VIII SA/WA 564/23

VIII SA/Wa 564/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /sprawozdawca/
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 110w, art. 110z par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędzia WSA Sławomir Fularski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 16 czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o licytacji nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
Pani A. K. (dalej: Skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] czerwca 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z [...] maja 2023 r., wydane w sprawie [...] w przedmiocie uznania za niezasadną skargę na czynność o obwieszczeniu o licytacji nieruchomości położonej w G., przy ulicy L. [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Zawiadomieniem z 21 lutego 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. (dalej: NUS lub Organ I instancji) dokonał zajęcia nieruchomości należącej do i A. K. i S. K. (dalej: Zobowiązany), położonej w G., ul. L. [...] wzywając jednocześnie Zobowiązanego, aby zapłacił egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zawiadomienie doręczono A. K. i S. K. 27 lutego 2017 r., natomiast Wierzycielowi w 23 lutego 2017r.
Następnie, 15 czerwca 2021 r., na podstawie operatu szacunkowego z 13 lipca 2020 r., uzupełnionego aneksem z 14 maja 2021 r. NUS sporządził protokół z opisu i oszacowania wartości nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w zabudowie bliźniaczej, zlokalizowanej przy ul. L. [...] w G., działka nr [...], o powierzchni 0,0540 ha, dla której Sąd Rejonowy w G., Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Wartość nieruchomości, z której prowadzona jest egzekucja określono na 477.339,00 zł.
Pismem z 24 czerwca 2021 r. Skarżąca wniosła zarzuty do opisu i oszacowania nieruchomości będącej przedmiotem egzekucji, które postanowieniem z [...] lipca 2021 r. (nr [...]) Naczelnik US uznał za niezasadne. Postanowieniem z [...] września 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS lub Organ odwoławczy) utrzymał ww. postanowienie Naczelnika US w mocy. Prawomocnym wyrokiem z 2 grudnia 2022 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 1058/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako "Sąd") oddalił skargę Skarżącej na postanowienie DIAS.
Następnie, 14 listopada 2022 r., rzeczoznawca majątkowy – J. B. sporządził aktualizację operatu szacunkowego z 13 lipca 2020 r. dla przedmiotowej nieruchomości wskazując, że jej wartość nie uległa zmianie.
Obwieszczeniem o pierwszej licytacji nieruchomości z 9 lutego 2023 r., nr [...], Naczelnik US podał do publicznej wiadomości, że 18 kwietnia 2023 r., o godz. 10.00, w Urzędzie Skarbowym w G., ul. P. S. [...], sala nr 5, odbędzie się pierwsza licytacja przedmiotowej nieruchomości.
Pismem z 9 lutego 2023 r. (nr [...]), Naczelnik US powiadomił Skarżącą o terminie licytacji, przesyłając w załączeniu powołane wyżej obwieszczenie z 9 lutego 2023 r.
Pismami z 17 lutego 2023 r. zatytułowanymi "zarzuty do operatu szacunkowego" oraz "Wniosek o ponowny opis i oszacowanie", Skarżąca wystąpiła do Naczelnika US o dokonanie ponownych oględzin i przekalkulowanie wyceny nieruchomości. Wniosła nadto, na podstawie art. 111k § 2 u.p.e.a. o dokonanie ponownego opisu i oszacowania nieruchomości, z której prowadzona jest egzekucja. Zażądała przy tym odwołania licytacji przedmiotowej nieruchomości, wyznaczonej na 18 kwietnia 2023 r. Wskazała również, że kategorycznie sprzeciwia się udostępnianiu swoich danych przy dokonywaniu publicznego obwieszczenia o licytacji.
Postanowieniem z [...] marca 2023 r., Naczelnik US odmówił ponownego opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości oraz odwołania licytacji.
Natomiast postanowieniem z [...] kwietnia 2023 r. Dyrektor IAS uchylił to postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jako skargę na obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości.
Postanowieniem z [...] maja 2023 r., oznaczonym na wstępie Naczelnik US oddalił skargę na czynność organu egzekucyjnego dotyczącą obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości z 9 lutego 2023 r. Uzasadniając to postanowienie organ I instancji wskazał, że obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości zawierało wszystkie elementy wymagane przez art. 110w § 3 ustawy z dnia 17czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, dalej: u.p.e.a.). Licytacja została wyznaczona z zachowaniem 30 - dniowego terminu od doręczenia zobowiązanemu protokołu z opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Obwieszczenie opublikowano, co najmniej 30 dni przed terminem licytacji w siedzibie Urzędu Skarbowego w G. oraz w siedzibie właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Zamieszczono również ogłoszenie o licytacji w dzienniku poczytnym w G.. Naczelnik US wyjaśnił nadto, że dane Skarżącej zostały ujęte w obwieszczeniu o pierwszej licytacji nieruchomości z uwagi na fakt, że odpowiada ona za długi swojego męża majątkiem wspólnym.
W zażaleniu na postanowienie Naczelnika US, Skarżąca zarzuciła:
1. dokonanie obwieszczenia o licytacji, w sytuacji gdy operat szacunkowy jest wadliwy, bowiem oczywistym jest, że wartość nieruchomości w ostatnich trzech latach znacznie wzrosła,
2. dokonanie obwieszczenia o licytacji, w sytuacji gdy operat szacunkowy jest wadliwy, bowiem uznanie klauzuli aktualizacyjnej za wiarygodną i tym samym, ustalenie takiej samej wartości nieruchomości jak w operacie z 13 lipca 2020 r. jest irracjonalne, bowiem biegły dokonał wyceny porównując transakcje sprzedaży przeprowadzone w 2018 i 2019 roku,
3. naruszenie art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przystąpienie do licytacji na podstawie nieaktualnego operatu szacunkowego,
4. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na wadliwym uznaniu, że upływ trzech lat oraz sytuacja rynkowa i gospodarcza pozostaje bez wpływu na rynkową wartość szacowanej nieruchomości,
5. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie błędnej metody wyliczenia wartości nieruchomości i niedokonaniu wyceny nieruchomości metodą porównawczą,
6. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie stanu budynku jako przeciętny, w sytuacji gdy nie przeprowadzono oględzin nieruchomości wewnątrz mieszkania.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] czerwca 2023 r., Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z [...] maja 2023 r. Uzasadniając zaskarżone postanowienie Organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżone obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości zostało sporządzone zgodnie z treścią art. 110w u.p.e.a. Termin licytacji wyznaczono z zachowaniem, określonego w art. 110w § 2 u.p.e.a. 30 - dniowego terminu od doręczenia Zobowiązanemu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, co miało miejsce 22 czerwca 2021 r. Obwieszczenie zawierało przy tym wszystkie elementy wymienione w art. 110w § 3 u.p.e.a. Obwieszczenie doręczono Skarżącej, Panu S. K. - Zobowiązanemu oraz wierzycielowi - Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto, w myśl art. 110w § 5 u.p.e.a. obwieszczenie wywieszono na tablicach ogłoszeń Urzędu Skarbowego w G. 9 lutego 2023 r. oraz Urzędu Gminy i Miasta w G. 13 lutego 2023 r. Ogłoszenie o pierwszej licytacji nieruchomości zamieszczono także w dzienniku [...] , w dodatku [...] z 17 lutego 2023 r. Biorąc pod uwagę, że termin licytacji wyznaczono na 18 kwietnia 2023 r., powyższe czynności miały miejsce z zachowaniem 30 - dniowego terminu, o którym mowa w ww. przepisie. Ogłoszenie opublikowane w prasie zawierało wszystkie elementy, o których mowa w art. 110w § 7 u.p.e.a.
Organ odwoławczy przyznał, że Skarżąca występowała w postępowaniu jako żona zobowiązanego i tym samym zamieszczenie jej imienia i nazwiska w obwieszczeniu o licytacji można uznać za zbędne. Niemniej jednak, powyższe nie przekłada się na zasadność skargi na czynność obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości, gdyż nie stanowi naruszenia żadnego z przepisów, na podstawie których sporządza się przedmiotowe obwieszczenie. Organ odwoławczy wskazał, że dane Skarżącej znajdują się również w ogólnie dostępnej księdze wieczystej nieruchomości, tym samym fakt wskazania ich w treści obwieszczenia, które obligatoryjnie musi zawierać numer księgi wieczystej licytowanej nieruchomości, nie może być uznany za ujawnienie danych osobowych, podlegających ochronie prawnej.
Odnosząc się natomiast do zarzutów dotyczących nieprawidłowej wyceny nieruchomości powodujących zaniżenie jej wartości, Dyrektor IAS stwierdził, że nie podlegają one ocenie w postępowaniu wszczętym poprzez wniesienie skargi na obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości. Powyższe zarzuty mogły być podnoszone na etapie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Ponadto mogły stanowić podstawę do żądania przeprowadzenia dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, zgodnie z art. 110u § 2 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie, Skarżąca skorzystała z możliwości wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, które zostało ostatecznie zakończone poprzez ich oddalenie postanowieniem DIAS z [...] września 2021 r., nr [...]. Było nadto przedmiotem kontroli Sądu, który prawomocnym wyrokiem z 2 grudnia 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1058/21 oddalił skargę.
W skardze na omówione postanowienie DIAS Skarżąca zarzuciła:
1. rażące naruszenie prawa procesowego, mianowicie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez ustalenie, iż skarżąca jest stroną postępowania przedmiotem opisu i oszacowania, w sytuacji gdy nie jest dłużnikiem, bowiem obecnie wywiązuje się z zawartej ugody z Urzędem Skarbowym w G., a tym samym zobowiązanie nie jest wymagalne. Tym samym w sprawie przedmiotem wyceny może być jedynie udział wynoszący 1/2 we własności nieruchomości, a tym samym postanowienie zostało skierowane do osoby nie będącej stroną;
W związku z tym zarzutem wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w tym zakresie i umorzenie postępowania w całości.
Ponadto zarzuciła:
2. rażące naruszenie prawa procesowego, mianowicie art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie ustalenia rzeczywistej wartości nieruchomości, co w konsekwencji narusza słuszny interes skarżącej poprzez:
a) dokonanie obwieszczenia o licytacji, w sytuacji gdy operat szacunkowy jest wadliwy, bowiem oczywistym jest iż wartość nieruchomości w ostatnich trzech latach znacznie wzrosła, co stoi w rażącej sprzeczności z zasadą proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz narusza zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej;
b) dokonanie obwieszczenia o licytacji, w sytuacji gdy operat szacunkowy jest wadliwy, bowiem uznanie klauzuli aktualizacyjnej za wiarygodną i tym samym ustalenie takiej samej wartości nieruchomości jak w operacie z dnia 13 lipca 2020 roku jest irracjonalne, w sytuacji gdy przyjęty przez biegłego sposób wyceny jest nieprawidłowy, bowiem do wyliczenia wartości nieruchomości przyjęto porównanie parami, przy czym transakcje sprzedaży wzięte do porównania były przeprowadzone w 2018 i 2019 roku, tj. w zupełnie innych realiach rynkowych, co prowadzi do znacznego zaniżenia wartości przedmiotowej nieruchomości;
3. naruszenie prawa procesowego, mianowicie art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pominięcia wskutek tego okoliczności jednoznacznie wskazujących, iż ustalona przez biegłego wartość nieruchomości oparta została na błędnych ustaleniach faktycznych, tj.:
a) dokonanie obwieszczenia o licytacji na podstawie nieaktualnego operatu szacunkowego, sporządzonego niemal trzy lata temu, tj. w dniu 13 lipca 2020 roku tj. w zupełnie innych okolicznościach rynkowych (klauzula aktualizacyjna stanowi bezrefleksyjne powielenie opinii z 2020 roku);
b) uznaniu, iż upływ trzech lat oraz obecna sytuacja rynkowa i gospodarcza pozostaje bez wpływu na rynkową wartość szacowanej nieruchomości, w sytuacji gdy wartość nieruchomości tym samym doszło do istotnych zmian w stanie nieruchomości;
c) przyjęcie błędnej metody wyliczenia wartości nieruchomości i nie dokonaniu wyceny nieruchomości metoda porównawczą;
d) uznanie stanu budynku, jako przeciętny w sytuacji gdy nie przeprowadzono oględzin nieruchomości zewnątrz i wewnątrz mieszkania.
Podnosząc te zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia przez Sąd w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odpowiedzi na skargę, DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Także w tym miejscu podkreślenia wymaga, że istota niniejszej sprawy koncentruje się wyłącznie wokół złożonej przez skarżącą skargi w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z treścią art. 110z § 1 u.p.e.a. na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji przysługuje skarga. Skargę można wnieść w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia o licytacji.
Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych przedmiotem tej skargi, zgodnie z treścią tego przepisu, mogą być: a) naruszenie przepisów dotyczących sposobu i terminu publicznego obwieszczenia o licytacji, b) nieprawidłowości w zakresie doręczenia obwieszczenia uprawnionym podmiotom, a określenia: "naruszenie" lub "nieprawidłowości" odnoszą się do zachowań będących działaniem lub zaniechaniem, jeśli ich konsekwencją będzie spowodowanie naruszeń lub nieprawidłowości. W skardze tej nie można zatem zaskarżyć innych czynności niż te, które dotyczą wyłącznie obwieszczenia. W ramach skargi można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu danej czynności (zmierzającej do realizacji określonego środka egzekucyjnego - egzekucji z nieruchomości, z jej licytacji) na podstawie przepisów regulujących sposób, formę i termin dokonania tych czynności. Pogląd tej treści należy uznać za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 3150/17; wyrok WSA w Lublinie z 2 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 1049/17).
Z podanych względów, za nieusprawiedliwione Sąd uznaje wszystkie zarzuty skargi skierowane wobec sporządzonego operatu szacunkowego, określającego wartość nieruchomości. Jak Sąd wskazał powyżej, badaniu w tej sprawie podlega wyłącznie ocena prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej, tj. obwieszczenia o licytacji pod kątem spełnienia wymogów wynikających z treści art. 110w w związku art. 114 ustawy egzekucyjnej. Zarzut braku aktualnego operatu szacunkowego, w ocenie Sądu, nie może być zatem przedmiotem skargi na podstawie art. 110z § 1 u.p.e.a., czyli skargi na czynności dotyczące obwieszczenia o licytacji.
Sąd podziela w konsekwencji wyrażoną przez organy orzekające w sprawie ocenę. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżone obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości zostało sporządzone zgodnie z treścią art. 110w u.p.e.a. Termin licytacji wyznaczono z zachowaniem określonego w art. 100w § 2 u.p.e.a. 30 - dniowego terminu od doręczenia Zobowiązanemu opisu i oszacowania wartości nieruchomości, co miało miejsce 22 czerwca 2021 r. Obwieszczenie zawierało przy tym wszystkie elementy wymienione w art. 110w § 3 u.p.e.a. Obwieszczenie doręczono skarżącej, Panu S. K. oraz Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w G. 13 lutego 2023 r, czym wypełniono dyspozycję art. 110w § 4 u.p.e.a. Ponadto, w myśl art. 110w § 5 u.p.e.a. obwieszczenie wywieszono na tablicach ogłoszeń Urzędu Skarbowego w G. 9 lutego 2023 roku oraz Urzędu Gminy i Miasta w G. 13 lutego 2023 roku. Ogłoszenie o pierwszej licytacji nieruchomości zamieszczono także w dzienniku [...], w dodatku [...] z 17 lutego 2023 roku. Biorąc pod uwagę, że termin licytacji wyznaczono na 18 kwietnia 2023 roku, powyższe czynności miały miejsce z zachowaniem 30 - dniowego terminu, o którym mowa w ww. przepisie. Ogłoszenie opublikowane w prasie zawierało wszystkie elementy, o których mowa w art. 110w § 7 u.p.e.a.
Organ odwoławczy w ocenie Sądu prawidłowo stwierdził, że organ egzekucyjny dokonując obwieszczenia o licytacji dochował wymogów określonych w art. 110w w związku z art. 114 u.p.e.a.
Niezależnie od niezasadności skargi z przyczyn wyżej wymienionych, należy też zauważyć, że nietrafne są zarzuty Skarżącej co do znaczenia upływu czasu od sporządzenia oszacowania do wyznaczenia licytacji. Operat szacunkowy wprawdzie był sporządzony 12 lipca 2020 r., jednak był uzupełniony aneksem z 14 maja 2021 r., a jego aktualność została potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego, który 14 listopada 2022 r. sporządził aktualizację operatu szacunkowego.
Nietrafne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten dotyczy nieważności decyzji skierowanej do osoby, która nie jest stroną. Obwieszczenie o licytacji nie jest decyzją skierowaną do Skarżącej. W obwieszczeniu Skarżąca jest wymieniona jako współwłaścicielka nieruchomości (wraz z S. K.), co jest stanem zgodnym z rzeczywistością, potwierdzonym treścią księgi wieczystej utworzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Treść księgi wieczystej jest jawna, zatem nie może też być mowy o ujawnieniu chronionych danych osobowych. Zarzuty dotyczące tego, czy przedmiotem egzekucji powinna być cała nieruchomość, czy też powinna być egzekucja skierowana tylko do ½ współwłasności nieruchomości, nie mogą też być rozpatrywane w ramach skargi na postanowienie dotyczące obwieszczenia o licytacji.
Ponieważ zarzuty skargi okazały się nietrafne, a sąd nie dopatrzył się innych naruszeń prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 ppsa należało skargę oddalić.