VIII SA/Wa 522/22

VIII SA/Wa 522/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Renata Nawrot /przewodniczący/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 par. 1 pkt 2, art. 156 par. 1, art. 158 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w R. z dnia 4 maja 2022 r. znak UTH: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nadającej tytuł zawodowy licencjata i umorzenia postępowania stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2022 r., znak sprawy [...], nr pisma: [...], Rektor Uniwersytetu Technologiczno-Humanistycznego im. K. P. w R. (dalej: organ, Rektor UTH), działając na podstawie art. 23 ust. 4 i art. 77 ust. 4 ustawy
z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm., dalej: P.s.w.n.), art. 138 § 1 pkt 2 i art. 81a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), uchylił zaskarżoną decyzję Rektora z dnia [...] września 2020 r. w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:
Decyzją ostateczną Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Nauczycielskiego Politechniki R. z [...] czerwca 2003 r. M. P. (dalej także: uczestnik postępowania) nadano tytuł zawodowy licencjata, a na podstawie tej decyzji wydano dyplom licencjata Wydziału Nauczycielskiego Politechniki R. im. K. P. nr [...] z [...] czerwca 2003 r.
Od ww. decyzji ostatecznej pismem z [...] czerwca 2019 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w R. (dalej: Prokurator, skarżący), działając na podstawie art. 184 § 1 i 2 k.p.a., wniósł sprzeciw. Jego zdaniem decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 143 ust. 2 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 1990 r. Nr 65, poz. 385)
w związku z § 28 ust. 3 oraz § 30 ust. 1 Regulaminu studiów Politechniki R., polegającym na nadaniu stopnia zawodowego licencjata na podstawie pracy dyplomowej sporządzonej przez inną osobę. Powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] czerwca 2003 r. nadającej M. P. tytuł zawodowy licencjata.
Postanowieniem z [...] lipca 2019 r. Rektor wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ww. decyzji ostatecznej. W jego toku ustalano, że wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...] M. P. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 272 k.k., a mianowicie tego, że [...] czerwca 2003 r. w R., będąc studentem Wydziału Nauczycielskiego Politechniki R., podstępnie wprowadził w błąd członków komisji egzaminacyjnej w ten sposób, że podczas egzaminu dyplomowego posłużył się jako swoją pracą zatytułowaną "Test fiński u studentów wychowania fizycznego z różnym wskaźnikiem wzrostowo-masowym", przygotowaną i wykonaną przez O. B., wyłudzając w ten sposób poświadczenie nieprawdy w postaci tytułu licencjata.
Wyrokiem z [...] sierpnia 2013 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy
w R. uchylił wyrok Sądu I instancji i na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. umorzył wobec M. P. postępowanie karne z uwagi na upływ okresu przedawnienia karalności czynu.
Pismem z [...] lipca 2019 r. M. P. sprzeciwił się wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie i wskazał, że nie wszczyna się postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn wymienionych
w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., jeżeli od dnia jej wydania lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Decyzją z [...] września 2020 r. znak: [...], [...], Rektor UTH, działając na podstawie art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 P.s.w.n., art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2, art. 158 § 1 k.p.a. oraz § 28 ust. 3 i § 30 ust. 1 Regulaminu studiów Politechniki R. (uchwała Senatu nr [...] z dnia [...] marca 2001 r.) i ustawy z dnia 27 lipca 2012 o nadaniu Politechnice R. nazwy Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. K. P. w R. (Dz.U. z 2012 r. poz. 969), stwierdził nieważność decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Nauczycielskiego Politechniki R. um. K. P. w R. z [...] czerwca 2003 r. nadającej M. P. tytuł zawodowy licencjata, na podstawie której wydano dyplom licencjata nr [...] z [...] czerwca 2003 r.
Z uwagi na fakt, że wyrok umarzający postępowanie karne nie jest dla organów administracji wiążący, Rektor UTH samodzielnie w toku niniejszego postępowania ustalił, że M. P. posłużył się przygotowaną i wykonaną przez O. B. pracą dyplomową, aby uzyskać tytuł zawodowy licencjata. Organ podniósł, że uczestnik postępowania przesłuchany w charakterze podejrzanego przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i złożył obszerne wyjaśnienia, które znajdują potwierdzenie w zapisach notesu O. B., ujawnionego w wyniku przeszukania jej mieszkania. Zapisała ona w notatniku jego imię i nazwisko. W toku postępowania sądowego M. P. nie przyznał się jednak do popełnienia zarzucanego mu czynu i oświadczył, że sam pisał pracę dyplomową, a O. B. poukładała mu tylko chronologicznie materiały i pogrupowała je. Nie podtrzymał również złożonych w toku postępowania przygotowawczego wyjaśnień.
Organ zauważył, że w postępowaniu karnym prowadzonym przez Sąd Rejonowy w R. pod sygnaturą akt [...] spośród 21 osób wobec 20 zapadły wyroki uznające winę oskarżonych. Jest to o tyle istotne, że okoliczności popełnienia czynu przez osoby skazane przez sąd I instancji były analogiczne do okoliczności popełnienia czynu przez M. P.. Osoby te, podobnie jak uczestnik postępowania, na etapie postępowania przygotowawczego złożyły obszerne wyjaśnienia, w których dokładnie opisały, jak doszło do popełnienia zarzucanego czynu.
W tych okolicznościach organ uznał, że uczestnik postępowania - mimo braku prawomocnego skazania - dopuścił się zarzucanego mu czynu, a jego praca dyplomowa nie została wykonana samodzielnie. Zatem nie spełniała wymagań przewidzianych w planie i programie oraz w Regulaminie studiów Politechniki R. obowiązującym w dacie wydania decyzji o nadaniu mu tytułu zawodowego licencjata, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Komisja Egzaminacyjna, wydając decyzję administracyjną w oparciu o pracę dyplomową, która nie została samodzielnie sporządzona przez uczestnika postępowania, w rażący sposób naruszyła reguły wynikające z planu i programu studiów oraz postanowień Regulaminu studiów. Nie do zaakceptowania jest pozostawienie takiej decyzji w porządku prawnym, bez względu na czas jaki upłynął od jej wydania. Pozostawienie takiej decyzji
w obrocie prawnym naruszyłoby prestiż szkolnictwa wyższego i dawałoby milczące przyzwolenie akceptacji tego typu zachowań. Natomiast usunięcie przedmiotowej decyzji z obiegu wyeliminuje prawo do posługiwania się tytułem uzyskanym w sposób rażąco naruszający prawo, co niewątpliwie leży w interesie społecznym.
Organ podniósł ponadto, że ustawodawca nie wprowadził terminu przedawnienia stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego okoliczność, że decyzja
o nadaniu M. P. tytułu licencjata została wydana ponad 17 lat temu, nie stanowi przeszkody do stwierdzenia jej nieważności.
Od powyższej decyzji uczestnik postępowania złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił organowi, że oparł swoje rozstrzygnięcie na materiałach z postępowania karnego, a samodzielnie nie przeprowadził
w sprawie żadnego dowodu.
Decyzją z [...] maja 2022 r., opisaną na wstępie, Rektor UTH uchylił zaskarżoną decyzję własną z [...] września 2020 r. i umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji podniósł, że wobec podniesionych w środku odwoławczym zarzutów w sprawie konieczne jest uzupełnienie postępowania dowodowego przez dopuszczenie dowodu z zeznań świadków: I. M., (promotora pracy M. P.), E. B. (członka komisji egzaminacyjnej) oraz M. G. (przewodniczącego komisji egzaminacyjnej). Pierwsi dwaj świadkowie nie stawili się na wezwanie, tylko nadesłali oświadczenia, z których wynika, że ze względu na upływ czasu (17 lat) niczego
w sprawie nie pamiętają. Trzeci świadek zmarł, na dowód czego w aktach znajduje się jego akt zgonu. Organ nie czynił starań o wezwanie świadka O. B., ponieważ z akt postępowania karnego w sprawie Sądu Rejonowego
w R. prowadzonego pod sygnaturą [...] wynika, że przesłuchanie tego świadka jest niemożliwe wobec faktu, że obecnie mieszka on
w Symferopolu na Krymie, czyli na terenie okupowanym przez Rosję.
Organ przesłuchał M. P., który udzielił odmiennych wyjaśnień od tych złożonych w ramach postępowania karnego. Wyjaśnił, że nie pamięta, czy
w jego pracy licencjackiej pojawiła się ingerencja O. B., ale jeśli się pojawiła, to miała nikły, wręcz znikomy wpływ na kształt tej pracy. Ponadto wskazał, że na etapie postępowania przygotowawczego jego wyjaśnienia były składane w atmosferze stresu i napięcia.
Oceniając zebrany materiał dowodowy Rektor UTH stwierdził, że nie jest
w stanie jednoznacznie uznać, że autorem pracy licencjackiej pt. "Test fiński
u studentów wychowania fizycznego z rożnym wskaźnikiem wzrostowo-masowym" nie jest M. P.. Nie może również jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzić, jaki był ewentualny zakres autorskiego udziału w pracy O. B.. Z jednej bowiem strony w aktach sprawy występują materiały wskazujące na to, że faktyczną autorką tej pracy jest O. B. (wyjaśnienia uczestnika postępowania na etapie postępowania przygotowawczego, odręczne notatki O. B.), jednak z drugiej strony nie istnieje wobec M. P. prawomocne orzeczenie sądu karnego uznające jego winę za zarzucane mu przestępstwo. Ponadto świadkowie nie potwierdzili autorstwa pracy O. B., a dalsze wyjaśnienia uczestnika postępowania przeczą tezie o jej autorstwie.
Wobec powyższego Rektor UTH wątpliwości w zakresie oceny materiału dowodowego rozstrzygnął na korzyść M. P. na podstawie art. 81a § 1 k.p.a. Organ uznał, że możliwość odebrania uprawnień zawodowych wymaga rozwiania wszelkich wątpliwości w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, a skoro ze względu na upływ czasu, śmierć jednego ze świadków oraz wydarzenia geopolityczne nie jest to możliwe, należy orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji z [...] września 2020 r. i umorzyć postępowanie.
Poza tym organ doszedł do wniosku, że wobec braku możliwości jednoznacznego rozstrzygnięcia w zakresie wykazania autorstwa przedmiotowej pracy licencjackiej, nie istnieje podstawa prawna pozwalająca na stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Politechniki R. z [...] czerwca 2003 r. Swoje stanowisko oparł na wykładni zawartej w wyroku WSA
w Warszawie z 11 lutego 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 759/20, w którym Sąd uchylił decyzję Rektora UTH wydaną w drugiej instancji i poddał w wątpliwość prawną dopuszczalność stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej w analizowanym stanie faktycznym.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniósł Prokurator, zarzucając:
1) rażące naruszenie art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2, art. 158 § 1 i 2 k.p.a., polegające na bezpodstawnym umorzeniu przez organ postępowania pierwszej instancji, pomimo że postępowanie administracyjne nie stało się bezprzedmiotowe, zaś Rektor UTH w wyniku rozpoznania wniosku
o ponowne rozpatrzenie sprawy winien był wydać rozstrzygnięcie
o charakterze merytorycznym;
2) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 7, art. 11, art. 77, art. 80, art. 81a § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organ nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego, nie ocenił dowodów w sposób wszechstronny i przekonujący, jak również nie wyjaśnił, dlaczego w sprawie zachodzą niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego.
W konkluzji powyższych naruszeń Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), ponieważ wydanie przez organ decyzji formalnej o umorzeniu postępowania w miejsce merytorycznej stanowi rażące naruszenie prawa.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanki bezprzedmiotowości, bowiem istnieje przedmiot i podmiot rozstrzygnięcia, nie odpadła też jego podstawa prawna. Wydanie decyzji
o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., podczas gdy przepisy prawa materialnego dają podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stanowi rażące naruszenie prawa.
Natomiast w sytuacji, kiedy nie zachodzą przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a., organ powinien wydać decyzję
o odmowie stwierdzenia nieważności. Prokurator podniósł również, że
z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 156 § 2 k.p.a. brak jest
w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej z [...] czerwca 2003 r. nadającej M. P. tytuł licencjata. W takiej sytuacji organ winien stosownie do art. 158 § 2 k.p.a. ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania, że stwierdzenie jej nieważności nie jest dopuszczalne z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 156 § 2 k.p.a.
Niezależnie od powyższego Prokurator zarzucił, że w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do zastosowania art. 81a § 1 k.p.a., ponieważ organ nie ocenił w sposób wszechstronny materiału dowodowego, ani też nie wykazał, że obie wersje stanu faktycznego są równie prawdopodobne. Niezasadne również było odstąpienie od przesłuchania świadków
i poprzestanie na przyjęciu ich oświadczeń na piśmie. Natomiast odstąpienie od przesłuchania O. B. było przedwczesne, oparte na nieaktualnej wiedzy organu co do miejsca pobytu świadka.
W odpowiedzi na skargę Rektor UTH wniósł o jej oddalenie, podtrzymując twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 365). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Kontrolując zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga Prokuratora zasługuje w całości na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja o uchyleniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji ostatecznej w przedmiocie nadania M. P. zawodowego tytułu licencjata z 6 czerwca 2003 r. i umorzeniu postępowania pierwszej instancji w całości (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Umorzenie postępowania jest przy tym orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez rozstrzygnięcia istoty sprawy, wydawanym na skutek stwierdzenia wystąpienia trwałej przeszkody uniemożliwiającej merytoryczne rozstrzygnięcie.
Zgodnie z art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy może wydać m.in. decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Konieczność wydania tego rodzaju rozstrzygnięcia wiąże się z bezprzedmiotowością postępowania,
o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (wyrok NSA z 16.10.2019 r., II OSK 2526/18, LEX nr 2866336).
W tym miejscu wyjaśnić należy, że postępowanie może być bezprzedmiotowe zarówno z przyczyn prawnych - gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, jak i z przyczyn faktycznych - gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych, uzasadniających, według hipotezy normy prawnej, kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej (por.m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 24 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1390/21, publ. Lex nr 3320861, wyrok WSA w Białymstoku z 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 44/22, publ. Lex nr 3341793).
Przyjmuje się przy tym, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpi brak chociażby jednego
z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego (podmiotu, przedmiotu, podstawy prawnej), będącego przedmiotem postępowania (wyrok NSA z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2579/17, publ. LEX nr 2493 501).
Zdaniem Sądu niniejsze postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ w dalszym ciągu istnieje jego przedmiot i podmiot rozstrzygnięcia oraz podstawa prawna.
Podstawowym celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej co do jej istoty. Dopiero niemożność orzekania o istocie sprawy dopuszcza na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Zarówno w postępowaniu wszczętym z urzędu, jak i na wniosek strony (art. 157 § 2 k.p.a.), wyznaczony jest jednolicie przedmiot tego postępowania
i rodzaj decyzji kończącej postępowanie (art. 158 k.p.a.). Organy administracji publicznej właściwe do orzekania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności są bezwzględnie związane wyznaczonymi rodzajami decyzji (por. B. Adamiak: Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (w:) Państwo i Prawo z 2001 r. nr 8, str. 29; por. również B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005,
s. 754).
Przyjąć zatem należy, że jeżeli w toku dokonywanych ustaleń organ prowadzący postępowanie administracyjne (niezależnie od tego czy na wniosek, czy z urzędu) dojdzie do przekonania, że okoliczności sprawy nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, to wówczas powinien odmówić stwierdzenia jej nieważności, a nie wydawać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego (por. wyroki NSA: z 17 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 42/06, publ. Lex nr 291165 oraz z 28 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 100/06, publ. Lex nr 291165).
W realiach niniejszej sprawy (etap postępowania przed organem II instancji) organ, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, winien był, stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylić zaskarżoną decyzję
i wydać nową decyzję orzekającą co do istoty sprawy. Gdyby jednak postępowanie dowodowe nie potwierdziło występowania wad kwalifikowanych decyzji przewidzianych w art. 156 § 1 k.p.a., wówczas Rektor UTH, orzekając co do istoty sprawy, powinien odmówić stwierdzenia nieważności decyzji.
W tym miejscu należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku
z 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. akt P 46/13 uznał, że art. 156 § 2 k.p.a.
w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 156 § 2 k.p.a. w aktualnym brzmieniu (od 16 września 2021 r.) po zmianie, która nastąpiła przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. (Dz.U.2021.1491), stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Tak więc z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 156 § 2 k.p.a. brak jest obecnie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Nauczycielskiego Politechniki R. z [...] czerwca 2003 r. nadającej tytuł zawodowy licencjata M. P.. W takiej sytuacji organ winien, stosownie do art. 158 § 2 k.p.a., ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania, że stwierdzenie jej nieważności nie jest dopuszczalne z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 156 § 2 k.p.a.
Sąd podziela stanowisko Prokuratora również i w tym zakresie, że niedopuszczalne było umorzenie postępowania w sprawie wobec przyjęcia, że nie istnieje podstawa prawna pozwalająca na stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej. Podstawa taka istnieje, bowiem art. 156 § 1 k.p.a. nie został uchylony, a zatem zadaniem organu jest ocena, czy w okolicznościach sprawy zachodziła jedna z wad kwalifikowanych decyzji przewidzianych w owym przepisie, wynikiem której to oceny winno być wydanie decyzji merytorycznej,
a nie formalnej.
Podobnie jak skarżący, Sąd nie podziela stanowiska organu, że analiza uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 lutego 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 759/20 prowadzi do wniosku o braku podstawy prawnej pozwalającej na stwierdzenie nieważności decyzji. Przyczyną uchylenia decyzji we wskazanej sprawie było naruszenie art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organ nie wyjaśnił, na czym polegało naruszenie prawa w stopniu spełniającym przesłanki art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu rację ma Prokurator, że Rektor UTH, umarzając postępowanie pierwszej instancji w całości, naruszył w stopniu rażącym art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 1 i 2 k.p.a. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem wydanie decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdy przepisy materialne prawa administracyjnego dają podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1875/16, publ. Lex nr 2529159).
Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Naruszenie ww. przepisów przez organ w niniejszej sprawie miało właśnie takich charakter.
Niezależnie od powyższego skarżący zarzucił organowi naruszenie przy wydawaniu kontrolowanej przez Sąd decyzji przepisów postępowania (art. 7, art. 11, art. 80, art. 81a § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.), przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie takich naruszeń nakazuje Sądowi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję. Jednak dalej idącym w skutkach orzeczeniem Sądu jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Sąd podziela uzasadnienie postawionych w skardze naruszeń ww. przepisów prawa procesowego. W sytuacji wydania wobec M. P. przez Sąd Okręgowy w R. wyroku z [...] sierpnia 2013 r., sygn. akt [...]
o umorzeniu postępowania karnego w sprawie wobec przedawnienia karalności czynu, Rektor UTH powinien w przedmiotowej sprawie podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.),
w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.), a swoje rozstrzygnięcie przekonująco uzasadnić (art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.).
Rektor UTH nieprawidłowo w niniejszej sprawie zastosował przesłankę niedających się usunąć wątpliwości z art. 81a § 1 k.p.a. Występuje ona wówczas, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Celem tego przepisu jest przeciwdziałanie przyjmowaniu przez organ wersji niekorzystnej dla strony,
w sytuacji gdy w sprawie występują dwie zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne w realiach danej sprawy możliwe wersje stanu faktycznego (por. wyrok WSA w Krakowie z 5 marca 2020 r., sygn.. akt II SA/Kr 1504/19, publ. Lex nr 3009845, wyrok WSA w Gliwicach z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 936/21, publ. LEX nr 3291043; wyrok WSA w Łodzi z 2 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 483/20, publ. LEX nr 315 8647).
W tym zakresie Sąd przywoła stanowisko Prokuratora zawarte
w uzasadnieniu skargi, że przesłanką zastosowania tego przepisu jest istnienie wątpliwości co stanu faktycznego sprawy, ale nie wszystkich, tylko takich, które nie dają się usunąć.
Tymczasem organ nie ocenił w sposób wszechstronny materiału dowodowego, ani też nie wykazał, że obie wersje stanu faktycznego są równie prawdopodobne. Rektor UTH nie odniósł się do okoliczności, że M. P. złożył logiczne i spójne wyjaśnienia w postępowaniu przygotowawczym, że wyjaśnienia te korelowały z wyjaśnieniami złożonymi przez innych podejrzanych oraz z treścią odręcznych notatek O. B. zabezpieczonych
w postępowaniu karnym. Nie wskazał też, z jakich względów wersja przedstawiona przez M. P. w postępowaniu administracyjnym jest równie prawdopodobna.
Niezasadne również było odstąpienie od przesłuchania świadków
i poprzestanie na przyjęciu ich oświadczeń na piśmie. Zauważyć należy, że świadkowie składają zeznania pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Ponadto jedynie w drodze przesłuchania możliwe jest wszechstronne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Przedwczesne było jednocześnie odstąpienie od przesłuchania O. B., oparte na wiedzy organu co do miejsca pobytu świadka powziętej w sprawie karnej toczącej się przed wieloma laty, a zatem wiedzy pozbawionej waloru aktualności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.