VIII SA/Wa 476/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-10-18
NSArolnictwoŚredniawsa
płatności bezpośredniesystem dla małych gospodarstwARiMRrolnictwowsparcie unijnek.p.a.postępowanie administracyjneprawa rolnika

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję w sprawie płatności bezpośrednich, uznając naruszenie przepisów proceduralnych przez organ ARiMR, w tym brak należytego pouczenia rolnika i niedoręczenie decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi rolnika na decyzję Dyrektora ARiMR utrzymującą w mocy decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich na 2016 rok. Rolnik kwestionował uznanie go za uczestnika systemu dla małych gospodarstw. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak pouczenia rolnika o możliwości wystąpienia z systemu oraz niedoręczenie decyzji organu I instancji. Sąd wskazał, że organy powinny ustalić, czy brak informacji i niedoręczenie decyzji miały wpływ na decyzję rolnika o pozostaniu w systemie.

Przedmiotem rozpoznania była skarga rolnika J. W. na decyzję Dyrektora ARiMR utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich na 2016 rok. Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności, w tym jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie i płatności redystrybucyjnej. Organ I instancji przyznał płatności, uznając rolnika za uczestnika systemu dla małych gospodarstw, i odstąpił od uzasadnienia decyzji, nie doręczając jej stronie. Rolnik złożył odwołanie, zarzucając brak doręczenia decyzji i nieprawidłowe uznanie za uczestnika systemu. Dyrektor ARiMR stwierdził niedopuszczalność odwołania jako przedwczesnego. Po doręczeniu decyzji organu I instancji, rolnik ponownie odwołał się, podtrzymując zarzuty. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję, argumentując, że rolnik nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw w ustawowych terminach. W skardze do WSA rolnik zarzucił naruszenie przepisów UE i k.p.a., w tym brak pouczenia o możliwościach uniknięcia niekorzystnych skutków prawnych oraz niedoręczenie decyzji. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, wskazując na obowiązek organu pouczenia strony o przysługujących jej prawach oraz konieczność doręczenia decyzji. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, ale organy mają obowiązek udzielać pouczeń na żądanie strony i rozpatrzyć materiał dowodowy. Sąd nakazał organom ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu, w tym ustalenie, czy brak informacji i niedoręczenie decyzji miały wpływ na decyzję rolnika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organy mają obowiązek udzielać stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a także zapewnić czynny udział w postępowaniu, zwłaszcza przed wydaniem decyzji. Pouczenia te powinny być udzielane na żądanie strony, ale w kontekście specyfiki sprawy, brak pouczenia może być uznany za naruszenie przepisów.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że choć ciężar dowodu spoczywa na stronie, organy są zobowiązane do udzielania pouczeń na żądanie i zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu. W przypadku płatności rolnych, brak pouczenia o zróżnicowaniu stawek i możliwościach wystąpienia z systemu dla małych gospodarstw może być uznany za naruszenie przepisów k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 "c"

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

u.p.s.b. art. 56 § ust. 1

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

Rolnik ubiegający się o płatności bezpośrednie za 2015 r. jest uznawany za uczestnika systemu dla małych gospodarstw, jeżeli spełnia warunki do przyznania określonych płatności i łączna kwota tych płatności nie przekracza równowartości 1250 euro.

u.p.s.b. art. 56 § ust. 6

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

W kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z niego, składając oświadczenie do 30 września roku, w którym wystąpienie ma nastąpić. W decyzji stwierdza się brak uczestnictwa w systemie.

u.p.s.b. art. 24 § ust. 9

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

W przypadku zmniejszania kwot płatności, organ jest zobowiązany do doręczenia decyzji stronie.

Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 61 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Państwa członkowskie mogą ustanowić system dla małych gospodarstw. Rolnicy spełniający określone warunki mogą wybrać uczestnictwo w tym systemie.

Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 61 § ust. 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Rolnicy uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw są zwolnieni z praktyk rolniczych.

Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 62 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Rolnicy chcący uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw składają wniosek w terminie ustalonym przez państwo członkowskie, nie późniejszym niż 15 października 2015 r.

Rozporządzenie nr 1307/2013 art. 62 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013

Państwa członkowskie mogą automatycznie włączyć do systemu dla małych gospodarstw rolników, których płatności bezpośrednie są niższe od ustalonej kwoty, chyba że wyraźnie wystąpią z systemu. Państwa te informują rolników o prawie do wystąpienia.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej stoi na straży praworządności.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej udziela stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy ARiMR, w tym brak należytego pouczenia rolnika o jego prawach i możliwościach. Niedoręczenie decyzji organu I instancji stronie postępowania w ustawowym terminie.

Godne uwagi sformułowania

ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych [...] udziela się stronom na ich żądanie, a nie poprzez działanie z urzędu organ z urzędu jest jedynie zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy , dowody zaś zobowiązana jest przedstawić strona Na organach prowadzących postępowania dotyczące przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Skład orzekający

Iwona Owsińska-Gwiazda

członek

Leszek Kobylski

przewodniczący

Renata Nawrot

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów k.p.a. przez organy administracji w kontekście płatności bezpośrednich, w szczególności obowiązek pouczania stron i doręczania decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolnika ubiegającego się o płatności bezpośrednie i uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne i prawidłowe informowanie obywateli przez urzędy, nawet w sprawach dotyczących wsparcia finansowego. Podkreśla znaczenie praw strony w postępowaniu.

Czy urząd musi Cię informować o Twoich prawach? Sąd administracyjny wyjaśnia w sprawie płatności dla rolników.

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 476/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Leszek Kobylski /przewodniczący/
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 103/19 - Wyrok NSA z 2023-03-22
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1551
art.56 ust 1, ust 6
Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego J. W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga J. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) Nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
w G. Nr [...] z [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu [...] marca 2016 r. (data wpływu do organu) J. W. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący, beneficjent) złożył do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwany dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zwana także: płatność OB) na 2016 rok. We wniosku wnioskodawca zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha do jednolitej płatności obszarowej (zwana dalej: JPO), płatności za zazielenienie (PZZ) oraz płatności redystrybucyjnej (płatność dodatkowa, zwana dalej: PR). W dniu [...] stycznia 2017 r. Kierownik BP wydał decyzję, którą przyznał wnioskodawcy płatności na rok 2016 :
- jednolitą płatność obszarowa w wysokości [...] zł
- płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł
- płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł
Płatności zostały przyznane do wysokości kwoty odpowiadające [...] euro,
w oparciu o art. 19 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ze względu na uczestnictwo rolnika w systemie dla małych gospodarstw. Jak wynika z uzasadnienia organu, decyzja uwzględniała w całości żądanie strony, wobec czego organ I instancji na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. odstąpił od jej uzasadnienia. Nie doręczył również ww. decyzji skarżącemu pozostawiając ją
w aktach sprawy.
W dniu [...] marca 2018 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji. zarzucając organowi I instancji brak jej doręczenia oraz nieprawidłowe uznanie rolnika za uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw.
Postanowieniem z [...] marca 2018 r. nr [...] Dyrektor ARiMR stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż Kierownik BP zobligowany był do doręczenia stronie decyzji, czego nie uczynił. Dlatego też decyzję organu
I instancji [...] stycznia .2017r. uznać należy za niedoręczoną stronie, a tym samym odwołanie z dnia 1marca .2018r. - za przedwczesne.
Decyzja Kierownika Biura Powiatowego z [...] stycznia 2017 r została doręczona wnioskodawcy w dniu [...] marca .2018 r.
W dniu [...] marca 2018 r. skarżący złożył od niej odwołanie wskazując, że to pracownik Biura Powiatowego w 2015 r. namówił go do przystąpienia do systemu dla małych gospodarstw. Powyższy błąd, jest powielany przez kolejne lata. Ponadto skarżący zarzucił brak doręczenia decyzji, odmowę ujawnienia decyzji i wprowadzenie go w błąd. Do odwołania dołączył kopię potwierdzenia przyjęcia dokumentu, tabelę stawek płatności za rok 2016 i 2017, kopię skarżonej decyzji.
Wymienioną na wstępie i stanowiącą przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor ARiMR działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i prawny wydanego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił następnie, iż w 2015 roku rolnik uczestniczący
w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia [...] lipca tego roku (art. 56 ust. 4 w/w ustawy).
Jak podał organ odwoławczy, w roku 2015 skarżący zgodnie z art. 56 ust. 1
i ustawy o płatnościach został uznany za rolnika uczestniczącego w systemie małych gospodarstw. Mając na uwadze fakt, iż skarżący nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z tego systemu, organ I instancji słusznie uznał, iż skarżący nadal uczestniczy
w systemie dla małych gospodarstw. Organ wskazał, że zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt. 1 i pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wysokość płatności obszarowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni obszaru zatwierdzonego do danej płatności i stawki tej płatności na 1 ha tej powierzchni, a płatność dla małych gospodarstw przyznaje się w wysokości nie większej niż równowartość w złotych kwoty [...] euro. Podniósł jednocześnie, że zgodnie art. 56 ust. 4 ustawy o płatnościach w 2015 r. rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw mógł wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie
o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 10 lipca tego roku (2015). Zgodnie art. 56 ust. 6 ustawy, w kolejnych latach rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu
z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw.
Analizując przedmiotową sprawę stwierdzono, iż podstawą przyznania płatności wspólnotowych lub innych uprawnień na rzecz producentów rolnych jest wniosek rolnika o ich przyznanie. Jak wynika z treści wniosku skarżący nie oświadczył, że występuje
z systemu dla małych gospodarstw (brak zaznaczonego pola 09 w sekcji IV "Oświadczam, że występuję z systemu dla małych gospodarstw"). Ponadto w terminie do dnia 30.09.2016 r. nie złożył oświadczenia o wystąpieniu z tego systemu zgodnie
z art. 56 ust. 6 ustawy o płatnościach.
Zatem zdaniem organu odwoławczego w roku 2016 wnioskodawca uczestniczył w systemie dla małych gospodarstw. Skarżący miał możliwość złożenia zmiany do wniosku w terminie przewidzianym przepisami prawa. Nie skorzystał jednak tego prawa i nie wystąpił z takim żądaniem w przewidzianym terminie.
Ponadto organ II instancji podniósł, iż wypełniając wniosek wnioskodawca winien zapoznać się z instrukcją wypełniania wniosku, w której szczegółowo opisano zasady wypełniania wniosków na rok 2016. Co więcej składając podpis pod wnioskiem oświadczył, iż zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, zatem skutki podejmowanych działań i zaniedbań - tak pozytywne, jak i negatywne obciążają wnioskodawcę. W podsumowaniu organ odwoławczy podkreślił, że skoro skarżący w 2016 r. uczestniczył w systemie dla małych gospodarstwa i był zwolniony w tym roku z praktyk rolniczych przewidzianych w tytule III rozdział 3 (zgodnie z art. 61 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.) to brak jest możliwości wystąpienia z tego systemu z mocą wsteczną.
W skardze z [...] czerwca 2018 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił ww. decyzji naruszenie:
1) art. 62 ust. 2 zdanie drugie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. i 347
z 20.12.2013, str. 608-670) - poprzez całkowite zaniechanie wobec skarżącego realizacji obowiązku nałożonego na mocy ww. normy prawa unijnego na właściwe organy tych państw członkowskich, które zdecydowały się na praktykę automatycznego objęcia niektórych rolników systemem małych gospodarstw na podstawie art. 62 ust. 2 zdanie 1 ww. rozporządzenia,
2) art. 7, 8, 9 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 pkt. 3 ustawy o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez zaniechanie przez organ realizacji wyraźnego, ustawowego obowiązku uprzedniego poinformowania skarżącego o przysługującej mu możliwości uniknięcia niekorzystnych skutków przyjętych przez polskiego ustawodawcę rozwiązań prawnych;
3) art. 24 ust. 9 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach, poprzez jego zastosowanie i niedoręczeniu w terminie decyzji przez organ I instancji, pomimo zmniejszania kwot płatności.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP i zasądzenie zwrotu kosztów postepowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podał, że z uwagi na specyficzny charakter postępowania w przedmiocie płatności do gruntów rolnych, istotne jest by producent rolny został pouczony o możliwościach jakie dają mu różne systemy płatności rolnych. Wywiódł, iż ani jego pełnomocnik, ani on osobiście nie zostali pouczeni o wyższych płatnościach z sytemu płatności obszarowych. Wręcz przeciwnie przez cały tok postępowania byli zachęcani do skorzystania z systemu płatności dla małych gospodarstw. Wywiódł dalej , że producent rolny nie jest zdolny ustalić, który system jest korzystniejszy, treść art. 62 ust. 2 Rozporządzenia PE i Rady nr 1307/2013 r . z 17 grudnia 2013 r. nakłada automatyczne dopisanie producentów rolnych do systemu małych gospodarstwa oraz, że płatności systemu małych gospodarstwa mogą być wyższe niż w systemie płatności obszarowych. Bez odpowiedniej informacji z biura Powiatowego Agencji nie jest możliwe zdaniem skarżącego ustalenie korzystniejszego systemu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że przepis art. 62 ust. 2 Rozporządzenia dotyczy automatycznego włączania do systemu dla małych gospodarstw. Natomiast skarżący został włączony do systemu na własne żądanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja Dyrektora ARiMR w W. z [...] kwietnia 2018 r. narusza przepisy postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") oznacza konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd było rozstrzygnięcie dotyczące przyznania płatności na rok 2016 oraz uznanie J. W. za uczestnika systemu dla małych gospodarstw.
Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 uregulowano w ustawie z dnia 5 lutego 2015 r.
o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 ze zm.) z jednoczesnym odesłaniem do odpowiednich regulacji wspólnotowych (art. 1 i 7 ustawy).
Zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 2013.347.608) państwa członkowskie mogą ustanowić system dla małych gospodarstw zgodnie z warunkami określonymi
w niniejszym tytule ("system dla małych gospodarstw"). Rolnicy, którzy w 2015 r., posiadają, na własność lub w formie dzierżawy, uprawnienia do płatności lub,
w państwach członkowskich stosujących art. 36, składają wnioski w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej oraz spełniają minimalne wymogi przewidziane w art. 10 ust. 1, mogą wybrać uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw.
Rolnicy uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw są zwolnieni z praktyk rolniczych przewidzianych w tytule III rozdział 3 (art. 61 ust. 3).
W myśl art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 rolnicy, którzy chcą uczestniczyć w systemie dla małych gospodarstw, składają wniosek w terminie, który ma być ustalony przez państwa członkowskie, który nie może być późniejszy niż 15 października 2015 r. Termin ustalony przez państwa członkowskie nie może jednakże przypadać wcześniej niż w ostatnim dniu składania wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej. Rolnicy, którzy nie złożyli wniosku o uczestnictwo w systemie dla małych gospodarstw w terminie ustalonym przez państwo członkowskie lub postanowili wystąpić z niego po tym terminie lub których wybrano w celu przyznania wsparcia na podstawie art. 19 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, nie są już uprawnieni do uczestnictwa w tym systemie.
Wskazać należy, że ani przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady UE nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008
i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, ani też ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie przewidują automatycznego wyłączenia
z systemu małych gospodarstw rolnych.
W myśl art. 62 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 w drodze odstępstwa od ust. 1 państwa członkowskie mogą zadecydować, że rolnicy, w przypadku których kwota płatności bezpośrednich na mocy tytułów III i IV jest niższa niż maksymalna kwota ustalona przez dane państwo członkowskie zgodnie z art. 63, mają zostać automatycznie włączeni do systemu dla małych gospodarstw, chyba że w terminie ustalonym przez dane państwo członkowskie zgodnie z ust. 1, lub w którymkolwiek z kolejnych lat, wyraźnie wystąpią z tego systemu. Państwa członkowskie korzystające z tej możliwości informują odnośnych rolników we właściwym czasie o ich prawie do wystąpienia z systemu.
Natomiast zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. uznaje się za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw, o którym mowa w art. 61 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanym dalej "systemem dla małych gospodarstw", jeżeli: spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw lub płatności związanych do zwierząt (pkt 1) oraz łączna kwota płatności bezpośrednich określona dla tego rolnika zgodnie z art. 63 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 na podstawie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za 2015 r. oraz wniosku,
o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 27 ust. 2 lub art. 28 ust. 2, wynosi nie więcej niż równowartość w złotych kwoty 1250 euro (pkt 2).
Z ust. 6 wynika natomiast, że w kolejnych latach (po roku 2015) rolnik uczestniczący w systemie dla małych gospodarstw może wystąpić z tego systemu, składając oświadczenie o wystąpieniu z tego systemu w terminie do dnia 30 września roku, w którym to wystąpienie ma nastąpić. W takim przypadku w decyzji w sprawie
o przyznanie płatności bezpośrednich za rok, w którym zostało złożone to oświadczenie, stwierdza się, że rolnik nie uczestniczy w systemie dla małych gospodarstw. Z kolei w ust. 7 postanowiono, że oświadczenie o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, o którym mowa w art. 5: składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich (pkt 1) albo na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (pkt 2).
Jak wynika z powyższego wyłączenie z systemu małych gospodarstw od 2016 r. mogło nastąpić jedynie poprzez złożenie przez rolnika stosownego oświadczenia
w ramach wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich lub na odrębnym formularzu do dnia 30 września danego roku. Wniosek ten winien być poprzedzony stosownym pouczeniem o możliwości wystąpienia przez rolnika z tego systemu.
W roku 2016 rolnik może jedynie wystąpić z systemu dla małych gospodarstw wypełniając część IV wniosku lub poprzez złożenie stosownego oświadczenia
w terminie do dnia 30 września 2016 r.
Ze złożonego wniosku o przyznanie płatności wynika, że skarżący w części IV wniosku dotyczącej systemu dla małych gospodarstw nie zaznaczył pola 09, iż występuje z systemu dla małych gospodarstw.
W ocenie Sadu z instrukcji wypełniania wniosku o płatności, wynika że skarżący w części IV dotyczącej systemu dla małych gospodarstw nie zaznaczył pola 09, iż oświadcza, że występuje z systemu dla małych gospodarstw.
Nie doszło w przekonaniu Sądu do naruszenia przez organy przepisów regulacji wspólnotowych.
W zakresie zarzutów procesowych skarżący postawił zarzuty naruszenia art. 7, art, 8, art. 9 k.p.a. Strona podnosi, że do wydania decyzji doszło w wyniku naruszenia wskazanych w zarzutach skargi przepisów polegające na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a konkretnie niewyjaśnienie z jakiego powodu skarżący nie złożył oświadczenia o wystąpieniu
z systemu dla małych gospodarstw, iż brak tego oświadczenia jest sprzeczny z jego interesem, do czego przekonuje treść wniosku i załączników. Podniósł wprowadzenie go w błąd przez organ, nie udzielenie informacji przy składaniu wniosku o różnicach
w wysokości płatności w zależności uczestniczenia w systemie dla małych gospodarstw. Ponadto zarzucił niedoręczenie mu decyzji, a doręczenie jej dopiero na jego interwencję w 2018 r.
Wyjaśnić zatem należy, ze w myśl art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach
z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z ust. 2, w postępowaniach, o których mowa
w ust. 1, organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2); udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (pkt 3); zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział
w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (pkt 4).
Z kolei w ust. 3 postanowiono, że strony oraz inne osoby uczestniczące
w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W stanie faktycznym sprawy zauważenia wymaga, iż z powołanych przepisów
w sposób jednoznaczny wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego to na stronie postępowania spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie
z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnienie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań – udziela się stronom na ich żądanie, a nie poprzez działanie z urzędu. Organ z urzędu jest jedynie zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy , dowody zaś zobowiązana jest przedstawić strona. Na organach prowadzących postępowania dotyczące przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ prowadzący postępowanie nie jest zatem zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy, bez wskazania przez stronę konkretnych środków dowodowych, na wykazanie okoliczności przez nią podnoszonych.
Wracając do przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że akta przedstawione Sądowi zawierają jedynie akta administracyjne dotyczące złożonego wniosku w 2016 r.
Na ich podstawie nie sposób ustalić czy decyzja w zakresie przyznania płatności [...] za 2015 r. była doręczana skarżącemu, czy w roku 2015, bądź 2016 r. organy informowały rolników (skarżącego) uczestniczących w systemie dla małych gospodarstw o zróżnicowaniu stawek przyznania płatności w zależności czy rolnik jest uczestnikiem w systemie dla małych gospodarstw i czy brak tej informacji mógłby mieć wpływ na decyzję w zakresie złożonego wniosku w 2016 r. Brak jest również informacji czy skarżący był wzywany do uzupełniania wniosku za 2016 r., w jakich okolicznościach skarżący uzyskał druk stawek płatności za rok 2016 i 2017, czy był to druk wysyłany rolnikom, czy też mieli możliwość zapoznania się z nim w siedzibie organu.
Niewątpliwie przystąpienie do systemu dla małych gospodarstw w 2015 r. ma konsekwencje dla dalszego postępowania strony. Również kluczowym błędem organu było niedoręczenie decyzji w zakresie przyznania płatności [...] za 2016 r., chociaż był taki obowiązek wynikający z art. 24 ust. 9 ustawy. Decyzja została doręczona stronie skarżącej dopiero na wyraźne żądanie w dniu 14 marca 2018 r. Nie sposób w ocenie Sądu przyjąć i zaakceptować stanowiska organu, iż rolnik miał możliwość sprawdzenia czy otrzymana na rachunek bankowy kwota płatności odpowiada jego żądaniu.
Reasumując, jak podnosi skarżący od 2015 r. nie miał wiedzy, że otrzymuje zmniejszone płatności w związku z przystąpieniem do systemu dla małych gospodarstw. Okoliczność czy skarżący miał możliwość ewentualnego wycofania się
z systemu dla małych gospodarstw i złożenia oświadczenia w terminie do 30 września 2016 r. obciąża samego skarżącego, nie mniej na organie spoczywa obowiązek po pierwsze doręczenia mu decyzji, poinformowania go o różnych stawkach płatności za rok 2016.
Zatem ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią uwagi Sądu, ustalą nadto czy decyzja za 2015 r. była doręczona stronie, czy okoliczności wskazywane przez skarżącego, a mianowicie braku dostępu do zróżnicowanych stawek płatności
w 2016 r., brak doręczenia decyzji o przyznaniu płatności na 2016 r. (w terminie) mógł mieć negatywny wpływ na podjęte działania przez skarżącego i nie złożenie oświadczenia o wystąpieniu z systemu dla małych gospodarstw.
W tej sytuacji nie do odparcia były zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania powołanych w skardze.
Z przytoczonych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do regulacji zawartych w art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI