VIII SA/Wa 579/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie stwierdził nieważność decyzji nakazujących opróżnienie lokalu mieszkalnego, uznając, że przepis o utracie prawa do lokalu po dyscyplinarnym zwolnieniu ze służby nie może działać wstecz.
Skarżący J. K. i H. K. zaskarżyli decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji nakazującą opróżnienie lokalu mieszkalnego, który zajmowali od 1977 roku. Organy administracji oparły swoje decyzje na art. 88 ust. 3 ustawy o Policji, który stanowi, że policjant traci prawo do lokalu w razie dyscyplinarnego wydalenia ze służby. Sąd administracyjny uznał jednak, że przepis ten wszedł w życie w 2001 roku i nie może być stosowany wstecz do sytuacji sprzed jego wejścia w życie, zwłaszcza gdy prawo do lokalu zostało nabyte na podstawie przydziału z 1977 roku. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność decyzji obu instancji administracyjnych.
Sprawa dotyczyła skargi J. K. i H. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji nakazującą opróżnienie lokalu mieszkalnego. Skarżący zajmowali lokal od 1977 roku na podstawie przydziału i umowy najmu. Organy administracji uznały, że skarżący utracił tytuł prawny do lokalu z dniem wydalenia ze służby w Milicji Obywatelskiej w 1981 roku, powołując się na art. 88 ust. 3 ustawy o Policji oraz art. 29 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym stosowanie przepisu art. 88 ust. 3 ustawy o Policji z mocą wsteczną, który wszedł w życie dopiero w 2001 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do skargi. Sąd podkreślił, że przepis art. 88 ust. 3 ustawy o Policji nie może być stosowany wstecz, ponieważ naruszałoby to zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), zasadę zaufania do państwa i stanowionego prawa, a także ochronę praw nabytych. Ponadto, przepis ten nie mógł być stosowany do funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej, który nie był policjantem w rozumieniu ustawy o Policji. Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniało stwierdzenie ich nieważności. Sąd zasądził również zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie może być stosowany wstecz, ponieważ naruszałoby to zasadę niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) oraz inne zasady praworządności i ochrony praw nabytych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 88 ust. 3 ustawy o Policji wszedł w życie w 2001 roku i nie zawiera przepisów przejściowych pozwalających na jego wsteczne zastosowanie. Stosowanie go do sytuacji sprzed 2001 roku, zwłaszcza gdy prawo do lokalu zostało nabyte wcześniej na podstawie przydziału, naruszałoby fundamentalne zasady prawa, w tym zasadę ochrony praw nabytych i bezpieczeństwa prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (23)
Główne
u.o.Policji art. 88 § ust. 1, 2 i 3
Ustawa o Policji
Przepis ten nie może być stosowany wstecz do zdarzeń sprzed jego wejścia w życie (19.10.2001 r.) i dotyczy wyłącznie policjantów.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji.
Pomocnicze
u.o.Policji art. 95 § ust. 3 pkt 3
Ustawa o Policji
u.o.zaop.emeryt. art. 29 § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Nie miał zastosowania, gdyż skarżący nie pełnił służby w Policji w rozumieniu tej ustawy.
u.o.służbie MO art. 65 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej
Podstawa wydalenia ze służby w Milicji Obywatelskiej.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 86
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka stosując środki przewidziane w ustawie.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
k.c. art. 661 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy najmu na czas dłuższy niż lat dziesięć.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie przepisu art. 88 ust. 3 ustawy o Policji z mocą wsteczną. Naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Naruszenie praw nabytych. Stosowanie przepisu ustawy o Policji do funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej.
Godne uwagi sformułowania
przepis ten wszedł w życie w dniu 19 października 2001 r. Został dodany do ustawy o Policji mocą art. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. [...] Powołana ustawa nowelizująca nie zawiera jakiegokolwiek przepisu, który zezwalałby na stosowanie art. 88 ust. 3 ustawy o Policji z mocą wsteczną i regulowanie uprawnień uzyskanych w stanie faktycznym istniejącym przed wejściem tego przepisu w życie. Zgodnie z jego brzmieniem, policjant traci prawo do lokalu mieszkalnego w razie dyscyplinarnego zwolnienia. Wobec tego nie może być stosowany do innych osób, niż policjant w służbie stałej lub przygotowawczej [...]. Były policjant nie jest adresatem tej normy prawnej, a tym bardziej funkcjonariusz służby Milicji Obywatelskiej... O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo.
Skład orzekający
Iwona Owsińska-Gwiazda
przewodniczący sprawozdawca
Leszek Kobylski
sędzia
Justyna Mazur
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wszelkie sprawy dotyczące wstecznego stosowania przepisów prawa, utraty prawa do lokalu służbowego po zwolnieniu ze służby, a także interpretacji przepisów intertemporalnych w prawie administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i Policji oraz przepisów obowiązujących w określonym czasie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie zasady niedziałania prawa wstecz i jak sądy chronią prawa nabyte, nawet w kontekście przepisów dotyczących lokali służbowych funkcjonariuszy.
“Czy można odebrać mieszkanie po latach, stosując prawo wstecz?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 579/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-12-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-08-31 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/ Justyna Mazur Leszek Kobylski Symbol z opisem 6219 Inne o symbolu podstawowym 621 Hasła tematyczne Policja Nieruchomości Sygn. powiązane III OSK 808/24 - Wyrok NSA z 2025-04-11 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1990 nr 30 poz 179 art. 88 ust. 1, 2 i 3, art. 95 ust. 3 pkt 3 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Dz.U. 1994 nr 53 poz 214 art. 29 Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. K. i H. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia 28 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Policji w [...] nr [...] z 16 maja 2023 r.; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] na rzecz skarżących J. K. i H. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia 16 maja 2023 roku Komendant Miejski Policji w R. orzekł o obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego w R., ul. K. przez Skarżących. Podstawą materialnoprawną powyższego rozstrzygnięcia był art. 97 ust. 5, art. 95 ust. 3 pkt. 3 oraz ust. 4 w zw. z art. 88 ust. 3 Ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2023 roku, poz. 171 ze zm.) - dalej również: ustawa o Policji oraz w zw. z art. 29 ust. 1 Ustawy z 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzinnych – dalej również jako: ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (Dz. U. z 2022, poz. 1626). Organ orzekający stwierdził, że z dniem wydalenia ze służby Skarżącego utracił on tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego w R., ul. K.. Dodatkowo, organ ustalił, iż Skarżący nie posiada uprawnień do policyjnej emerytury lub renty, co również świadczy o braku jakichkolwiek roszczeń i tytułu do przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu organ wskazał m. in., że Dyrektor Miejskiego Zarządu Lokalami w R. pismem z 03.02.2023 roku poinformował Komendanta Miejskiego Policji w R., że lokal mieszkalny w R., ul. K.pozostaje w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w R.. Najemcą jest J. K. (dalej: Skarżący). 27.04.1977 roku na podstawie przydziału nr [...] Skarżącemu zostało przydzielone mieszkanie funkcyjne w R., ul. K., zgodnie z Zarządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych nr [...] z 15.11.1974 r. w sprawie zasad i trybu rozdziału, przydziału oraz opróżnienia osobnych kwater stałych (mieszkań służbowych) w organach MSW. W drodze wywiadu środowiskowego w lokalu nr [...], ul. K. uzyskano informację, że zamieszkuje w nim Skarżący i jego żona H. K. (dalej: Skarżąca). Lokal przez małżonków jest opłacany wspólnie i nie jest wynajmowany. Pismem l.dz. [...] z dnia 18.01.2023 roku zwrócono się z prośbą do Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA w R. o udzielenie informacji, czy Skarżący posiada emeryturę policyjną lub rentę rodzinną. W odpowiedzi na, pismo uzyskano odpowiedź, że Skarżący nie figuruje w ewidencji czynnej i archiwalnej świadczeniobiorców Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. W dniu 20.01.2023 r zwrócono się z zapytaniem do Miejskiego Zarządu Lokalami w R., czy Skarżący zajmujący w/w lokal mieszkalny posiada zadłużenie i kto dokonuje opłat za powyższy lokal. W odpowiedzi uzyskano informację, że na kartotece przedmiotowego lokalu nie ma zadłużenia. Opłat dokonuje Skarżący. Ze zgromadzonego przez Komendanta Miejskiego Policji w R. materiału dowodowego wynika, iż rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w . z 04.02.1981 roku Skarżący został wydalony ze służby w Policji z dniem 03.02.1981 roku na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31.01.1959 roku o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. Zgodnie z cyt. przepisem funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadkach wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Po dokonaniu analizy stanu fatycznego sprawy 17.04.2023 roku Komendant Miejski Policji w R. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie opróżnienia w/w lokalu mieszkalnego pozostającego w jego dyspozycji, o czym zawiadomił Skarżących. W dniu 21.04.2023 roku do Komendy Miejskiej Policji w R. zgłosili się Skarżący. Przedstawiono im całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego, które zajmują i umożliwiono złożenie wniosków. W trakcie prowadzenia czynności administracyjnych poprosili, m.in. o wstrzymanie procedury opróżnienia lokalu. Postanowieniem nr [...] z dnia 28.04.2023 roku Komendant Miejski Policji w R. odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w R., ul. K.w R.. Pismami z 05.05.2023 roku Komendant Miejski Policji w R. zawiadomił Skarżących, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie opróżnienia przedmiotowego lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w R. zostało zakończone zbieranie materiału dowodowego i mają prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w terminie trzech dni od dnia otrzymania niniejszego pisma. W dniu 09.05.2023 roku do Komendanta Miejskiego Policji w R. w powyższej sprawie zgłosili się Państwo K.. Komendant Miejski Policji w R.poinformował o swoich obowiązkach wynikających z przepisów prawa oraz o prawach przysługujących stronom w postępowaniu. Skarżący wypowiedzieli się również w przedmiocie prowadzonego postępowania. W odwołaniu Skarżący wnoszą o wyrażenie zgody na sprzedaż lokalu mieszkalnego przy ul. K.będącego w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w R. lub o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie opróżnienia wymienionego lokalu z możliwością zamieszkiwania w tym mieszkaniu oraz sporządzenie nowej umowy najmu lokalu. Decyzją nr [...] z dnia 28 czerwca 2023 roku Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy zaskarżąną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił rozważania organu I instancji, m.in. fakt, że z dniem wydalenia ze służby Skarżący utracił tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego przy ul. K.. Dodatkowo brak uprawnień emerytalnych do policyjnej emerytury lub renty również powoduje, iż Skarżący pozbawiony jest jakichkolwiek uprawnień do niniejszego lokalu. Odnosząc się do prośby Skarżących, Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że nie zaistniały w tym stanie faktycznym przesłanki do umorzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy. Pismem z dnia 10 lipca 2023 roku, Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję nr [...] z dnia 28 czerwca 2023 roku. Wyżej wymienionej decyzji zarzucili: 1. naruszenie prawa materialnego – art. 88 ust. 3 ustawy o Policji poprzez jego zastosowanie i niezasadne orzeczenie obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego przez Skarżącego, a także ww. przepisy nie powinny mieć do niniejszej sprawy zastosowania, bowiem obowiązują dopiero od dnia 19 października 2001 r.; 2. naruszenie prawa procesowego, tj. - art. 6 k.p.a. - polegające na wydaniu decyzji utrzymującej decyzję Organu I instancji, podczas gdy skarżący nie był zobowiązany do opróżnienia lokalu mieszkalnego; - art. 8 k.p.a. - polegające na uniemożliwieniu stronom czynnego udziału w toku postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak również polegające na wydaniu decyzji opartej na niepełnym i wadliwie zgromadzonym materiale dowodowym, - art. 7 w zw. 77 § 1 k.p.a. - polegające na niewyczerpującym zebraniu materiału dowodowego oraz zaniechaniu przeprowadzenia dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, pomimo tego, że na podstawie przepisów kpa organ jest zobowiązany do podjęcia w/w działań; - art. 15 k.p.a. - polegające na przyjęciu przez organ II instancji błędnych ustaleń poczynionych przez Organ I instancji, w szczególności, że Organy obu instancji wydały decyzję na podstawie wadliwie zgromadzonego materiału dowodowego; - art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a.- polegające na uniemożliwieniu stronom postępowania wypowiedzenia się co do dopuszczonych i przeprowadzonych dowodów i uznania okoliczności faktycznych wynikających z przeprowadzonych dowodów za udowodnione mimo braku podstaw, - art. 86 k.p.a. w zw. z art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ ponownego dowodu z przesłuchania stron, podczas gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych niewyjaśniona pozostała okoliczność stanu technicznego nieruchomości, mająca istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 107 § 3 k.p.a. przez brak sporządzenia odpowiedniego uzasadnienia decyzji przez organ odwoławczy, a przenoszenie na obowiązków związanych z ustalaniem stanu faktycznego na stronę postępowania administracyjnego ma charakter wyjątku od reguły wyrażonej w art. 7 i 77 k.p.a. - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. poprzez nie wydanie przez organ drugiej instancji decyzji reformatoryjnej w sytuacji, gdy (i) organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w całości (ii) organ pierwszej instancji nie przeprowadził rozprawy wymaganej przepisami prawa, (co oznacza, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie), a zatem organ drugiej instancji - by zapewnić stronie możliwość dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy - uwzględniając odwołanie powinien był wydać decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.; - art. 139 k.p.a. - polegające na wydaniu przez organ II instancji decyzji na niekorzyść odwołującego się przez zwiększenie obowiązków w stosunku do tych nałożonych na niego decyzją organu I instancji pomimo faktu, iż organ II instancji uprawniony jest wydać taką decyzję jedynie wówczas gdy rozstrzygnięcie organu I instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny, a taka sytuacja w niniejszym stanie faktycznym nie zachodzi. Skarżacy wnieśli na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 roku, poz. 1634) (dalej: p.p.s.a.) oraz art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całości decyzji z dnia 28 czerwca 2023 r., znak sprawy: [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R., która utrzymała w mocy decyzję nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w R. z dnia 16 maja 2023 r. orzekającej o obowiązku opróżnienia lokalu mieszalnego w R., ul. K.. Dodatkowo, na podstawie art. 200 p.p.s.a. wnieśli o zasądzenie od Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. na rzecz Skarżących kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę z 24 sierpnia 2023 roku organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu zarzuty naruszenia prawa procesowego podniesione przez stronę skarżącą są bezpodstawne, na poparcie czego organ przytoczył szerokie uzasadnienie swojego stanowiska posiłkując się licznymi judykatami. Co do czasowego obowiązywania art. 88 ust. Ustawy o Policji (zarzut naruszenia prawa materialnego), zdaniem organu przepis ten został wprowadzony w wyniku nowelizacji ustawy o Policji ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy - Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 200 Ir. Nr 100, poz. 1084.). Wymieniona ustawa nie zawiera przepisów intertemporalnych, co w orzecznictwie sądowym zrównane zostało z tzw. zasadą bezpośredniego działania nowego prawa (uchw. NSA z 25.11.2011 r., HOPS 1/13). Dla poparcia powyższego stanowiska przytoczył uchwałę NSA z 10 kwietnia 2006 roku (sygn. akt I OPS 1/06), z której wynika, że rozstrzygnięcie kwestii intertemporalnych przez ustawodawcę lub w przypadku braku takiego rozstrzygnięcia - w procesie stosowania prawa polegać może na przyjęciu jednej z trzech zasad: po pierwsze – zasady bezpośredniego działania nowego prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to, mimo wejścia w życie nowych regulacji, ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń sprzed wejścia w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom. Zgodnie z zasadą przyjętą w orzecznictwie brak przepisów przejściowych nie obliguje organu do zastosowania prawa dawnego obowiązującego w momencie zwolnienia ze służby, lecz obligował organ do przyjęcia jednej z zasad interpretacyjnych. Przyjęta przez organ zasada nie jest naruszeniem zasady lex retro non agit, lecz jest jedną z zasad interpretacyjnych stosowanych w przypadku milczenia ustawodawcy tj. braku przepisów przejściowych i nie stanowi rażącego naruszenia prawa. W świetle powyższego organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, w związku z tym wypełniona została konstytucyjna zasada praworządności nakładająca na organy orzekające obowiązek ustalenia mocy wiążącej przepisu prawa w dniu wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowi art. 88 ust. 3 ustawy o Policji, z którego treści wynika, że Policjant traci prawo do lokalu mieszkalnego w razie dyscyplinarnego wydalenia ze służby. Posiłkowo, organy wskazały na art. 95 ust. 3 pkt 3 wymienionej ustawy, który rozszerza zakres podmiotowy decyzji na policjanta, członków rodziny policjanta albo inne osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego. Z literalnego brzmienia przepisu, a zwłaszcza z faktu zawarcia w nim sformułowania "wydaje się" organy uznały, iż w sytuacjach mieszczących się w zakresie przedmiotowym hipotezy powyższych przepisów organ wydaje tzw. "decyzję związaną", a nie uznaniową. W związku z powyższym organy uznały, iż z dniem wydalenia Skarżącego ze służby utracił on tytuł prawny do zajmowanego lokalu. Dodatkowo, organy rozpatrzyły alternatywnie inną potencjalną podstawę materialnoprawną tytułu prawnego do lokalu, a mianowicie art. 29 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Stanowi on, że funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego odpowiednio ministra właściwego ds. wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów (...) w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Z ustaleń dokonanych przez Organ I instancji wynika, że Skarżący nie figuruje w ewidencji czynnej i archiwalnej świadczeniobiorców Zakładu Emerytalno – Rentowego MSWiA. Ustalenie to zostało powtórzone przez Organ odwoławczy, w związku z czym nie doszukano się tytułu prawnego Skarżącego do lokalu i w tym przypadku. Z akt sprawy wynika, że Skarżący nabył prawo do przedmiotowego lokalu na mocy przydziału nr [...] z 27 kwietnia 1977 roku (akta administracyjne, karta nr 19 – 20). Dodatkowo, stwierdzenie przedmiotu i warunków najmu nastąpiło umową o najem lokalu mieszkalnego (użytkowego) z dnia 15 października 1977 roku. Brak jest jakiegokolwiek dokumentu świadczącego o utracie mocy obowiązującej w/w przydziału, a także umowy najmu. Edukacyjnie można dodać, iż zgodnie z art. 661 par. 1 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 z późn. zm.) najem zawarty na czas dłuższy niż lat dziesięć poczytuje się po upływie tego terminu za zawarty na czas nieoznaczony. Rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w R. z dnia 4 lutego 1981 roku, Skarżący został wydalony ze służby w Milicji z dniem 3 lutego 1981 roku na podstawie art. 65 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. Przenosząc powyższe ustalenia na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż przepis art. 88 ust. 3 ustawy o Policji nie może być podstawą uchylenia przydziału nr [...] z 27 kwietnia 1977 roku. Innymi słowy, organ ten błędnie w art. 88 ust. 3 ustawy o Policji dopatrzył się podstawy do cofnięcia wymienionemu przedmiotowego uprawnienia. Powołany przepis wszedł w życie w dniu 19 października 2001 r. Został dodany do ustawy o Policji mocą art. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy – Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1084). Zgodnie z jego brzmieniem, policjant traci prawo do lokalu mieszkalnego w razie dyscyplinarnego zwolnienia. Powołana ustawa nowelizująca nie zawiera jakiegokolwiek przepisu, który zezwalałby na stosowanie art. 88 ust. 3 ustawy o Policji z mocą wsteczną i regulowanie uprawnień uzyskanych w stanie faktycznym istniejącym przed wejściem tego przepisu w życie. Zwrócić uwagę należy, iż powołany przepis w swej treści posługuje się pojęciem "policjant traci prawo". Wobec tego nie może być stosowany do innych osób, niż policjant w służbie stałej lub przygotowawczej (art. 88 ust. 1 i 2 ustawy o Policji). Były policjant nie jest adresatem tej normy prawnej, a tym bardziej funkcjonariusz służby Milicji Obywatelskiej, której funkcjonowanie opierało się na już nieobowiązującej ustawie z dnia 31 stycznia 1959 roku o służbie funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej. W powołanej ustawie zmieniającej nie ma przepisów przejściowych a zatem należy przyjąć, że nowe przepisy mają zastosowanie do zdarzeń powstałych w okresie ich obowiązywania. Przeciwny pogląd naruszałby szereg zasad intertemporalnych w prawie administracyjnym, a mianowicie zasadę zaufania jednostki do państwa oraz stanowionego przez nie prawa, ochrony praw nabytych i bezpieczeństwa prawnego. Pozostając w rozważaniach aksjologicznych, natury konstytucyjnej na uwagę zasługuje pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii dotyczącej obowiązku stosowania zasady lex retro non agit, który przyjmuje, iż: "z zasady lex retro con agit (niedziałania prawa wstecz) wynika, że nowe przepisy prawa materialnego nie obowiązują w stosunku do sytuacji powstałych przed ich wejściem w życie. U podstaw tej zasady leży wyrażona w art. 2 Konstytucji RP zasada demokratycznego państwa prawnego (wyrok TK z 17 grudnia 1997 r. sygn. akt: K 22/96). Istotę zasady niedziałania prawa wstecz można sprowadzić do twierdzenia, że prawo powinno co do zasady działać "na przyszłość", wobec tego nie należy stanowić norm prawnych, które mogłyby być stosowane do zdarzeń zaszłych i zakończonych przed ich wejściem. Innymi słowy, następstwa prawne zdarzeń mających miejsce pod rządami dawnych norm, należy oceniać wg tych norm, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy (wyrok TK z 12 maja 2009 r. sygn. akt: P 66/07). Zakaz wstecznego działania prawa jest istotny szczególnie w przypadku, gdy wpływa ono w sposób niekorzystny na te interesy, zwłaszcza prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami" - Wyrok NSA z 1.04.2016 r., I OSK 2377/14, LEX nr 2064225. Odnosząc się do powyższych rozważań za niedopuszczalne uznać należy twierdzenie Organów, że na mocy wejścia w życie przepisów ustawy o Policji Skarżący z mocą wsteczną utracił wszelkie prawo podmiotowe do zajmowanego dotychczas lokalu. Tytuł ten skarżący bowiem czerpie z decyzji przydziałowej nr [...] z 27 kwietnia 1977 roku, a przydział ten nieprzerwanie posiada moc w obrocie prawnym. Nie został podważony w jakikolwiek sposób. Analizując kwestię alternatywnych rozważań Organu w oparciu o art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy należy podkreślić, że są one bezprzedmiotowe z tego samego powodu – Skarżący nigdy nie pełnił służby w Policji (w reżimie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji). Jednakowoż, w niniejszej sprawie, z powodów wyżej wymienionych wydanie decyzji Komendanta Miejskiego Policji w R.nr [...] z dnia 16 maja 2023 roku jak i decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia 28 czerwca 2023 roku nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Jak stwierdzono w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 1994 r. (III ARN 15/94, OSNCP 1994, nr 3, poz. 36), rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze. Jego wyjątkowość wynika stąd, że prowadzi ono w konkretnej sprawie do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Wątpliwości co do ustalenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności decyzji. Decyzji ostatecznej służy bowiem swoiste domniemanie legalności i prawidłowości. Zasadniczo ciężar dowodu co do istnienia przesłanek nieważności spoczywa na tym, kto domaga się stwierdzenia nieważności (wyrok NSA z 26 kwietnia 2022 r., II OSK 2381/19, LEX nr 3343002). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo. (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 156). W ocenie Sądu, powyższe przesłanki nastąpiły w niniejszej sprawie łącznie. Jeżeli rażące naruszenie prawa tkwiło w decyzji organu pierwszej instancji, a organ drugiej instancji utrzymał tę decyzję w mocy, to należy stwierdzić nieważność decyzji organów obu instancji (wyrok NSA z 27 października 2020 r., I OSK 251/19, LEX nr 3080250). Z tego też względu należało stwierdzić nieważność zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, 209 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI