VIII SA/Wa 526/24

VIII SA/Wa 526/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 13 par. 1, par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 17 kwietnia 2024 r., znak [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji składnika majątku oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 17 kwietnia 2024 r., po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IAS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego
w R. (dalej: "organ I instancji", "organ egzekucyjny" lub "Naczelnik US") z 12 lutego 2024 r. Przedmiotem tych postanowień była odmowa zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych z zajętych wierzytelności. Jako podstawę prawną postanowienia Dyrektor IAS powołał między innymi art. 13 § 1 i § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.; dalej "u.p.e.a.", "ustawa egzekucyjna").
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Naczelnik US prowadzi wobec Spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie:
I. własnych tytułów wykonawczych o stosownych numerach obejmujących:
- nieuregulowany podatek od towarów i usług (dalej "VAT") za: 4kw/2018 r., za
l kw/2019 r., za 3kw/2019 r., za 4kw/2019 r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych za 09-12/2019 r.;
- podatek od towarów i usług za l kw/2020 r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych jako płatnik za 05-08/2019r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych za 01-03/2019 r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych za 04/2019 r.;
- podatek od towarów i usług za 3 kw/2020 r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych za 01-04/2020 r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych za 09-12/2020 r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych za 05-08/2020 r.;
- podatek od towarów i usług za 2kw/2019 r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych - płatnik za 01-04/2021r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych - płatnik za 09-12/2021r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych - płatnik za 05-08/2021r.;
- podatek od towarów i usług za 2kw /2022r.;
- podatek od towarów i usług za 3kw/2022 r.;
- podatek od towarów i usług za 4kw/2022 r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych - płatnik za 05-08/2022r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych - płatnik za 09-12/2022r.;
- podatek dochodowy od osób fizycznych - płatnik za 01-04/2022r.;
II. tytułów wykonawczych wystawionych przez Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. obejmujących karę pieniężną za wykonanie przez podmiot przewozu drogowego z naruszeniem obowiązku lub warunku przewozu o stosownym nr z 11.01.2022 r. oraz z 20.09.2023r.;
III. tytułów wykonawczych wystawionych przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w R. obejmujących karę pieniężną za wykonanie przez podmiot przewozu drogowego z naruszeniem obowiązku lub warunku przewozu
o stosownych numerach.
Łączna kwota należności głównych objętych ww. tytułami wykonawczymi wynosi 318.257,00 zł.
W toku prowadzonych postępowań egzekucyjnych organ egzekucyjny dokonał m.in. zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu wzajemnych umów w [...] Sp.
z o.o. z siedzibą w R. przy ul. M. [...] (str. 3 zaskarżonego postanowienia)
W odpowiedzi na zawiadomienia o zajęciu [...] Sp. z o.o. informowała sukcesywnie, iż uznaje zajęte wierzytelności.
Pismem z 11.01.2024 r. Spółka wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji zajęć wierzytelności u podmiotu trzeciego, tj. [...] Sp. z o.o., z uwagi na niewypłacone wynagrodzenia pracownicze. Do wniosku załączyła listy płac za okres 07-12/2023 r.
Postanowieniem z 12.02.2024 r. nr [...] Naczelnik US, działając na podstawie art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej, odmówił zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych z zajętych wierzytelności w [...] Sp. z o.o. na niewypłacone wynagrodzenia pracownicze.
W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny, wskazując na treść ww. przepisu wywiódł, że użyty w tym przepisie wyraz "może" oznacza, że zwolnienie,
o którym mowa powyżej nie jest obowiązkiem organu egzekucyjnego. Organ zaznaczył, że okoliczności wskazane we wniosku są niewątpliwie istotne dla strony, jednakże organ egzekucyjny musi również uwzględnić fakt, że istotą postępowania egzekucyjnego jest przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia roszczeń wierzyciela oraz to, że wierzyciel jest co do zasady uprawniony do pełnego zaspokojenia się
z całego majątku dłużnika.
Zdaniem organu egzekucyjnego skarżąca nie wykazała żadnych nadzwyczajnych okoliczności, których nie byłaby w stanie przewidzieć i które przemawiałyby za udzieleniem przedmiotowej ulgi. Organ egzekucyjny uznał, iż dokonane zajęcia wierzytelności nie są dla strony zaskoczeniem, a skutki zajęć nietrudne do przewidzenia.
W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny
w ww. postanowieniu błędnie przyjął, że środki finansowe jakie [...] Sp. z o.o. jest zobligowany przekazać skarżącej w pełni wystarczą zarówno na pokrycie zaległości, jak również na zaległe wynagrodzenia pracowników. Zdaniem strony, organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę, iż spółki łączy m.in. umowa dzierżawy numer [...], na mocy której wystawiane były m.in. noty obciążeniowe z tytułu poniesionych przez wydzierżawiającego kosztów m.in. podatku od nieruchomości od dzierżawionego terenu. Wskazała, że z informacji uzyskanych od Spółki [...] Sp. z o.o. wynika, iż pismem z 21.12.2020 r. uznała ona wierzytelności na kwotę 231.524,00 zł, natomiast wcześniejsze uznania dotyczyły tych samych wierzytelności. Powyższe, w ocenie strony potwierdza, że wniosek o zwolnienie zajęcia spod egzekucji jest uzasadniony, gdyż kwota zobowiązań wbrew twierdzeniu organu I instancji nie wystarczy na pokrycie wszystkich zobowiązań.
Ponadto zauważyła, że Spółka wielokrotnie informowała organ, że z przyczyn niezależnych od niej, z uwagi na transformację map do bieżących układów współczesnych koncesja na wydobywanie piasku spod dzierżawionej kopalni była wstrzymana przez okres około dwóch lat. Było to zjawisko nadzwyczajne, którego nie była w stanie przewidzieć. W związku z powyższym, przez dłuższy okres czasu Spółka generowała koszty, nie uzyskując przychodu.
Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r., wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US.
Na wstępie uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, po czym przywołał art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.p.e.a., dokonując ich wykładni z powołaniem się na poglądy komentatorów powyższych przepisów i orzecznictwo sądów administracyjnych.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie pismem
z 11.01.2024 r. Spółka złożyła wniosek o zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności pieniężnej z tytułu wzajemnych umów w [...] Sp. z o.o. z uwagi na niewypłacone wynagrodzenia pracownicze zgodnie z załączoną listą płac za okres
7-12/2023 r. Naczelnik US, odmówił przedmiotowego zwolnienia.
Dokonując kontroli tego postanowienia organ odwoławczy podzielił pogląd organu egzekucyjnego, iż brak było podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Spółka nie wskazała bowiem konkretnych przyczyn, które mogłyby świadczyć
o zaistnieniu "ważnego interesu zobowiązanego". Nie wskazała również żadnego alternatywnego sposobu uregulowania przedmiotowych zaległości oraz nie określiła żadnego innego środka, który umożliwiłby wyegzekwowanie dochodzonych należności. Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że pismem z 14.11.2022 r. strona wystąpiła również o rozłożenie na raty spłaty zaległości Spółki, z uwagi na "brak możliwości wydobycia kopaliny ze złóż piachu związanym z błędów niezależnych od spółki". Nie odpowiedziała jednak na wezwanie organu w tym postępowaniu w zakresie przedłożenia dokumentów potwierdzających trudności finansowe, brak możliwości wydobycia kopalin, zmian w koncesji.
Dyrektor IAS wskazał, iż jak wynika z akt sprawy i ustaleń dokonanych przez organ egzekucyjny Spółka nie posiada środków na zajętych rachunkach bankowych, ruchomości, nieruchomości, nie wykazywała sprzedaży w deklaracjach VAT-7K za l-IV kwartał 2023 r., za lata 2019-2022 w zeznaniach CIT-8 wykazywała straty
z prowadzonej działalności gospodarczej, w 2023 roku nie dokonywała wpłat zaliczek na podatek pobrany jako płatnik. Jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym,
z którego możliwe jest zaspokojenie dochodzonych należności są wierzytelności z tytułu wzajemnych umów w [...] Sp. z o.o. Spółka nie posiada żadnego innego majątku, z którego można prowadzić skuteczne postępowanie egzekucyjne. Strona nie reguluje również od lat swoich zobowiązań, a w okresie od 27.02.2019 r., w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny uzyskał w wyniku zastosowania innych środków egzekucyjnych zaledwie kwotę 5 928,69 zł.
Ponadto, jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie od 25.03.2019 r., tj. od dnia dokonania pierwszego zajęcia wierzytelności w [...] Sp. z o.o. na konto organu egzekucyjnego nie wpłynęły żadne kwoty z zajętej wierzytelności, pomimo ich uznania przez dłużnika zajętej wierzytelności.
W przedmiotowym wniosku strona nie wykazała również żadnych nadzwyczajnych okoliczności, których nie byłaby w stanie przewidzieć, i które przemawiałyby za udzieleniem przedmiotowej ulgi.
Tym samym zarzuty zażalenia organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która ma charakter opisowy strona wystąpiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, nie zgadzając się ze stanowiskiem Dyrektora IAS.
Zdaniem skarżącej niewypłacone wynagrodzenia pracownicze, które mogłyby być zaspokojone ze środków [...] sp. z o.o. są wystarczającym argumentem, aby zwolnić spod egzekucji przedmiotowe środki. Ponadto, zostało wykazane przez spółkę, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej przez brak możliwości eksploatacji kopalni piachu przez okres ponad dwóch lat. Skarżąca stoi na stanowisku, że wykazał przesłanki określone w art. 13 u.p.e.a. umożliwiające zwolnienie przez Urząd z egzekucji należności [...] sp. z o.o. W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącej Dyrektor IAS powinien uchylić postanowienie organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko
i wystąpił o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznał za nieuzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267)
w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Może też zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych
w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ono prawa w sposób uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Sporem w sprawie objęta jest zasadność odmówienia skarżącej przez orzekające w sprawie organy zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych z zajętych wierzytelności w [...] Sp. z o.o. na niewypłacone wynagrodzenia pracownicze.
Zdaniem organów podatkowych Spółka nie wykazała ważnego interesu, który uzasadniłby uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji ww. środków. Nie posiada żadnego innego majątku, z którego można by prowadzić skuteczne postępowanie egzekucyjne. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w wyniku zastosowania innych środków egzekucyjnych wyegzekwowano zaledwie kwotę 5.928,69 zł. Od dnia 25 marca 2019 r., to jest od dnia dokonania pierwszego zajęcia wierzytelności w [...] Sp. z o.o. na konto organu egzekucyjnego nie wpłynęły żadne kwoty z zajętych wierzytelności, pomimo ich uznania przez dłużnika.
W ocenie skarżącej sam fakt możliwości zaspokojenia niewypłaconych wynagrodzeń pracowników ze środków [...] jest wystarczającym argumentem do zwolnienia środków spod egzekucji, w szczególności że Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.
Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, iż zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji
w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Przez zwolnienie spod egzekucji rozumieć należy niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji
z całości lub części składników majątkowych zobowiązanego (art. 1a pkt 21 u.p.e.a.).
Podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest istnienie przemawiającego za tym "ważnego interesu zobowiązanego" (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 8 września 2014 r., I SA/Gl 167/14; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.cbois.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA" oraz w bazie Lex nr 1512313).
W orzecznictwie funkcjonuje przy tym pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (zob. wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2010 r., I SA/Bd 442/10, Lex nr 673058; WSA w Łodzi
z dnia 16 stycznia 2008 r., I SA/Łd 997/07, Lex nr 863819; WSA w Krakowie z dnia 15 stycznia 2013 r., III SA/Kr 395/12, Lex nr 1274767; WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 189/13, Lex nr 1368407). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego, jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 grudnia 2010 r., I SA/Lu 583/10, Lex nr 749474). Poza tym, "ważnego interesu zobowiązanego" nie można utożsamiać
z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 2009 r.,
II FSK 789/08, Lex nr 863802).
Dodać należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (zob. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 344/96; CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2013 r.,
I SA/Po 103/13, Lex nr 1323427).
To zaś oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ orzekający w sprawie wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. nie obliguje go do tego, lecz stwarza tylko dla organu taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej (jak wyżej wspomniano) w ograniczonym zakresie (zob. powoływany wyżej wyrok WSA w Gliwicach z 8 września 2014 r., I SA/Gl 167/14; CBOSA)
Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że wystąpiła przesłanka w postaci jej "ważnego interesu", o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., uzasadniająca zwolnienie
z egzekucji zajętych wierzytelności pieniężnych. Nie wskazała także innych składników swojego majątku, z którego organ mógłby przeprowadzić egzekucję. Wskazywanie na istnienie innych zobowiązań, także wobec pracowników, jak i trudnej sytuacji finansowej nie może zostać uznane za wykazanie istnienia przesłanki "ważnego interesu", o której mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a., w szczególności, że jak wynka z zaskarżonego postanowienia efektowność prowadzonego wobec Spółki postępowania jest niewielka. Trudna sytuacja finansowa może także oznaczać w istocie niemożność wyegzekwowania zobowiązań Spółki w inny sposób. Tym samym zdaniem Sądu brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności pieniężnej, wskazana przez organ odwoławczy argumentacja zasługuje na uwzględnienie i nie stanowi przekroczenia uznania administracyjnego. Skarżąca
w żaden sposób nie poważyła trafności dokonanej w tej mierze oceny.
W świetle powyższych rozważań, brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Organy nie naruszyły bowiem art. 13 § 1 u.p.e.a. odmawiając skarżącej zwolnienia spod egzekucji zajętej wierzytelności pieniężnej. Zdaniem Sadu, w realiach niniejszej sprawy organy nie były obowiązane do podejmowania czynności mających na celu poszukiwanie istnienia okoliczności, które mogłyby zostać uznane za przesłanki uzasadniające zwolnienie spod egzekucji wierzytelności pieniężnych, o których mowa we wniosku skarżącej inicjującym postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonych postanowień.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.