VIII SA/Wa 498/19

VIII SA/Wa 498/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-05-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-07-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Leszek Kobylski
Renata Nawrot /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GZ 43/21 - Postanowienie NSA z 2021-03-17
I GSK 104/22 - Postanowienie NSA z 2025-07-25
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2137
art. 29
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
art. 20, art. 28
Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 2
Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] s.c. w B. reprezentowanej przez wspólnika [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2008 rok oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] s.c.
w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. Nr [...] z [...] maja 2019 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:
W dniu [...] maja 2008 r. [...] s.c. (zwana dalej: wnioskodawca, strona) złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
w B. (zwany dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwana także: płatność ONW) na 2008 r.
Decyzją Nr [...] z [...] maja 2009 r. Kierownik BP przyznał wnioskodawcy płatność ONW na 2008 r. w wysokości [...] zł. Płatności przyznane ww. decyzją zostały w dniu [...] czerwca 2009 r. przekazane na rachunek bankowy strony podany we wniosku. Na skutek odwołania od tej decyzji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją Nr [...] z [...] września 2009 r. orzekł o uchyleniu w całości zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik BP decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2009 r. umorzył postepowanie administracyjne w całości, a Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z [...] maja 2010 r. orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Wyrokiem z 15 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 714/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji i poprzedzającą ją decyzję Kierownika BP.
Po wyroku, Kierownik BP decyzją Nr [...] z [...] sierpnia 2014 r. odmówił przyznania [...] s.c. płatności ONW za rok 2008, a Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] z [...] października 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I Instancji.
W dniu [...] lipca 2015 r. Kierownik BP decyzją nr [...] odmówił przyznania [...] s.c. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2008, a rozpoznający odwołanie Dyrektor ARiMR w W. decyzją Nr [...] z [...] października 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Strona na powyższą decyzję wniosła skargę do Sądu. Wyrokiem z 18 października 2016 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 2/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę (na decyzję Nr [...] z [...] października 2015 r.), a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną w sprawie I GSK 1729/18 (wiadome Sądowi z urzędu).
Kierownik BP zawiadomieniem Nr [...] z [...] listopada 2018 r. wszczął z urzędu wobec wnioskodawcy postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji Nr [...] z [...] maja 2009 r.
Decyzją Nr [...] z [...] marca 2019 r. Kierownik BP, działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm., zwana dalej: k.p.a.), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137, ze zm., zwana dalej: ustawą o Agencji), art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze z., zwana dalej: ustawą ONW), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 368, .str. 74
z 23.12.2006 z późn. zm.), art. 73 ust. 1 i 3 w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003
i (WE) Nr 479/2008, ustalił dla [...] s.c. kwotę nienależnie pobranych płatności
z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości [...] zł.
Odwołanie na powołaną decyzję złożył P. M. – wspólnik [...], wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] maja 2019 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy
o Agencji, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia po przedstawieniu stanu sprawy, organ odwoławczy podał, że wypłacone nienależnie wnioskodawcy, środki publiczne pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie tj.
z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji.
Z akt sprawy wynika, iż płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przyznane [...] s.c. decyzją Kierownika BP Nr [...] z [...] maja 2009 r. w wysokości
[...] zł zostały w dniu [...] czerwca 2009 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przyznania spółce przedmiotowych płatności. Kierownik BP wydał w dniu [...] lipca 2015 r. decyzję Nr [...], w której odmówił przyznania [...] s.c. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2008.
Powyższe oznacza, iż kwota płatności przekazana na rachunek podmiotu w dniu [...] czerwca 2009 r. z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2008, na mocy pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr [...]
z dnia [...] maja 2009 r. stanowi płatności pobrane nienależnie i wynosi [...] zł.
Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor ARiMR stwierdził, iż zgodnie z art. 28a ustawy ONW, w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209
z 11.08.2005, str. 1, ze zm.) organ właściwy w sprawie przyznania płatności, odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych
i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 885/2006), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji i (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 883/2006), wedle którego stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane, tj. kurs według którego nastąpiła wypłata danych płatności. Zgodnie z art. 5a rozporządzenia 885/2006, warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a oraz w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR, nie licząc odsetek. Zgodnie z tabelą korelacji, dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, odpowiada aktualnie art. 54 i art. 56 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.
W niniejszej sprawie w odniesieniu do kampanii 2009 kurs euro ustalony zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 883/2006, tj. na dzień 26 października 2010 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2009/C wynosi 4,4945 zł. Równowartość 100 euro przeliczona na złote na podstawie ww. kursu wynosi 449,45 zł.
Kwota nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2008 w wysokości [...] zł, przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczone na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, iż Kierownik BP dokonał błędnej analizy ustalenia kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, wskazując wartość kursu [...] zł, co wymagało skorygowania.
Odnosząc się do argumentów odwołania podał, iż nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik sprawy i w związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnił, że z akt administracyjnych bezsprzecznie wynika, iż sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków finansowych występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.
Wywiódł dalej, iż z treści art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji wynika wprost, iż jego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit.a ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych.
Podał, iż bezsporne w sprawie jest, że na rachunek [...] s.c. zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2008 rok w kwocie [...] zł, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. W oparciu
o powyższe Kierownik BP prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia [...] s.c. środków finansowych, a następnie w dniu [...] marca 2019 r., wydał
w tym przedmiocie decyzję Nr [...], właściwie wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.
Wyjaśnił, że P. M. wspólnik [...] s.c. niezasadnie wskazał na naruszenie " art. 29 kodeksu postępowania administracyjnego" stosownie do uchwały
7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.05.2012 r. sygn. akt II GPS 2/12, spółki cywilne w postępowaniach dotyczących przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności ONW i płatności rolnośrodowiskowych, zostały uznane za producenta rolnego, tj. podmiot – stronę postępowania administracyjnego, a tym samym mogą one składać wnioski o przyznanie płatności
i w takim postępowaniu wyłącznie spółka cywilna jest stroną postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku zwrotu ww. należności zgodnie z zapisem art. 68 i art. 93 o.p. w związku z art. 29 ust. 7 ustawy z o Agencji wskazał, iż na dzień wydania zaskarżonej decyzji w sprawie ustalenia nienależnie pobranej kwoty istniały podstawy faktyczne do orzekania w tym zakresie. Kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu w niniejszej sprawie reguluje bowiem przepis art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej m- zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r. str.18- 58, z późn. zm; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str.243,z póżn. zm). Jest on przepisem szczególnym w stosunku do przepisów krajowych. Zatem, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy przepis art. 68 o.p. nie może być stosowany w niniejszej sprawie ze względu na szczególną regulację unijną. W związku z tym nie można zasadnie zarzucać jego naruszenia.
Na podstawie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
W rozpoznawanej sprawie jak podał organ odwoławczy przepis ten nie znajduje zastosowania, gdyż realizacja płatności nie wynikała z pomyłki organu.
Końcowo Dyrektor ARiMR stwierdził powołując się na art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji nr 796/2004, że wypłata płatności ONW za rok 2008, uznanych następnie za nienależnie pobrane miała miejsce w dniu [...] czerwca 2009 r., natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych, przyznanych [...] s.c. na mocy decyzji Kierownika BP Nr [...] z [...] maja 2009 r. zostało doręczone spółce
w dniu [...] listopada 2018 r. Zatem w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż [...] s.c. została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.
Jednocześnie organ nie dopatrzył się dobrej wiary strony, uznając, iż materiał zgromadzony w sprawie dotyczący przyznania płatności jak i zwrotu nienależnie pobranych płatności, wskazuje na działania w pełni świadome i nakierowane na obejście przepisów prawa w celu uzyskania korzyści finansowych.
W rezultacie jak wskazał Dyrektor ARiMR, kwota płatności z tytułu realizacji płatności ONW za rok 2008 w wysokości [...] jest płatnością nienależną.
Skargę do sądu administracyjnego na powołaną wyżej decyzję złożyła skarżąca wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art 29 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2. art. 68 i art.93 o.p. w związku art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa
3. art. 73 1 i 3, ust.5 akapit 2, i ust. 4 Rozporządzenia NR 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności .... - w przypadku gdyby zapisy art. 73 tegoż rozporządzenia podlegały stosowaniu w sprawie niniejszej
4. art. 7. 8, 10, 75, 77, 78, 79 § 1 i 2 i 80 k.p.a. w związku z art. 73 ust. 4 Rozporządzenia NR 796/2004
5. art. 97 § 1 k.p.a.
6. art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFRnrROW
7. art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z SEFGEFOiGR
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego
z dokumentów tj. z akt sprawy przyznania płatności na 2008 r.
W uzasadnieniu skargi rozwinęła postawione zarzuty, akcentując, iż działania beneficjenta były w dobrej wierze w rozumieniu art. 73 ust. 4 rozporządzenia 796/2004. Ponadto w ocenie skarżącej organy dopuściły się błędnej analizy przedawnienia wydania decyzji windykacyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji ustalającą skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW. Sporną w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności ustalenia producentowi rolnemu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW.
Kontrolując zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję według wyżej wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie zawiera żadnych argumentów mających wpływ lub mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty zawarte w skardze w większości zostały podniesione w odwołaniu, co do których organ odwoławczy odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji organu stanowił art. 29 ustawy o Agencji. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących
z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej. Według art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji, właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji,
o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.
W tym przypadku jest to Kierownik BP.
Wyjaśnić należy, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących
z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.
Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W przedmiotowym postępowaniu organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wbrew zarzutowi skarżącej, orzekające w sprawie organy dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i właściwej oceny prawnej.
Wyjaśnić należy, że nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących
z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.
Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy.
Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że skoro została wydana ostateczna decyzja o odmowie przyznania [...] s.c. płatności ONW za rok 2008, to powyższe stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez nią płatności za rok 2008.
Przypomnieć tu należy, że w dniu [...] lipca 2015 r. Kierownik BP decyzją nr [...] odmówił przyznania [...] s.c. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2008, a rozpoznający odwołanie Dyrektor ARiMR w W. decyzją Nr [...] z [...] października 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie wyrokiem z 18 października 2016 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 2/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę (na decyzję Nr [...] z [...] października 2015 r.), a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną w sprawie I GSK 1729/18 (wiadome Sądowi z urzędu).
Powyższe skutkuje więc koniecznością zastosowania art. 29 ustawy o ARIMR
i zobowiązaniem do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności. Bezspornym
w niniejszej sprawie jest bowiem, że na rachunek skarżącej zostały wypłacone środki publiczne za rok 2008 w kwocie [...] zł z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Argumenty skarżącej w zakresie ustalenia prawa do płatności za 2008 r. nie dotyczą postępowania, którego przedmiotem jest ustalenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Ustalenie przez organy na podstawie decyzji ostatecznej orzekającej o odmowie przyznania skarżącej płatności ONW za 2008 r. jest zaś wystarczające do przyjęcia, że nie spełniła ona warunków realizacji zobowiązania za 2008 r. Tym samym, zasadnym było wszczęcie przez Kierownika BP postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącą środków finansowych, a następnie wydanie w tym przedmiocie decyzji, wskazującej i określającej jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane.
Słusznie przyjął organ odwoławczy, że wypłacona kwota przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro (dokonując częściowej korekty), przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
W przekonaniu Sądu, Dyrektor ARiMR prawidłowo za niezasadne uznał zarzuty skarżącej zawarte w odwołaniu dotyczące naruszenia przepisów postępowania.
W postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy, organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków
o przyznanie płatności. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych
i prawnych, co należy podkreślić.
Kolejną sporną w niniejszej sprawie jest kwestia przedawnienia ustalania kwoty płatności ONW otrzymanej przez skarżącą a podlegającej ewentualnemu zwrotowi.
W szczególności kluczowe jest, czy w organ odwoławczy prawidłowo zastosował odnośnie przedawnienia przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze wskazywała, że w tym zakresie winny znaleźć zastosowanie przepisy o.p.
W tym przedmiocie Sąd nie podziela poglądu skarżącej, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 68 i art. 93 o.p. w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR.
Zgodnie z ww. przepisem do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III o.p., z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 o.p., wynosi 60 dni.
Nie można uznać za słuszne stanowiska, że do płatności z tytułu ONW, których warunki przyznania i zwrotu (w tym okresu przez jaki ten zwrot może być dochodzony) zostały uregulowane w przepisach unijnych, należy jeszcze stosować odmienne regulacje prawa krajowego dotyczące m.in. terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, którego przekroczenie powoduje wygaśnięcie takiego zobowiązania lub terminów przedawnienia do wydania decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych, po którego upływie nie może już powstać zobowiązanie podatkowe.
W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności w niniejszej sprawie reguluje art. 73 ust. 4
i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. W związku
z tym, nie można przyjmować, że krajowe przepisy regulujące kwestię przedawnienia, np. art. 68 o.p., czynią to odmiennie niż powyższe przepisy unijne. Przepisy rozporządzeń unijnych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Zwrócić uwagę należy, że również art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR odsyła do "odpowiedniego" stosowania przepisów działu III o.p., gdzie znajduje się art. 68. Dlatego też ww. przepis nie może być stosowany w niniejszej sprawie ze względu na szczególną regulację wynikającą z ww. przepisów unijnego rozporządzenia.
Wprawdzie, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, stosownie do art. 86 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 straciło moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal
w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Ponadto zgodnie z art. 43 rozporządzenia Komisji (WE) nr 640/2014, rozporządzenie nr 1122/2009 straciło moc z dniem 1 stycznia 2015 r. Rozporządzenie to stosuje się jednak nadal w stosunku do wniosków o płatność i wniosków o wsparcie złożonych
w odniesieniu do roku 2014 i lat wcześniejszych.
W przekonaniu Sądu, organ odwoławczy zasadnie przyjął, że w niniejszej sprawie podstawę do ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności za 2008 r stanowi art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Za nietrafny uznać zaś należy zarzut skarżącej – podnoszony w odwołaniu, że zastosowanie w tym zakresie winny znaleźć przepisy art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95.
W myśl zaś art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004
w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną
o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Zgodnie z art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczył elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Natomiast stosownie do art. 73 ust. 5 powoływanego rozporządzenia obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres miedzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany
w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.
Jest poza sporem w sprawie niniejszej, że skarżącej zostały przekazane środki
z tytułu płatności ONW w dniu [...] czerwca 2009 r., co nie zostało zakwestionowane przez skarżącą. Zawiadomienie zaś o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności Nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r.,
zostało doręczone w dniu [...] listopada 2018 r., a zatem nie upłynął dziesięcioletni okres przedawnienia o którym mowa art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia.
Sąd w składzie orzekającym podziela ustalenia organu odwoławczego dotyczące braku zaistnienia przesłanki dobrej wiary o której mowa w ww. przepisie, a która to ogranicza okres przedawnienia do lat czterech. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających jej działanie w dobrej wierze. Prawidłowo też Dyrektor ARiMR ocenił, że w sprawie nie zachodzą przypadki wyłączające obowiązek zwrotu płatności z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Realizacja płatności nie wynikała z pomyłki organu. W dacie przyznawania
i wypłaty płatności skarżącej organ ARiMR kierował się bowiem danymi zawartymi we wniosku na 2008 r. Z kolei składający wniosek odpowiada za prawdziwość danych we wniosku o przyznanie każdej płatności.
Z kolei podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 97 § 1 (dopisek Sądu - pkt 4) k.p.a., jest całkowicie w niniejszej sprawie nieuprawniony. Nie został on nawet uzasadniony przez skarżącą. Za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem EFRnrROW i w tym zakresie prawidłowe jest stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, podobnie jak dotyczy to naruszenia art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków SEFGEFOiGR.
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał za zbędne przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów: akt sprawy dotyczącej przyznania płatności ONW za 2008 r., uznając, iż dowód powyższy jest nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście przepisów prawa obowiązujących w przedmiotowej materii skutkuje w ocenie Sądu uznaniem, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organom podstawę do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Jednocześnie Sąd stwierdza, iż nie dopatrzył się w sprawie takiego naruszenia przez organy przepisów postępowania, które prowadziłoby do uchylenia zaskarżonych decyzji, czy też stwierdzenia ich nieważności.
Wskazać należy, że sprawę rozpoznano i wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.
o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) Zgodnie z nim, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Na podstawie powołanego przepisu Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wyznaczając termin posiedzenia na dzień 18 maja 2021 r.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.