VIII SA/Wa 516/23

VIII SA/Wa 516/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /sprawozdawca/
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 75/24 - Wyrok NSA z 2024-04-05
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 3 ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 stycznia 2022 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie administracyjne; 3. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. G. kwotę 7417 (siedem tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
[...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej: Skarżąca, Grupa, Strona
lub Spółka) wniosła skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Organ lub Prezes ARiMR) z 19 maja 2023 r. nr [...]. Decyzją tą Organ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), zwanej dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania Spółki od decyzji nr [...] z dnia 28 stycznia 2022 r., wydanej przez Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR lub Organ I instancji) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w wysokości 468 450,18 zł. Zaskarżoną decyzją, Prezes ARiMR uchylił decyzję Organu I instancji i ustalił kwotę nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w wysokości 100 933,91 zł. Pomoc została przyznana na mocy decyzji nr [...] wydanej przez Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa dnia 2 września 2013 r. o przyznaniu pomocy finansowej
na pokrycie części kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów
i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznaniu pomocy finansowej
na pokrycie części kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia
do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. tj. za II półrocze 1 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania (dalej: "PDU"). Podstawą przyznania pomocy był art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach,
a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011.
Prezes ARiMR wydał zaskarżoną decyzję w następującym stanie sprawy:
W dniu 28 marca 2013 r. [...] sp. z o.o. złożyła w Mazowieckim Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia
do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania) wraz z załącznikami. Grupa
w złożonym wniosku o płatność w kwocie poniesionych kosztów na realizację inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU uwzględniła, m.in. koszty budowy budynku stacji transformatorowej w miejscowości Z., gm. B.. Całkowite koszty ww. inwestycji przedstawione przez Grupę w kosztorysie powykonawczym z dnia 28 grudnia 2012 r. wyniosły 375 000,00 zł netto, z czego zgodnie z oświadczeniem Strony złożonym wraz ze zmienionym wnioskiem z dnia 14 maja 2013 r. Strona zakwalifikowała do refundacji kwotę w wysokości 330 110,46 zł.
Po rozpatrzeniu złożonego wniosku o płatność za II półrocze 1 roku PDU, decyzją nr [...] z dnia 2 września 2013 r. Dyrektor OR ARiMR przyznał Grupie:
• pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 123 449,75 zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi 92 587,31 zł,
• pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 4 755 322,85 zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi 3 170 215,23 zł oraz
odmówił przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów
inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości
33 667 ,15 zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi 22 444,76 zł.
Po wznowieniu postępowania, Dyrektor OR ARiMR 8 lipca 2016 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję ostateczną Dyrektora OR ARiMR z dnia 2 września 2013 r. nr [...] w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzenia działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych koszów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku realizacji PDU) oraz
• przyznał pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości 4 682 759,28 zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi 3 121 839,52 zł,
• odmówił przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości 106 230,72 zł.
Ww. decyzja nr [...] została doręczona Stronie w dniu 26 lipca 2016 r.
Od decyzji tej, w dniu 9 sierpnia 2016 r. Grupa złożyła odwołanie do Prezesa ARiMR.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, 29 września 2017 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] o:
- uchyleniu w zaskarżonej części decyzji nr [...] z 8 lipca 2016 r.
o uchyleniu decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r.
w zakresie dotyczącym odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia
do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku PDU) w wysokości 106 230,72 zł oraz
- uchyleniu w powyższej części decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia
do uznania w wysokości 106 230,72 zł oraz
- zawieszeniu w tej części płatności w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia
do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku realizacji PDU) w wysokości 106 230,72 zł.
Na tą ostatnią decyzję, Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w dniu 12 kwietnia 2018 r. wydał wyrok, sygn. akt. VIII SA/Wa 100/18 uchylający zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR nr [...]
z dnia 29 września 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora OR ARiMR
nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r.
Od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 r. Prezes ARiMR złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA wyrokiem z 5 stycznia 2022 r. w sprawie I GSK 2735/18 skargę kasacyjną oddalił.
W dniu 28 lipca 2021 r. Dyrektor OR ARiMR, w związku z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2157), zwanej dalej: "ustawą o ARiMR", wystosował do Strony "Zawiadomienie
o wszczęciu postępowania administracyjnego" z urzędu, w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych przyznanych
i wypłaconych Grupie na mocy decyzji nr [...] z dnia 2 września 2013 r.
W dniu 31 sierpnia 2021 r. do Mazowieckiego OR ARiMR wpłynął kosztorys powykonawczy weryfikacyjny dotyczący "budowa stacji transformatorowej" wraz
z opinią techniczną sporządzony w dniu 20 sierpnia 2021 r. przez biegłego kosztorysanta mgr inż. Z. T.. Biegły kosztorysant, na podstawie stawek przyjętych w kosztorysie weryfikacyjnym, dokonał oceny kosztorysu na łączną kwotę netto 17 203,12 zł, przy czym Grupa przedstawiła kosztorys powykonawczy wraz
z wnioskiem o płatność za II półrocze 1 roku PDU na łączną kwotę netto 375 000,00 zł. W związku z powyższym, różnica pomiędzy kwotą deklarowaną do naliczenia pomocy, a kwotą netto z kosztorysu weryfikacyjnego wyniosła 357 796,88 zł. W trakcie postępowania strona składała wnioski dowodowe, w tym o dopuszczenie dowodu
z opinii biegłego, oraz inne wnioski procesowe.
W dniu 28 lutego 2022 r. pełnomocnik Strony złożył odwołanie od decyzji
Nr [...]. W odwołaniu postawiono szereg zarzutów naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego dotyczących prawidłowości wyliczeń przyjętych za podstawę decyzji o zwrocie. Zarzucono też błędne niezastosowanie art. 3 ust 1 akapit rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, poprzez przyjęcie, że roszczenie określone zaskarżone decyzją nie przedawniło się, pomimo że dnia 10 września 2021 r. od dnia wypłaty środków (10 września 2013 r.) upłynęło 8 lat, tj. okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia;
W odwołaniu Grupa złożyła szereg wniosków dowodowych dotyczących wyliczeń wartości kwestionowanej inwestycji- stacji transformatorowej. W trakcie postępowania składała dalsze wnioski dowodowe.
W trakcie postępowania biegły dokonał również ponownej weryfikacji kosztorysu
i na podstawie pozyskanych dokumentów, dokonał oceny kosztorysu na łączną kwotę netto 195 531,92 zł.
W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Prezes ARiMR wydał zaskarżoną do WSA decyzję. Wskazał na wstępie na podstawy prawne decyzji. Stwierdził na podstawie przytoczonych przepisów, że zobowiązanie do zwrotu kwot pieniężnych bezprawnie uzyskanych musi pozostawać w związku
z nieprawidłowościami - zdefiniowanymi w art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 103 a ust. 1 rozporządzenia nr 1234/2007
oraz art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji rynków, pomoc finansowa jest udzielana wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych
w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Powołując się na przepisy krajowe
i unijne, Organ stwierdził, że wydatki finansowane ze środków pomocowych powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.
Zdaniem Prezesa ARiMR, ustalona przez biegłego kosztorysanta, w kosztorysie powykonawczym weryfikacyjnym, kwalifikowana wartość wyniosła 195531,92 zł netto
(a nie jak wskazała Strona, w wysokości 330 110,46 zł netto). Uznał opinię biegłego
za wiarygodny dowód określający rzeczywisty koszt realizacji inwestycji polegającej
na budowie stacji transformatorowej. Organ omówił szczegółowo tę opinię i odniósł się do podnoszonych co do niej przez Spółką zarzutów. Prezes ARiMR wskazał, że sam fakt świadczący o tym, że Grupa zapłaciła fakturę i zrealizowała inwestycję określoną
w PDU nie jest podstawą do twierdzenia i żądania akceptacji przez organ 100% kwoty,
na którą dany dokument księgowy opiewa.
Organ uznał, że skoro Strona wnioskując o refundację kosztów budowy stacji transformatorowej zawyżyła jej wartość o 134 578,54 zł (330 110,46 zł - 195 531,92 zł), a tym samym jej działanie było niezgodne z wymogami art. 27 rozporządzenia
nr 1605/2002, art. 30 rozporządzenie nr 966/2012, oraz przepisem art. 33 rozporządzenie nr 2018/1046, a także art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, co stanowiło o dopuszczeniu się nieprawidłowości powodujące obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconej kwoty. Prezes ARiMR uznał, że przepis art. 117 ust. 3 rozporządzenia nr 543/2011, nie znajdowałby w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż poziom przekroczenia nie jest większy niż 3 %.
Następnie Prezes ARiMR odniósł się do kwestii przedawnienia. Uznał, że termin przedawnienia jeszcze nie upłynął ze względu na treść art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, gdyż płatność dotyczyła programu wieloletniego. Powołał się na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt C-436/15. W celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenia programu", w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w tym przepisie. Pomoc finansowa dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw została ustanowiona na podstawie art. 103a ust. 1 rozporządzenia Rady 1234/2007.
W obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r. rozporządzeniu nr 1308/2013 nie kontynuowano przedmiotowej pomocy. Jednak zgodnie z art. 231 ust. 2 ww. rozporządzenia możliwa była kontynuacja programów wieloletnich przyjętych przed dniem 1 stycznia 2014 r. aż do wygaśnięcia tych programów. Zgodnie z art.l25e ust. 1 akapit trzeci okres przejściowy nie mógł przekraczać pięciu lat. W związku z faktem, iż ostatnie wstępnie uznane grupy producentów owoców i warzyw zakończyły realizację swoich Planów Dochodzenia do Uznania (PDU) w 2018 r., co oznacza dopuszczalność złożenia wniosku o uznanie organizacji producentów i przyznania płatności za ostatni okres realizacji PDU w roku 2019 (art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 543/2011). Zatem ostatni termin na złożenie wniosku upłynął w dniu 31 marca 2019 r.
Zdaniem Organu, w przedmiotowej sprawie termin przedawnienia dochodzenia nienależnie lub nadmiernie wypłaconej pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia
do uznania w zakresie 100 933,91 zł przyznanych na podstawie złożonego przez Stronę wniosku z dnia 28 marca 2013 r., decyzją wydaną przez Dyrektora OR ARiMR nr [...] z dnia 2 września 2013 r. został przedłużony do daty zakończenia programu tj. do 31 maja 2020 r. Następnie Prezes ARiMR wskazał na okoliczności powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia. I tak do przerwania biegu terminu przedawnienia doszło w dniu 23 października 2017 r. wskutek doręczenia ostatecznej decyzji nr [...] wydanej przez Prezesa ARiMR dnia 29 września 2017 r.
o uchyleniu w zaskarżonej części decyzji nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r.
o uchyleniu decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r.
w zakresie dotyczącym odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku PDU) w wysokości 106 230,72 zł oraz uchyleniu w powyższej części decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych
w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 106 230,72 zł oraz zawieszeniu w tej części płatności w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia
do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku realizacji PDU) w wysokości 106 230,72 zł. Kolejne przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem doręczenia "Zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego" w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranej pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji, tj. 28 lipca 2021 r., z uwagi na ww. nieprawidłowość, a także w dniu 14 lutego 2022 r., tj.
w dniu doręczenia decyzji nr [...] wydanej przez Dyrektora OR ARiMR dnia 28 stycznia 2022 r. Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku programów wieloletnich nie stosuje się 8-letniego terminu wskazanego w art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95, lecz jedynie art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie i akapit trzeci ww. rozporządzenia.
Prezes ARiMR stwierdził też, że początek biegu terminu przedawnienia można łączyć ze złożeniem przez Stronę zmiany do wniosku o płatność dotyczącej zakwalifikowanie do refundacji kwoty w wysokości 330 110,46 zł. w zakresie kosztu budowy budynku stacji transformatorowej w miejscowości Z., gm. B., tj. z dniem 14 maja 2013 r. gdyż naruszenie prawa UE nastąpiło przez złożenie wniosku o nienależną (zawyżoną) kwotę pomocy, a wykrycie nieprawidłowości nastąpiło w roku 2015, kiedy Dyrektor OR ARiMR wezwał pismem z dnia 16 listopada 2015 r. Grupę
do dostarczenia faktury lub innych dokumentów potwierdzających poniesione koszty budowy stacji transformatorowej wykazane w kosztorysie powykonawczym. Zdaniem Prezesa ARiMR przed upływem podstawowego terminu 4-letniego doszło
do przerwania biegu terminu przedawnienia określonego w art. 3 ust 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze rozporządzenia 2988/95 poprzez doręczenie Grupie w dniu 29 marca 2016 r. "Postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu" Dyrektora OR ARiMR
z dnia 23 marca 2016 r., które zakończone zostało wydaniem w dniu 8 lipca 2016 r. decyzji nr [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej Dyrektora OR ARiMR z dnia 2 września 2013 r. nr [...] w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzenia działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych koszów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU
za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Ponadto przed upływem terminu przedawnienia zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 doszło do jego przerwania, ponieważ postanowieniem z dnia 5 maja 2017 r., sygn. akt RP I Ds. [...] Prokuratura Regionalna w W. wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez m.in. [...] Sp. z o.o., w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie wyższej niż 21 302 659,77 zł, poprzez przedłożenie w ARiMR przez m.in. [...] sp. z o. o. nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania z środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników ARiMR w błąd, co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych, w konsekwencji czego ARiMR poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż 21 302 659,77 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 kk, w zw. z art. 294 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. 11 § 2 kk.
Do kolejnego przerwania biegu terminu przedawnienia doszło w dniu 23 października 2017 r. wskutek doręczenia ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR
nr [...] z dnia 29 września 2017 r., o uchyleniu w zaskarżonej części decyzji
nr [...] z dnia 8 sierpnia 2016 r. o uchyleniu w zaskarżonej części decyzji nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r. o uchyleniu decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r. w zakresie dotyczącym odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze I roku PDU) w wysokości 106 230,72 zł oraz - uchyleniu w powyższej części decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 106 230,72 zł oraz
- zawieszeniu w tej części płatności w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze I roku realizacji PDU) w wysokości 106 230,72 zł.
Kolejne przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem doręczenia Zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranej pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw [...] sp. z o.o., z wniosku rozpatrzonego
i zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia 2 września 2013 r. wydaną przez Dyrektora OR ARiMR na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji, tj. 28 lipca 2021 r., z uwagi na ww. nieprawidłowość, a także w dniu 14 lutego 2022 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia 28 stycznia 2022 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw w wysokości 468 450,18 zł wraz z odsetkami.
Dalej Organ odniósł się do pozostałych zarzutów odwołania. W szczególności, nie dopatrzył się nieprawidłowości w ustanowieniu biegłego i korzystania przez niego
z wiedzy i doświadczenia współpracowników lub innych źródeł takich jak np. literatury specjalistycznej. Stwierdził, że niezasadny jest zarzut pominięcia wniosku Strony
o zwrócenie się organu do wykonawcy stacji transformatorowej i zobowiązania biegłego kosztorysanta do wskazania pozycji z kosztorysu powykonawczego wymagających wyjaśnień, ponieważ Prezes ARiMR w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego uzupełnił postępowanie dowodowe dokonując wskazanych czynności zgodnie z żądaniem strony. Organ za niezasadny uznał wniosek o przeprowadzenie dowodu z pisma Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego
z dnia 26 września 2016 r. wraz z załącznikiem, na okoliczność szczytu podaży środków unijnych z ARiMR na lokalny rynek usług budowlanych dla grup producentów. Prezes ARiMR wyjaśnił powody niedopuszczenia dowodu o opinii innego biegłego, oraz przyczyny nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej.
Organ stwierdził też, że uchylenie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt VIII SA/Wa 100/18), który stał się prawomocny wskutek wyroku NSA z 5.01.2022 (sygn. akt I GSK 2735/18) decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia 29 września 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora OR ARiMR nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r., nie odnosi skutków w zakresie uregulowanym w art. 3 ust. 1 akapit trzeci zdanie pierwsze rozporządzenia nr 2988/1995 i zdarzenia te powinny być nadal oceniane jako przerywające bieg terminu przedawnienia do wydania decyzji.
Prezes ARiMR nie dopatrzył się też innych naruszeń przepisów postępowania wskazywanych przez Skarżącą.
[...]sp. z o.o. zaskarżyła omówioną decyzję Prezesa ARiMR w całości. Decyzji tej zarzuciła:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. błędne zastosowanie art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich zwanego dalej "Rozporządzeniem 2988" w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR z 9 maja 2008 r. poprzez przyjęcie, że należność ustalona zaskarżoną decyzją, zwana dalej "Roszczeniem", nie przedawniła się, pomimo że:
a) od daty powstania nieprawidłowości (10.IX.2013) do chwili wydania decyzji przez organ 1 instancji (28.1.2022) upłynęło ponad 8 lat, zaś do chwili wydania zaskarżonej decyzji (reformatoryjnej) upłynęło ponad 9 lat;
b) zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit 4 Rozporządzenia 2988/95 upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary - przy czym w zaskarżonej decyzji wprost wskazano,
iż termin przedawnienia Roszczenia wynosi 4 lata;
c) zgodnie z przywołanym w uzasadnieniu zarzutu orzecznictwem tut. Sądu wydanym w analogicznych sprawach dotyczących należności wobec ARiMR o zwrot pomocy finansowej przyznanej wstępnie uznanym grupom producentów owoców
i warzyw, do należności tych stosuje się art. 3 ust. 1 akapit 4, tj. ulegają one przedawnieniu po upływie maksymalnego, 8 letniego terminu dochodzenia;
d) także zgodnie z orzecznictwem NSA, w tym najnowszym z kwietnia 2023 r. oraz orzecznictwem innych Sądów administracyjnych - przywołanym w uzasadnieniu zarzutu, do programów wieloletnich stosuje się art. 3 ust. 1 akapit 4 Rozporządzenia 2988;
e) uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ww. zakresie jest wewnętrznie sprzeczne: stwierdza, iż art. 3 ust. 1 akapit 4 nie stosuje się do programów wieloletnich, gdyż podwoić można jedynie termin ściśle określony, a taki przypadek zdaniem Organu nie zachodzi w niniejszej sprawie, w której terminem końcowym jest termin końca okresu programu wieloletniego - a następnie dwie strony dalej stwierdza, iż doszło
do kilkukrotnego przerwania 4-letniego terminu przedawnienia;
f) wywody Organu w przedmiocie przerwania biegu przedawnienia są w świetle orzecznictwa Sądów przywołanego w uzasadnieniu zarzutu, irrelewantne wobec upływu 8-letniego terminu przedawnienia;
2. błędne zastosowanie § 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z pkt 4 lit. "a" rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie przyznawania pomocy w zw. z art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia 2988/95 w zw. z art. 27 rozporządzenia nr 1605/2002 Rady (WE, Euroatom] nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich w zw. z art. 30 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euroatom] nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r.
w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 nr 966/2012 w zw. z art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 122 lit. "c" tiret (iii] rozporządzenia 1234/2007 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR z 9 maja 2008 r. w zw. z art. 67 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji nr 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. , poprzez:
2.1. przyjęcie, że ceną rynkową odpowiadającą zasadom gospodarności, efektywności, skuteczności, celowości i oszczędności może być wyłącznie cena średnia rynkowa, z wyłączeniem cen wyższych niż średnie a niższych niż maksymalne ceny rynkowe, zaś każda inwestycja nabyta po cenie wyższej niż średnia cena rynkowa
a zarazem niższej niż maksymalna cena rynkowa stanowi naruszenie ww. zasad i w konsekwencji nieprawidłowość skutkującą obowiązkiem zwrotu pomocy finansowej, pomimo że w orzecznictwie Sądów administracyjnych przyjęto, że żaden przepis nie ogranicza pojęcia cen rynkowych do cen rynkowych średnich, a wykładnia i stosowanie § 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z pkt 4 lit. "a" rozporządzenia MRiRW w sprawie przyznawania pomocy ograniczająca pojęcie rynkowości do średnich cen rynkowych;
2.2. przyjęcie, że koszt inwestycji w części przekraczającej wartość robót
i materiałów obliczoną wg stawek i cen średnich stanowi nieprawidłowość, pomimo nieustalenia przez Organ, czy stawki i ceny zastosowane w kosztorysie powykonawczym przekraczały maksymalne stawki i ceny rynkowe;
3. błędne zastosowanie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia
nr 2988/95 w zw. z art. 27 rozporządzenia nr 1605/2002 Rady (WE, Euroatom)
nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich w zw. z art. 30 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euroatom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie
do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom)
nr 1605/2002 nr 966/2012 w zw. z art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych w zw.
z art. 122 lit. "c" tiret (iii) rozporządzenia 1234/2007 w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy
o ARiMR z 9 maja 2008 r. w zw. z art. 67 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji nr 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r., poprzez przyjęcie, że zakup przez Skarżącą usługi wykonania przez obcą, niepowiązaną ze Skarżącą firmę budynku stacji transformatorowej za cenę przekraczającą kwotę 195.531,92 PLN (tj. w części co do 134.578,54 PLN) i uzyskanie przez Skarżącą z tego tytułu refinansowania w kwocie 100.933,91 PLN stanowi nieprawidłowość i działanie niezgodne z zasadami gospodarności, efektywności, skuteczności, celowości i oszczędności wynikającymi z ww. przepisów, pomimo okoliczności faktycznych wskazanych w uzasadnieniu zarzutu;
III. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. błędne zastosowanie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez ograniczenie czynności dowodowych przez organy obu instancji, tj. powołanie biegłego kosztorysanta wyłącznie do zweryfikowania kosztorysu powykonawczego inwestycji sporządzonego przez generalnego wykonawcę z inwestycji przezeń zrealizowanej na rzecz Strony, zamiast do wyceny wartości wykonanych prac
i zrealizowanej inwestycji wg stanu i wartości z 2012 r., pomimo okoliczności prawnych
i faktycznych wskazanych w uzasadnieniu zarzutu;
2. błędne zastosowanie art. 84 § 1 i 2 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 6, art. 8 i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., u ze/ przyjęcie, iż opinia Z. T. (wraz z opiniami uzupełniającymi) w ogóle stanowi opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § i 2 k.p.a., pomimo okoliczności prawnych i faktycznych wskazanych w uzasadnieniu zarzutu;
3. błędne zastosowanie art. 80 w zw. z art. 77 § 1 w zw. art. 7 w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nierozważenie przez Organ II instancji okoliczności, iż opinia
Z. T. potwierdziła, ale nie uwzględniła, iż istotna część pozycji kosztorysu powykonawczego wykazywała wskaźniki cenotwórcze niższe niż ceny średnie rynkowe (roboczogodzina - stawka 15 zł zamiast 17,39, koszty zakupu - 3 % zamiast 8,6 %), pomimo okoliczności prawnych i faktycznych wskazanych w uzasadnieniu zarzutu;
4. błędne zastosowanie art. 80 i art. 84 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 k.p.a., tj. przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, poprzez przyjęcie, że opinia Z. T. (wraz z opiniami uzupełniającymi) jest wiarygodna, kompletna i rzetelna, • okoliczności prawnych i faktycznych wskazanych
w uzasadnieniu zarzutu;
5. błędne zastosowanie art. 80 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 k.p.a., tj. przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, poprzez przyjęcie,
że nieznajomość oświadczenia Skarżącego wyłączającego z kosztów kwalifikowanych inwestycji koszty w kwocie łącznie 33.667,15 PLN przez autorów opinii [...] Centrum Postępu Techniczno - Organizacyjnego Budownictwa [...] sp. z o.o. - wydawcę m.in. "Powszechnych standardów kosztorysowania. Zasady i procedury wyceny obiektów i robót budowlanych" (wraz opiniami uzupełniającymi) pozbawia jej wiarygodności, pomimo że:
a) oświadczenie to dotyczy jedynie kosztów o wartości łącznej 33.667,15 PLN, zaś przedmiotem zaskarżonej decyzji jest dofinansowanie na pokrycie kosztów
o wartości łącznej 134.578,54 PLN;
b) z oświadczenia wynika jedynie, że Skarżący zmodyfikował wartość kosztów kwalifikowanych, a nie wartość inwestycji, zatem treść oświadczenia nie podważa opinii [...] sp. z o.o. dokonującej wyceny wartości inwestycji;
6. błędne zastosowanie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez:
6.1. pominięcie (nierozważenie) dowodu z opinii biegłego działającego
na zlecenie Organu J. P. z dnia 14 czerwca 2013 r.;
6.2. pominięcie (nierozważenie) dowodu z umowy z dnia 12 października 2020 r. zawartej przez Organ I instancji z Z. T.;
6.3. niezrozumiałą logicznie ocenę dowodu z pisma Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dn. 26.IX.2016 r., znak [...];
6.4. nieuwzględnienie wniosku dowodowego Skarżącej o zwrócenie się przez Organ do Prokuratury Rejonowej w L. oraz do Prokuratury Okręgowej w L.
o udzielenie informacji, czy którakolwiek z tych jednostek Prokuratury prowadzi postępowanie karne w sprawie złożenia przez Z. T. opinii w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, względnie - jakkolwiek postępowanie karne związane
ze składaniem przez Z. T. w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez ARiMR opinii, w szczególności w przedmiocie wyceny inwestycji/weryfikacji kosztorysów powykonawczych - i uzasadnienie tego w sposób niezrozumiały logicznie;
6.5. nieuwzględnienie wniosku dowodowego Skarżącej o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z nowej opinii innego biegłego;
6.6. nieuwzględnienie wniosku dowodowego Skarżącej o dołączenie do akt i dopuszczenie dowodu z książki procedur ARiMR dotyczącej wdrażania pomocy dla grup producentów owoców i warzyw w brzmieniu obowiązującym w 2012 r.;
- pomimo okoliczności prawnych i faktycznych wskazanych w uzasadnieniu zarzutu;
7. błędne niezastosowanie art. 138 § 2 w zw. z art. 15 k.p.a. w zw. z błędnym zastosowaniem art. 136 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez przeprowadzenie przez Organ II instancji rozległego postępowania dowodowego a następnie wydanie decyzji reformatoryjnej, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy obejmował (procentowo] 97 % należności ustalonej decyzją organu I instancji, a przeprowadzenie rozległego postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym pozbawiło Skarżącą -
w zakresie należności ustalonej zaskarżoną decyzją - prawa do dwukrotnego ocenienia dowodów złożonych przez Skarżącą w odwołaniu i w toku postępowania odwoławczego;
Podnosząc te zarzuty Skarżąca wniosła o:
1. rozpoznanie sprawy na rozprawie;
2. w przypadku podzielenia przez Sąd zarzutu nr II.1. - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części oraz decyzji Organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego;
3. z ostrożności procesowej, w przypadku nie podzielenia przez Sąd zarzutu nr II.1. - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części oraz decyzji Organu I instancji;
4. o zasądzenie od Organu II instancji na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd w pierwszej kolejności rozpatrzył zarzuty dotyczące przedawnienia i uznał
za prawidłowe stanowisko Skarżącej, że w sprawie ma zastosowanie 8-letni termin przedawnienia wskazany w art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95 liczony
od 10 września 2013 r. jako daty powstania nieprawidłowości, to jest od daty wypłacenia pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości uznanej przez Organ za zawyżoną.
Z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że w 4 akapicie tego przepisu ustanowiony został - mający zastosowanie do przedawnienia nieprawidłowości - nieprzekraczalny termin upływający najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia określonemu w akapicie 1 tego ustępu, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary (tak wyrok TSUE z 11 czerwca 2015 r., C-52/14, pkt 63 wyroku, publ. Lex nr 1729522). Ten 8-letni,
o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95, to termin wyznaczający maksymalny czas, w którym może dochodzić do wydłużenia terminu przedawnienia. Na wydłużenie tego terminu nie mają wpływu jakiekolwiek przerwania biegu terminu przedawnienia, co expressis verbis wynika z przepisu (za wyjątkiem przypadku, o jakim mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia, co jednak w sprawie niniejszej nie ma miejsca). Tak więc po upływie 8 lat, mimo że od kolejnego przerwania terminu przedawniania nie upłynęły jeszcze 4 lata, organ nie może ustalić kwoty do zwrotu
z tytułu nienależnie pobranych płatności takich, jak przedmiotowa w niniejszej sprawie. Wprowadzone przez prawodawcę unijnego okresy przedawnienia (czteroletni
i ośmioletni) spełniają inne zadanie, a tym samym wywołują inne skutki prawne (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 10/20, publ. CBOSA).
Cele instytucji przedawnienia powinny uwzględniać zarówno interesy Unii realizowane przez stosowne działania organów, jak i interesy podmiotów gospodarczych co do ostateczności podejmowanych działań. TSUE w wyroku z 15 czerwca 2017 r. w sprawie C-436/15 wskazał, że przedawnienie przewidziane w przepisie art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie 2 rozporządzenia nr 2988/95 dla programu wieloletniego pozwala po pierwsze: zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności
w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii (zob. podobnie wyrok z 6 października 2015 r., C-59/14, EU:C:2015:660, pkt 26). Po drugie: celem tego przepisu jest zapewnienie pewności prawa dla podmiotów gospodarczych. Podmioty
te powinny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą być jeszcze przedmiotem dochodzenia (wyrok TSUE z 11 czerwca 2015 r., C-52/14, EU:C:2015:381, pkt 24).
Ponadto TSUE wskazał (pkt 63 wyroku w sprawie C-436/15), że ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenie programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie 2 rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego programu wieloletniego. W efekcie TSUE orzekł, że artykuł 3 ust. 1 ww. rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że termin przedawnienia nieprawidłowości, której dopuszczono się w ramach programu wieloletniego, biegnie od dnia popełnienia owej nieprawidłowości, zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit 1. Poza tym program wieloletni uznaje się za "ostatecznie zakończony" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie 2 rozporządzenia nr 2988/95 w dniu przewidzianym na zakończenie tego programu, zgodnie z przepisami, które go normują.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że normy prawa unijnego określają datę graniczną, do której przedawnienie zobowiązań nie może nastąpić oraz ustanawiają szczególną regulację instytucji przedawnienia. W przypadku programów wieloletnich,
a do takich należy wsparcie finansowe wstępnie uznanych grup producentów owoców
i warzyw, które realizują je z funduszu EFRG w ramach planów dochodzenia
do uznania podzielonych na etapy, do przedawnienia nie może dojść wcześniej niż z chwilą zakończenia programu.
Zauważyć jednak należy, że ostateczne zakończenie programu nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad 4 lata przed ostatecznym zakończeniem programu, przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz
z zakończeniem projektu (por. wyrok TSUE z dnia 15 czerwca 2017 r. sygn. akt C-436/15). Termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie 2 rozporządzenia nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie. Jeśli zaś w tak zakreślonym okresie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania, zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit 3 ww. rozporządzenia,
to po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo (por. wyrok WSA
w Gdańsku z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 171/18, publ. Lex nr 2493573).
Jednak niezależnie od ilości zdarzeń przerywających okres przedawnienia, upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres 8 lat (tj. podwójny termin okresu przedawnienia), wynikający z art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95. Nie można więc uznać, zdaniem Sądu, że do programu wieloletniego nie stosuje się terminu 8-letniego, który ma zapobiegać sytuacjom przeciągania w nieskończoność przedawnienia danej nieprawidłowości poprzez powtarzające się przerywające je czynności. Podmioty gospodarcze muszą mieć bowiem zagwarantowaną pewność prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już wielokrotnie w kwestii przedawnienia prawa żądania zwrotu dofinansowania ze środków unijnych, z uwzględnieniem przedmiotowej tematyki przedawnienia należności wynikającej z realizacji programu wieloletniego, gdzie wskazywano również w tym wypadku (wbrew stanowisku organu odwoławczego) na stosowanie art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95, czyli terminu 8-letniego (por. wyrok NSA z 27 lutego 2019 r., sygn. akt
I GSK 744/18, z 16 października 2019 r., sygn. akt I GSK 1537/18, z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 1573, z 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1909/19, z 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1815/21, wszystkie wyroki dostępne w CBOSA).
Akapit drugi art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 zgodnie z literalnym brzmieniem odnosi się do nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się. Zatem to do takich nieprawidłowości odnosi się drugie zdanie akapitu drugiego art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95. To w odniesieniu do takich nieprawidłowości (ciągłych
lub powtarzających się) okres przedawnienia biegnie od ostatecznego zakończenia programu wieloletniego. W przedmiotowej sprawie nieprawidłowość miała charakter jednorazowy, było to wskazanie i otrzymanie zawyżonej (w ocenie Organu) kwoty dofinansowania.
Co do treści art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95 wypowiedział się TSUE w wyroku z 11 czerwca 2015 r., sygn. akt C-52/14, że termin przedawnienia ustanowiony w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 ma zastosowanie zarówno
do nieprawidłowości pociągających za sobą nałożenie kary administracyjnej w rozumieniu art. 5 tego rozporządzenia, jak i do nieprawidłowości pociągających
za sobą zastosowanie, zgodnie z art. 4 tego rozporządzenia, środka administracyjnego polegającego na cofnięciu bezprawnie uzyskanej korzyści.
Zatem z analizy instytucji przedawnienia z art. 3 ust. 1 rozporządzenia
nr 2988/95 wynika, że termin 8-letni jest maksymalnym terminem, w którym może dochodzić do wydłużenia terminu przedawnienia na skutek aktów i czynności organu przerywających jego bieg. Jednak po upływie 8 lat, bez względu na zaistniałe przerwy biegu terminu przedawnienia terminu przedawnienia, organ orzekający nie może ustalić kwoty do zwrotu z tytułu nienależnie pobranych płatności.
Zatem, skoro bieg terminu przedawnienia rozpoczął swój bieg 10 września 2013 r., to 8 letni termin przedawnienia upłynął 10 września 2021 r., a więc przed wydaniem 28 stycznia 2022 r. decyzji przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, a tym bardziej przed wydaniem decyzji zaskarżonej.
Wobec stwierdzenia, że ze względu na upływ terminu przedawnienia decyzja
w przedmiotowej sprawie nie może być wydana, Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Jednocześnie uznając,
że brak jest podstaw do kontunuowania w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego (wobec stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości tego postępowania), Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne (punkt 2 wyroku).
O kosztach postępowania w kwocie 7.417 zł orzeczono w punkcie 3 wyroku
na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty postępowania składają się następujące pozycje: wpis od skargi (2.000 zł), koszty zastępstwa procesowego
(5.400 zł) wyliczone w oparciu o przepis § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz zwrot opłaty
od pełnomocnictwa (17 zł) uiszczonej na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej z dnia 16 listopada 2006 r. (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2142).