VIII SA/Wa 52/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2012 r. Sprawa dotyczyła prawa skarżącego, M. L., do odliczenia podatku naliczonego w związku z zakupem granulatu złota od spółki "[...]". Organy podatkowe uznały, że transakcja ta nie dokumentowała rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, powołując się na ustalenia dotyczące działalności spółki "[...]" i jej kontrahentów, które miały wskazywać na fikcyjny obrót i udział w oszustwie podatkowym. Sąd administracyjny uznał jednak, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej) oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 187 § 1 i 2 Op.), a także przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów (art. 191 Op.). Kluczowe było stwierdzenie naruszenia art. 152 p.p.s.a. w związku z błędnym zastosowaniem przepisów dotyczących skutków uchylenia decyzji przez sąd niższej instancji. Sąd podkreślił, że organy nie wykazały w sposób nienaruszający przepisów, że skarżący towaru w ogóle nie nabył lub że pochodził on z nielegalnego obrotu, o czym skarżący powinien wiedzieć. W związku z tym, że wady postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił obie decyzje i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organom podatkowym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że organy podatkowe nie mogą odmawiać prawa do odliczenia VAT bez udowodnienia świadomości podatnika o nieprawidłowościach na wcześniejszych etapach obrotu oraz prawidłowe stosowanie art. 152 p.p.s.a.
Dotyczy spraw, w których organy podatkowe kwestionują prawo do odliczenia VAT z powodu rzekomego udziału podatnika w oszustwie podatkowym lub fikcyjnych transakcjach, a także spraw dotyczących stosowania art. 152 p.p.s.a.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo do odliczenia podatku naliczonego może być odmówione podatnikowi, jeśli transakcja udokumentowana fakturą zakupu nie została dokonana przez pierwotnego dostawcę, a podatnik nie miał wiedzy o nieprawidłowościach na wcześniejszych etapach obrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Prawo do odliczenia podatku naliczonego nie może być odmówione podatnikowi, jeśli organy podatkowe nie wykażą na podstawie obiektywnych przesłanek, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja wiązała się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały w sposób należyty, że skarżący wiedział lub powinien był wiedzieć o nielegalnym źródle pochodzenia towaru lub o fikcyjnym charakterze transakcji. Skupienie się organów na analizie transakcji kontrahentów, bez udowodnienia świadomości skarżącego, stanowiło naruszenie przepisów postępowania.
Czy uchylenie decyzji organu przez sąd administracyjny, które nie jest jeszcze prawomocne, oznacza, że decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 152 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, uchylona decyzja nie wywołuje skutków prawnych do czasu uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy błędnie oparł się na uchylonej decyzji organu I instancji, nie uwzględniając zmiany w art. 152 p.p.s.a. wprowadzającej zasadę, że uchylona decyzja nie wywołuje skutków prawnych do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Czy organy podatkowe prawidłowo oceniły materiał dowodowy, kwestionując prawo do odliczenia VAT na podstawie powiązań rodzinnych i braku udziału pracowników w transakcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe naruszyły zasady prawdy obiektywnej i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, nie uwzględniając całości dowodów, takich jak remanenty roczne, i dokonując oceny opartej na domniemaniach i przypuszczeniach, a także błędnie interpretując brak wiedzy pracowników o transakcji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy nie wykazały, że skarżący nie nabył towaru lub że pochodził on z nielegalnego obrotu, a także nie przeanalizowały celowości fikcyjnego zakupu czy rynkowych cen transakcji. Błędnie zinterpretowano brak udziału pracowników i powiązania rodzinne jako dowód świadomości oszustwa.
Przepisy (31)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Faktury nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego, gdy stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane.
p.p.s.a. art. 152 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję w przypadku naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, w przypadku uchylenia decyzji organu I instancji, może uchylić również decyzję organu odwoławczego.
Op art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
Op art. 187 § par. 1 i par. 2
Ustawa Ordynacja podatkowa
Obowiązek wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Op art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Op art. 193 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Moc dowodowa ksiąg podatkowych.
Op art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa Ordynacja podatkowa
Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.
Op art. 210 § § 4
Ustawa Ordynacja podatkowa
Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przedmiot kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2 i 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. e
Określa wysokość wynagrodzenia pełnomocnika - doradcy podatkowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. f
Określa wysokość wynagrodzenia pełnomocnika - doradcy podatkowego.
Op art. 233 § § 1 pkt 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Op art. 21 § § 1 pkt 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Określenie wysokości zobowiązania podatkowego.
Op art. 21 § § 3
Ustawa Ordynacja podatkowa
Określenie wysokości zobowiązania podatkowego.
Op art. 21 § § 3a
Ustawa Ordynacja podatkowa
Określenie wysokości zobowiązania podatkowego.
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Zakres opodatkowania VAT.
u.p.t.u. art. 7 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja dostawy towarów.
u.p.t.u. art. 15 § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Moment powstania obowiązku podatkowego.
u.p.t.u. art. 19 § ust. 1 i 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
Moment powstania obowiązku podatkowego.
u.p.t.u. art. 29 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podstawa opodatkowania.
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Obowiązek zapłaty podatku mimo braku dostawy.
u.p.t.u. art. 99 § ust. 12
Ustawa o podatku od towarów i usług
Terminy składania deklaracji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, w szczególności w zakresie oceny dowodów i stosowania art. 152 p.p.s.a. • Organy nie wykazały, że skarżący wiedział lub powinien był wiedzieć o nielegalnym źródle pochodzenia towaru lub o fikcyjnym charakterze transakcji. • Uchylona decyzja organu I instancji nie wywoływała skutków prawnych do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Godne uwagi sformułowania
organy skupiły się na opisie działalności kontrahentów "[...]". • nie wykazały, że Skarżacy wbrew przedstawianym przezeń dowodów w ogóle nie nabył wykazanego w zakwestionowanej fakturze granulatu złota. • nie wykazały, że w przypadku nabycia tego złota od "[...]" sp. z o.o. wiedział, lub powinien był wiedzieć, że towar ten pochodzi ze źródeł nielegalnych. • naruszenie przepisów postępowania ( w szczególności art. 152 p.p,s.a. art. 122 Op, art. 187 § 1 i § 2 Op, oraz art. 191 Op mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy
Skład orzekający
Cezary Kosterna
sprawozdawca
Iwona Szymanowicz-Nowak
przewodniczący
Renata Nawrot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że organy podatkowe nie mogą odmawiać prawa do odliczenia VAT bez udowodnienia świadomości podatnika o nieprawidłowościach na wcześniejszych etapach obrotu oraz prawidłowe stosowanie art. 152 p.p.s.a."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których organy podatkowe kwestionują prawo do odliczenia VAT z powodu rzekomego udziału podatnika w oszustwie podatkowym lub fikcyjnych transakcjach, a także spraw dotyczących stosowania art. 152 p.p.s.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest udowodnienie świadomości podatnika o nieprawidłowościach przez organy podatkowe, a także ilustruje znaczenie prawidłowego stosowania przepisów proceduralnych, co jest kluczowe dla prawników procesowych.
“Czy organy podatkowe mogą odebrać Ci prawo do odliczenia VAT, jeśli nie udowodnią Twojej winy?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.