VIII SA/Wa 5/25

VIII SA/Wa 5/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Justyna Mazur
Sławomir Fularski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 73 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151 i art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2025 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 21 października 2024 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia i zapisania kopii zebranych dowodów i materiałów na płycie DVD oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez E. M. (dalej: "Strona", "Skarżąca") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 21.10. 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z 26.08.2024 r. w sprawie odmowy sporządzenia i zapisania kopii zebranych dowodów i materiałów na płycie DVD dotyczących postepowania w sprawie ustalenia opłaty E. M. na pobyt babki B. M. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R..
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 26 kwietnia 2023 roku skarżąca złożyła wniosek o doręczenie kopii kompletnej dokumentacji postępowania administracyjnego, zgromadzonej w sprawie do dnia 14 kwietnia 2023 roku.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z 27 kwietnia 2023 r. odmówił żądaniu wykonania i przesłania kopii zebranych dowodów i materiałów dotyczących w/w postępowania wskazując, iż stanowiłoby to nadmierne utrudnienie ze względu na obszerny materiał dowodowy zebrany w sprawie, który wymagałby znacznego zaangażowania ze strony pracowników organu. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2023 r. znak: [...] SKO w R. utrzymało w mocy w/w postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2024 r. (sygn. akt VIII SA/Wa 72/24) uchylił postanowienie SKO i poprzedzające go postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że odmowa uwzględnienia wniosku o sporządzenie kopii z akt sprawy mogłaby nastąpić jedynie, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Tylko więc w sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony pracowników organu dopuszczalne byłoby wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów. Oczywiście odmowa wydania kopii z akt sprawy może być usprawiedliwiona w sytuacji, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. Podniósł, iż Sąd jest związany stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zajętym uchwale I OPS 1/18 w składzie siedmiu sędziów, iż w ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 k.p.a. mieści się sporządzanie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Podniósł też, iż organ odwołuje się do pojęć niedookreślonych obszerności i nadmiernego utrudnienia, podczas gdy powinien wykazać jaką liczbę dokumentów ma sporządzić, jakie środki techniczne i osobowe i na jaki czas musiałby zaangażować, a także jaki wpływ na prace danej komórki organu miałoby wykonanie kopii żądanych dokumentów.
Ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z 26 sierpnia 2024 r. Prezydent Miasta R. ponownie odmówił wykonania i przesłania kopii zebranych dowodów i materiałów dotyczących w/w postępowania. W uzasadnieniu wskazał m.in., że zwrócił się do Skarżącej czy podtrzymuje swa prośbę wobec faktu, iż uwagi na fakt wykonania przez A. M. działająca w jej imieniu fotokopii akt. Skarżąca wskazała, że A. M. nie wykonała fotokopii całości akt sprawy znak: [...] prowadzonej od 2021 r., a jedynie teczkę dotyczącą jej osoby. Organ podkreślił, że Skarżąca we wniosku z 24 kwietnia 2024 r. wniosła o kopie dokumentów w postępowaniu administracyjnym którego jest stroną i w dniu 4 kwietnia 2024 r. A. M. już wykonała fotokopie tego materiału dowodowego, natomiast pismem z dnia 12 sierpnia 2024 r. rozszerzyła swój wniosek o fotokopie całości akt sprawy znak: [...] od 2021 r. Organ wyjaśnił, że pierwszy dokument w aktach Skarżącej został wytworzony w dniu 9 lutego 2023 r. i dotyczy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt B. M. w dps. Natomiast od 2021 r. pod znakiem [...] było prowadzone postępowanie w sprawie skierowania i umieszczenia B. M. w dps i stroną tego postępowania nie była Skarżąca. Stosownie do treści art. 73 § 1 kpa podmiotem, któremu służy prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów jest wyłącznie strona postępowania administracyjnego. Organ podniósł też, że żądanie dotyczące sporządzenia kopii zebranych dowodów i materiałów na płycie DVD dotyczących postępowania w sprawie ustalenia opłaty Skarżącej za pobyt babki B. M. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R. stanowiłoby dla organu nadmierne utrudnienie z uwagi na obszerny materiał dowodowy zebrany w sprawie. Do skopiowania byłoby 102 strony dokumentów zebranych w sprawie, a urzędnik w którego zakresie obowiązków znajduje się sprawa Skarżącej aktualnie prowadzi 42 skomplikowane postępowania administracyjne, które codziennie wymagają podejmowania szeregu czasochłonnych czynności uniemożliwiających wykonanie skanowania tak obszernych akt sprawy, a następnie zgrania ich na nośnik DVD. Szacunkowy czas realizacji tego żądania na skanerze, który pozostaje w dyspozycji pracowników Działu Usług Opiekuńczych i Pomocy Stacjonarnej MOPS w R., wyniósłby ok. 6 godzin. W tym czasie pracownik zablokowałby także możliwość skorzystania z tego sprzętu pozostałym 23 pracownikom i nie mógłby wykonywać innych pilnych zadań na swoim stanowisku pracy. MOPS w R. w swojej strukturze organizacyjnej nie ma stanowiska do zadań którego należałoby wyłącznie tworzenie kopii akt postępowań administracyjnych ani specjalistycznego sprzętu umożliwiającego szybkie tworzenie skanów czy kopii. Jednocześnie organ podkreślił, że odległość między miejscem zamieszkania Skarżącej a siedzibą tut. Ośrodka wynosi 4 km, a czas przejazdu 8 minut. Reasumując organ wskazał, że mając na uwadze możliwości kadrowe i techniczne organu, inne zadania pracownika konieczne do wykonania w ramach interwencji kryzysowej, bądź w ściśle określonych terminach wykonanie przedmiotowych kopii stanowiłoby dla organu nadmierne obciążenie i dlatego postanowiono o odmowie sporządzenia i zapisania kopii zebranych dowodów i materiałów na płycie DVD dotyczących w/w postępowania.
W zażaleniu Skarżąca podniosła, że organ nie był uprawniony do odmowy sporządzenia dokumentacji i postanowienie pozostaje w oczywistej sprzeczności z wyrokiem WSA z 8 maja 2024 r., a sporządzenie kopii 102 stron nie jest czynnością czasochłonną. Wskazała też, że nie rozszerzyła wniosku.
Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji w/w postanowieniem z 21.10.2024 r. SKO przytoczyło treść art. 73 § 1 i 74 § 2 kpa oraz uchwały NSA z 8.10.2018 r. w sprawie sygn. akt OPS 1/18. Wskazało, że odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Tylko więc w sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony pracowników organu, dopuszczalne byłoby wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów. Odmowa wydania kserokopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona w sytuacji, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. Takie rozumienie art. 73 § 1 k.p.a. nie oznacza zatem bezwzględnego związania organu żądaniem strony o wydanie kserokopii dokumentów z akt sprawy, lecz wprowadza ograniczenia mające wykluczyć nieuzasadnioną odmowę załatwienia wniosku w tym przedmiocie.
Kolegium podniosło, że organ I instancji zgodnie z zaleceniami Sądu wskazał na konieczna pracę do wykonania przez pracownika organu w celu realizacji wniosku i związane z tym utrudnienia. Przeanalizował iż organ podał konkretna liczbę stron (102 strony) i czas niezbędny do skanowania (6 godzin) oraz zakłócenie pracy innych pracowników MOPS, korzystających z urządzenia, które na czas skanowania dokumentów na potrzeby wniosku byłby dla nich niedostępny. Wskazał, że MOPS w R. w swojej strukturze organizacyjnej nie ma stanowiska do zadań którego należałoby wyłącznie tworzenie kopii akt postępowań administracyjnych, ani specjalistycznego sprzętu pozwalającego na szybkie tworzenie skanów czy kopii. W ocenie SKO przedstawiona argumentacja odmowy uwzględnienia wniosku jest przekonująca i wystarczająca. Wyjaśnia w sposób konkretny ograniczenia osobowe i sprzętowe uniemożliwiające bez nadmiernego utrudnienia wykonanie i zapisanie kopii obszernych akt sprawy na płycie DVD.
Odnośnie rozszerzenia wniosku Kolegium stwierdziło, że z pisma z 12.08.2024 r., który organ zakwalifikował jako rozszerzenie wniosku wynika, że Skarżąca domaga się doręczenia kompletnej dokumentacji postępowania administracyjnego, zgromadzonej do dnia 14.04.2023 r., wyjaśniając jednocześnie, że w dniu 4.04.2024 r. nie wykonano fotokopii całości akt [...]prowadzonej od 2021 r., a jedynie teczkę akt dotyczącą jej osoby. Z powyższego zdaniem SKO jednoznacznie wynika, że Skarżąca poza dokumentami dotyczącymi ustalenia dla niej opłaty oczekuje wyłącznie kopii akt dotyczących skierowania i umieszczenia B. M. w dps. Tak jak Skarżąca podała, postępowanie w tej sprawie toczyło się od 2021 r. Skarżąca, w ocenie SKO, nie legitymuje się interesem prawnym, takim interesem legitymuje się wyłącznie osoba umieszczana w tego typu placówce, ponieważ rozstrzygniecie dotyczy jej praw i obowiązków. Skarżąca nie wykazała, że przysługuje jej interes prawny w domaganiu się udostępnienia żądanych dokumentów, ponieważ nie udokumentowała, że jest stroną postępowania dotyczącego umieszczenia B. M. w dps, jak również nie przedłożyła pełnomocnictwa do reprezentowania w/w w tym postępowaniu. W tej sytuacji akta sprawy od 2021 r. dotyczące w istocie babki Skarżącej nie mogą być jej udostępnione.
Skargę na postanowienie organu odwoławczego wniosła E. M..
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 73 § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę sporządzenia i przesłania kopii zebranych dowodów i materiałów, albowiem sporządzenie w/w kopii nie stanowiło trudności dla organu, ale przede wszystkim Skarżąca miała interes prawny w uzyskaniu żądanych materiałów.
Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące wykładni art. 73 § 1 k.p.a. i podniosła w szczególności, że wydaje się oczywiste, iż wykonanie kopii 134 dokumentów nie mogło stanowić dla organu jakiejkolwiek trudności. Kapitalne znaczenie, zdaniem Strony ma okoliczność że z udziałem Skarżącej toczy się przed MOPS postępowanie w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez Prezydenta Miasta R. z tytułu odpłatności za pobyt w dps. Tym samym oczywistym jest że ma ona interes prawny w zapoznaniu się z aktami sprawy.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Podstawą materialnoprawną wniosku o wydanie odpisów dokumentów z akt postępowania administracyjnego był przepis art. 73 § 1 k.p.a.
Wyrokiem z dnia 8.05.2024 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 72/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie SKO i poprzedzające go postanowienie organu I instancji odmawiające uwzględnienia wniosku Skarżącej w przedmiocie sporządzenia i zapisania kopii zebranych dowodów i materiałów na płycie DVD dotyczących postepowania w sprawie ustalenia opłaty E. M. za pobyt babki B. M. w Domu Pomocy Społecznej [...] w R.. W uzasadnieniu wskazał, iż odmowa uwzględnienia wniosku jest wyjątkiem od reguły sporządzenia kopii akt sprawy i skorzystanie z niej powinno być w sposób precyzyjny i jasny uargumentowane. Organ winien wskazać zatem jaką liczbę kopii dokumentów winien sporządzić, jakie środki techniczne i osobowe i na jaki czas musiałby zaangażować. Jaki wpływ na pracę danej komórki organu wykonanie kopii dokumentów by miało.
Jak stanowi przepis art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W ocenie Sądu organy ponownie rozpoznając sprawę uwzględniły w całości wytyczne tut. Sądu wyrażone w przywołanym wyżej wyroku w sprawie VIII SA/Wa 72/24. Prawidłowe jest stanowisko SKO, iż organ I instancji ponownie rozpoznając przedmiotowy wniosek Skarżącej podał konkretną liczbę stron (102 strony) i czas niezbędny do skanowania (6 godzin) oraz zakłócenie pracy innych pracowników MOPS, korzystających z urządzenia, które na czas skanowania dokumentów na potrzeby wniosku Skarżącej byłby dla nich niedostępny. Istotnym jest też, że MOPS w R. w swojej strukturze organizacyjnej nie ma stanowiska do zadań którego należałoby wyłącznie tworzenie kopii akt postępowań administracyjnych, ani specjalistycznego sprzętu pozwalającego na szybkie tworzenie skanów czy kopii. Zasadnie zatem SKO uznało, iż przedstawiona argumentacja odmowy uwzględnienia wniosku jest w pełni przekonująca i wystarczająca. Wyjaśnia w sposób szczegółowy ograniczenia osobowe i sprzętowe uniemożliwiające bez nadmiernego utrudnienia wykonanie i zapisanie kopii obszernych akt sprawy na płycie DVD. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że odległość między miejscem zamieszkania Skarżącej a siedzibą tut. Ośrodka wynosi 4 km, a czas przejazdu 8 minut. Prawidłowa jest konstatacja, że nie zachodzą żadne przeszkody w przybyciu Strony do siedziby organu, w celu zapoznania się z aktami postępowania. Jeszcze raz podkreślić należy, iż z uwagi możliwości kadrowe i techniczne organu, inne zadania pracownika konieczne do wykonania w ramach interwencji kryzysowej, bądź w ściśle określonych terminach wykonanie przedmiotowych kopii stanowiłoby dla organu nadmierne obciążenie i dlatego odmowa sporządzenia i zapisania kopii zebranych dowodów i materiałów na płycie DVD w okolicznościach przedmiotowej sprawy jest uzasadniona. Nie można też tracić z pola widzenia, że w okolicznościach sprawy niniejszej, Strona nie została pozbawiona dostępu do akt.
Odnosząc się do kwestii rozszerzenia wniosku prawidłowe jest stanowisko SKO, że w piśmie z 12.08.2024 r., który organ zakwalifikował jako rozszerzenie wniosku Skarżąca domaga się doręczenia kompletnej dokumentacji postępowania administracyjnego, zgromadzonej do dnia 14.04.2023 r., wyjaśniając jednocześnie, że w dniu 4.04.2024 r. nie wykonano fotokopii całości akt [...] prowadzonej od 2021 r., a jedynie teczkę akt dotyczącą jej osoby. Zatem Skarżąca poza dokumentami z akt dotyczącymi ustalenia dla niej opłaty oczekuje kopii akt dotyczących skierowania i umieszczenia jej babki w dps, bowiem to postępowanie w sprawie skierowania i umieszczenia B. M. toczyło się od 2021 r. Skarżąca nie była stroną tego postępowania, zatem legitymuje się wyłącznie interesem faktycznym, natomiast nie legitymuje się interesem prawnym, takim interesem legitymuje się wyłącznie osoba umieszczana w tego typu placówce, ponieważ rozstrzygniecie dotyczy wyłącznie jej praw i obowiązków. Skarżąca nie wykazała, że przysługuje jej interes prawny w domaganiu się udostępnienia żądanych dokumentów z akt postępowania prowadzonego od 2021 r., nie udokumentowała, że jest stroną postępowania dotyczącego skierowania i umieszczenia B. M. w dps, jak również nie przedłożyła pełnomocnictwa do reprezentowania w/w w tym postępowaniu. W tej sytuacji zasadnie uznał organ, iż akta sprawy od 2021 r. dotyczące babki Skarżącej nie mogą być jej udostępnione.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę - art. 151 p.p.s.a.
-----------------------
5