VIII SA/Wa 565/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-12-07
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkaobiekt tymczasowylegalizacja budowywarunki zabudowyterminypostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę tymczasowego budynku biurowego konstrukcji kontenerowej, stwierdzając brak skutecznego działania strony w procesie legalizacji obiektu.

Sprawa dotyczyła skargi P. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki tymczasowego budynku biurowego konstrukcji kontenerowej. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżący nie dopełnił obowiązków w ramach postępowania legalizacyjnego, nie przedłożył wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie i nie podjął skutecznych działań w celu uzyskania warunków zabudowy. Brak współpracy z organami nadzoru budowlanego oraz niepowiadomienie o problemach z uzyskaniem dokumentacji skutkowały utrzymaniem w mocy decyzji o rozbiórce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę tymczasowego budynku biurowego konstrukcji kontenerowej. Obiekt ten, o wymiarach ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m i wysokości ok. 3,00 m, posadowiony bezpośrednio na gruncie, został wzniesiony w latach 2019-2020. Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że obiekt ten, mimo swojej tymczasowej konstrukcji, był użytkowany dłużej niż 180 dni, co wymagało uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Skarżący nie dokonał takiego zgłoszenia ani nie uzyskał pozwolenia. W ramach postępowania legalizacyjnego, PINB nakazał przedłożenie projektu budowlanego, zaświadczenia o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością. Skarżący złożył wniosek o warunki zabudowy, jednak został on pozostawiony bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia braków formalnych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było to, że wymagane dokumenty nie zostały przedłożone PINB w zakreślonym terminie, ani na etapie postępowania odwoławczego. Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę w sytuacji braku skutecznych działań legalizacyjnych ze strony skarżącego. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych ani materialnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych w postępowaniu legalizacyjnym, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że proces legalizacji samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora, a nie obowiązkiem. Niewykonanie nałożonych obowiązków w zakreślonym terminie, brak wniosku o przedłużenie terminu lub zawiadomienia organu o trudnościach, skutkuje brakiem możliwości przejścia do kolejnych etapów procedury legalizacyjnej i obliguje organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.b. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

p.b. art. 48 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (nakaz rozbiórki).

p.b. art. 48 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki w przypadku niespełnienia obowiązków legalizacyjnych.

Pomocnicze

p.b. art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepisy dotyczące wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów w celu legalizacji samowoli budowlanej.

p.b. art. 3 § pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego.

p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 12

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla tymczasowych obiektów budowlanych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego, niezwiązanie granicami skargi.

k.p.a. art. 64 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów do legalizacji obiektu w zakreślonym terminie. Skarżący nie podjął skutecznych działań w celu uzyskania warunków zabudowy i nie powiadomił organu o problemach. Obiekt kontenerowy użytkowany dłużej niż 180 dni wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a skarżący nie dopełnił tych obowiązków.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. (art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3) poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych i zaniechanie wszechstronnego postępowania dowodowego. Zarzut naruszenia art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie przedłożył dokumentów umożliwiających legalizację. Zarzut naruszenia art. 48 ust. 1 P.b. poprzez wydanie decyzji o rozbiórce, gdy skarżący rozpoczął procedurę legalizacyjną przed upływem terminu. Zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora ale jego uprawnieniem. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Nie jest rzeczą organu nadzoru budowlanego tzw. weryfikacja czy skarżący prowadzi procedurę legalizacyjną i na jakim jest ona etapie.

Skład orzekający

Justyna Mazur

przewodniczący

Leszek Kobylski

członek

Renata Nawrot

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, postępowania legalizacyjnego, obiektów tymczasowych oraz obowiązków stron w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku współpracy strony z organami nadzoru budowlanego w procesie legalizacji samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy związane z samowolą budowlaną i konsekwencjami braku współpracy z organami administracji. Jest to przykład rutynowej, ale ważnej dla praktyków interpretacji przepisów Prawa budowlanego.

Samowola budowlana: Czy brak dokumentów zawsze oznacza rozbiórkę?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 565/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur /przewodniczący/
Leszek Kobylski
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 822/23 - Wyrok NSA z 2025-07-02
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 48 ust. 2 i 3, art. 3 pkt 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki budynku biurowego konstrukcji kontenerowej oddala skargę.
Uzasadnienie
M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 10 maja 2022 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania P. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 2 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki "budynku biurowego konstrukcji kontenerowej" o wym. ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m i wysokości ok. 3,00 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości W. ul. G. gm. J. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z akt sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzenia w dniu 21 sierpnia 2020 r. czynności kontrolnych ustalono, że na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości W. ul. G. gm. J. znajduje się budynek biurowy konstrukcji kontenerowej o wym. ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m i wysokości ok. 3,00 m, kształt zbliżony do pogrubionej litery "L", posadowiony jest bezpośrednio na gruncie.
Według oświadczenia P. P. obiekt został wykonany
w latach 2019 - 2020 r.
Pismem z 27 sierpnia 2020 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie budynku biurowego konstrukcji kontenerowej o wym. ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m
i wysokości ok. 3,00 m, w kształcie litery "L", a na podstawie pisma Starostwa Powiatowego w R. z 4 września 2020 r. ustalił, że G. P. złożył
w dniu 31 października 2011 r. zgłoszenie dotyczące budowy ogrodzenia na działkach
o nr ew. [..].
Postanowieniem z 17 września 2020 r. Nr [...] PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 tj., dalej: p.b.), wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy ww. "budynku biurowym konstrukcji kontenerowej o wym. ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m i wysokości ok. 3,00 m, w kształcie litery "L,", zlokalizowanym na działce o nr ew. 300/3 położonym w miejscowości W. oraz nałożył na P. P. (dalej: strona, skarżący) obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 marca 2021 r., następujących dokumentów: 4 egzemplarzy projektu budowlanego wykonanego przez osobę posiadająca stosowne uprawnienia, zaświadczenia Wójta Gminy J.
o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
M.WINB postanowieniem Nr [...] z 7 grudnia 2020 r., utrzymał
w mocy w/w rozstrzygnięcie organu powiatowego.
Następnie PINB zgodnie z wnioskiem inwestorów, postanowieniem nr [...]
z dnia 24 maja 2021 r., zawiesił postępowanie legalizacyjne w sprawie dotyczącej "budynku biurowego konstrukcji kontenerowej o wym. ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m
i wysokości ok. 3,00 m, w kształcie litery "L,".
Ponadto w oparciu o przekazane przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii
z siedzibą w Warszawie materiały państwowego zasobu geodezyjnego
i kartograficznego w postaci fotogrametrycznych zdjęć lotniczych dla działki nr [...], zlokalizowanej we W., gm. J.., pow. R., ustalono, że budynek biurowy konstrukcji kontenerowej o wym. ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m i wysokości ok. 3,00 m, w kształcie litery "L", powstał pomiędzy 06.04.2019 r., a 05.04.2020 r. (decyzja PINB).
Pismem z 25.05.2021 r. organ I instancji, zwrócił się do Wójta Gminy J.
z zapytaniem, czy w Urzędzie Gminy J.prowadzone jest postępowanie
w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla działek nr ew. [...] położonych w miejscowości W. oraz działek nr ew. [...] położonych
w miejscowości W. gm. J..
W odpowiedzi UG. w J. pismem z dnia 14.06.2021 r., poinformował PINB
w R., że inwestor został wezwany do uzupełnienia braków formalnych, które do dnia 10.05.2021 r. zostały częściowo uzupełnione przez inwestora. Poinformowano również, że inwestor został wezwany do doprecyzowanie wniosku. Następnie PINB
w R. ponownie pismem z 03.01.2022 r., zwrócił się do Urzędu Gminy w J. z zapytaniem, czy postępowania administracyjne dotyczące obiektów budowlanych zlokalizowanych na działkach nr ew. [...] w miejscowości W. oraz na działkach nr ew. [...] w miejscowości W. zostały zakończone.
UG w J. pismem z 13.01.2022 r., poinformował organ I instancji, że wnioski o ustalenie warunków zabudowy dotyczące w/w działek pismami z dnia 12.07.2021 r. zostały pozostawione bez rozpatrzenia na skutek nie uzupełnienia braków formalnych.
Postanowieniem z 2 marca 2022 r. organ I instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie.
W przedmiotowej sprawie strona nie przedłożyła dokumentów umożliwiających legalizację budynku biurowego konstrukcji kontenerowej zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości W..
Następnie decyzją Nr [..], z 2 marca 2022 r. PINB w R. nakazał P.i P. rozbiórkę "budynku biurowego konstrukcji kontenerowej"
o wym. ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m i wysokości ok. 3,00 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości W. ul. G. gm. J.
Uzasadniając decyzję PINB podał, że inwestor nie przedłożył dokumentów umożliwiających legalizację "budynku biurowego", a zatem zastosowanie znajduje art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, zgodnie z którym: "w przypadku niespełnienia
w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust 1", tzn. "Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę"
Rozpoznając odwołanie M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) decyzją z 10 maja 2022 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ uznał, że w rozpoznawanej sprawie PINB prawidłowo stwierdził samowolę budowlaną i właściwie wdrożył postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania).
WINB podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu Nr [...] z 7 grudnia 2020 r. W cytowanym postanowieniu, organ odwoławczy odniósł się do przepisów art. 29-31 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania), a następnie stwierdził, że z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę zwolnione są obiekty tymczasowe niepołączone trwale z gruntem
i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym
w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, niemniej jednak art. 30 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy wskazuje na konieczność zgłoszenia zamiaru budowy tego rodzaju obiektu tymczasowego. Jak wyjaśnił M. WINB, zgodnie z art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania) przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej
i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.
Następnie stwierdził (w cyt. postanowieniu), że budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem przewidzianych do rozbiórki bądź przeniesienia w inne miejsce, ale nie później niż 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy wymaga zgłoszenia zamiaru budowy tego rodzaju obiektu. Natomiast lokalizacja takiego obiektu na czas dłuższy niż 180 dni wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ powołując się na oświadczenie Przemysława P. złożone do protokołu czynności kontrolnych w dniu 21 sierpnia 2020 r., stwierdził, ze sporny obiekt został wykonany w latach 2019 - 2020 r., a zatem na dzień wydania postanowienia – jest usytuowany na nieruchomości powyżej 180 dni.
Uzasadniając decyzję WINB uznał za prawidłowe działania organu I instancji
i wobec nie złożenia dokumentacji w przewidzianym terminie i w toku postępowania odwoławczego wydaną decyzję o rozbiórce uznał za zasadną. Swoje stanowisko organ odwoławczy podparł orzecznictwem sądów administracyjnych.
Zatem powyższy stan prawny oznacza według WINB, że strona dopuściła się samowoli budowlanej, na budowę której należało uzyskać pozwolenie na budowę. Skarżący nie przedstawił dokumentacji, do złożenia której zobowiązał go PINB, zatem organ I instancji zasadnie orzekł nakaz rozbiórki.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu M.WINB wskazał, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, iż wniosek z dnia
1 kwietnia 2021 r. o wydanie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji został pozostawiony bez rozpoznania, stąd nie można uznać aby skarżący dążył do przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji samowolnie wykonanej inwestycji.
W skardze na decyzję M. WINB z 10 maja 2022 r. nr [...] skarżący P.P. zaskarżając decyzję, zarzucił jej naruszenie:
1. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a polegającym na braku zweryfikowania w sposób prawidłowy, czy Skarżący prowadzi procedurę legalizacyjną;
2. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy skarżący zainicjował procedurę legalizacyjną oraz błędnym przyjęciu, że procedura legalizacyjna nie jest przez Skarżącego prowadzona co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę;
3. art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 t.j., dalej "Prawo budowlane", "p.b.") w zw. z art. 48 ust. 1 Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że skarżący nie przedłożył dokumentów umożliwiających legalizację Obiektu w zakreślonym terminie, a w konsekwencji uznanie, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę,
4. art. 48 ust. 1 p.b. poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę kontenera izoterma (przypis Sądu: kontener izoterma występował w sprawie VIII SA/Wa 566/22), w sytuacji gdy Skarżący rozpoczął procedurę legalizacyjną przed upływem terminu zakreślonego w postanowieniu PINB z dnia 17 września 2020 r.
5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób lakoniczny, powtarzający treść decyzji nakazującej rozbiórkę, z brakiem merytorycznego odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu.
Skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji PINB nr [...] z dnia 2 marca 2022 r.
W uzasadnieniu skargi rozwinął postawione zarzuty, akcentując, iż prowadzone są działania zmierzające do zalegalizowania obiektu, tj. przedłożenia wymaganych do legalizacji dokumentów, zatem wydana decyzja jest przedwczesna.
W odpowiedzi na skargę M.Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 10 maja 2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę nielegalnie wybudowanego tymczasowego obiektu budowlanego (budynku biurowego konstrukcji kontenerowej) wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne. Przepis art. 48 ust. 1, o charakterze sankcyjnym, stosuje się w przypadku budowy obiektu budowlanego bez wypełnienia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W myśl jego literalnej treści: właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Przed omówieniem zastosowania powyższego przepisu Prawa budowlanego, należy przypomnieć, że z bezspornych ustaleń organu nadzoru budowlanego wynika, iż w sprawie mamy do czynienia z obiektem budynkiem biurowym konstrukcji kontenerowej o wym. ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m i wysokości ok. 3,00 m,
w kształcie litery "L".
Powyższy obiekt posadowiony został bezpośrednio na gruncie. Skarżący nie posiada dokumentacji projektowej ani żadnych innych dokumentów dotyczących tego obiektu.
Usytuowanie obiektu "budynku biurowego konstrukcji kontenerowej o wym. ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m i wysokości ok. 3,00 m, w kształcie litery "L"." na działce skarżącego stwierdzono podczas czynności kontrolnych inspektorów nadzoru budowlanego przeprowadzonych w dniu 21 sierpnia 2020 r., a także potwierdzono
w oparciu o zdjęcia lotnicze zawarte w aktach administracyjnych.
Zgodnie z art. 3 pkt 5 p.b. tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki,
a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Przedstawiona definicja nie pozostawia żadnych wątpliwości, że wspomniany budynek biurowy na działce nr ew. [...] w miejscowości W. gm. J. jest tymczasowym obiektem budowlanym. Obiekt ten istotnie nie jest związany z gruntem w sposób trwały, w dowolnym momencie może zostać przeniesiony w inne miejsce, a do jego posadowienia nie potrzeba przeprowadzenia robót budowlanych. Ustawodawca w art. 3 pkt 5 p.b. wymienia przykładowe obiekty tymczasowe wskazując przy tym bezpośrednio obiekty kontenerowe. Nie ma zatem wątpliwości, że obiekt należący do Skarżącego był tymczasowym obiektem budowlanym, jeśli chodzi o kategorię budowlaną. Ponadto nie było to okolicznością sporną.
W rozpoznawanej sprawie skarżący P. P. oświadczył, że budynek biurowy konstrukcji kontenerowej o wym. ok. 5,50 × 12,00 × 8,40 × 4,80 m
i wysokości ok. 3,00 m, w kształcie litery "L"." (na zdjęciach lotniczych – obiekt z nr 1, k.22 akt administracyjnych) usytuowany jest od lat 2019 r. – 2020 r. (oświadczenie złożone do protokołu oględzin w dniu 23 sierpnia 2021 r.).
Ustalenia organów nadzoru budowlanego wskazują, że obiekt ten – powstał pomiędzy 06.04.2019 r. a 05.04.2020 r. (figuruje na zdjęciu z 2020 k. 22 akt administracyjnych), zatem przestał pełnić funkcje czasowości. Strona skarżąca nigdy nie dokonała zgłoszenia usytuowania wskazanego budynku na działce nr ew. [...] w miejscowości W. gm. J..
Za słuszne należy uznać stanowisko organów budowlanych, stwierdzające, że budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem przewidzianych do rozbiórki bądź przeniesienia w inne miejsce, ale nie później niż 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy wymaga zgłoszenia zamiaru budowy tego rodzaju obiektu. Natomiast lokalizacja takiego obiektu na czas dłuższy niż 180 dni wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Z analizy zdjęć lotniczych wynika, że sporny obiekt (na zdjęciu sporny obiekt ma nr 1) znajduje się w tej lokalizacji powyżej 180 dni. W tej sytuacji nie jest już obiektem tymczasowym.
Zważyć należy, że powyższa konstatacja organów nie została zakwestionowana na etapie prowadzonego przez organy postępowania.
PINB wszczął procedurę legalizacyjną (na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego), skutkującej wydaniem postanowienia w dniu 17 września 2020 r., Nr [...], którym organ I instancji nałożył na P. P. obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 marca 2021 r., następujących dokumentów:
- 4 egzemplarzy projektu budowlanego "budynku biurowego konstrukcji kontenerowej" wykonanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie oraz należącą do izby samorządu zawodowego,
- zaświadczenia Wójta Gminy J. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Postanowienie M. WINB z 7 grudnia 2020 r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie PINB z 17 września 2020 r., Nr [....], nie zostało zaskarżone do Sądu.
Jak wynika z ustaleń organów (oraz innych spraw przed sądem VIII SA/Wa 551/22 do VIII SA/Wa 555/22, VIII SA/Wa 566/22), skarżący podjął próbę wykonania postanowienia PINB i złożył w dniu 1 kwietnia 2021 r. wnioski o ustalenie warunków zabudowy, przy czym z pisma Urzędu Gminy w J. z 13 stycznia 2022 r. (k.16 akt administracyjnych) wynika, że wnioski o ustalenie warunków zabudowy złożone
1 kwietnia 2021 r., dotyczące m.in. działki nr ew. [...] w miejscowości W. gm. J. – pismami z dnia 12 lipca 2021 r. zostały pozostawione bez rozpatrzenia na skutek nie uzupełnienia braków formalnych wniosku zgodnie z wezwaniami z dnia 19 kwietnia 2021 r. wydanymi w trybie art. 64 § 2 k.p.a.
Kluczowe jest jednak to, że przedmiotowa dokumentacja do której strona była zobowiązana, nie została przedłożona organowi PINB w R. do dnia wydania decyzji o nakazie rozbiórki przez PINB, co miało miejsce w dniu 2 marca 2022 r., a więc po upływie zakreślonego terminu przez organ I instancji, ani na etapie postępowania odwoławczego.
W prowadzonym postępowaniu administracyjnym, skarżący nie złożył nie tylko żadnych dokumentów, ale także nie wnosili o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów, nie informował organu o okolicznościach złożenia wniosku o warunki zabudowy.
Złożone odwołanie z załącznikami (mało czytelnymi) nie mogło odnieść oczekiwanego rezultatu w kontekście ustalenia braku złożenia wymaganych dokumentów. Wyjaśnić bowiem należy, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora ale jego uprawnieniem.
W niniejszej sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, bowiem wykazano w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżący nie dokonał zgłoszenia "budynku biurowego konstrukcji kontenerowej", nie uzyskał pozwolenia na jego budowę, nie podjął skutecznie wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem z 17 września 2020 r., Nr [...].
Wypada potwierdzić ustalenie organów, iż cechy i właściwości przedmiotowego obiektu, nakazywały uznać, że nie został on zwolniony przez ustawodawcę z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Z tej przyczyny zasadnym było umożliwienie skarżącym przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego.
W ocenie Sądu podniesione przez skarżącego zarzuty są niezasadne.
Odnosząc się bezpośrednio do podniesionych w skardze zarzutów, należało stwierdzić, że nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organy nadzoru budowlanego na podstawie przeprowadzonych czynności kontrolnych (w dniu 21 sierpnia 2020 r.), dołączonych zdjęć lotniczych poczyniły prawidłowe ustalenia.
Nie jest rzeczą organu nadzoru budowlanego tzw. weryfikacja czy skarżący prowadzi procedurę legalizacyjną i na jakim jest ona etapie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wniosek o warunki zabudowy został pozostawiony bez rozpoznania pismem z 12 lipca 2021 r. wobec nie usunięcia braków formalnych. O powyższym fakcie skarżący nie powiadomili organu nadzoru budowlanego. Skarżący
w postępowaniu administracyjnym reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, który winien zawiadomić organ na jakim etapie postępowania znajduje się złożony wniosek o wydanie warunków zabudowy.
Poza tym zauważenia wymaga, że nie złożono także innych dokumentów do których skarżący był zobowiązany postanowieniem PINB. Okoliczność, że na etapie wydania warunków zabudowy pojawiły się przeszkody – np. powodujące przedłużeniem trwającej procedury powinno skutkować podjęciem stosownego działania np. wniosku
o przedłużenie terminu. Tymczasem nie złożenie takiego wniosku i nie powiadomienie PINB, przy informacji Urzędu Gminy o pozostawieniu wniosku o wydanie warunków zabudowy bez rozpoznania, zasadnie skutkować musiało wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Dołączona w postępowaniu sądowym decyzja z 1 lipca 2022 r.
w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań (ksero) nie może stanowić skutecznego dowodu mającego na celu zanegowanie dotychczasowych ustaleń organów nadzoru budowlanego. Strona bowiem została zobowiązana do wykonania obowiązków
w postępowaniu legalizacyjnym, których nie wykonała w zakreślonym terminie, nadto nie podejmowała żadnych czynności mających na celu przedłużenie terminu, nie zawiadamiała organu I instancji o ewentualnych trudnościach w uzyskaniu dokumentów.
Nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych
w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust 2 i 3 Prawa budowlanego obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2017 r. II OSK 874/17 ustawodawca z mocy art. 48 ust. 4 p.b. nie pozostawia właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować przepis art. 48 ust. 1 p.b., czyli nakaz rozbiórki (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2011 r. II OSK 1757/10 LEX nr 1134671). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ, nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. W sytuacji takiej przepisy obligują organ do wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nielegalnie wykonanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji
o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne
i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję,
o której mowa w art. 48 ust. 1. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
Zrealizowanie "budynku biurowego konstrukcji kontenerowej" w kształcie
i wymiarach określonych w decyzji – w przyjęciu, że stanowił tymczasowy obiekt budowlany, który był usytuowany w jednym miejscu dłużej niż 180 dni i spełnia cechy budynku, przestaje być obiektem, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo budowlane i wymaga pozwolenia na budowę jako tymczasowy obiekt budowlany,
o którym mowa w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego.
Nie znajduje oparcia zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Samo rozpoczęcie procedury legalizacyjnej przed upływem zakreślonego terminu, nie powoduje oczekiwania organu do czasu, aż strona wykona nałożony obowiązek. To w interesie skarżących było zawiadamianie organu o podjętych czynnościach, ewentualne składanie wniosku o przedłużenie terminu, tymczasem skarżący nie współpracowali z organem.
Ponieważ zaskarżona decyzja prawa nie narusza, dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI