VIII SA/Wa 555/23

VIII SA/Wa 555/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /przewodniczący/
Justyna Mazur
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 106 ust. 3b, ust. 5, art. 109
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2023 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 5 czerwca 2023 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] czerwca 2023 r., Znak: [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. (dalej "Burmistrz", "organ I instancji") nr [...]o zmianie decyzji ustalającej opłatę za pobyt M. L.(dalej także: "podopieczna", "strona", "skarżąca") w Domu Pomocy Społecznej w G. [...] (dalej "DPS").
Decyzja Kolegium wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Burmistrz decyzją z [...] marca 2023 r. postanowił:
1. zmienić decyzję własną [...] z dnia [...] grudnia 2018 r.
w części dotyczącej odpłatności M. L. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w G. [...] od dnia [...] kwietnia 2022 r.
2. ustalić odpłatność podopiecznej w następujący sposób:
- odpłatność od [...] kwietnia 2022 r. do [...] kwietnia 2022 r. wynosi 3 629,00 zł, tj. 70 % dochodu M. L.,
- odpłatność od dnia [...] maja 2022 r. do dnia [...] listopada 2026 r. będzie wynosić 3 797,99 zł. miesięcznie, tj.70 % dochodu M. L.,
- odpłatność od dnia 1 grudnia 2026 r. będzie wynosić 2 294,29 zł miesięcznie, tj. 70 % dochodu.
3. zobowiązać M. L. do wpłaty kwoty 36 003,79 zł poniesionej zastępczo za podopieczną przez Gminę W. na konto Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. w terminie do dnia 30 kwietnia 2023 r.
4. pozostałe ustalenia decyzji pozostają bez zmian.
Uzasadniając organ I instancji wyjaśnił, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] marca 2022 r., Znak: [...] M. L. otrzymała rentę rodzinną wraz z wyrównaniem od miesiąca lipca 2017 r.(...) W dniu [...] lutego 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w R. poinformował organ, że renta rodzinna wraz z wyrównaniem została wypłacona podopiecznej w dniu [...] marca 2022 r. (...) Dodatkowo pismem z dnia [...] lutego 2023 r. ZUS w R. wyszczególnił otrzymywane przez podopieczną świadczenia. Dalej podał, że zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku łub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób".
W odniesieniu do treści wskazanego przepisu organ I instancji wyjaśnił, że rozliczył dochód Strony z miesiąca poprzedzającego wszczęcie postępowania administracyjnego, tj. z marca 2022 r., i była to renta rodzinna w wysokości 3277,55 zł oraz kwotę wyrównania za okres od dnia [...] lipca 2017 r. do dnia [...] marca 2022 r. i jest to łączna kwota 123 332,42 zł. Jednak kwota wyrównania zawiera rentę rodzinną za miesiąc marzec 2022 r. dlatego została pomniejszona o kwotę 3277,55 zł. W rezultacie wzięto pod uwagę wyrównanie w wysokości 120 054,87 zł.
Zmiana dochodu M. L. przekroczyła 10 % kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę 77,60 zł i zastosowano art 106 ust 3 b ustawy o pomocy społecznej "zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie." Burmistrz stwierdził, iż w sprawie ma zastosowanie również art. 8 ust. 12 wyżej cytowanej ustawy o pomocy społecznej: "w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się
w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód". Swoje stanowisko Burmistrz motywował orzecznictwem sądów administracyjnych,
w szczególności wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 104/17.
Burmistrz dokonał zestawienia odpłatności za pobyt w DPS, które przedstawił
w tabeli zawierającej miesięczny koszt utrzymania (poz.2), opłaty – wniesione przez Gminę (poz.3),- wniesione przez podopieczną (poz. 4), które powinna wnosić Strona (poz. 5), różnicę poz. 5 i 6 – dotyczące okresu IV 2022 r. – III 2023 r. (poz.6).
Organ uwzględnił również okoliczność ponoszenia przez podopieczną odpłatności za pobyt w DPS w kwocie 9 403,10 zł, wskazując jednakże, że z uwagi na zmianę dochodu Strona powinna zapłacić 45 406,89 zł powstała niedopłata
w kwocie 36 003,79 zł, którą należy wpłacić na konto M-GOPS w W. w terminie do 30 kwietnia 2023 r.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, M. L. wniosła odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania Strony, Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] marca 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium po przedstawieniu stan faktycznego sprawy wyjaśniło, iż sprawa rozpatrywana jest po raz trzeci, a motywami rozstrzygnięcia Kolegium było to, że organ I instancji nie przedstawił w decyzji ustalenia dochodu Strony oraz sposobu wyliczenia odpłatności. Brak było też ustalenia konkretnej daty,
z którą Skarżąca otrzymała rentę rodzinną wraz z wyrównaniem w wysokości 122.614,92 zł.
Kolegium wyjaśniło, że okoliczność zmiany sytuacji dochodowej Strony jest poza sporem. Spór dotyczy konsekwencji tej zmiany na gruncie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 - dalej "ustawa
o pomocy społecznej". W sprawie znajduje zastosowanie art. 106 ust. 3b ustawy, który stanowi, że zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Dalej ust. 5 art. 106 cyt. Ustawy przewiduje, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia,
a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust, 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Wskazane przepisy skutkują zastosowaniem art. 8 ust. 12 ustawy, który stanowi, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód.
Tak więc jak wskazało Kolegium zmiana sytuacji dochodowej Strony stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji. Regulacja ta koresponduje z art. 109 ustawy, który nakłada na osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego poinformowania właściwego organu o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Organ odwoławczy podał, że decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, którą zmieniono lub uchylono pierwotną decyzję
w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, ma charakter konstytutywny.
Jednocześnie SKO zwróciło uwagę, że organ I instancji nie wydał decyzji z mocą wsteczną. Decyzja wydana wobec Strony określa bowiem obowiązek ponoszenia wyższych kosztów od [...].04.2022 r., a okoliczności stanowiące przesłankę zmiany decyzji nastąpiły w marcu 2022 r. (wzrost dochodu Strony). Decyzja nie odnosi się do okresu przed zaistnieniem okoliczności skutkujących zmianą decyzji pierwotnej - został nią objęty czas od zaistnienia zdarzeń będących przesłankami zmiany decyzji. Nie może być więc mowy o wydaniu tej decyzji z mocą wsteczną. Dlatego też sama modyfikacja decyzji w zakresie tylko odpłatności za usługi nie stanowi jej zmiany
z mocą wsteczną.
Takie rozstrzygnięcie wypełnia normę w/w art. 8 ust. 12 ustawy.
Kolegium podzieliło stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które poparte zostało m. in. wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2017 r. WSA w Gliwicach, sygn. IV SA/Gl 104/17. Wskazano także, że Sąd dokonał w tym wyroku wykładni, która zdaniem Kolegium jest zasadna. W konkluzji wskazano, że gdyby intencją ustawodawcy było uwzględnianie dochodu osoby lub rodziny za okres, za który uzyskano ten dochód to ustawodawca nie posłużyłby się słowem "przez" w cyt. art. 8 ust. 12 ustawy. Kolegium podkreśliło, że podobne stanowisko wyrażone zostało
w wyroku NSA z dnia 10.09.2019 r. sygn. akt I OSK 1236/19.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie:
art. 17 ust. 1 pkt 16 w zw. art. 59 ust. 1 w zw. z art. 60 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. zmianę wysokości opłaty za pobyt M. L. w DPS obejmujący okres poprzedzający dzień wydania zaskarżonej decyzji, pomimo tego że ustalenie opłaty nie może zostać dokonane z mocą wsteczną;
art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię, tj. uznanie, że przepis ten daje podstawę do wydania decyzji z mocą wsteczną, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, że zmiana decyzji na niekorzyść strony może wywoływać skutki wyłącznie na przyszłość.
art. 8 ust. 12 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że zasadne jest rozliczenie otrzymane przez Skarżącą wyrównanie renty rodzinnej otrzymanej [...].03.2023 r. za okres [...].07.2017 — [...].02.2022, tj. za 55 miesięcy i 27 dni i rozliczenie tego wyrównania przez kolejne 55 miesięcy i 27 dni; podczas, gdy w przepisie art. 8 ust. 12 ustawy, w którym mowa jest o "uzyskaniu jednorazowo dochodu należnego za dany okres" należy przyjąć, że dochód wypłacony "z dołu" (a więc po upływie okresu, którego dotyczy), dolicza się do dochodu za minione miesiące, a co za tym idzie, dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy należy uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie Skarżącej
w miesiącach, za które świadczenie zostało jej przyznane.
Wniosła o:
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...];
na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie w całości decyzji poprzedzającej
o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła postawione zarzuty, akcentując, iż zmiana sytuacji materialnej strony powyżej 10% ww. kryterium dochodowego powoduje zmianę wysokości odpłatności za pobyt w DPS wyłącznie na przyszłość tj. najwcześniej od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji o zmianie odpłatności za świadczenia niepieniężne z pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność
z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy
o pomocy społecznej, obowiązanym do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS jest
w pierwszej kolejności mieszkaniec DPS, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu.
Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej "za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób."
Jest poza sporem, że decyzją z [...] marca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. przyznał skarżącej rentę rodzinną wraz
z wyrównaniem od dnia [...] lipca 2017 r., w kwocie 122.614,92 zł, która została wypłacona w dniu [...] marca 2022 r. Zatem jak słusznie uznały organy obu instancji nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej Strony.
Spór w sprawie sprowadza się do konsekwencji tej zmiany na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Istota problemu prawnego zaistniałego w niniejszej sprawie – sprowadza się do oceny możliwości zmiany z mocą wsteczną decyzji ustalającej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Chodzi zatem o temporalną skuteczność decyzji wydawanych
w trybie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 oraz 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, przy czym zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Z powołanego art. 106 ust. 5 ww. ustawy wynika, że zmiana sytuacji dochodowej podopiecznej stanowi obligatoryjną przesłankę weryfikacji decyzji. Regulacja ta koresponduje z art. 109 ustawy o pomocy społecznej, który nakłada na osoby i rodziny korzystające ze świadczeń pomocy społecznej oraz osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2, obowiązek niezwłocznego poinformowania właściwego organu o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia.
W wyroku II OSK 388/22 z dnia 13 stycznia 2023 r., NSA wyjaśnił, cyt.: "Odnosząc się zatem do istoty sporu należy wskazać, iż jego rozstrzygnięcie nie może nastąpić wyłącznie przez zastosowanie przy wykładni art. 106 ust. 5 u.p.s. schematycznego rozróżnienia decyzji administracyjnych na decyzje konstytutywne
i deklaratoryjne. Rozróżnienie to jako kryterium podziału stosuje moment tworzenia stosunków prawnych. Akty konstytutywne tworzą, zmieniają lub powodują ustanie istniejącego stosunku prawnego, a akty deklaratoryjne nie tworzą, nie zmieniają ani nie uchylają istniejących stosunków administracyjnoprawnych, a jedynie już istniejącym nadają nowy, określony kształt prawny (vide: G.Łaszczyca, Cz.Martysz, A.Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, wydanie III, Lex 2010, uwagi do art. 104). O decyzjach deklaratywnych mówi się zatem, że stwierdzają to, co wynika z ustawy, ze skutkiem od momentu, gdy ich adresat znalazł się w regulowanej nią sytuacji, a zatem – co do zasady – ze skutkiem wstecznym (ex tunc). Wydanie decyzji konstytutywnych stanowi natomiast ostatni element w wykreowaniu stosunku prawnego, którego one dotyczą. Takie decyzje działają na przyszłość (ex nunc), bo prawa lub obowiązki stwierdzane przez ich wydanie nie powstają wcześniej niż z chwilą, gdy decyzje te stają się ostateczne (vide: H.Knysiak-Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie II, WKP 2019, uwagi do art. 104). W doktrynie prawa podkreśla się, ze ten tradycyjny podział decyzji administracyjnych o dychotomicznej strukturze nie uwzględnia jednak wielu elementów współczesnych stosunków prawnych i sposobu ich kreowania, a tym samym przestaje mieć praktyczną przydatność dla określenia momentu powstania stosunku prawnego (vide: A.Mączyński, Skuteczność orzeczeń w postępowaniu cywilnym, Kraków 1974, s. 151; K.M.Ziemiński, Indywidualny akt administracyjny jako forma prawna działania administracji, Poznań 2005, Wydawnictwo Naukowe UAM, s. 179-181; M.Kamiński, Teoretyczne problemy podziału decyzji administracyjnych na deklaratoryjne i konstytutywne a zagadnienie ich skuteczności temporalnej, PPP 2008/5 str. 47 i nast.). Powyższe poglądy pozwalają podważyć zapatrywanie, że decyzja podejmowana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., z uwagi na swój konstytutywny charakter, nie może wywoływać skutku prawnego przed datą jej wydania lub uzyskania ostateczności. Deklaratoryjność lub konstytutywność decyzji nie przesądza o jej temporalnej skuteczności. Kwestia, z jaką datą uzyska skuteczność (ex tunc czy ex nunc) określony akt administracyjny, nie jest związana z podziałem aktów administracyjnych na konstytutywne albo deklaratoryjne, lecz zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy bowiem akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne powinny być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa
i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (vide: wyrok SN z dnia 19 lutego 2009 r., III PO 7/08, OSNP 2010/17-18/222; wyrok NSA z dnia 28 października 2009 r., II GSK 153/09; wyrok NSA z dnia 30 listopada 2012 r., I OSK 982/12; wyrok NSA z dnia 2 marca 2016 r., I OSK 221/16; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17; wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2020 r., I OSK 3003/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Wypada dostrzec, iż norma art. 106 ust. 5 u.p.s. konieczność ingerencji w treść ukształtowanego stosunku prawnego wyraźnie wiąże z zajściem określonego stanu prawnego lub faktycznego, w tym w szczególności ze zmianą sytuacji dochodowej strony. Nie można zatem zgodzić się z taką wykładnią art. 106 ust. 5 u.p.s., która moment zmian sytuacji prawnej i faktycznej wskazanej w owym przepisie uznawałaby za prawnie indyferentny. Pomijanie powyższych elementów dyspozycji owego przepisu kłóciłoby się z wyrażoną w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 3 u.p.s. generalną zasadą, że pomoc społeczna, stanowiąc element polityki społecznej państwa, winna być stosowana wyłącznie w czasie i zakresie, w którym strona spełnia warunki jej przyznania. Zmiany sytuacji prawnej lub faktycznej mające wpływ na istnienie lub rozmiar owej pomocy winny być zatem uwzględnione od momentu ich wystąpienia. Tym samym trafne jest stanowisko prezentowane w dotychczasowym postępowaniu, iż zmiana decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej winna wywołać skutek prawny od tych dat, w których następowały kolejne zmiany sytuacji dochodowej skarżącego. Okoliczność, że owe zmiany miały miejsce przed datą wydania decyzji w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s., pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności decyzji zmieniającej."
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że w związku ze zmianą sytuacji dochodowej podopiecznej od [...] kwietnia 2022 r., Burmistrz był uprawniony do dokonania, na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, zmiany decyzji z [...] grudnia 2018 r., w sposób określony w decyzji z [...] marca 2023 r. W przedstawionym stanie faktycznym i prawnym zmiana decyzji mogła wywołać skutek prawny od daty wskazanej w rozstrzygnięciu.
Decyzja zmieniająca, oparta o art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, pozostaje w związku z zaistnieniem określonych przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych, co wpływa na jej temporalną skuteczność.
Zasadnie wywiodło Kolegium, że w sprawie zastosowanie znajduje art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód.
W zakresie interpretacji tego przepisu organy posiłkowały się orzeczeniem WSA w Gliwicach sygn. akt IV SA/Gl 104/17 i stanowiskiem w nim wyrażonym.
Sąd w składzie orzekającym w pełni akceptuje pogląd wyrażony w powołanym wyroku, a zatem aprobuje w pełni stanowisko Kolegium w zakresie interpretacji tego przepisu. W tym kontekście przywołać należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w wyroku z 18 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 243/20, "iż zastosowanie art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej w przypadku otrzymania zaległych alimentów polega na ustaleniu, ilu miesiącom zaległości odpowiada otrzymana jednorazowo kwota. Okres, za jaki uzyskano dochód, to ilość miesięcy, za które przekazano zaległe alimenty. Przez taki okres dochód ten, w ustalonej miesięcznej wysokości, podlega uwzględnieniu w dochodzie rodziny. Zaliczenie to powinno nastąpić na przyszłość, a nie za miesiące minione." W powyższym wyroku NSA wskazał, ze podziela pogląd WSA w Gliwicach z wyroku o sygn. IV SA/GL 104/17, w którym Sąd stwierdził, że art. 8 ust. 12 u.p.s. odnosi się do sytuacji, gdy osoba czy rodzina uzyskuje jednorazowy dochód, który był jej należny w okresie wcześniejszym.
Z punktu widzenia istoty tej regulacji jest obojętne, czy w tym przypadku chodzi
o wynagrodzenie wypłacone po upływie jakiegoś czasu, czy też o wypłacone z mocą wsteczną świadczenie emerytalno-rentowe, czy też jakiekolwiek inne świadczenie periodyczne wypłacone po upływie okresu, za który powinno być wypłacone. Zatem chodzi o sytuację, kiedy po upływie okresu, za który dany dochód przysługiwał, został on następnie wypłacony w formie jednorazowego dochodu. W dalszej części tego przepisu stanowi się, że kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Takie brzmienie przywołanego przepisu skłania do uznania, że kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby czy rodziny ubiegającej się o świadczenie przez okres. Zatem w przepisie tym kluczową rolę odgrywa słowo "przez", ponieważ ono wskazuje nam na okres, za który osoba czy rodzina uzyskała jednorazowy dochód i w jaki sposób dochód ten ma być uwzględniany w dochodzie osoby czy rodziny. Słowo "przez" wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca nie miał na myśli okresu, za który dany dochód przysługiwał, lecz jedynie odpowiednie wskazanie, że ten jednorazowy dochód musi być uwzględniany przez taki sam okres, (całość uzasadnienia dostępna w CBOSA).
Reasumując, w ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a następnie właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego. Zatem wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa.
Zarzuty skargi w ocenie Sądu stanowią polemikę z prawidłowo zastosowanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Na uwadze mieć należy także aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych. Kwestie wyliczeń zawarte w decyzji organu I instancji nie stanowiły zarzutów skargi, podobnie jak ustalony stan faktyczny.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania ani naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżone decyzje zawierają wyczerpujące wyjaśnienie sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.