VIII SA/Wa 514/19

VIII SA/Wa 514/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kobylski
Marek Wroczyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1308/20 - Wyrok NSA z 2023-04-20
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1202
art. 49b ust. 1 i ust. 2, art. 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi G. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nr [...] z dnia [...] lutego 2019r.; 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej G. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2019 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: [...]WINB, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania G. W. (dalej: skarżąca, strona), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: PINB, organ I instancji) z [...] lutego 2019 r. Nr [...], nakazującą skarżącej, P.W. i A. W. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o wymiarach 2,60 m x 6,60 m, położonego na działce nr [...] w miejscowości [...], gmina [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte [...] października 2017 r. na skutek pisma A. B. o przeprowadzenie kontroli dwóch budynków wybudowanych przez A. W. w granicy działek nr [...] i [...] w miejscowości [...]. Czynności kontrolne przeprowadzone przez inspektorów organu powiatowego [...] października 2017 r. pozwoliły na ustalenie, że działka nr [...] stanowiąca własność A. i G. małżonków W., zabudowana jest budynkiem mieszkalnym użytkowanym okresowo w czasie roku i dwoma budynkami gospodarczymi oraz oczkiem wodnym. Działka ta znajduje się w zabudowie mieszkaniowej, położona jest w terenach rolnych i zabudowanych. Natomiast granicząca z nią działka nr [...], która jest własnością A. B., jest niezabudowana, zalesiona, porośnięta drzewami iglastymi i nieużytkowana rolniczo.
Postanowieniem Nr [...] z [...] grudnia 2017 r. PINB nakazał A.W. (dalej: inwestor) dostarczenie w zakreślonym terminie: zaświadczenia Wójta Gminy w [...] o zgodności budowy przedmiotowego budynku gospodarczego, wybudowanego w 2007 r., z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, informacji o rodzaju, zakresie i sposobie wykonywania robót budowlanych, rysunku rzutu parteru budynku z rzutami elewacji budynku oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Postanowieniem Nr [...] z [...] lutego 2018 r. [...]WINB uchylił w całości zaskarżone przez A. B. postanowienie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy uznał wówczas, że PINB przedwcześnie zastosował art. 49b ust. 2 p.b. (możliwość legalizacji), ponieważ w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy przedmiotowy budynek gospodarczy na działce nr [...] spełnia wymagania wynikające z § 271 w związku z § 209 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2002 r.).
Dalsze postępowanie przed organem I instancji było prowadzono wobec spadkobierców A. W., zmarłego [...] stycznia 2018 r., tj.: G. W., K.W. oraz A. W. (dalej: zobowiązani).
Podczas kolejnych oględzin [...] stycznia 2019 r. dodatkowo stwierdzono, że na działce nr [...] znajduje się budynek gospodarczy o wymiarach 2,60 m x 6,60 m x 3 m (wysokość), usytuowany przy granicy działki nr [...]. Budynek złożony jest z dwóch części: zamkniętej, przeznaczonej na drobny sprzęt do obsługi gospodarstwa domowego, oraz otwartej, gdzie przechowywane jest drzewo opałowe. Budynek przykryty jest dwuspadowym dachem z blachy o konstrukcji drewnianej, na którego wzniesienie inwestor nie posiadał zgody właściwego organu.
Decyzją Nr [...] z [...] lutego 2019 r. PINB, działając na podstawie art. 49b ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm., dalej: p.b.), nakazał zobowiązanym rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego o wymiarach 2,60 m x 6,60 m na działce nr [...] w miejscowości [...], gm. [...] oraz uporządkowanie terenu po robotach rozbiórkowych.
Zdaniem organu odwoławczego, rozpoznającego odwołanie od ww. rozstrzygnięcia złożone przez skarżącą, organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy.
Powołując się na art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b. w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 p.b. [...]WINB wskazał, że inwestor przed przystąpieniem do wzniesienia niniejszego obiektu budowlanego winien dokonać zgłoszenia zamiaru budowy budynku gospodarczego właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Ponieważ nie spełniono wymogu uzyskania stosownej zgody na realizację przedmiotowej inwestycji, to słusznie stwierdzono, że budynek gospodarczy został wykonany w warunkach samowoli budowlanej, regulowanej przepisem art. 49b p.b.
[...]WINB wskazał, że budowa obiektu podlegającego art. 49b p.b. w pierwszej kolejności oceniana jest pod kątem możliwości jej legalizacji. Jednak organ I instancji nakazał rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach: 2,60 m x 6,60 m, położonego na działce nr [...] w miejscowości [...], gm. [...], wskazując na niedające się usunąć naruszenie przepisów rozporządzenia z 2002 r. w zakresie odległości ww. budynku od granicy z działką nr [...]. Z informacji z rejestru gruntów z [...] października 2017 r. wynika bowiem, że działka nr [...] zaklasyfikowana jest jako grunty rolne zabudowane (Br-RVI)/grunty orne (RVI), natomiast działka nr [...] aktualnie widnieje w rejestrze jako las (LsV). W okresie tworzenia ewidencji gruntów na tym terenie (operat nr [...] z [...] stycznia 1969 r.) działka nr [...] posiadała klasoużytek - RVIz (grunt zadrzewiony i zakrzewiony). W procesie modernizacji ewidencji gruntów w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] sierpnia 2013 r. zostały wyłożone do wglądu wyniki gleboznawczej klasyfikacji w zakresie zmienionych użytków gruntowych. Starosta [...][...] sierpnia 2014 r. poinformował, że projekt operatu opisowo-kartograficznego ewidencji gruntów i budynków w przedmiotowym obrębie stał się operatem ewidencji gruntów i budynków. Wynika z tego zatem, że działka nr [...] jest sklasyfikowana jako las.
W ocenie [...]WINB organ I instancji prawidłowo wywiódł, że z uwagi na fakt, iż przedmiotowy budynek nie jest przeznaczony na pobyt ludzi należy go zakwalifikować do wskazanej w § 209 rozporządzenia z 2002 r. kategorii PM. Zgodnie z treścią § 271 ust. 8 ww. rozporządzenia, najmniejszą odległość budynków ZL, PM, IN od granicy lasu należy przyjmować, jak odległość ścian tych budynków od ściany budynku ZL z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień. Jak wynika natomiast z treści § 271 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. jeżeli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przekrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień, wówczas odległość określoną
w ust. 1 należy zwiększyć o 50%, a jeżeli dotyczy to obu ścian zewnętrznych lub przekrycia dachu obu budynków - o 100%. Zgodnie z treścią § 271 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. minimalna odległość pomiędzy ścianami budynków ZL i PM wynosi 8 m.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie minimalna odległość pomiędzy spornym budynkiem a granicą lasu winna wynosić zatem 12 m. Tymczasem jak wynika z akt sprawy sporny budynek zlokalizowany został przy granicy z działką sąsiednią nr [...] stanowiącą las. Zatem przedmiotowy budynek gospodarczy usytuowany jest w sposób naruszający przepis § 271 rozporządzenia
z 2002 r. Dlatego na gruncie przedstawionego stanu faktycznego nie ma możliwości zalegalizowania tego budynku gospodarczego, ponieważ narusza on przepisy techniczno-budowlane w zakresie uniemożliwiającym jego doprowadzenie do zgodności z prawem.
W odpowiedzi na zarzuty odwołania skarżącej, że sporny budynek został wybudowany w 2007 r., zaś działka nr [...] sklasyfikowana została jako las w 2014 r., [...]WINB powołał stanowisko wojewódzkich sądów administracyjnych, z których wynika, że legalizacja skutków samowoli budowlanej ma przede wszystkim na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie tej legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego (wyrok WSA w Kielcach z 13 czerwca 2017 r., II SA/Ke 287/17, wyrok WSA w Poznaniu z 5 kwietnia 2018 r., IV SA/Po 1224/17, wyrok WSA w Gliwicach z 13 kwietnia 2018 r., II SA/Gl 150/18).
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie złożyła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 48 p.b. przez - bezpodstawne uznanie, że przedmiotowe budynki gospodarcze są obiektami budowlanymi wymagającymi pozwolenia na budowę, kiedy budynki te są jedynie budynkami gospodarczymi przylegającymi do siebie, których wybudowanie ze względu na powierzchnię każdego z nich mniejszą niż 35 m² nie wymaga i nie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, - nakazanie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, podczas gdy nie wykazano naruszeń techniczno-budowlanych uniemożliwiających legalizację;
2) art. 107 k.p.a. przez brak w zaskarżonej decyzji prawidłowego oznaczenia stron (następcą prawnym A. W. nie jest P. W. tylko K. W.) oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego;
3) rozporządzenia § 271 ust. 8a rozporządzenia z 2002 r. poprzez: - uznanie, że sporne budynki położone na działce skarżącej to jeden budynek, podczas gdy są to dwa budynki gospodarcze przylegające do siebie, o powierzchni 25 m² każdy, nieznajdujące się przy granicy, - uznanie, że budynki skarżącej nie mogą zostać zalegalizowane, pomimo iż jako możliwe do wybudowania na zgłoszenie takiej legalizacji nie potrzebują; - uznanie, że wymagana odległość budynków gospodarczych niewymagających pozwolenia na budowę to 12 m w sytuacji, gdy najmniejsza odległość budynków wymienionych w § 213 rozporządzenia z 2002 r., wykonanych z elementów nierozprzestrzeniających ognia, niezawierających pomieszczeń zagrożonych wybuchem oraz posiadających klasę odporności pożarowej wyższą niż wymagana zgodnie z § 212, od granicy (konturu) lasu zlokalizowanej na sąsiedniej działce - wynosi 4 m;
4) § 213 rozporządzenia z 2002 r. przez uznanie, że budynek gospodarczy nie jest budynkiem zagrodowym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna o tyle, że skutkowała uchyleniem zaskarżonej
i poprzedzającej ją decyzji.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia w granicach danej sprawy, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego, przy czym nie jest związany zarzutami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest wydanie przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 2,60 m x 6,60 m, wysokość – około 3 m, położonego na działce nr [...] w miejscowości [...], gmina [...], bez przeprowadzania postępowania legalizacyjnego. Bezsporne jest w sprawie, że ww. budynek został wybudowany w 2007 r. bez wymaganego wówczas zgłoszenia. Inwestor na granicy dwóch nieruchomości oznaczonych numerami: [...] i [...] wykonał betonowe stopy fundamentowe, na nich wymurował słupy ceglane o wymiarach 38 cm x 38 cm w liczbie 6 sztuk, ustawione parami w ten sposób, że 3 z nich znajdują się od strony granicy działki nr [...]. Pola pomiędzy pierwszą parą słupów zostały wypełnione deskami z każdej strony, a na szczycie budynku wstawiono drzwi. W ten sposób powstało pomieszczenie, w którym przechowywane są narzędzia gospodarstwa domowego. Pozostała część budynku nie posiada żadnych ścian i jest przeznaczona do przechowywania drewna na opał. Całość została nakryta blaszanym dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej. W budynku zainstalowano wewnętrzną instalację elektryczną (protokół oględzin z [...] listopada 2012 r.). Działka nr [...] o powierzchni 0,13 ha stanowiąca własność A. W. i G. W. stanowiła zarówno grunty rolne zabudowane jak i grunty orne.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przepis art. 29 ww. ustawy wymienia przypadki, w których pozwolenie na budowę nie jest wymagane, a przepis art. 30 określa, kiedy wymagane jest dokonanie zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych właściwemu organowi. Wykonywanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia stanowi tzw. samowolę budowlaną, której skutkiem jest zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego trybu przewidzianego w przepisach art. 48-51 tej ustawy.
Jak wynika z treści art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b., w brzmieniu z daty wzniesienia spornego budynku gospodarczego (2007 r.), pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 1 pkt 1 p.b. przed przystąpieniem do wykonania inwestycji podlegającej dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy inwestor winien dokonać zgłoszenia zamiaru jego budowy właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, czego inwestor bezspornie nie uczynił. Budowa bez wymaganego zgłoszenia jest samowolą budowlaną, której skutki mogą być usunięte w toku postępowania legalizacyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 49b ust. 1 p.b. (nie art. 48 p.b., jak błędnie wskazała skarżąca w skardze), zgodnie
z którym organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
Należy jednak zaznaczyć, że nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, tzn. stwierdzenie przez organ faktu zaistnienia samowoli budowlanej nie prowadzi wprost do nakazania rozbiórki wzniesionego nielegalnie obiektu budowlanego. Przed orzeczeniem rozbiórki organ nadzoru budowlanego ma bowiem obowiązek zbadania, czy jest możliwa legalizacja danego obiektu budowlanego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli więc budowa, o której mowa w ar. 49b ust. 1 p.b., jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie:
1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;
2) projektu zagospodarowania działki lub terenu;
3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 49b ust. 2 p.b.).
PINB postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. Nr [...] pierwotnie zobowiązał inwestora do złożenia stosownej dokumentacji w celach legalizacyjnych, ponieważ uznał, że teren jego działki jest zabudowany budynkiem mieszkalnym i budowa budynku gospodarczego, który jest niezbędny do obsługi tej nieruchomości, nie będzie sprzeczna z przepisami zagospodarowania przestrzennego.
Wprawdzie organ I instancji zauważył, że co do zasady budynek gospodarczy na działce nr [...] został usytuowany sprzecznie z § 12 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r., jednak stanął wówczas na stanowisku, iż działka sąsiednia nr [...] w dacie budowy (2007 r.) była niezabudowana, składały się na nią grunty rolne, a jej szerokość – 10 m uniemożliwiała prawidłową zabudowę przy spełnieniu przepisów ww. rozporządzenia; nie była i nie jest wyposażona w żadną infrastrukturę. Z uwagi na jej cechy geometryczne, przeznaczenie, wyposażenie nie można jej zaliczyć do działki budowlanej, stąd przepisy dotyczące usytuowania budynków na działce sąsiedniej nie mogą być brane w tym wypadku pod uwagę.
W wykonaniu nałożonego obowiązku inwestor złożył do PINB oświadczenie
o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, opinię budowlaną Wójta Gminy w [...] z [...] stycznia 2018 r. o braku sprzeczności budowy budynku gospodarczego o powierzchni do 35 m² ze Studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...], gdyż działka nr [...] znajduje się na terenach zabudowy mieszkaniowo-zagrodowej i zabudowy zagrodowej, rysunki rzutu parteru i elewacji budynku oraz wskazał rodzaj, zakres
i sposób wykonania robót budowlanych.
Jednak postanowienie PINB z [...] grudnia 2017 r. zostało uchylone w instancji odwoławczej ze wskazaniami, że koniecznym wymogiem rozpoczęcia procedury legalizacji obiektu jest spełnienie wymagań p.b. oraz przepisów rozporządzenia
z 2002 r. obowiązujących w dacie legalizacji. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte przez PINB [...] października 2017 r. W tej dacie działka nr [...] w ewidencji gruntów widniała jako las (LsV), a nie jak przed 2014 r. – grunty rolne zabudowane (Br-RVI/grunty orne (RVI).
W ocenie Sądu naruszenia ustawy p.b. powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Istotne jest przy tym rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od likwidacji jej skutków (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1402/17, publ. Lex nr 2447087 oraz z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 822/17, publ. Lex nr 2406417).
Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko organu odwoławczego, potwierdzone orzecznictwem sądowym, że legalizacja skutków samowoli budowlanej ma przede wszystkim na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie tej legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego.
Niewątpliwie więc przedmiotowy budynek gospodarczy usytuowany jest
w sposób naruszający przepisy § 271 rozporządzenia z 2002 r. Zgodnie z § 209 ust. 4 tego rozporządzenia należy go zakwalifikować do kategorii IN (nie PM jak o ustaliły organy nadzoru budowlanego), jako budynek gospodarczy, który od granicy (konturu) lasu może być sytuowany w odległościach wskazywanych w § 271 ust. 1 ust. 2 i ust. 8 rozporządzenia z 2002 r.
Jednak pomimo akceptacji powyższych ustaleń i wywodów organów
w niniejszej sprawie Sąd uznał za zasadne uchylenie obu kontrolowanych decyzji jako wydanych przedwcześnie. W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego nie zbadały, czy mimo naruszenia ww. przepisów rozporządzenia z 2002 r. istniała możliwość zalegalizowania spornego budynku przy wykorzystaniu instytucji przewidzianej w art. 9 ust. 1 p.b. Przepis ten stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszcza się odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych,
o których mowa w art. 7. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 - ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku z dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osób starszych, oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych. Stosownie do art. 9 ust. 2 p.b. organ administracji architektoniczno-budowlanej, po uzyskaniu upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane, w drodze postanowienia, udziela bądź odmawia zgody na odstępstwo. Natomiast w myśl art. 9 ust. 3 p.b. wniosek do ministra, o którym mowa w ust. 2, w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo organ administracji architektoniczno-budowlanej składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma jednak zgodności co do tego, czy taką zgodę na odstępstwo może wydać wyłącznie organ administracji architektoniczno-budowlanej, czy też możliwe jest jej wydanie także przez organ nadzoru budowlanego w ramach postępowania naprawczego. Sąd w składzie orzekającym stanął na stanowisku, że przy interpretacji przepisu art. 9 ust. 3 p.b. nie można ograniczyć się jedynie do literalnej jego wykładni, lecz należy odwołać się do wykładni celowościowej, funkcjonalnej. Nie ma bowiem żadnych podstaw do różnicowania oceny zgodności inwestycji z przepisami techniczno - budowlanymi
w zależności od tego, na jakim etapie ta ocena następuje. W postępowaniu
o wydanie pozwolenia na budowę dokonywana jest kontrola uprzednia inwestycji, zaś w postępowaniu legalizacyjnym - kontrola następcza. Dokonując kontroli następczej, organ administracji ocenia, czy gdyby inwestor wystąpił o pozwolenie na budowę, to uzyskałby pozwolenie na taką inwestycję jaką zrealizował, czy też nie. Skoro zatem uprzednia ocena inwestycji bierze pod uwagę uzyskaną przez inwestora zgodę na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, to również ocena następcza powinna brać pod uwagę możliwość uzyskania takiej zgody. Zawarte
w art. 9 ust. 3 u.p.b. stwierdzenie, że złożenie do ministra wniosku o udzielenie zgody na odstępstwo powinno nastąpić przed wydaniem pozwolenia na budowę, nie jest celowym zamierzeniem ustawodawcy, lecz zaszłością historyczną, z okresu gdy nie istniała instytucja legalizacji samowoli budowlanej (tak w wyroku NSA z 25 czerwca 2019 r., II OSK 2088/17, publ. Lex nr 2722372, w którym powołano się na inne wyroki NSA z dnia: 22 lutego 2017 r., II OSK 1485/15; 14 czerwca 2016 r., II OSK 2480/14, 21 lutego 2019 r., II OSK 878/17, 16 lutego 2017 r., II OSK 1437/15, 15 lutego 2018 r., II OSK 1330/16, 12 stycznia 2016 r., II OSK 1139/14).
W związku z powyższym PINB winien umożliwić zobowiązanym złożenie wniosku o udzielenie zgody na odstępstwo od stosowania przepisów § 271 ust. 1
w związku z ust. 2 i 8 rozporządzenia z 2002 r., po czym organ I instancji będzie mógł wystąpić do ministra, który ustanowił przepisy techniczno-budowlane,
o udzielenie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo. Niewątpliwie organ I instancji ma obowiązek wyjaśnić dokładnie okoliczności niniejszej sprawy pod kątem oceny, czy występuje szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Ta ocena powinna się dokonać na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym treści przepisu, od którego ma być udzielone odstępstwo, przeznaczenia nieruchomości oznaczonej numerami [...] i [...], stanu zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej nr [...] jako lasu pod względem zgodności z przepisami przeciwpożarowymi, jej położenia (przy drodze głównej wsi, między działkami skarżącej), okoliczności wzniesienia budynku gospodarczego w kontekście braku istnienia lasu w sąsiedztwie w 2007 r.
Sąd zwraca ponadto uwagę, że w sytuacji uzyskania przez zobowiązanych odstępstwa w trybie ar. 9 p.b. PINB oceni złożone wcześniej do akt przez inwestora dokumenty legalizacyjne, przy czym zwróci uwagę na brak na terenie gminy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (z opinii Wójta Gminy
w [...] z [...] stycznia 2018 r. wynika, że istnieje jedynie Studium, które nie jest aktem prawa miejscowego), wobec czego należy zobowiązać zainteresowanych do złożenia decyzji o warunkach zabudowy.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że są one sformułowane w sposób niezrozumiały; organ bowiem nie naruszył art. 48 p.b., bowiem nie stosował takiego przepisu, a sporny budynek gospodarczy wymagał zgłoszenia, a nie pozwolenia na budowę. Nie jest również zrozumiały zarzut, iż w oparciu o aktualny stan prawny organ nie wykazał naruszeń techniczno-budowlanych uniemożliwiających doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, bo właśnie takie przepisy w zaskarżonej decyzji zostały wskazane (§ 271 ust. 1, ust. 2
i ust. 8 w związku z § 209 rozporządzenia z 2002 r.). Zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. przez błędne oznaczenie w zaskarżonej decyzji jednej ze stron (P. W., zamiast K. W.) jest nieistotny w sytuacji, gdy [...]WINB postanowieniem z [...] lipca 2019 r. Nr [...] sprostował oczywistą omyłkę pisarską we własnej decyzji z [...] maja 2019 r. Nr [...]. Syn skarżącej posiada dwa imiona K. P. W. i w ten sposób sprostowano zaskarżoną decyzję w miejsce błędnie użytego pierwotnie tylko drugiego imienia. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny wynikający z oględzin nieruchomości nr [...], nie można uznać zarzutów skarżącej, że sporny budynek gospodarczy to w istocie dwa budynki gospodarcze, nieznajdujące się przy granicy.
Rozpoznając ponownie sprawę przedmiotowej samowoli budowlanej, organ I instancji umożliwi zobowiązanym jej legalizację opisaną w art. 49b ust. 2 p.b.
z zastosowaniem art. 9 p.b.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800), na które składają się: 500 zł wpis, 480 zł koszty zastępstwa procesowego oraz 17 zł opłata od pełnomocnictwa.