawnymi. Jak zaznaczył GITD skarżący nie przedstawili dokumentów w pełni obrazujących ich sytuację finansową,
w szczególności precyzyjnej informacji na temat wydatków ponoszonych w związku
z utrzymaniem gospodarstwa domowego M. D. w obliczu jego stanu zdrowia. Według organu II instancji ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika również, jakie są źródła finansowania ponoszonych przez obu wspólników wydatków, których wysokość przekracza osiągany przez ich gospodarstwa dochód. Skarżący – A. D. oświadczył, że łączna kwota przeznaczana przez niego na pokrycie zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów oraz leasingu wynosi ok. [...]zł , ale nie wskazał źródeł finansowania tych wydatków. Jednocześnie nie wskazał na jakiekolwiek problemy ze spłatą tych zobowiązań. W związku z powyższym według GITD istnieje uzasadnione przypuszczenie, że skarżący będzie terminowo regulował rozłożoną na raty karę pieniężną.
Konkludując organ II instancji stwierdził, że trudna sytuacja zdrowotna jednego ze wspólników może być uznana za przesłankę przemawiającą za udzieleniem wnioskowanej ulgi w postaci rozłożenia na raty nałożonej kary pieniężnej. Takie rozstrzygnięcie równoważy ważny interes publiczny z ważnym interesem strony.
W ocenie GITD rozłożenie spłaty należności na 20 rat nie stoi w sprzeczności
z interesem publicznym, zapewni skarżącym możliwość wywiązania się z zobowiązania publicznoprawnego, a jednocześnie pozostawi im środki niezbędne dla realizowania podstawowych potrzeb życia codziennego.
Na decyzję GITD z [...]listopada 2018 r., pismem z [...]grudnia 2018 r. skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd)
w zakresie punktu 2,3 i 4 wskazanej decyzji.
Zaskarżonej decyzji zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że strony nie wykazały, aby umorzenie kary pieniężnej lub chociażby rozłożenie jej na raty było uzasadnione ważnym interesem strony lub ważnym interesem publicznym. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji WITD z [...]sierpnia 2018 r. w całości, ponadto o umorzenie kary administracyjnej w całości ewentualnie częściowe umorzenie i rozłożenie na raty pozostałej kwoty na miesięczne raty.
W uzasadnieniu skargi skarżący argumentowali, że nie zgadzają się
z rozstrzygnięciem GITD, że brak jest podstaw do umorzenia chociażby w części nałożonej na wspólników kary pieniężnej. W ocenie skarżących w wydanych decyzjach organów I i II instancji nie uwzględniono ważnego interesu strony. Podnieśli, że organ II instancji pominął fakt, że skarżący – M. D. przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim w związku z poważną chorobą [...]. Oczekiwał na [...] i leczył się najpierw w [...], a następnie w [...]. Istniało zagrożenie jego życia. Cała uwaga drugiego wspólnika A. D.(ojca) skupiona była w tym czasie na synu. W tej sytuacji skarżący nie byli w stanie kontrolować spraw firmy. Aktualnie M. D. jest na rencie. Nie był w stanie pracować w firmie. W wyniku trudnej sytuacji rodzinnej spółka została zlikwidowana, a pozostały po niej majątek przeznaczono na spłatę długów związanych z leczeniem M. D.. Ponadto strony zwróciły uwagę, że dowolne i nie poparte żadnymi dowodami są ustalenia organu II instancji, iż skarżący M. D. był właścicielem samochodu [...]z 2008 r. oraz przyczepy z 2006 r.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie zarzuty podniesione w skardze przez skarżących nie zasługują na uwzględnienie. Organ II instancji wywodzi, że szczegółowo rozważył okoliczności sprawy, w tym
w szczególności sytuację zdrowotną strony – M.D.. Wziął pod uwagę również bezpośrednią relację rodzinną łączącą obu wspólników. W konsekwencji wydał decyzję udzielającą ulgi w spłacie należności w postaci rozłożenia jej spłaty na raty. Nie znalazł jednak podstaw do zastosowania najdalej idących ulg w postaci umorzenia należności w całości lub części.
GITD zwrócił uwagę, że kara pieniężna została nałożona na skarżących
w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, dlatego też fakt zakończenia jej prowadzenia nie może stanowić przesłanki do umorzenia należności. Zobowiązania wynikające z administracyjnych kar pieniężnych obciążają nie tylko obecnych, ale także byłych przedsiębiorców. Ponadto organ II instancji zwraca uwagę, że zobowiązanie obciąża obu wspólników. Skarżący M. D. nie ma obecnie możliwości podjęcia pracy zarobkowej ze względu na swoją sytuację zdrowotną i w związku z tym nie jest
w stanie wygospodarować środków na uregulowanie należności. Jednakże A.D. nie jest pozbawiony możliwości zarobkowania. Uwzględniając wszystkie okoliczności sprawy GITD uznał, że strony będą w stanie uregulować swoje zobowiązanie w systemie ratalnym. Organ II instancji podkreślił, że wydając zaskarżoną decyzję kierował się wnioskiem skarżących o rozłożenie spłaty wymierzonej kary pieniężnej na raty, czym niejako zadeklarowali, że będą w stanie uiścić należną kwotę.
W kwestii zarzutu skarżących, że dowolne i nie poparte żadnymi dowodami są ustalenia, iż skarżący M. D. był właścicielem samochodu [...]z 2008 r. oraz przyczepy z 2006 r. GITD wyjaśnił, że okoliczność posiadania przez stronę wskazanych środków transportu na zasadzie współwłasności została ustalona na podstawie znajdującego się w aktach sprawy "Oświadczenia o majątku, dochodach i źródłach utrzymania" złożonego w toku postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania,
w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego
i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada
w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonego aktu prawnego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...]listopada 2019 r. nr [...], którą organ uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] sierpnia 2018 r nr [...]., odmówił umorzenia w całości i w części kary pieniężnej, rozłożył płatność kary pieniężnej na raty (20 rat, pierwsza w wysokości [...]zł, pozostałe w kwocie [...]zł miesięcznie).
Podstawą materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 189k § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnych interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez:
1) odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;
2) odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;
3) umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części.
Z analizy wskazanego przepisu wynika, że ustawodawca przewidział możliwość udzielenia ulgi przez organ administracji publicznej, który nałożył administracyjna karę pieniężną, jednakże w sytuacji, gdy spełnione zostaną łącznie dwa warunki, po pierwsze – strona złożyła wniosek o jej udzielenie, w tym przez umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub w części albo przez rozłożenie jej na raty, a po drugie – gdy wystąpią przypadki uzasadnione "ważnym interesem publicznym" lub "ważnym interesem strony". Podkreślić trzeba, że oprócz wskazania tych dwóch przesłanek, przy zaistnieniu których organ jest uprawniony zastosować ulgę, użył jednak sformułowania "może udzielić ulg" w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, co jednoznacznie świadczy o uznaniowym charakterze tej instytucji.
Uznanie administracyjne oznacza, że decyzja negatywna wydana na podstawie tej regulacji nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem strony lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują. Nawet w sytuacjach wystąpienia okoliczności wynikających z ważnego interesu strony lub z interesu publicznego organ nie jest bezwzględnie zobowiązany zastosować jedną z ww. ulg. Zaznaczyć należy, że tzw. decyzje uznaniowe w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega bowiem uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w przypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga zatem od organu nie tylko poczynienia ustaleń na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zatem obowiązkiem organu administracji jest wyjaśnienie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, czyli wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę.
Natomiast na stronie, w sprawach kończących się tego typu decyzjami, tj. decyzjami uznaniowymi, leży obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek uprawniających do zastosowania ulgi. W interesie strony leży bowiem podanie do wiadomości organu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zgromadzenie materiału dowodowego, w oparciu o który organ administracyjny podejmuje decyzję wymaga współdziałania ze strony dłużnika, który będąc zainteresowany pomyślnym rozpoznaniem wniosku powinien przedłożyć wszelkie niezbędne dokumenty oraz te, które w jego ocenie przemawiają za pozytywnym rozstrzygnięciem jego sprawy.
Zarzuty przedmiotowej skargi sprowadzają się w głównej mierze do nieuwzględnienia przez organ ważnego interesu strony, który upatruje ona w złej sytuacji finansowej będącej wynikiem nadzwyczajnych, losowych zdarzeń od niej niezależnych tj. choroby jednego ze wspólników.
W odniesieniu do powyższych zarzutów wskazać należy, że ważny interes strony, o którym mowa w art. 189k § 1 k.p.a. nie ma definicji ustawowej i zasadniczy wpływ na sprecyzowanie tego pojęcia ma orzecznictwo sądowe. W związku z tym, że omawiany przepis obowiązuje od 1 lipca 2016 r. brak jest jeszcze ugruntowanego orzecznictwa na kanwie tej regulacji. Dlatego też należy posłużyć się orzecznictwem odnoszącym się do ulg przewidzianych w art. 67a ustawy – Ordynacja podatkowa,
w których ustawodawca także nakazał rozważyć udzielenie ulgi w przypadkach uzasadnionych "ważnym interesem podatnika". W orzecznictwie tym ważny interes podatnika definiuje się jako sytuację w której z przyczyn nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku (por. wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej także jako: CBOSA). Dobrodziejstwo z art. 67a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, ma wyjątkowy charakter, zastosowanie może zatem znaleźć jedynie do nadzwyczajnych, szczególnych przypadków. Organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane,
a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany (por. wyrok NSA z 21 marca 2001,
I SA/Ka 577/00, CBOSA).
Z kolei przez pojęcie interesu publicznego rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą wzięcie pod uwagę wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. (por. wyroki z 22 kwietnia 1999 r. SA/Sz 850/98 i z 10 marca 2009 r. I FSK 31/08, z 9 czerwca 2016 r. II FSK 298/14; CBOSA).
Podnieść należy, że Sąd nie kwestionuje głównego argumentu skarżących świadczących o ich ważnym interesie, a mianowicie złej kondycji finansowej spowodowanej trudną sytuacją zdrowotną jednego ze wspólników. Jednakże za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który stwierdził, że
w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do udzielenia ulgi poprzez umorzenie
w całości oraz w części należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej, ale spełnione zostały przesłanki do udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty przedmiotowej należności. W ocenie Sądu organ II instancji, ważąc obie wartości, tj. "ważny interes publiczny" i "ważny interes strony", dokonał prawidłowej oceny w oparciu o dokonane
w sprawie ustalenia, a mianowicie, że pomimo trudnej sytuacji materialnej skarżących spowodowanej sytuacją zdrowotną jednego ze wspólników, są oni w stanie wygospodarować środki finansowe pozwalające na uiszczenie nałożonej nań kary
w systemie ratalnym. Tym samym doprowadzi to do wykonania całości nałożonej kary, a w konsekwencji uwzględnia "ważny interes publiczny".
Jak słusznie podniósł organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że skarżący A. D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jednak nie wykazał dochodów żony. W 2017 r. uzyskał łączny dochód w kwocie [...]zł, na który składają się dochody osiągnięte z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. [...]zł oraz z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w kwocie ok. [...] zł. W okresie styczeń - marzec 2018 r. średni miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosił ok. [...]zł. Jako wydatki zostały wskazane opłaty za energię elektryczną – ok. [...]zł , gaz – ok. [...]zł, woda/wywóz nieczystości – ok. [...]zł, żywność – [...]zł, zobowiązania kredytowe – ok. [...]zł, podatek gruntowy – ok. [...]zł, telefon i internet – ok. [...]zł, ogrzewanie – ok. [...]zł, ubezpieczenie pojazdów – ok. [...] zł, ubezpieczenie gospodarstwa – ok. [...]zł, obsługa rachunku bankowego (debet) – ok. [...]zł, leasing – ok. [...]zł. W sumie wymienione miesięczne wydatki obejmują kwotę ok. [...]zł. Skarżący posiada dom, budynki gospodarcze, nieruchomość rolną, ciągniki rolnicze wraz ze sprzętem towarzyszącym oraz trzy samochody.
Zaś skarżący M. D. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwójką nieletnich dzieci. W 2017 r. uzyskał łączny dochód w wysokości ok. [...], na który składa się dochód osiągnięty z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwocie ok. [...]zł, dochód z tytułu renty strony w wysokości ok. [...] zł oraz dochody małżonki z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. [...]zł . W okresie od stycznia do marca 2018 r, strona uzyskała z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej średni miesięczny dochód w wysokości ok. [...]zł oraz pobierała rentę w wysokości ok. [...]zł miesięcznie. W tym okresie żona skarżącego nie osiągnęła żadnego dochodu. Jako miesięczne wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wskazano kwotę ok. [...]zł, na którą składają się: opłata za energię elektryczną – ok. [...] zł, gaz – ok. [...]zł, opłata za wodę/ wywóz nieczystości – ok. [...] zł, żywność – ok. [...]zł, leki – ok. [...]zł, wydatki na dojazdy do szpitala – ok. [...]zł, ubezpieczenie – ok. [...]zł. Ponadto skarżący jest właścicielem domu, który jest w trakcie budowy, nieruchomości rolnej oraz współwłaścicielem samochodów i przyczepy.
Nie można pominąć w ocenie niniejszej sprawy okoliczności powstania zobowiązania stanowiącego przedmiot wnioskowanej ulgi. Kara została nałożona na skarżących na skutek ich zachowania niezgodnego z prawem, a zatem nie wynika
z dobrowolnego podjęcia zobowiązania, lecz ma na celu prewencję (zapobiegać zachowaniom wbrew obowiązującemu prawu), a poza tym powinna być nieuchronna by spełniała swoją funkcję. Zaznaczyć należy, że powstałe zobowiązanie obciąża solidarnie obu wspólników i chociaż jeden z nich ze względu na swoją sytuację zdrowotną nie ma aktualnie możliwości podjęcia pracy zarobkowej, to drugi ze wspólników nie jest pozbawiony takiej możliwości.
Trafnie zwrócił uwagę organ II instancji, że jeżeli skarżący A. D. co miesiąc reguluje raty wynikające z umowy pożyczki oraz z tytułu leasingu to jest w stanie uregulować wynikającą z nałożonej kary pieniężnej kwotę [...]zł rozłożoną na 20 rat w miesięcznej wysokości [...]zł pierwsza (obejmująca koszty upomnienia) i [...] zł następne. Zauważyć też należy, że sami skarżący wnosili również o ewentualne rozłożenie na raty nałożonej kary pieniężnej.
Trafnie zauważa organ II instancji skarżący A. D. ponosi miesięczne wydatki z tytułu zaciągniętych kredytów i leasingu w wysokości ok. [...]zł, jednocześnie nie wskazując źródeł ich finansowania i okoliczności, które wskazywałyby na jakiekolwiek trudności w ich spłacie. Prawidłowo też organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawcy nie przedstawili dokumentów w pełni obrazujących ich sytuację finansową, w szczególności wyczerpujących informacji w kwestii wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącego M. D. uwzględniając jego stan zdrowia i ponoszonych kosztów leczenia, zwłaszcza, że w zasadniczej części koszty te są pokrywane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Należy też zauważyć, iż kwota zobowiązania [...]zł, w tym rata ok. [...]zł miesięcznie na skarżącego, nie stanowi dużej kwoty biorąc pod uwagę posiadany majątek ruchomy i nieruchomy, płynność finansową skarżących, ponoszone wydatki.
Sąd podziela pogląd organów, że zaciągnięte zobowiązania kredytowe,
a więc zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych, jakimi bez wątpienia są nałożone kary administracyjne. Sąd orzekający podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/O1 1118/13, CBOSA, który trafnie przytoczyły organy, a w którym Sąd ten stwierdził, że "W sytuacji, gdy skarżący jest dłużnikiem cywilnoprawnym z tytułu zaciągniętych kredytów
i zobowiązanym stosunku publicznoprawnym, umorzenie należności publicznoprawnej (określonej ostateczną decyzją) przy jednoczesnym spłacaniu kredytu bankowego prowadziłoby w konsekwencji do finansowania zobowiązań cywilnoprawnych kosztem należności publicznoprawnych, które w konkurencji obu płatności mają pierwszeństwo zaspokojenia".
Odnosząc się do zarzutu skarżących, iż dowolne i nie poparte żadnymi dowodami są ustalenia organu II instancji jakoby skarżący M. D. był właścicielem samochodu [...]z 2008 r. oraz przyczepy z 2006 r. Sąd stwierdza, że kwestionowane informacje znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy. Skarżący, składając oświadczenie o majątku, dochodach i źródłach utrzymania składanym pod groźbą odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wykazał, że jest współwłaścicielem wskazanego samochodu i przyczepy.
W tej sytuacji uwzględniając obowiązujące przepisy, argumentację organów oraz zarzuty skargi, Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.
Zdaniem Sądu przedmiotowa decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo prowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Dlatego pomimo subiektywnych i odmiennych odczuć strony skarżącej należało uznać, że podjęte rozstrzygnięcie jest prawidłowe i nie przekroczyło granic uznania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności
z prawem zaskarżonej decyzji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.