VIII SA/Wa 544/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi wniesionej przez P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. ustalającą odpłatność skarżącego za pobyt jego babci, J. W., w domu pomocy społecznej. Skarżący zarzucał błędy w obliczeniu jego dochodów, nieuwzględnienie znaczących wydatków osobistych i rodzinnych, a także kwestionował wsteczne działanie decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało decyzję, wskazując, że skarżący jako wnuk jest jedyną osobą zobowiązaną do ponoszenia opłat po śmierci córki zmarłej pensjonariuszki. Kolegium ustaliło, że dochód rodziny skarżącego (jego i żony, mimo rozdzielności majątkowej) jest wysoki i wystarczający do pokrycia kosztów pobytu babci, nawet po uwzględnieniu pewnych wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że ustalenie odpłatności z mocą wsteczną od daty umieszczenia osoby w DPS jest zgodne z prawem, a obowiązek ponoszenia opłat wynika z ustawy. Sąd potwierdził, że dochody żony skarżącego, mimo rozdzielności majątkowej, powinny być uwzględniane przy ocenie możliwości finansowych rodziny, a wskazane przez skarżącego wydatki (np. na kartę kredytową, leasing) nie zawsze są uznawane za konieczne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, zwłaszcza gdy dochód rodziny wielokrotnie przekracza średnią krajową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie odpłatności za pobyt w DPS, uwzględnianie dochodów małżonków mimo rozdzielności majątkowej, skutek wsteczny decyzji administracyjnych w sprawach o świadczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania odpłatności za pobyt w DPS, gdzie kluczowe jest ustalenie dochodu rodziny i zasadności wydatków.
Zagadnienia prawne (3)
Czy decyzja ustalająca odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej może mieć skutek wsteczny, obejmując okres sprzed wszczęcia postępowania administracyjnego wobec zobowiązanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja ustalająca odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej może mieć skutek wsteczny, ponieważ obowiązek ponoszenia opłat wynika z mocy prawa od daty umieszczenia osoby w placówce, a decyzja jedynie konkretyzuje ten obowiązek.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym akt konstytutywny, kreujący prawa i obowiązki, może działać z mocą wsteczną, pozostając w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych. Zasada niedziałania prawa wstecz dotyczy stanowienia prawa, a nie jego stosowania.
Czy przy ustalaniu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej należy uwzględniać dochody małżonka zobowiązanego, mimo ustanowienia między małżonkami rozdzielności majątkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dochody małżonka zobowiązanego należy uwzględniać, jeśli małżonkowie wspólnie zamieszkują i gospodarują, tworząc rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Rozdzielność majątkowa nie wyłącza obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że definicja rodziny w ustawie o pomocy społecznej obejmuje osoby pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Rozdzielność majątkowa nie zmienia faktu wspólnego gospodarowania i obowiązku wspierania rodziny.
Jakie wydatki mogą być uwzględnione przy ustalaniu dochodu i możliwości finansowych osoby zobowiązanej do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy ustalaniu dochodu uwzględnia się sumę miesięcznych przychodów pomniejszoną o obciążenia podatkowe, składki zdrowotne i alimenty. Wydatki, które nie są konieczne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (np. dobrowolne wydatki na leasing, spłaty kart kredytowych nieuzasadnione jako konieczne), nie są uwzględniane przy ocenie możliwości płatniczych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy mają obowiązek weryfikować zasadność deklarowanych wydatków i nie mogą opierać się na gołosłownych twierdzeniach. Wydatki muszą być konieczne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a nie tylko priorytetowe dla zobowiązanego.
Przepisy (12)
Główne
u.p.s. art. 60 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca.
u.p.s. art. 61 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Określa kolejność osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w DPS: mieszkaniec, małżonek, zstępni, wstępni, gmina.
Pomocnicze
u.p.s. art. 61 § 2d
Ustawa o pomocy społecznej
W przypadku odmowy zawarcia umowy o odpłatność, wysokość opłaty ustala się w drodze decyzji administracyjnej, uwzględniając ograniczenia.
u.p.s. art. 8 § 3
Ustawa o pomocy społecznej
Definicja dochodu na potrzeby ustawy o pomocy społecznej.
u.p.s. art. 103 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
Możliwość ustalenia odpłatności za pobyt w DPS w drodze umowy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i działania dla dobra strony.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
k.r.o. art. 47 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.
k.r.o. art. 51
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek wspierania rodziny.
k.r.o. art. 51 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek wspierania rodziny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość ustalenia odpłatności z mocą wsteczną od daty umieszczenia osoby w DPS. • Dochody małżonków wspólnie gospodarujących, mimo rozdzielności majątkowej, są podstawą do ustalenia odpłatności. • Wydatki niebędące koniecznymi do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych nie pomniejszają dochodu przy ustalaniu odpłatności.
Odrzucone argumenty
Decyzja o ustaleniu odpłatności nie może mieć mocy wstecznej. • Dochody żony skarżącego nie powinny być uwzględniane z uwagi na rozdzielność majątkową. • Należy uwzględnić wszystkie zadeklarowane przez skarżącego wydatki, w tym te związane z leasingiem, kartą kredytową i kredytem hipotecznym, przy ustalaniu jego możliwości finansowych.
Godne uwagi sformułowania
akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych • zasada niedziałania prawa wstecz dotyczy stanowienia prawa, a nie jego stosowania • nie sposób znaleźć racjonalnego i zgodnego z zasadą słuszności i sprawiedliwości uzasadnienia do tego, aby wszyscy podatnicy partycypowali w kosztach pobytu podopiecznego w domu pomocy społecznej z tej przyczyny, że osoby zobowiązane do pokrywania tych kosztów z uwagi na ciążący na nich obowiązek alimentacyjny, traktują wszystkie swoje wydatki (a więc nie tylko niezbędne) priorytetowo względem opłaty z tytułu pobytu osoby bliskiej w dps.
Skład orzekający
Iwona Owsińska-Gwiazda
przewodniczący sprawozdawca
Justyna Mazur
członek
Renata Nawrot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie odpłatności za pobyt w DPS, uwzględnianie dochodów małżonków mimo rozdzielności majątkowej, skutek wsteczny decyzji administracyjnych w sprawach o świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania odpłatności za pobyt w DPS, gdzie kluczowe jest ustalenie dochodu rodziny i zasadności wydatków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu odpłatności za pobyt w domach pomocy społecznej i wyjaśnia zasady ustalania tych opłat, co jest istotne dla wielu rodzin.
“Czy musisz płacić za pobyt babci w DPS? Sąd wyjaśnia, jak liczone są Twoje dochody i wydatki.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.