VIII SA/WA 494/25

VIII SA/Wa 494/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Sławomir Fularski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 1164
art. 7 ust. 1-2, art. 19 ust. 1-2
Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia 30 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 30 kwietnia 2025 r. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: organ odwoławczy, Dyrektor ARiMR), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 j.t., dalej: k.p.a.), ponownie rozpoznając sprawę, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: organ I instancji, Kierownik ARiMR) z 15 listopada 2024 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2013 r.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:
A. L. (dalej także jako: strona, skarżąca, wnioskodawczyni) złożyła
w dniu 18 kwietnia 2013 r. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013. We wniosku zadeklarowała grunty rolne
o łącznej powierzchni 68,09 ha, w tym działkę nr [...] o powierzchni 65 ha położoną w obrębie [...], gmina [...], powiat [...].
Z wnioskiem o przyznanie płatności za rok 2013 do działki nr [...] wystąpiła również Wspólnota Gruntowo-Pastwiskowa [...] (dalej: Wspólnota Gruntowa), zgłaszając powierzchnię 62 ha jako użytkowaną rolniczo w charakterze łąki trwałej.
Organ uwzględnił i dołączył do akt sprawy dokumenty złożone przez Wspólnotę Gruntową, jak uwzględnił także oświadczenia pisemne świadków H.
i S. K., nadto M. W. i E. G. o tym, że w 2013 r. grunty Wspólnoty Gruntowej były koszone, oraz oświadczenie M. R., doradcy rolnośrodowiskowego, o tym, że w 2013 r. Wspólnota Gruntowa podjęła przygotowania do realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 5.1, ale ze względu na nieprawne użytkowanie przez osoby trzecie przygotowania zostały wstrzymane.
W dniu 4 września 2013 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną
w sprawie ustalenia użytkownika działki [...] na dzień 31 maja 2013 r. Ponadto Zarząd Wspólnoty Gruntowej podjął próbę ugody z A. L., co do użytkowania działki nr [...], jednakże bez skutku (pismo z 12 września 2013 r.).
W dalszym toku postępowania, Dyrektor ARiMR, kilkukrotnie, decyzjami
z 19 maja 2015 r. ([...]), 1 lipca 2015 r. ([...]), 8 lutego 2016 r. ([...]) uchylał decyzje organu I instancji odpowiednio z 21 lutego 2014 r., 31 grudnia 2014 r., 15 października 2015 r. o odmowie stronie przyznania płatności oraz nałożeniu sankcji i przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Następnie Dyrektor ARiMR decyzją z 26 października 2016 r. ([...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 28 czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania wnioskowanej płatności. Wyrokiem z 10 sierpnia 2017 r. (sygn.. akt VIII SA/Wa 3/17) WSA w Warszawie uchylił ww. rozstrzygnięcia organów ARiMR. Sąd uznał, że z dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego, wbrew ustaleniom organów obu instancji, nie można uznać, że skarżąca w 2013 r. przynajmniej nie współposiadała wraz ze wspólnotą gruntową znacznej części spornej działki. Powyższe, w jego ocenie, potwierdzają zeznania świadków wskazanych przez skarżącą, jak również choćby próba wyjścia przez wspólnotę gruntową z propozycją zawarcia ugody ze skarżącą dotycząca użytkowania działki
o nr [...]. Zdaniem Sądu, skoro zaś skarżąca mogła mieć w swoim władaniu znaczną część spornych gruntów, a z dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie, że drugi uczestnik konfliktu krzyżowego, tj. wspólnota gruntowa użytkowała rolniczo 62 ha spornej działki, to okoliczność ta może mieć istotny wpływ - jeśli nie na przyznanie skarżącej płatności, to choćby na zwolnienie jej z bardzo dotkliwej przecież sankcji finansowej.
Następnie, trzykrotnie, Dyrektor ARiMR, decyzjami z 3 kwietnia 2018 r. ([...]), 27 grudnia 2018 r. ([...]), 5 grudnia 2019 r. ([...]) uchylał decyzje organu I instancji odpowiednio z 4 stycznia 2018 r., 28 września 2018 r., 16 kwietnia 2019 r. o odmowie stronie przyznania płatności oraz nałożeniu sankcji i przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Kierownik ARiMR, po przeprowadzeniu dowodów z zeznań świadków, jak
i wezwaniu Wspólnoty Gruntowej do złożenia wyjaśnień oraz stosownych dokumentów potwierdzających jej prawo do użytkowania działki nr [...], jak
i aktualnego wykazu osób uprawnionych do jej reprezentowania, wydał 31 sierpnia 2020 r. decyzję o odmowie przyznania wnioskowanej płatności na rok 2013
i nałożeniu sankcji w kwocie 53.969,50 zł. Rozstrzygnięcie to utrzymał w mocy Dyrektor ARiMR decyzją z 5 grudnia 2020 r. ([...]).
Wyrokiem z 29 kwietnia 2021r. sygn. akt VIII SA/Wa 262/21 WSA
w Warszawie uchylił ww. rozstrzygnięcie Dyrektora ARiMR z 5 grudnia 2020 r. Sąd uznał, że wadliwość postępowania polegała na niezebraniu w sprawie pełnego materiału dowodowego, dokonaniu wybiórczej oceny przeprowadzonych dowodów oraz niewykonaniu w pełni wytycznych Sądu zawartych w wyroku z 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/17. Wbrew wytycznym Sądu, w toku postępowania administracyjnego nie zostało ustalone, na jakim obszarze miało miejsce użytkowanie spornych gruntów rolnych przez wspólnotę, a na jakim przez skarżącą. Organ zasadniczą rolę ponownie przypisał zeznaniom świadków M. W., J. C. i M. P., podczas gdy zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku z 10 sierpnia 2017 r. złożone dotąd zeznania ww. świadków nie powinny stanowić dowodu w sprawie albowiem zostały złożone bez udziału skarżącej. Czynność przesłuchania świadków Sąd nakazał powtórzyć, zaś organ odwoławczy odstąpił od przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków M. P. i M. W. Nadto Sąd uznał, że organ nie uzasadnił czy, a jeśli tak to dlaczego odmówił wiarygodności zeznaniom świadków zeznających na korzyść A. L.. Ponadto, zdaniem Sądu, organ nie wypowiedział się co do twierdzeń skarżącej, która wskazywała, że dokonane przez M. W., J. C. i M. P. koszenie działki odbywało się na powierzchni 7ha. Organy nie ustaliły, czy koszona na zlecenie wspólnoty powierzchnia pokrywała się z powierzchnia zadeklarowaną do płatności przez skarżącą, czy też była wykonywana na innej części przedmiotowej działki. Sąd zauważył także, że strona w trakcie postępowania administracyjnego podnosiła, że działanie wspólnoty w tym zakresie miało charakter incydentalny, bowiem wspólnota nie miała zamiaru objęcia działek w posiadanie, co potwierdzają zeznania samych koszących. Według Sądu, dla ustalenia zakresu posiadania spornych gruntów w dacie ich deklarowania przez skarżącą, organ winien był rozważyć, czy podejmowane przez wspólnotę czynności nie miały charakteru ewentualnych zakłóceń posiadania skarżącej. Organ powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy te zakłócenia doprowadziły do trwałej utraty posiadania przez skarżącą i w jakiej dacie, czy też mimo zakłóconego posiadania (w tym przywrócenia utraconego) skarżąca nie utraciła go w sposób trwały i użytkowała sporne grunty w taki sposób, który był utrzymywaniem ich w dobrej kulturze rolnej.
W dalszym toku postępowania, Dyrektor ARiMR, decyzjami z 21 października 2021 r. ([...]), 22 grudnia 2022r. ([...]), 30 maja 2023 r. ([...]), 15 lutego 2024 r. uchylał decyzje organu I instancji odpowiednio z 31 sierpnia 2020 r., 21 września 2022 r., 28 lutego 2023 r., 31 października 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności OB na rok 2013 i przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I Instancji.
Kolejną decyzją z 15 listopada 2024 r. Nr [...] Kierownik ARiMR, działając m.in. na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm., dalej: ustawa o płatnościach) oraz art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania
i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych
w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009 r., str. 1, ze zm., dalej: rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009) odmówił przyznania stronie:
1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 33 212,00 zł. Kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy
w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
2. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych,
3. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że prowadzone
w sprawie postępowanie ma na celu ustalenie, czy strona nabyła w roku gospodarczym 2013 prawo do otrzymania wnioskowanych płatności, w tym dla działki [...] o powierzchni 65 ha, deklarowanej jako trwały użytek zielony (maksymalny kwalifikowany obszar (MKO) do płatności dla działki [...] w [...] wynosi 78,09 ha). Ponadto z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2013 do powyższej działki ewidencyjnej wystąpiła również Wspólnota Gruntowo Pastwiskowa [...], zgłaszając we wniosku powierzchnię 62 ha jako użytkowaną rolniczo w charakterze łąki trwałej.
Kierownik ARiMR zauważył, że w oparciu o art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, to na stronę wnioskującą o płatność został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania i dostarczenia dowodów na poparcie jej uprawnienia do otrzymania płatności. Dalej szczegółowo wskazał, jakie podjął dodatkowe czynności, oprócz dowodów zebranych w sprawie w poprzednich etapach jej rozpoznawania. Wyjaśnił także, że 7 września 2023 r. A. L. złożyła wyjaśnienia, w których podtrzymuje wszystkie swoje wcześniejsze wyjaśnienia dotyczące użytkowania działki [...] na terenie [...] w gminie [...], iż użytkowała ww. działkę na powierzchni 65 ha i na tej powierzchni działka była uprawiana, zgodnie z dobrą kulturą rolniczą od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. Zeznała, że w 2013 r. na działce [...] od maja wywoziła obornik, wyrównywała bronami kretowiska, a jej mąż kosił trawę przez cały 2013 rok. Ponadto wskazała, że razem z dziećmi zbierali siano i zwozili kostki siana do stodoły M. F., na co wskazują zeznania dzieci, męża oraz B. S., M. F., P. D., Z. J., M. Ś. Przytoczyła także oświadczenie złożone 20 sierpnia 2013 r. przez doradcę rolnośrodowiskowego M. R., że Wspólnota poprosiła ją o sporządzenie dokumentów dotyczących dopłat rolnośrodowiskowych, lecz ona z tego zlecenia się wycofała i napisała, że grunty są uprawiane przez osoby trzecie.
Dokonana analiza i ocena zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła Kierownika ARiMR do stwierdzenia, że w sprawie nie sposób uznać, że strona użytkowała działkę nr [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] z wyłączeniem innych osób, samodzielnie decydowała o przeznaczeniu działki, zbiorze plonów, nawożeniu, czy wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych. Wnioskując o płatności do powierzchni 65 ha z działki [...] nie była w stanie sprawować faktycznej władzy nad gruntem przez cały rok kalendarzowy. Z zebranych dokumentów i zeznań świadków powołanych przez stronę wynika, że jej użytkowanie zostało przerwane przez działania Wspólnoty Gruntowej oraz działania innych osób, które w dowolnym czasie mogły wypasać lub zbierać siano z działki [...] bez zgody Wspólnoty Gruntowej. Fakt ten potwierdza także złożonym oświadczeniem z 20 sierpnia 2013 r. doradca rolnośrodowiskowy, który ze względu na użytkowanie działki przez osoby trzecie nie podejmuje się sporządzenia planu rolnośrodowiskowego, Pakiet 5.1 dla Wspólnoty Gruntowo Pastwiskowej [...], ponieważ działkę wspólnotową użytkował każdy kto posiadał i wypasał zwierzęta, kosił i zbierał dla nich siano do dokarmiania zwierząt. Kierownik ARiMR podniósł, iż mimo, że nieznana jest data dzienna, to fakt koszenia działki [...] przez Wspólnotę Gruntową jest niezaprzeczalny.
Zdaniem organu I instancji, wykonywane przez strony czynności agrotechniczne wzajemnie się nie wykluczają, ale uzupełniają. Po zapoznaniu się
z całym materiałem dowodowym (zeznania świadków, stron postępowania) można uznać, że łączne wykonywanie zabiegów agrotechnicznych przez Wspólnotę Gruntową (nawożenie, usuwanie samosiejek, koszenie trawy) jak również przez stronę (koszenie, suszenie i zbieranie trawy, kostkowanie, wypasanie bydła) prowadzi do użytkowania gruntów w sposób, który zapewnia utrzymanie ich w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. Zatem czynności agrotechniczne osobno wykonywane przez każdą ze stron konfliktu oddzielnie nie zapewniłyby utrzymania gruntu w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy zgodnie
z obowiązującymi normami.
Dalej Kierownik ARiMR uznał deklarację w 2013 r. działki nr [...] we wsi [...] do płatności bezpośrednich przez A. L. oraz Wspólnotę Gruntową za obiekt, współposiadania (współużytkowania). Zgodnie z powyższym, jeżeli działka rolna jest przedmiotem współposiadania w dniu 31 maja danego roku, płatności bezpośrednie przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę. Zgoda ta nie jest wymagana, jeżeli miałaby pochodzić od współposiadacza będącego małżonkiem wnioskodawcy. Zgoda taka nie jest wymagana również w przypadku współwłasności, jeśli nie wiąże się z nią jednoczesne współposiadanie.
Organ I instancji zauważył, że w zgromadzonym materiale dowodowym żadna ze stron konfliktu nie dostarczyła w toku prowadzonego postępowania zgody współposiadacza działki ewidencyjnej nr [...] we wsi [...] na ubieganie się o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, dlatego też odmówiono stronie przyznania płatności do ww. działki w 2013 r.
Ponownie rozpoznając sprawę, Kierownik ARiMR uznał, iż 2013 r. istniało współużytkowanie rolnicze działki nr [...] położonej w [...] przez dwa podmioty tj. A. L. i Wspólnotę Gruntową. Zauważył, że oświadczeniem z 16 lipca 2013 r. Wspólnota Gruntową oświadczyła, że do ww. dnia zostało skoszone 40 ha łąk, zaś pismem z 7 czerwca 2013 r. strona poinformowała organ I instancji, że od 1 czerwca 2013 r. rozpoczęła cięcie trawy na działce nr [...], nie określając powierzchni oraz od 1 maja 2013 r. rozpoczęła wypas bydła.
Kierownik ARiMR podniósł, że nie posiada innych narzędzi, jak tylko dokumenty w sprawie by mógł określić powierzchnię na jakiej w 2013 r. wnioskodawczyni użytkowała sporną działkę nr [...]. Jednocześnie stwierdził, że nie kwestionuje rolniczego użytkowania działki przez A. L., jak i też przez Wspólnotę Gruntową, na co wskazują dokumenty złożone w sprawie. Zauważył, że powierzchnia działki nr [...] kwalifikująca się do płatności wynosiła 65 ha. Powierzchnia użytkowana przez Wspólnotę Gruntową wynosiła 40 ha natomiast przez A. L. wynosiła 25 ha. W ocenie organu I instancji, rozważając nakład pracy jaki należy poświęcić na uprawę i zbiór plonów z TUZ na powierzchni 65 ha, należy poddać w wątpliwość oświadczenie A. L. jakoby to wraz z mężem korzystając ze sporadycznej pomocy dzieci, dokonywała potrzebnych prac na tak znacznym obszarze do końca lipca 2013 r. Kierownik ARiMR zauważył, że z zeznań wnioskodawczyni wynika, iż w 2013 r. prowadziła dodatkowo działalność gospodarczą w postaci handlu w sklepie, a mężowi pomagała jedynie w godzinach popołudniowych. Jej dzieci zaś, jak wynika z materiału dowodowego w roku 2013 były osobami nieletnimi i pobierały naukę przebywając poza miejscem położenia gospodarstwa. Zdaniem organu I instancji, analiza liczby zwierząt przebywających
w siedzibie stada wnioskodawczyni od 1 maja 2013 r. poddaje wątpliwość, czy tak duża powierzchnia TUZ mogła być zagospodarowana i przeznaczona do wypasu bez dodatkowej sprzedaży pozyskanych plonów oraz bez korzystania z usług innych podmiotów w przypadku koszenia, suszenia i zbiorów plonów. Na potwierdzenie użytkowania powierzchni 40 ha na działce nr [...] przez Wspólnotę Gruntową wskazują dowody w sprawie m.in. zlecanie prac polegające na koszeniu trawy podmiotom zewnętrznym, potwierdzenie w zeznaniach świadków zbioru biomasy przez okolicznych rolników, jak również wypasu przez nich zwierząt. Wypas zwierząt nie będących własnością wnioskodawczyni potwierdził w przesłuchaniu mąż wnioskodawczyni (Z. L.) twierdząc, że każdy kto miał wtedy bydło mógł wypasać je na działce nr [...] nawet z innych wsi.
Powyższe ustalenia i ponowna analiza materiału dowodowego w sprawie doprowadziła organ I instancji do wydania decyzji o odmowie przyznania stronie płatności do ww. działki w 2013 r.
We wniesionym odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa tj.:
1) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935.; dalej: "p.p.s.a.") oraz art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji wytycznych (oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania) zawartych w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2017 r. VIII SA/Wa 3/17 oraz
z 29 kwietnia 2021 r. VIII SA/Wa 262/21, jak również m.in. w decyzji Dyrektora ARMiR nr [...] z 22 grudnia 2022 r.;
2) art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez dokonanie wybiórczej i dowolnej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnych i wzajemnie wykluczających się ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż:
a) doszło do trwałego przerwania posiadania przez A. L. działki nr [...] położonej w miejscowości [...] wskutek częściowego (na powierzchni około 2-5 ha) skoszenia trawy przez J. C. i M. P. latem 2013 r.;
b) w 2013 r. doszło do współposiadania działki nr [...] przez Wspólnotę Gruntową wraz z A. L., które jest zresztą sprzeczne z błędnym ustaleniem wskazanym w ppkt a);
c) A. L. w 2013 r. posiadała jedynie 25 ha, a Wspólnota Gruntowa - 40 ha podczas, gdy skarżąca faktycznie była wyłącznym posiadaczem 65 ha działki nr [...];
3) art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez odmowę obdarzenia walorem wiarygodności zeznań świadków: Z. L., P. L., M. P. ze względu na ich rzekomą chaotyczność i niespójność oraz okoliczność, że P. L. i M. P. w 2013 r. byli osobami uczącymi się i przebywającymi dłuższy czas poza domem;
4) art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę protokołu walnego zebrania Wspólnoty Gruntowej z 1 maja 2013 r. poprzez ustalenie na jego podstawie (na. s. 17 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), że Wspólnota dokonała z początkiem maja 2013 r. oczyszczenia działki nr [...] z chwastów i małych zakrzaczeń oraz nawożenia tej działki roztworem mocznika, czemu przeczy choćby sama data sporządzenia owego protokołu tj. 1 maja 2013 r.;
5) art. 7 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 336 i art. 345 Kodeksu cywilnego poprzez:
- ich błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że art. 7 § 1 pkt 2 ustawy
o płatnościach wymaga posiadania gruntu objętego wnioskiem o przyznanie płatności przez cały rok, podczas gdy ww. przepis nakłada jedynie i aż obowiązek utrzymywania gruntu rolnego zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy,
w którym został przyznany wniosek o przyznanie płatności, który to wymóg skarżąca w 2013 r. spełniła;
- jednorazowe, krótkotrwałe wtargnięcie przez osoby trzecie na grunt objęty wnioskiem jest tożsame z przerwaniem posiadania prowadzącym do utraty możliwości ubiegania się o płatności, podczas gdy zgodnie z art. 345 Kodeksu cywilnego, który podobnie jak art. 336 K.c. ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.
6) art. 3 § 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez stwierdzenia na s. 18 zaskarżonej decyzji, że fakt opłacania podatku gruntowego za działkę nr [...] przez skarżącą bezpośrednio do Urzędu Miasta i Gminy [...] nie jest dowodem na faktyczne użytkowanie ww. działki albowiem obowiązek podatkowy ma spoczywać wyłącznie na właścicielu, podczas gdy ww. przepis wprost stanowi, iż obowiązek podatkowy ciąży także na posiadaczu samoistnym nieruchomości.
Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie jej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2013 (tj. jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych) za cały grunt objęty jej wnioskiem o łącznej powierzchni 68,09 ha, w tym dla działki nr [...]
o powierzchni 65 ha i uchylenie nałożonej przez organ I instancji sankcji w całości.
W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji 30 kwietnia 2025 r., organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 7 ust. 1 i 4 ustawy o płatnościach, podnosząc, że posiadanie gruntów powinno trwać przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek. Zauważył, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących przekroczenia powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności
w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 1121/2009 z dnia 29 października 2009 r.
Następnie odniósł się do definicji posiadania zawartej w art. 336 K.c. Podniósł m.in., że na posiadanie w rozumieniu tego przepisu składają się dwa elementy: a) element fizyczny, określany tradycyjnie jako "corpus possessionis" oraz b) element psychiczny, określany jako "animus possidendi". Wyjaśnił, że elementy te bywają też określone jako zewnętrzna i wewnętrzna strona posiadania. Najogólniej biorąc, element corpus oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak to mają prawo czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Do istnienia posiadania wystarcza przy tym sama możność takiego postępowania nie jest natomiast konieczne efektowne wykonywanie władztwa. Animus oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie, albo inaczej - we własnym imieniu. Inaczej mówiąc posiadaczem rzeczy jest ten, kto włada rzeczą, postępuje z nią jak osoba, której przysługuje do niej prawo własności lub inne prawo.
Dalej Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że przepisy regulujące kwestie płatności do gruntów rolnych nie wiążą uprawnienia do przyznania płatności z tytułem prawnym do gruntu, lecz odnoszą się do stanu faktycznego, jakim jest posiadanie gruntów przez rolnika. Ponadto pojęcia posiadania, jako warunek przyznania płatności
w odniesieniu do przedmiotowych gruntów nie zostało zdefiniowane w ustawie
o płatnościach bezpośrednich, dlatego też należy posłużyć się jego pojęciem cywilistycznym zawartym w art. 336 K.c. W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. A zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia, nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym, czy zależnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Użytkowanie zaś musi przynosić skutek w postaci utrzymania deklarowanych gruntów zgodnie z obowiązującymi wymogami i normami. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek zobowiązany jest przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiadał grunty rolne, których dotyczy płatność oraz czy utrzymywał wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy uznał, że należy poddać pod rozważanie, czy dokonaną przez M. W., J. C. oraz M. P. na zlecenie Wspólnoty Gruntowej czynność w postaci koszenia trawy na działce ewidencyjnej [...] można zakwalifikować jako współużytkowanie spornej działki oraz ustalić na jakiej powierzchni działka nr [...] była użytkowana przez A. L., a na jakiej przez Wspólnotę Gruntową i innych posiadaczy zwierząt.
Dyrektor ARiMR zauważył, że współużytkowanie winno w świetle ww. przepisów zmierzać do zachowania obowiązujących wymogów i norm na deklarowanych gruntach. Samo skoszenie trawy bez zagospodarowania, czy też uprzątnięcia biomasy, w ocenie organu odwoławczego nie można uznać za czynności agrotechniczne wskazujące na współużytkowanie deklarowanych gruntów. Taką czynność należało potraktować jako jednorazowe wtargnięcie bez osiągnięcia celu w postaci użytkowania deklarowanych gruntów.
Dalej podniósł, że istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Podniósł m.in., że posiadaniem nie jest też władztwo chwilowe. Władztwo chwilowe, czy przypadkowe nie będzie uważane za posiadanie i tym samym nie korzysta z ochrony posesoryjnej. Tym samym chodzi o trwały, ciągły związek z przedmiotem posiadania. Termin "posiadanie" należy odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących przyznania pomocy. Powyższe oznacza, że dla przyjęcia posiadania gruntu rolnego nie wystarczy dokonać jednorazowych bądź sporadycznych zabiegów na ww. gruncie, lecz konieczne jest stałe jego doglądanie, pewna ciągłość prac tak, aby grunt był utrzymany w dobrej kulturze przez cały rok kalendarzowy. Niewystarczające jest posiadanie gruntów
w ujęciu cywilistycznym - jedynie posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu przedmiotowych przepisów uprawnia rolnika do ubiegania się o pomoc. Prowadzenie działalności rolniczej można definiować jako trwałe dokonywanie nakładów
i czerpanie ewentualnych korzyści. Dyrektor ARiMR wskazał na orzecznictwo sądowe w powyższym zakresie, cytując wyroki: WSA w Poznaniu z 17.11.2010r. III SA/Po 353/10, NSA z 29.11.2007r. II GSK 228/07, NSA z 31.07.2013r. II GSK 2186/11.
Organ odwoławczy przypomniał, że z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2013 do spornej działki ewidencyjnej wystąpiła również Wspólnota Gruntowa, zgłaszając we wniosku powierzchnię 62 ha jako użytkowaną rolniczo w charakterze łąki trwałej.
Z materiału dowodowego wynika, że A. L. na części przedmiotowej działki wykonywała zabiegi agrotechniczne polegające na koszeniu i zbiorze masy zielonej oraz dokonywała wypasu bydła. W wyjaśnieniach z 18 maja 2016 r. strona oświadczyła, że od 10 kwietnia 2013r. nawoziła działkę [...] obornikiem. Posiadała też w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. od 17 do 8 sztuk bydła, które, jak wielokrotnie powtarzała, pasło się na działce [...] w okresie od maja do października 2013 r. Potwierdzenie wypasu bydła znajduje odzwierciedlenie
w zeznaniach M. P., B. W., Z. J., P. D., M. F., B. S., W. F., M. Ś. Podczas przesłuchania H. A., w dniu 21 sierpnia 2018 r., potwierdziła ona, że wiosną i wczesnym latem 2013 r. państwo L. dokonywali koszenia działki [...] bez zgody Wspólnoty Gruntowej. H. A. nie była w stanie określić na jakiej to było powierzchni. Z kolei B. K., podczas przesłuchania w dniu 4 września 2013 r., potwierdziła wykonywanie prac na działce [...] przez A. L. 20 sierpnia 2013 r. Natomiast M. R. doradca rolnośrodowiskowy złożyła oświadczenie, że Wspólnota Gruntowa zrezygnowała z przygotowań do realizacji programu rolnośrodowiskowego z powodu tego, że grunty wspólnoty były użytkowane przez osoby trzecie.
Dyrektor ARiMR podniósł także, że na działce zabiegi agrotechniczne wykonywane były również przez Wspólnotę Gruntową. Zabiegi te polegały na oczyszczeniu działki z chwastów i zakrzaczeń oraz nawożeniu roztworem mocznika w terminie wskazanym jako początek maja. Potwierdzenie dokonanych czynności znajduje się w protokole z walnego zebrania Wspólnoty Gruntowej z 1 maja 2013 r., który przedstawia listę osób uczestniczących w oczyszczaniu działki wraz z ich podpisami. Ponadto Wspólnota Gruntowa przeprowadziła w lipcu 2013 r. koszenie działki [...]. Jak wskazał organ odwoławczy, przesłuchanie H. A. zarówno w dniu 4 września 2013 r. jak i 21 sierpnia 2018 r. wykazało, że do skoszenia działki [...] zostali wynajęci J. C., M. P. oraz M. W. H. A. osobiście zweryfikowała wykonanie zleconych im prac. Podczas tego przesłuchania świadek zeznała również, że przebywając na działce [...] nie widziała wypasu bydła A. L. Z kolei podczas przesłuchania świadków w dniu 10 października 2013 r., jak i podczas ponownego przesłuchania w dniu 29 maja 2018 r. zarówno J. C., jak i M. P. potwierdzili wykonanie koszenia na działce nr [...] w roku 2013. W dniu 19 listopada 2019 r. J. C. został ponownie przesłuchany. W swoich zeznaniach potwierdził koszenie działki nr [...] w 2013 r. na zlecenie Wspólnoty Gruntowej. Z kolei M. P. na wezwanie na przesłuchanie na dzień 10 marca 2020 r. odpowiedział, że ze względu na stan zdrowia nie może stawić się na przesłuchanie oraz że poza tym co zeznał wcześniej nie ma nic do dodania w sprawie. Jak zauważył Dyrektor ARiMR, wykonanie koszenia łąki na powierzchni 7 ha przez ww. świadków zostało potwierdzone przez samą A. L. w piśmie z 15 lipca 2013 r., również na zdjęciu opisanym
i złożonym do BP w [...] 26 stycznia 2018 r. M. Ś., ponownie przesłuchany 28 lutego 2020 r., potwierdził użytkowanie działki [...] przez A. L. oraz zeznał, że w 2013 r. pomagał jej prasować siano. Potwierdził również, że M. P. i J. C. kosili działkę nr [...]. Jak wskazał Dyrektor ARiMR, co do ww. faktów nie ma wątpliwości.
W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy poddał pod wątpliwość oświadczenie skarżącej jakoby to wraz z mężem korzystając ze sporadycznej pomocy dzieci P. i M., dokonywała potrzebnych prac na tak znacznym obszarze o powierzchni 65 ha. W tym zakresie odwołał się do opracowań naukowych (Użytkowanie łąk i pastwisk ODR [...]), z których wynika, że plonowanie TUZ wynosi ok. 45 - 90 t/ha co stanowi (10 - 13 ton s.m/ha). W przypadku zaś deklaracji 65 ha TUZ plon zatem winien wynieść 2925- 5850 ton masy zielonej, co stanowi 650- 845 ton suchej masy (siana). Jeden balot siana jak wynika z informacji rolniczych posiada wagę 180-200 kg. Przyjmując najniższe plonowanie TUZ na poziomie 650 ton masy suchej, zbiór na deklarowanym obszarze winien wynieść 3250 (bel) balotów siana.
Organ odwoławczy wskazał na zeznania skarżącej, z których wynika, że
w 2013 r. prowadziła działalność gospodarczą w postaci handlu w sklepie, a mężowi pomagała jedynie w godzinach popołudniowych. Dzieci zaś, jak wynika z materiału dowodowego, w 2013 r. były osobami nieletnimi i pobierały naukę przebywając poza miejscem położenia gospodarstwa. Analizując liczbę posiadanego przez skarżącą bydła w trakcie 2013 r. (od 17 do 8 sztuk bydła) należało, zdaniem Dyrektora ARiMR, jednoznacznie zakwestionować, aby tak duża powierzchnia TUZ mogła zostać zagospodarowana i przeznaczona do wypasu ww. ilości zwierząt bez sprzedaży pozyskanych plonów oraz bez korzystania z usług innych podmiotów w przypadku koszenia, suszenia i zbioru plonów.
Wątpliwości użytkowania całej wskazanej we wniosku powierzchni działki [...] potwierdzał również w złożonym w dniu 4 lipca 2022 r. Z. L. (współmałżonek skarżącej). Zeznał on bowiem, że "każdy kto miał w roku 2013 bydło, mógł je wypasać na działce [...] należącej do wspólnoty i były to zwierzęta nawet z obcych wsi". Dalej Z. L. oświadczył, że z powodu małej ilości zwierząt działka była użytkowana również przez rolników z [...] i [...]. Okoliczność użytkowania działki nr [...] w 2013 r. potwierdza również doradca rolnośrodowiskowiskowy (oświadczenie z 20 sierpnia 2013 r.), według którego Wspólnota Gruntowa zrezygnowała z przygotowania do realizacji programu rolnośrodowiskowego z tego powodu, że grunty wspólnoty były użytkowane przez inne osoby, które posiadały i wypasały zwierzęta oraz kosiły i zbierały dla nich siano.
W ocenie Dyrektora ARiMR, organ I instancji prawidłowo zinterpretował
i ustalił, że wnioskodawczyni zobowiązana była do nieprzerwanego posiadania od 31 maja 2013 r. zadeklarowanych we wniosku na rok 2013 gruntów rolnych, a także samoistnego użytkowania ich i utrzymywania w dobrej kulturze rolnej. Tymczasem na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (m.in. oświadczenie
z 16 lipca 2013 r. Wspólnoty gruntowej) organy ARiMR ustaliły że Wspólnota Gruntowa do 16 lipca 2013 r. dokonała skoszenia TUZ na działce nr [...] na powierzchni 40 ha. Pozostała powierzchnia kwalifikowana to 25 ha i w związku
z brakiem dowodów przeciwnych, organy ARiMR uznały tą powierzchnię jako użytkowaną przez A. L.
W tych okolicznościach Dyrektora ARiMR uznał, że należy dać wiarę zeznaniom świadków M. W., M. P. i J. C., którzy konsekwentnie w trakcie kolejnych przesłuchań, tj. latach 2013, 2018 i 2019 potwierdzali fakt wykonania na zlecenie Zarządu Wspólnoty Gruntowej prac polegających na koszeniu wskazanych przez Zarząd gruntów na działce [...] przez kilka dni w okresie czerwiec - sierpień. Tym bardziej, że z innych dowodów, w tym zeznań członków Zarządu i zeznań A. L. wynika, że świadkowie co do faktu koszenia stwierdzają prawdę. Za wiarygodne organy ARiMR uznały wyjaśnienia A. L. z 19 sierpnia 2020 r., w których po raz kolejny strona potwierdziła fakt użytkowania części działki [...] przez Wspólnotę Gruntową. Ustalenia te skarżąca potwierdza również w treści odwołania przedłożonego 21 września 2020 r.
Organ odwoławczy stwierdził, iż nie sposób zatem uznać, że A. L. użytkowała w sposób nieprzerwany działkę nr [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] na deklarowanej powierzchni 65 ha, z wyłączeniem innych osób, samodzielnie decydowała o przeznaczeniu działki, zbiorze plonów, nawożeniu, czy wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych.
Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że spór dotyczy jednej działki ewidencyjnej o nr [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], w związku z czym organy ARiMR rozstrzygając sprawę nie są uprawnione do przyznania bądź odmowy przyznania płatności do części działki. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach przyznawane są do działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych. Uprawnienia do płatności badane są zatem w zakresie powierzchni poszczególnych działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku.
Zdaniem Dyrektora ARiMR na spornej działce nr [...] zarówno jedna, jak
i druga strona sporu dokonywały czynności agrotechnicznych w określonym czasie
w 2013 r. Taki sposób użytkowania nie uprawnia jednak żadnej ze stron do otrzymania wnioskowanych płatności w świetle obowiązujących przepisów.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji z 15 listopada 2024 r. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, powtórzyła w całości zarzuty naruszenia przepisów prawa, podniesione w odwołaniu od decyzji Kierownika ARiMR (por. k. 8 i 9 uzasadnienia).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania skarżącej płatności bezpośrednich na rok 2013 i obciążenia jej sankcjami. Odmowa przyznania wnioskowanej płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że skarżąca nie użytkowała
w sposób nieprzerwany i samodzielnie działki nr [...] we wsi [...], w stosunku do której ubiegała się o płatność bezpośrednią na rok 2013. Powyższe, zdaniem organów ARiMR, stanowiło podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej płatności, w oparciu o art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach.
Należy przypomnieć, że sprawa przyznania A. L. wnioskowanej płatności była już wielokrotnie przedmiotem oceny, zarówno organów ARiMR (kilkanaście wydanych w sprawie decyzji), jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyroki z 10 sierpnia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 3/17 oraz z 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 262/21). Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dlatego Sąd rozpoznający sprawę obecnie, w pierwszej kolejności zobowiązany był sprawdzić, czy organy orzekające w sprawie wykonały wskazania zawarte w ww. wyrokach Sądu, które zostały przedstawione w części faktycznej niniejszego uzasadnienia.
Sąd, w składzie orzekającym obecnie, stwierdził, że powyższe wskazania zostały wykonane, a zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., nie zasługuje na uwzględnienie. Nadto w skardze nie przedstawiono jakich wskazań zawartych
w wydanych wcześniej rozstrzygnięciach, organy orzekające nie wykonały ponownie rozpoznając sprawę. W ocenie Sądu, w sprawie przeprowadzone zostało wszechstronne postępowanie dowodowe, a zebrany materiał dowodowy,
w szczególności zeznania świadków, zostały przeanalizowane i ocenione przez Dyrektora ARiMR w sposób prawidłowy. Ustalenia faktyczne organów ARiMR nie budzą wątpliwości Sądu, a ustalenia te Sąd w pełni akceptuje, przyjmując je za podstawę własnego rozstrzygnięcia.
W kontrolowanej sprawie podstawą odmowy przyznania płatności bezpośrednich były przepisy ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania
i kontroli w ramach systemu wsparcia bezpośredniego przewidzianych
w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2.12.2009 r.).
Wobec treści zarzutów należy określić w pierwszej kolejności ramy prawne zagadnień, na których tle powstał spór, to jest: kwestię rozumienia posiadania
i kwestię wykładni przepisów ustawy o płatnościach.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009,
z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków
o przyznanie płatności.
Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o płatnościach, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:
1) (uchylony),
2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,
3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa)
- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.
Rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 jest osoba fizyczna lub prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty określonym w art. 299 Traktatu oraz która prowadzi działalność rolniczą.
Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności.
Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy o płatnościach, w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.
Z powyższych regulacji prawnych wynika, że pomoc jest udzielana na wniosek podmiotu będącego posiadaczem gospodarstwa rolnego i do gruntów znajdujących się w jego posiadaniu przy uwzględnieniu maksymalnego kwalifikowanego obszaru.
Przepisy o płatnościach bezpośrednich nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego (w szczególności art. 336 K.c.), przy zastrzeżeniu, że posiadanie
w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się
o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie
z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności bezpośrednich z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inne jest zakres, intensywność użytkowania, typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne, czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt, co przecież nie jest warunkiem ich użytkowania. Mając to na uwadze należy oceniać, czy dany podmiot faktycznie jest posiadaczem gruntów.
Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności),
i polegać na możności korzystania rzeczy. Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza.
W przypadku gruntów rolnych zatem, posiadaczem jest ten kto samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.
W ocenie Sądu, organy ARiMR nie dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowałoby koniecznością uchylenia ich decyzji. Zatem wskazany w skardze zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie jest zasadny. W tym miejscu przypomnieć należy, że ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawiera szczególną w stosunku do k.p.a. regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą obowiązki organu w tym zakresie. W oparciu o art. 3 ustawy o płatnościach organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach). Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Wobec brzmienia powołanych przepisów zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. uznać należy za bezskuteczny, a skoro w złożonym środku prawnym jego autor nie postawił zarzutu naruszenia przepisów art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach nie można skutecznie zarzucić organom braku bezstronnego wyczerpującego zweryfikowania zebranego
w sprawie materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 12 sierpnia 2016r. II GSK 576/15).
Sąd uznał zatem, że organy ARiMR w sposób staranny, wyczerpujący
i przekonywujący wykazały, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że w przypadku skarżącej nie występowało posiadanie gruntu rolnego, czyli faktyczne użytkowanie działki nr [...] wymagane do otrzymania wnioskowanej płatności na rok 2013.
Zauważyć należy, że organy ARiMR, po dokonanej analizie uzupełnionego materiału dowodowego, odniosły się do kwestii spornej, dotyczącej istnienia w 2013 r. współużytkowania rolniczego działki nr [...] położonej w [...], zgłoszonej do wnioskowanej płatności, przez dwa podmioty tj. skarżącą
(o powierzchni 65 ha) i Wspólnotę Gruntową (o powierzchni 62 ha jako użytkowaną rolniczo w charakterze łąki trwałej). Odniosły się m.in. do kwestii, czy dokonaną na zlecenie Wspólnoty Gruntowej czynność w postaci koszenia trawy na działce ewidencyjnej [...] można zakwalifikować jako współużytkowanie spornej działki. Organy ARiMR uznały, że samo skoszenie trawy bez zagospodarowania, czy też uprzątnięcia biomasy, nie można uznać za czynności agrotechniczne wskazujące na współużytkowanie deklarowanych gruntów. Taką czynność należało potraktować jako jednorazowe wtargnięcie bez osiągnięcia celu w postaci użytkowania deklarowanych gruntów. Odniosły się też kwestii poczynienia ustaleń dotyczących na jakiej powierzchni działka nr [...] była użytkowana przez A. L., a na jakiej przez Wspólnotę Gruntową i innych posiadaczy zwierząt. Organy ARiMR wskazały, że nie posiadają innych narzędzi, jak dokumenty sprawy, aby określić powierzchnię na jakiej w 2013 r. wnioskodawczyni użytkowała sporną działkę.
Należy zauważyć, że organy ARiMR nie kwestionowały użytkowania rolniczego ww. działki zarówno przez skarżącą, jak i Wspólnotę Gruntową. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że skarżąca na części przedmiotowej działki wykonywała zabiegi agrotechniczne polegające na koszeniu (wiosną i latem 2013 r.) i zbiorze masy zielonej oraz dokonywała wypasu bydła
(w okresie maj-październik 2013r.), co potwierdzają wyjaśnienia skarżącej z 18 maja 2016 r., jak i zeznania świadków. Jednak zabiegi agrotechniczne, polegające na oczyszczeniu działki z chwastów i zakrzaczeń oraz nawożeniu roztworem mocznika w terminie wskazanym jako początek maja, koszenie działki w lipcu 2013 r. wykonywane były także przez Wspólnotę Gruntową. Powyższe znajduje potwierdzenie w aktach sprawy (protokół z walnego zebrania Wspólnoty Gruntowej, zeznania świadków H. A., J. C. i M. P.). Wykonanie koszenia działki nr [...] na zlecenie Wspólnoty Gruntowej potwierdziła również skarżąca w piśmie z 15 maja 2013 r. Ponadto wątpliwości użytkowania całej wskazanej we wniosku powierzchni działki [...] potwierdzał również Z. L. (współmałżonek skarżącej), jak i doradca rolnośrodowiskowiskowy (oświadczenie z 20 sierpnia 2013 r.), według którego wspólnota zrezygnowała z przygotowania do realizacji programu rolnośrodowiskowego z tego powodu, że grunty wspólnoty były użytkowane przez inne osoby, które posiadały i wypasały zwierzęta oraz kosiły
i zbierały dla nich siano.
Zdaniem Sądu, zasadnie organy orzekające wywiodły, że skarżąca zobowiązana była do nieprzerwanego posiadania od dnia 31 maja 2013 r. zadeklarowanych we wniosku na rok 2013 gruntów rolnych, a także samoistnego użytkowania ich i utrzymywania w dobrej kulturze rolnej. Tymczasem zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza powyższego (dokonanie skoszenia TUZ przez Wspólnotę Gruntową na działce [...] na powierzchni 40 ha - oświadczenie
z 16 lipca 2013 r.). Powyższe, w ocenie Sądu, stanowi podstawę do dokonanego przez organy ARiMR uznania, że pozostała powierzchnia kwalifikowana to 25 ha
i w związku z brakiem dowodów przeciwnych, organy ARiMR uznały tą powierzchnię jako użytkowaną przez skarżącą. Jednocześnie Sąd zauważa, że sama skarżąca
w złożonych wyjaśnieniach z 19 sierpnia 2020 r., jak i w treści odwołania od decyzji organu I instancji potwierdziła fakt użytkowania części działki [...] przez Wspólnotę Gruntową.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, prawidłowym jest stwierdzenie organów orzekających, że powyższe okoliczności nie pozwalają na uznanie, że skarżąca użytkowała w sposób nieprzerwany działkę nr [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...] na deklarowanej powierzchni 65 ha, z wyłączeniem innych osób oraz samodzielnie decydowała o przeznaczeniu działki, zbiorze plonów, nawożeniu, czy wykonywaniu zabiegów agrotechnicznych. Skoro, na spornej działce nr [...], czynności agrotechnicznych w określonym czasie w 2013 r. dokonywały zarówno skarżąca, jak i Wspólnota Gruntowa, to organy ARiMR zasadnie wywiodły, że taki sposób użytkowania nie uprawnia żadnej ze stron do otrzymania wnioskowanych płatności w świetle obowiązujących przepisów.
Sąd uznał zatem, że organy w wyczerpujący sposób oceniły i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sprawie, zgodnie z art. 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy
o płatnościach, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach.
Mając powyższe wywody na uwadze, Sąd w przedmiotowej sprawie nie stwierdził naruszenia przez organy administracji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak również przesłanek do stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji.
Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.