VIII SA/WA 501/24

VIII SA/Wa 501/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur
Leszek Kobylski /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 137/25 - Wyrok NSA z 2025-05-14
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust. 1
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138  par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Sławomir Fularski, , Protokolant specjalista Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z.G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 19 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej dla grupy producentów owoców i warzyw po wznowieniu postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
[...] sp. z o.o. z w [...] (dalej: Skarżąca, Grupa, Strona lub Spółka) wniosła skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Organ lub Prezes ARiMR) z 19 maja 2023 r. Decyzją tą Organ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Spółki od decyzji nr [...] z dnia 28 stycznia 2022 r., wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor ARiMR lub Organ I instancji) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w wysokości 468 450,18 zł, zaskarżoną decyzją, Prezes ARiMR uchylił decyzję Organu I instancji i ustalił kwotę nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w wysokości 100 933,91 zł. Pomoc została przyznana na mocy decyzji wydanej przez Dyrektora ARiMR dnia 2 września 2013 r. o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznaniu pomocy finansowej na pokrycie części kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. tj. za II półrocze 1 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania (dalej: "PDU"). Podstawą przyznania pomocy był art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011. Prezes ARiMR wydał zaskarżoną decyzję w następującym stanie sprawy:
W dniu 28 marca 2013 r. [...] sp. z o.o. złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku realizacji Planu Dochodzenia do Uznania) wraz z załącznikami. Grupa w złożonym wniosku o płatność w kwocie poniesionych kosztów na realizację inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU uwzględniła, m.in. koszty budowy budynku stacji transformatorowej w miejscowości [...], gm. [...]. Całkowite koszty ww. inwestycji przedstawione przez Grupę w kosztorysie powykonawczym z dnia 28 grudnia 2012 r. wyniosły 375 000,00 zł netto, z czego zgodnie z oświadczeniem Strony złożonym wraz ze zmienionym wnioskiem z dnia 14 maja 2013 r. Strona zakwalifikowała do refundacji kwotę w wysokości 330 110,46 zł.
Po rozpatrzeniu złożonego wniosku o płatność za II półrocze 1 roku PDU, decyzją z dnia 2 września 2013 r. Dyrektor OR ARiMR przyznał Grupie:
• pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 123 449,75 zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi 92 587,31 zł,
• pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 4 755 322,85 zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi 3 170 215,23 zł oraz odmówił przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 33 667 ,15 zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi 22 444,76 zł.
Po wznowieniu postępowania, Dyrektor OR ARiMR 8 lipca 2016 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję ostateczną Dyrektora OR ARiMR z dnia 2 września 2013 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzenia działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych koszów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku realizacji PDU) oraz
• przyznał pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości 4 682 759,28 zł, z czego pomoc ze środków UE wynosi 3 121 839,52 zł,
• odmówił przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości 106 230,72 zł.
Od decyzji tej, w dniu 9 sierpnia 2016 r. Grupa złożyła odwołanie do Prezesa ARiMR.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, 29 września 2017 r. Prezes ARiMR wydał decyzję o:
- uchyleniu w zaskarżonej części decyzji nr [...] z 8 lipca 2016 r.
- o uchyleniu decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r. w zakresie dotyczącym odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku PDU) w wysokości 106 230,72 zł oraz
- uchyleniu w powyższej części decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 106 230,72 zł oraz
- zawieszeniu w tej części płatności w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze 1 roku realizacji PDU) w wysokości 106 230,72 zł.
Na tą ostatnią decyzję, Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w dniu 12 kwietnia 2018 r. wydał wyrok, sygn. akt. VIII SA/Wa 100/18 uchylający zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR nr [...] z dnia 29 września 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora OR ARiMR nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r.
Od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 r. Prezes ARiMR złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA wyrokiem z 5 stycznia 2022 r. w sprawie I GSK 2735/18 skargę kasacyjną oddalił.
W dniu 28 lipca 2021 r. Dyrektor ARiMR, w związku z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2157: dalej: "ustawą o ARiMR"), wystosował do Strony "Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego" z urzędu, w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych przyznanych i wypłaconych Grupie na mocy decyzji nr [...] z dnia 2 września 2013 r.
W dniu 31 sierpnia 2021 r. do [...] OR ARiMR wpłynął kosztorys powykonawczy weryfikacyjny dotyczący "budowa stacji transformatorowej" wraz z opinią techniczną sporządzony w dniu 20 sierpnia 2021 r. przez biegłego kosztorysanta mgr inż. Z. T. Biegły kosztorysant, na podstawie stawek przyjętych w kosztorysie weryfikacyjnym, dokonał oceny kosztorysu na łączną kwotę netto 17 203,12 zł, przy czym Grupa przedstawiła kosztorys powykonawczy wraz z wnioskiem o płatność za II półrocze 1 roku PDU na łączną kwotę netto 375 000,00 zł. W związku z powyższym, różnica pomiędzy kwotą deklarowaną do naliczenia pomocy, a kwotą netto z kosztorysu weryfikacyjnego wyniosła 357 796,88 zł. W trakcie postępowania strona składała wnioski dowodowe, w tym o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, oraz inne wnioski procesowe.
W dniu 28 lutego 2022 r. pełnomocnik Strony złożył odwołanie od decyzji nr [...].
W trakcie postępowania biegły dokonał również ponownej weryfikacji kosztorysu i na podstawie pozyskanych dokumentów, dokonał oceny kosztorysu na łączną kwotę netto 195 531,92 zł. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Prezes ARiMR wydał zaskarżoną do WSA decyzję. Wskazał na wstępie na podstawy prawne decyzji. Stwierdził na podstawie przytoczonych przepisów, że zobowiązanie do zwrotu kwot pieniężnych bezprawnie uzyskanych musi pozostawać w związku z nieprawidłowościami - zdefiniowanymi w art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95. Organ wskazał, że zgodnie z art. 103 a ust. 1 rozporządzenia nr 1234/2007 oraz art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji rynków, pomoc finansowa jest udzielana wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Powołując się na przepisy krajowe i unijne, Organ stwierdził, że wydatki finansowane ze środków pomocowych powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.
Zdaniem Prezesa ARiMR, ustalona przez biegłego kosztorysanta, w kosztorysie powykonawczym weryfikacyjnym, kwalifikowana wartość wyniosła 195 531,92 zł netto (a nie jak wskazała Strona, w wysokości 330 110,46 zł netto). Uznał opinię biegłego za wiarygodny dowód określający rzeczywisty koszt realizacji inwestycji polegającej na budowie stacji transformatorowej. Organ omówił szczegółowo tę opinię i odniósł się do podnoszonych co do niej przez Spółką zarzutów. Prezes ARiMR wskazał, że sam fakt świadczący o tym, że Grupa zapłaciła fakturę i zrealizowała inwestycję określoną w PDU nie jest podstawą do twierdzenia i żądania akceptacji przez organ 100% kwoty, na którą dany dokument księgowy opiewa.
Organ uznał, że skoro Strona wnioskując o refundację kosztów budowy stacji transformatorowej zawyżyła jej wartość o 134 578,54 zł (330 110,46 zł - 195 531,92 zł), a tym samym jej działanie było niezgodne z wymogami art. 27 rozporządzenia nr 1605/2002, art. 30 rozporządzenie nr 966/2012, oraz przepisem art. 33 rozporządzenie nr 2018/1046, a także art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, co stanowiło o dopuszczeniu się nieprawidłowości powodujące obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconej kwoty. Prezes ARiMR uznał, że przepis art. 117 ust. 3 rozporządzenia nr 543/2011, nie znajdowałby w niniejszej sprawie zastosowania, gdyż poziom przekroczenia nie jest większy niż 3 %.
Następnie Prezes ARiMR odniósł się do kwestii przedawnienia. Uznał, że termin przedawnienia jeszcze nie upłynął ze względu na treść art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, gdyż płatność dotyczyła programu wieloletniego. Powołał się na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt C-436/15. W celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenia programu", w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w tym przepisie. Pomoc finansowa dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw została ustanowiona na podstawie art. 103a ust. 1 rozporządzenia Rady 1234/2007.
W obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r. rozporządzeniu nr 1308/2013 nie kontynuowano przedmiotowej pomocy. Jednak zgodnie z art. 231 ust. 2 ww. rozporządzenia możliwa była kontynuacja programów wieloletnich przyjętych przed dniem 1 stycznia 2014 r. aż do wygaśnięcia tych programów. Zgodnie z art.l25e ust. 1 akapit trzeci okres przejściowy nie mógł przekraczać pięciu lat. W związku z faktem, iż ostatnie wstępnie uznane grupy producentów owoców i warzyw zakończyły realizację swoich Planów Dochodzenia do Uznania (PDU) w 2018 r., co oznacza dopuszczalność złożenia wniosku o uznanie organizacji producentów i przyznania płatności za ostatni okres realizacji PDU w roku 2019 (art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 543/2011). Zatem ostatni termin na złożenie wniosku upłynął w dniu 31 marca 2019 r.
Prezes ARiMR stwierdził też, że początek biegu terminu przedawnienia można łączyć ze złożeniem przez Stronę zmiany do wniosku o płatność dotyczącej zakwalifikowanie do refundacji kwoty w wysokości 330 110,46 zł. w zakresie kosztu budowy budynku stacji transformatorowej w miejscowości [...], gm. [...], tj. z dniem 14 maja 2013 r. gdyż naruszenie prawa UE nastąpiło przez złożenie wniosku o nienależną (zawyżoną) kwotę pomocy, a wykrycie nieprawidłowości nastąpiło w roku 2015, kiedy Dyrektor OR ARiMR wezwał pismem z dnia 16 listopada 2015 r. Grupę do dostarczenia faktury lub innych dokumentów potwierdzających poniesione koszty budowy stacji transformatorowej wykazane w kosztorysie powykonawczym. Zdaniem Prezesa ARiMR przed upływem podstawowego terminu 4-letniego doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia określonego w art. 3 ust 1 akapit pierwszy zdanie pierwsze rozporządzenia 2988/95 poprzez doręczenie Grupie w dniu 29 marca 2016 r. "Postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu" Dyrektora OR ARiMR z dnia 23 marca 2016 r., które zakończone zostało wydaniem w dniu 8 lipca 2016 r. decyzji nr [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej Dyrektora OR ARiMR z dnia 2 września 2013 r. nr [...] w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzenia działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych koszów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Ponadto przed upływem terminu przedawnienia zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 doszło do jego przerwania, ponieważ postanowieniem z dnia 5 maja 2017 r., sygn. akt RP [...] Prokuratura Regionalna w [...] wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez m.in. [...] Sp. z o.o., w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie wyższej niż 21 302 659,77 zł, poprzez przedłożenie w ARiMR przez m.in. [...] sp. z o. o. nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania z środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników ARiMR w błąd, co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych, w konsekwencji czego ARiMR poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż 21 302 659,77 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 kk, w zw. z art. 294 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. 11 § 2 kk.
Do kolejnego przerwania biegu terminu przedawnienia doszło w dniu 23 października 2017 r. wskutek doręczenia ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia 29 września 2017 r., o uchyleniu w zaskarżonej części decyzji nr [...] z dnia 8 sierpnia 2016 r. o uchyleniu w zaskarżonej części decyzji nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r. o uchyleniu decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r. w zakresie dotyczącym odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze I roku PDU) w wysokości 106 230,72 zł oraz - uchyleniu w powyższej części decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 106 230,72 zł oraz - zawieszeniu w tej części płatności w sprawie wniosku Grupy o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów owoców i warzyw i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 1 lipca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. (II półrocze I roku realizacji PDU) w wysokości 106 230,72 zł.
Kolejne przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem doręczenia Zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranej pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw [...] sp. z o.o., z wniosku rozpatrzonego i zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia 2 września 2013 r. wydaną przez Dyrektora OR ARiMR na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji, tj. 28 lipca 2021 r., z uwagi na ww. nieprawidłowość, a także w dniu 14 lutego 2022 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia 28 stycznia 2022 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw w wysokości 468 450,18 zł wraz z odsetkami.
[...] sp. z o.o. zaskarżyła omówioną decyzję Prezesa ARiMR w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 516/23 (zwany także: WSA, Sąd I instancji), po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na wskazaną decyzję Prezesa ARiMR z dnia 19 maja 2023 r., w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora ARiMR z dnia 28 stycznia 2022 r. nr [...]; w punkcie 2. umorzył postępowanie administracyjne; w punkcie 3. zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz skarżącej spółki 7417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu zaskarżoego wyroku, w pierwszej kolejności, WSA rozpatrzył zarzuty dotyczące przedawnienia i uznał za prawidłowe stanowisko skarżącej, że w sprawie ma zastosowanie 8-letni termin przedawnienia wskazany w art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95 liczony od 10 września 2013 r. jako daty powstania nieprawidłowości, to jest od daty wypłacenia pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości uznanej przez Organ za zawyżoną.
Z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że w 4 akapicie tego przepisu ustanowiony został - mający zastosowanie do przedawnienia nieprawidłowości - nieprzekraczalny termin upływający najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi przedawnienia określonemu w akapicie 1 tego ustępu, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary (tak wyrok TSUE z 11 czerwca 2015 r., C-52/14, pkt 63 wyroku, publ. Lex nr 1729522). Ten 8-letni, o którym mowa w art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95, to termin wyznaczający maksymalny czas, w którym może dochodzić do wydłużenia terminu przedawnienia. Na wydłużenie tego terminu nie mają wpływu jakiekolwiek przerwania biegu terminu przedawnienia, co expressis verbis wynika z przepisu (za wyjątkiem przypadku, o jakim mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia, co jednak w sprawie niniejszej nie ma miejsca). Tak więc po upływie 8 lat, mimo że od kolejnego przerwania terminu przedawniania nie upłynęły jeszcze 4 lata, organ nie może ustalić kwoty do zwrotu z tytułu nienależnie pobranych płatności takich, jak przedmiotowa w niniejszej sprawie. Wprowadzone przez prawodawcę unijnego okresy przedawnienia (czteroletni i ośmioletni) spełniają inne zadanie, a tym samym wywołują inne skutki prawne (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I GSK 10/20, publ. CBOSA).
Cele instytucji przedawnienia powinny uwzględniać zarówno interesy Unii realizowane przez stosowne działania organów, jak i interesy podmiotów gospodarczych co do ostateczności podejmowanych działań. TSUE w wyroku z 15 czerwca 2017 r. w sprawie C-436/15 wskazał, że przedawnienie przewidziane w przepisie art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie 2 rozporządzenia nr 2988/95 dla programu wieloletniego pozwala po pierwsze: zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii (zob. podobnie wyrok z 6 października 2015 r., C-59/14, EU:C:2015:660, pkt 26). Po drugie: celem tego przepisu jest zapewnienie pewności prawa dla podmiotów gospodarczych. Podmioty te powinny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą być jeszcze przedmiotem dochodzenia (wyrok TSUE z 11 czerwca 2015 r., C-52/14, EU:C:2015:381, pkt 24).
Ponadto TSUE wskazał (pkt 63 wyroku w sprawie C-436/15), że ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenie programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie 2 rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego programu wieloletniego. W efekcie TSUE orzekł, że artykuł 3 ust. 1 ww. rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że termin przedawnienia nieprawidłowości, której dopuszczono się w ramach programu wieloletniego, biegnie od dnia popełnienia owej nieprawidłowości, zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit 1. Poza tym program wieloletni uznaje się za "ostatecznie zakończony" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie 2 rozporządzenia nr 2988/95 w dniu przewidzianym na zakończenie tego programu, zgodnie z przepisami, które go normują.
Z powyższego, w ocenie WSA, jednoznacznie wynika, że normy prawa unijnego określają datę graniczną, do której przedawnienie zobowiązań nie może nastąpić oraz ustanawiają szczególną regulację instytucji przedawnienia. W przypadku programów wieloletnich, a do takich należy wsparcie finansowe wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw, które realizują je z funduszu EFRG w ramach planów dochodzenia do uznania podzielonych na etapy, do przedawnienia nie może dojść wcześniej niż z chwilą zakończenia programu.
Sąd I instancji wskazał, że termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie 2 rozporządzenia nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie. Jeśli zaś w tak zakreślonym okresie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania, zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit 3 ww. rozporządzenia, to po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo (por. wyrok WSA w Gdańsku z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 171/18, publ. Lex nr 2493573).
Jednak niezależnie od ilości zdarzeń przerywających okres przedawnienia, upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres 8 lat (tj. podwójny termin okresu przedawnienia), wynikający z art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95. Nie można więc uznać, zdaniem Sądu, że do programu wieloletniego nie stosuje się terminu 8-letniego, który ma zapobiegać sytuacjom przeciągania w nieskończoność przedawnienia danej nieprawidłowości poprzez powtarzające się przerywające je czynności. Podmioty gospodarcze muszą mieć bowiem zagwarantowaną pewność prawa.
Reasumując, WSA podniósł zatem, że skoro bieg terminu przedawnienia rozpoczął swój bieg 10 września 2013 r., to 8 letni termin przedawnienia upłynął 10 września 2021 r., a więc przed wydaniem 28 stycznia 2022 r. decyzji przez Dyrektora ARiMR, a tym bardziej przed wydaniem decyzji zaskarżonej. Wobec stwierdzenia, że ze względu na upływ terminu przedawnienia decyzja w przedmiotowej sprawie nie może być wydana, Sąd uznał za zbędne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
Wyrokiem z 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt I GSK 75/24 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Prezesa ARiMR, orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy WSA do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny (zwany także: NSA) podzielił wywody skargi kasacyjnej i za trafny należy uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zakresie w jakim skarżący kasacyjnie organ zwraca uwagę na sprzeczność uzasadnienia zaskarżonego wyroku z rzeczywistą treścią zaskarżonej decyzji w zakresie wskazania podstawy prawnej decyzji o przyznaniu pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw. A także w zakresie w jakim zarzuca sprzeczność uzasadnienia polegającą na przyjęciu z jednej strony, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia nieprawidłowością mającą charakter jednorazowy, oderwany od programu wieloletniego a z drugiej strony, na przyjęciu, że jest mamy do czynienia z programem wieloletnim. Ma to zasadnicze znaczenie z punktu widzenia przesłanek odnoszących się do przedawnienia prawa żądania zwrotu dofinansowania a w efekcie ma istotny wpływ na ocenę Sądu w zakresie prawidłowości/ bądź nieprawidłowości rozstrzygnięcia podjętego przez organ w tej sprawie.
NSA wyjaśnił, że początek biegu terminu przedawnienia determinowany jest charakterem nieprawidłowości jaka zaistniała w danej sprawie. I tak, w przypadku nieprawidłowości "standardowych" termin ten rozpoczyna się w dniu dopuszczenia się nieprawidłowości. Z kolei w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia – 4 lata – biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. Taki początek biegu terminu przedawnienia oznacza w praktyce, że nieprawidłowości ciągłe lub powtarzające się mają znacznie dłuższe okresy przedawnienia. Stąd analizując kwestię przedawnienia nieodzowne jest zawsze ustalenie z jakim rodzajem nieprawidłowości mamy do czynienia w konkretnej sprawy. Według skarżącego kasacyjnie organu, nieprawidłowości dopuszczono się w realizacji programu wieloletniego polegającego na pomocy finansowanej z EFRG dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw wprowadzonej na podstawie art. 103 a rozporządzenia Rady ( WE) nr 1234/2007. To stanowisko stanowi punkt wyjścia dla przeprowadzanej kontroli sądowadministracyjnej rozstrzygnięcia podjętego przez organ. W przypadku bowiem uznania za trafne powyższego stanowiska należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie 2 rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ten przepis powoduje zatem w praktyce, że wszelkie nieprawidłowości jakie zaistnieją w ciągu "programu wieloletniego" ulegną przedawnieniu najszybciej z momentem jego zakończenia. Trzeba bowiem przypomnieć, że zgodnie z tym rozporządzeniem a dokładniej z jego art. 3, termin przedawnienia kształtuje się według następujących zasad:
1. Okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.
W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.
Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.
Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
2. Okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji.
Przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego.
3. Państwa Członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2.
Jak wynika z powyższych przepisów prawodawca unijny co do zasady samodzielnie określił instytucję przedawnienia. Jedynym wyjątkiem jest ust. 3 przywołanego artykułu w którym Państwom Członkowskim przyznano uprawnienie do wydłużenia terminu przedawnienia. Zakres kwestii pozostawionych do regulacji prawu krajowemu jest zatem wąski. Państwa Członkowskie nie mają uprawnienia chociażby do modyfikowania kwestii zdarzenia, które rozpoczyna bieg terminu przedawnienia. Ten aspekt podlega wyłącznie regulacji prawa unijnego. W wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r. sygn. akt C-436/15 (opubl. www.eur-lex.europa.eu) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że taki projekt, którego wdrożenie zaplanowano na kilka lat i jest ono finansowane ze środków Unii, mieści się w zakresie pojęcia "programu wieloletniego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2988/95. Ustalenie momentu ,,ostatecznego zakończenia programu’’ w celu stosowania zasady przedawnienia właściwej dla "programów wieloletnich", przewidzianej w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady nr 2988/95, zależy zatem od przepisów, które normują każdy program wieloletni.
W celu ustalenia momentu ,,ostatecznego zakończenie programu’’ należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w ww. przepisie. Przedawnienie to pozwala po pierwsze zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii (por. wyrok z dnia 6 października 2015 r., Firma Ernst Kollmer Fleischimport und export, C-59/14, EU:C:2015:660, pkt 26). Po drugie celem tego przepisu jest zapewnienie pewności prawa dla podmiotów gospodarczych, które powinny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą być jeszcze przedmiotem dochodzenia (wyrok z dnia 11 czerwca 2015 r., Pfeifer & Langen, C-52/14, EU:C:2015:381, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo).
Ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenie programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego "programu wieloletniego". NSA zauważył, że ostateczne zakończenia programu nie oznacza bezwzględnie upływu terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie wdrożenia tego programu. Ma to miejsce jedynie w odniesieniu do nieprawidłowości, które ustały ponad cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, przy czym wobec braku przerwania biegu przedawnienia ze względu na jeden z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Rady nr 2988/95, nieprawidłowości te przedawnią się automatycznie wraz z zakończeniem projektu (por. wyrok TSUE z dnia 15 czerwca 2017 r. sygn. akt C-436/15). Termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia Rady nr 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i jako taka na uwzględnienie nie zasługuje.
Dla porządku należy przypomnieć, że niniejsza sprawa jest rozpoznawana w następstwie uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny opisanym wyżej wyrokiem z dn. 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt I GSK 75/24 orzeczenia Sądu pierwszej instancji z dn. 11 października 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 516/23 i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Powołany przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku NSA. Mimo uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, określone kwestie sporne uważać trzeba bowiem za ostatecznie przesądzone. Powoduje to w konsekwencji zawężenie granic ponownego rozpoznania sprawy do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1448/13 - powoływane orzeczenia sądowe dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na początku należy zauważyć, że ponownie rozpoznając sprawę administracyjną Sąd nie dysponuje całkowitą swobodą, co oznacza, że zakres jego swobody jest węższy, niż gdy rozpoznawał sprawę po raz pierwszy.
Jak podkreśla się w literaturze prawniczej, sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę przekazaną mu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185§1 p.p.s.a. - nie stosuje art. 134§1 i art. 135 p.p.s.a. Sąd I instancji z jednej strony pozostaje skrępowany granicami skargi kasacyjnej, nie mogąc wykroczyć poza oznaczony zakres kontroli. Z drugiej strony jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naruszenie chociażby jednego ze wskazanych ograniczeń stanowiłoby pogwałcenie norm o istotnym znaczeniu dla sprawy (J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 624).
Sąd I instancji jest więc bezspornie związany interpretacją prawa zaprezentowaną w orzeczeniu Sądu Naczelnego.
Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Składu należy z tego wyprowadzić wniosek, że Sąd II instancji dokonuje wiążącej Sąd I instancji wykładni prawa, jednakże nie nakazuje określonego, idącego w konkretnym kierunku orzeczenia, bo naruszałoby to zawartą w art. 185§1 p.p.s.a. normę nakazującą ponowne rozpoznanie sprawy sądowi, który wydał orzeczenie.
W ocenie ponownie orzekającego w niniejszej sprawie Sądu uwzględniającego wykładnię dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, skarga [...] sp. z o.o. z/s w [...] jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Kluczowe dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest zagadnienie kwestii przedawnienia prawa do żądania zwrotu środków z tytułu nienależnie pobranych płatności, czyli wykładnia art. 3 rozporządzenia Nr 2988/95 z dn. 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ( dalej jako: "rozporządzenie Nr 2988/95"). Stosownie do tej regulacji okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. Akapit 2 stanowi, że w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. W myśl akapitu 3 przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Zgodnie z akapitem 4 upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Dokonując wykładni powyższej regulacji należy stwierdzić, że art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 przewiduje zasadę podstawowego "standartowego" 4-letniego okresu przedawnienia liczonego od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Z kolei w akapicie 2 zdanie 2 wyznaczono co do zasady ostateczny moment okresu przedawnienia w przypadku programów wieloletnich, a mianowicie moment ostatecznego zakończenia programu.
Powyższy przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 był przedmiotem wykładni Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 15 czerwca 2017 r. C-436/15 TSUE wyjaśnił, że w celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenia programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w owym przepisie. Przedawnienie przewidziane bowiem w owym przepisie pozwala po pierwsze zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii (...) (pkt 62 wyroku). Ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenia programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego "programu wieloletniego" (pkt 63 wyroku).
Ostatecznie TSUE orzekł, że artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że termin przedawnienia nieprawidłowości, której dopuszczono się w ramach "programu wieloletniego", (...) biegnie od dnia popełnienia owej nieprawidłowości - zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 2988/95, przy czym jeśli chodzi o nieprawidłowość "ciągłą lub powtarzającą się" termin przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała - zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 2988/95. Ponadto "program wieloletni" uznaje się za "ostatecznie zakończony" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 w dniu przewidzianym na zakończenie tego programu, zgodnie z przepisami, które go normują. (...).
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego i prawnego rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym ponownie niniejszą sprawę, należy stwierdzić, że organy ARiMR w prowadzonym postępowaniu administracyjnym prawidłowo przyjęły, że wraz z zakończeniem programu operacyjnego mogą się przedawnić wyłącznie nieprawidłowości, które nie są ciągłe lub powtarzające się, nadto tylko takie które ustały ponad cztery lata przed ostatecznym terminem zakończenia programu, co do których nie podejmowano czynności w celu przerwania biegu terminu przedawnienia.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z nieprawidłowościami ciągłymi, trwają one bowiem nadal, nie zostały w żaden sposób naprawione, nie ustały, bowiem są podstawą naruszenia przepisów prawa Unii, w związku z nieprawidłowościami w realizacji i rozliczeniu robót budowlanych w zakresie niezgodnym z wnioskami o dofinansowanie. W przedmiotowej sprawie termin przedawnienia dochodzenia nienależnie lub nadmiernie wypłaconej pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (PDU) w zakresie określonych w decyzji na kwotę 100 933,91 zł przyznanych na podstawie złożonego przez skarżącą [...] wniosku z dn. 28 marca 2013 r. decyzją Dyrektora OR ARiMR z dn.2 września 2013 r. został przedłużony do daty zakończenia programu tj. do dn. 31 maja 2020 r. Powyższe wynika z faktu, że Pomoc finansowa dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw została ustanowiona na podstawie art. 103a ust. 1 rozporządzenia Rady 1234/2007.
W obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r. rozporządzeniu nr 1308/2013 nie kontynuowano przedmiotowej pomocy. Jednak zgodnie z art. 231 ust. 2 ww. rozporządzenia możliwa była kontynuacja programów wieloletnich przyjętych przed dniem 1 stycznia 2014 r. aż do wygaśnięcia tych programów. Zgodnie z art.l25e ust. 1 akapit trzeci okres przejściowy nie mógł przekraczać pięciu lat. W związku z faktem, iż ostatnie wstępnie uznane grupy producentów owoców i warzyw zakończyły realizację swoich Planów Dochodzenia do Uznania (PDU) w 2018 r., co oznacza dopuszczalność złożenia wniosku o uznanie organizacji producentów i przyznania płatności za ostatni okres realizacji PDU w roku 2019 (art. 45 ust. 1 rozporządzenia nr 543/2011). Zatem ostatni termin na złożenie wniosku upłynął w dniu 31 marca 2019 r. natomiast termin na rozliczenie przez Komisję upływał w dn. 31 maja 2020 r.
A więc mając powyższe na względzie, należy stwierdzić że w związku z zakończeniem programów wieloletnich dla grup producentów owoców i warzyw na 31 maja 2020 r. w konsekwencji powyższego zasadnie należy przyjąć, że termin przedawnienia nieprawidłowości będących "ciągłymi lub powtarzającymi się" nie mógł zakończyć się przed tą datą. Nawet zaś w sytuacji uznania, że nieprawidłowość nie miała charakteru ciągłego, to w oparciu o art. 3 akapit 3 rozporządzenia nr 2988/95, dochodziło do przerwania okresu przedawnienia wobec skarżącej poprzez podjęcie przez organy ARiMR czynności zmierzających finalnie do żądania zwrotu przyznanych płatności jako nienależnie lub nadmiernie wypłaconej pomocy finansowej, tj.:
1/ poprzez doręczenie Grupie w dniu 29 marca 2016 r. "Postanowienia o wznowieniu postępowania z urzędu" Dyrektora OR ARiMR z dnia 23 marca 2016 r., które zakończone zostało wydaniem w dniu 8 lipca 2016 r. decyzji nr [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej Dyrektora OR ARiMR z dnia 2 września 2013 r. nr [...] w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzenia działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych koszów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 grudnia 2012 r.
2/ postanowieniem z dnia 5 maja 2017 r., sygn. akt RP [...] Prokuratura Regionalna w [...] wszczęła śledztwo w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przez m.in. [...] Sp. z o.o., w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie wyższej niż 21 302 659,77 zł, poprzez przedłożenie w ARiMR przez m.in. [...] sp. z o. o. nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymywania dofinansowania z środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników ARiMR w błąd, co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych, w konsekwencji czego ARiMR poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż 21 302 659,77 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 kk, w zw. z art. 294 § 1 kk w zb. z art. 297 § 1 kk w zw. 11 § 2 kk.
3/ Do kolejnego przerwania biegu terminu przedawnienia doszło w dniu 23 października 2017 r. wskutek doręczenia ostatecznej decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia 29 września 2017 r., o uchyleniu w zaskarżonej części decyzji nr [...] z dnia 8 sierpnia 2016 r. o uchyleniu w zaskarżonej części decyzji nr [...] z dnia 8 lipca 2016 r. o uchyleniu decyzji ostatecznej nr [...] z dnia 2 września 2013 r. w zakresie dotyczącym odmowy przyznania pomocy finansowej
4/ wreszcie przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło z dniem doręczenia Zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranej pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw [...] sp. z o.o., z wniosku rozpatrzonego i zakończonego ostateczną decyzją nr [...] z dnia 2 września 2013 r. wydaną przez Dyrektora OR ARiMR na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji, tj. 28 lipca 2021 r., z uwagi na ww. nieprawidłowość, a także w dniu 14 lutego 2022 r., tj. w dniu doręczenia decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia 28 stycznia 2022 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw w wysokości 468 450,18 zł wraz z odsetkami.
W konsekwencji jako niezasadne należy uznać zarzuty skargi sformułowane w pkt. II skargi naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnym zastosowaniu art. 3 ust.1 akapit 4 rozporządzenia Rady Nr 2988/95.
Na uwzględnienie nie zasługują także pozostałe zarzuty skargi, tak naruszeń przepisów prawa materialnego, jak i sformułowanych zarzutów w odniesieniu do naruszeń przepisów postępowania.
Odnosząc się do wyartykułowanego w skardze tego zestawu zarzutów, Sąd przede wszystkim stwierdza, że w jego ocenie stan faktyczny sprawy, wbrew twierdzeniom skarżącej [...], został przez organy ustalony prawidłowo i poprawnie.
Z postawionych w niej zarzutów wynika, że istota sporu w rozpatrywanej sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska organów ARiMR które, kontrolując zgodność z prawem decyzji z dn. 2.09.2013 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów [...] sp. z o.o., w tym na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji, w tym na realizację inwestycji pn. Budowa stacji transformatorowej na potrzeby zasilania obiektu firmy [...] – po wznowieniu postępowania administracyjnego, dokonał ustaleń wskazujących na zawyżenie kosztów zrealizowanych prac budowlanych dotyczących ww. stacji transformatorowej. W rezultacie postępowania wznowieniowego, organy ARiMR wydały decyzje na podstawie których obniżyły przyznaną [...] sp. z o.o. pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji oraz odmówiły przyznania pomocy finansowej w kwocie uznanej za niezasadną, a finalnie w oparciu o powyższe decyzje organy ARiMR wydały decyzje ustalającą kwotę nienależnie pobranych przez [...] sp. z o.o. środków finansowych na kwotę 100 933,91 zł.
Oceniając zawarte w skardze zarzuty naruszenia przez zaskarżone decyzje organów ARiMR przepisów postępowania w sposób określony w skardze, Sąd stwierdza że uznaje za niezasadne zarzuty naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie i oparcie decyzji na niepełnym i wybiórczym materiale dowodowym, w szczególności poprzez zaniechanie czynności zmierzających do ustalenia okoliczności istotnych z punktu widzenia prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, tj. powołania biegłego kosztorysanta wyłącznie do zweryfikowania kosztorysu powykonawczego inwestycji zamiast do wyceny wartości wykonanych prac i zrealizowanej inwestycji wg. stanu i wartości z 2012 r., przyjęcie że opinia Z. T. jest wiarygodna, kompletna i rzetelna, a pominięcie dowodu z opinii biegłego J. P. działającego na zlecenie organu z 2013 r. oraz nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącej o dopuszczenie i przeprowadzenie w tym przedmiocie dowodu z opinii innego biegłego.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela oceny i stanowisko organów ARiMR wyrażone w wydanych decyzjach, że dokument w postaci kosztorysu powykonawczego weryfikacyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sporządzony przez biegłego kosztorysanta mgr inż. Z. T. wraz z pozyskanymi dokumentami (fakturami) stanowią wiarygodny dowód określający rzeczywisty koszt realizacji inwestycji polegającej na budowie stacji transformatorowej" w miejscowości [...] gm. [...], na dzień 28 grudnia 2012 r. Sąd w tym zakresie podkreśla, że wbrew twierdzeniom skarżącej ww. dokument spełnia wymogi formalne opinii biegłego w rozumieniu art. 84 kpa, a mając na względzie jej merytoryczną treść zasadnie organy zakwalifikowały ww. dokument jako wiarygodny, logiczny, kompletny, spójny oraz przekonujący i może stanowić podstawę do ustalenia wysokości kosztów kwalifikowanych oraz wyliczenia należnej kwoty pomocy finansowej.
W tym kontekście należy podkreślić, że ARiMR, jako agencja płatnicza weryfikuje wnioski o przyznanie pomocy oraz załączniki wymagane przepisami rozporządzenia wykonawczego, w oparciu o jednakowe i obiektywne zasady oraz kryteria oceny. Organ ARiMR przekonująco wyjaśnił, że w odniesieniu do załączników, którymi - w przypadku inwestycji budowlanych, są składane przez podmioty kosztorysy powykonawcze, ich oceny dokonuje się przy wykorzystaniu informacji dotyczących kosztów i cen, między innymi w oparciu o katalogi norm i normatywów (np. KNR, KNNR, KNZ, KNRW, NNRNKB) oraz w oparciu o bazy cen katalogowych (np. BISTYP-CONSULTING, SEKOCENBUD, INTERCENBUD, ORGBUD itp.), przyjmując średnią cenę jednostkową robót budowlanych. Stosowanie wskazanych źródeł informacji w zakresie oceny przedkładanych wraz z wnioskiem o przyznanie pomocy kosztorysów powykonawczych na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, ma na celu potwierdzenie spełniania warunków przyznania pomocy. Zasadnie Prezes ARiMR wskazał przy tym, że środki wypłacane w ramach pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw są środkami budżetowymi (z budżetu unijnego jak i krajowego) i jako takie podlegają szczególnej ochronie i muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami gospodarności, efektywności i skuteczności, oraz w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów (art. 30 rozporządzenia nr 966/2012 oraz art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych). W związku z tym ARiMR, jako agencja płatnicza, jest zobowiązana do przestrzegania wskazanych zasad i ich stosowania w ramach rozpatrywanych przez siebie spraw. Powyższe wymogi w rozpoznawanej sprawie zostały zachowane.
Sąd podziela stanowisko organów ARiMR, że sporządzony przez biegłego kosztorysanta mgr inż. Z. T. ww. kosztorys weryfikacyjny powykonawczy z dnia 14 listopada 2022 r. "Budowy stacji transformatorowej", został sporządzony zgodnie z obowiązującymi standardami kosztorysowania, został oparty na cenach rynkowych dla analogicznych przedziałów czasowych realizacji inwestycji, wykorzystując bazy i katalogi cenowe Sekocenbud, a co najważniejsze faktyczne koszty potwierdzone dowodami zakupowymi. Tym samym Sąd uznaje, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym w szczególności art. 11 w zw. z art. 107 § 1, art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 oraz art. 8 k.p.a. nie są zasadne.
Reasumując, żaden z zarzutów podnoszonych w skardze nie przemawia za koniecznością wyeliminowania kontrolowanej decyzji z obrotu prawnego. Przyczyn takich Sąd nie znajduje także z urzędu.
Z wyłożonych względów skargę należało uznać za niezasadną i oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.