VIII SA/Wa 470/23

VIII SA/Wa 470/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Środki unijne
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 349
art. 26 ust. 1, art. 27 ust. 1, art. 27, ust.2,
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U. 2018 poz 759
par. 20 ust. 3 pkt 2, par. 19 ust. 3, par. 21 ust.2
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz  zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności  gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 4 ust. 3
Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 470/23
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2023 roku nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2022 roku, poz. 2000 ze zm. dalej jako kpa), po rozpatrzeniu odwołania A. S. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W., nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 roku o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu ,, Premie dla młodych rolników ‘’ w ramach podziałania ,, Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników ‘’ objętego PROW 2014 -2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i ocena prawna.
W dniu 30.06.2021 r. A. S. złożył do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniosek o przyznanie pomocy na operację typu ,,Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020.
W dniu 2 grudnia 2021 roku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, wydał decyzję nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 06.12.2021 r.
Zgodnie z § 19 ust. 2 pkt 3) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 759 z późn, zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem wykonawczym" decyzję o przyznaniu pomocy wydaje się z zastrzeżeniem dopełnienia przez beneficjenta, w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia tej decyzji, następujących warunków:
1. jeżeli nie były spełnione w dniu wydania decyzji o przyznaniu pomocy:
a) nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa, którego rozwoju dotyczy biznesplan;
b) rozpoczęcia jako kierujący prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie, o którym mowa w lit. a, polegającej w szczególności na prowadzeniu gospodarstwa osobiście, na własny rachunek i we własnym imieniu, ponoszeniu kosztów w związku z prowadzeniem tego gospodarstwa F czerpaniu korzyści z jego prowadzenia. Przy czym, uznaje się, że osoba prowadzi, działalność rolniczą w gospodarstwie osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tej działalności;
c) ubezpieczenia na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie jako rolnik;
d) uzyskania wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
d) rozpoczęcia prowadzenia ewidencji przychodów i rozchodów w gospodarstwie, najpóźniej w dniu rozpoczęcia realizacji biznesplanu, chyba że beneficjent jest zobowiązany do prowadzenia księgi przychodów i rozchodów lub księgi rachunkowej, lub ewidencji przychodów i rozchodów na podstawie odrębnych przepisów;
f) rozpoczęcia realizacji biznesplanu;
1. złożenia wniosku o płatność pierwszej raty pomocy;
2. uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - w przypadku gdy w związku z realizacją biznesplanu jest wymagane uzyskanie takiej decyzji zgodnie z przepisami o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (jeżeli charakter operacji określonej w biznesplanie wskazuje, że uzyskanie takiej decyzji jest wymagane).
Zgodnie z § 21 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, w przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy.
W dniu 17.08. 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) A. S. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w S. wniosek o zmianę założeń biznesplanu do wniosku o przyznanie pomocy finansowej "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020. Prośba objęta wnioskiem o zmianę złożeń biznesplanu po wystosowaniu wezwania do złożenia wyjaśnień (z dnia 31.08.2022 r.) i złożeniu wyjaśnień przez A. S. została rozpatrzona pozytywnie uwzględniając wszystkie żądania strony i została wydana decyzja nr [...]
W dniu 05.09.2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) A. S. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w S. wniosek o płatność I raty pomocy na operację typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014 - 2020.
Następnie dnia 30.09.2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) A. S. przesłał do organu kopie faktur za olej napędowy (Faktura nr [...], Faktura nr [...], Faktura nr [...]) oraz ewidencję przychodów i rozchodów w gospodarstwie.
W ocenie organu zakup środków obrotowych można uznać za rozpoczęcie realizacji biznesplanu w przypadkach, gdy zakup danego środka obrotowego produkcji ma wpływ na zaplanowane cele pośrednie i na rozwój gospodarstwa. Mogą to być np. zakup konkretnych nasion w związku z rodzajem upraw przewidzianym w biznesplanie, zakup środków ochrony roślin/nawozów mineralnych dostosowanych do rodzajów upraw przewidzianych w biznesplanie. Wyjątkiem jest nabywanie oleju napędowego, gdzie czynność ta wykonywana jest regularnie przez każdego posiadacza maszyn rolniczych i innych pojazdów i jako taka nie stanowi dowodu na realizację biznesplanu. Taki zakup nie ma wpływu na żaden z celów operacji. W związku z tym, w dniu 03.10.2022 r zostało wystosowane do wnioskodawcy wezwanie do usunięcia braków formalnych.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych dotyczących wniosku o wypłatę I raty pomocy, w dniu 12.10.2022 r. (data stempla pocztowego przesyłki poleconej) została złożona przez wnioskodawcę ewidencja przychodów i rozchodów w gospodarstwie oraz kopia faktury nr [...], na zakup nawozów, środka owadobójczego i środka ochrony roślin z datą sprzedaży i datą wystawienia faktury [...].10.2022 r. Powyższa faktura nie spełniła wymogu rozpoczęcia realizacji biznesplanu w wyznaczonym terminie 9-ciu miesięcy od dnia doręczenia decyzji przyznającej pomoc, ze względu na wskazaną w niej datę zakupu - [...].10.2022 r., tj. po wyznaczonym terminie, który upłynął 06.09.2022 r.
W związku z tym organ na podstawie art. 50 § 1 kpa, pismem z dnia 17.10.2022 r. wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień i dostarczenia innego dokumentu potwierdzającego rozpoczęcie realizacji biznesplanu w terminie określonym w decyzji przyznającej pomoc. Wezwanie do złożenia wyjaśnień doręczono Wnioskodawcy w dniu 25.10.2022 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru.
W związku z tym, że wnioskodawca nie złożył wyjaśnień, w dniu 15.11.2022 r. wysłano zawiadomienie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W dniu 16.11.2022 r. (data stempla pocztowego przesyłki poleconej), po wysłaniu zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz powiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jednak przed doręczeniem w/w zawiadomienia. Wnioskodawca dostarczył ewidencję przychodów i rozchodów w gospodarstwie oraz fakturę nr [...]na zakup R. P. Pułapka Klejowa Składana (pułapka lepowa na szczury) wystawioną w dniu [...].09.2022.
W dniu [...] grudnia 2022 roku Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją nr [...] stwierdził wygaśniecie decyzji z dnia [...] grudnia 2021 roku, nr [...].
W dniu [...] grudnia 2022 r. (data stempla pocztowego) - z zachowaniem ustawowego terminu - A. S. wniósł do Prezesa ARiMR odwołanie od ww. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR.
Odnosząc się do treści złożonego przez stronę odwołania, organ odwoławczy stwierdził, iż przedstawione argumenty nie znajdują oparcia w przepisach prawa i nie mogą zostać uwzględnione.
Odnosząc się do zarzutu A. S., dotyczącego pominięcia decyzji [...] z dnia [...].09.22 r. w sprawie zmiany założeń biznesplanu, w sytuacji gdy data doręczenia tej decyzji rozpoczęcie biegu 9-cio miesięcznego terminu do rozpoczęcia realizacji biznesplanu - Organ pragnie wyjaśnić, iż termin rozpoczęcia realizacji biznesplanu jest zdeterminowany datą doręczenia decyzji o przyznanie pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla młodych rolników" w ramach. podziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników", objętego PROW 20142020 nr decyzji [...] z zastrzeżeniem dopełnienia warunków z dnia: 02.12.2021 r. Decyzje odebrano w dniu 06.12.2021 r. (zgodnie ze zwrotnym .potwierdzeniem odbioru doręczona dorosłemu domownikowi). Regulują to zapisy rozporządzania wykonawczego: § 20 ust. 1. Pierwszą ratę pomocy, w wysokości 80 000 złotych, wypłaca się na wniosek o płatność, który składa się w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. W związku z tym termin 9-ciu miesięcy na rozpoczęcie realizacji biznesplanu i złożenie wniosku o płatność I raty przez A. S. upływał 06.09.2022 roku.
W dniu 05.09.2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) A. S. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w S. wniosek o płatność pierwszej raty pomocy na operację typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej ha rzecz młodych rolników" objętego PRO W 2014-2020.
W dniu [...].09.2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) zostały dosłane dokumenty uzupełniające do wniosku o płatność I raty pomocy w postaci kopii faktur za olej napędowy (Faktura [...] na kwotę brutto 370,00 zł., Faktura nr [...] na kwotę brutto 240,00 zł., Faktura nr [...] na kwotę brutto 200,00 zł.), umowy dzierżawy z dnia 17.06.2021 r. (zawarta przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, nie posiadająca statusu dowodu rozpoczęcia realizacji biznesplanu) i ewidencji przychodów i rozchodów w gospodarstwie. Dnia 04.10.2022 r. zostało wysłane do A. S..
Wnioskodawca został wezwany do złożenia dokumentu potwierdzającego rozpoczęcie realizacji biznesplanu. Wezwanie informowało, że dokumentem potwierdzającym rozpoczęcie realizacji biznesplanu może być dokument potwierdzający dokonanie lub zainicjowanie dokonania .czynności mającej na celu realizację określonych w biznesplanie działań. Niemniej jednak, należy mieć na względzie, że czynności te powinny mieć wpływ na realizację celów operacji. Zatem możliwe jest uznanie za rozpoczęcie realizacji biznesplanu dokumentów potwierdzających udział w szkoleniu, czy korzystanie z usług doradczych. Zakup środków obrotowych również można w pewnych okolicznościach uznać za rozpoczęcie realizacji biznesplanu, np. zakup konkretnych nasion w związku z nowym rodzajem upraw przewidzianym w biznesplanie, zakup środków ochrony roślin/nawozów mineralnych dostosowanych do nowych rodzajów upraw przewidzianych w biznesplanie. Wyjątkiem jest nabywanie oleju napędowego, gdzie czynność ta wykonywana jest regularnie przez każdego posiadacza, maszyn rolniczych oraz posiadacza samochodów osobowych. Ilość zakupionego oleju napędowego oraz sposób zakupu nie dają podstaw do stwierdzenia, iż paliwo będzie wykorzystywane do maszyn rolniczych (brak informacji, że paliwo było np. kupowane w kanistrach), wartość faktur również poddaje w wątpliwość np. tankowanie ciągnika rolniczego. W związku z powyższym faktura za zakup oleju napędowego jako taka nie stanowi dowodu na rozpoczęcie realizacji biznesplanu. Taki zakup nie ma wpływu na żaden z celów pośrednich i końcowych dotyczących rozwoju gospodarstwa.
W ocenie organu również złożenie faktury VAT nr [...] na zakup nawozów, środków owadobójczych nie mogło być uznane za rozpoczęcie realizacji biznesplanu w wyznaczonym terminie – 9 miesięcznym od dnia doręczenia decyzji przyznającej pomoc( 6.09.2022 roku) ponieważ powołana faktura została wystawiona w dniu [...] października 2022 roku, po upływie terminu.
Na kolejne wezwanie organu do dołączenia dokumentów potwierdzających rozpoczęcie realizacji biznesplanu takiego dokumentu nie przedstawił organowi.
W ocenie organu w sytuacji nie przedstawienia przez skarżącego dokumentu potwierdzającego rozpoczęcie biznesplanu w terminie do 6 września 2022 roku zaistniały podstawy do wydania na podstawie § 21 ust.2 rozporządzenia wykonawczego decyzji o wygaśnięciu decyzji o przyznaniu pomocy finansowej z dnia 2 grudnia 2021 roku, nr [...] w związku z art. 26 ust.1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 – 2020( DZ.U z 2022 roku, poz. 2422 ze zm. dalej jako ustawa PROW).
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na specyfikę postępowania ramach rozpoznawania spraw na podstawie ustawy. Wskazał, że zgodnie z art. 27 ust.2 ustawy PROW strony oraz inne podmioty uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust.1, są zobowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek , ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2023 r. w sprawie pod sygn. [...], doręczoną w dniu [...] maja 2023 r. utrzymującą w mocy decyzje dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. wniósł A. S.
Zaskarżonej decyzji zarzucał:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.; 1. art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez niepodjęcie w sprawie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez wprowadzenie skarżącego w błąd w postaci ustnego zapewnienia go o nieprzydatności wskazywanych przez niego ustnie dowodów, co skutkowało ich nieprzedstawieniem przez skarżącego do akt sprawy, w sytuacji gdy po przeprowadzeniu przez organ dokładnego postępowania dowodowego, przy uwzględnieniu pozostałych dowodów i dokonania poprawnej oceny całokształtu materiału dowodowego, doszłoby do wydania decyzji odmiennej, niż zaskarżona,
2. art. 15 kpa poprzez brak rozpoznania merytorycznego spawy przez organ odwoławczy, a jedynie skupienie się na kontroli zasadności argumentów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Organu pierwszej instancji, w szczególności poprzez zaniechanie dalszego postępowania dowodowego, a przez to niezapewnienie dwuinstancyjności postępowania. administracyjnego i merytorycznego rozpoznania sprawy, co pozwoliłoby Organowi odwoławczemu na przyjęcie odmiennych ustaleń i wydanie odmiennej decyzji, niż zaskarżona,
3. art. 138 § 1 pkt 1) kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. pomimo, że postępowanie przed organem pierwszej instancji było przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, a organ II instancji winien był uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw, tj. § 21 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy skarżący jako beneficjent dopełnił warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, a zatem brak było podstaw do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy.
Mając na uwadze powyższe, wnosił o:
1. na podstawie art. 106 § 3 p. p. s. a. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów:
1) Potwierdzenia transakcji z dnia 11 czerwca 2022 r. na kwotę 442,00 zł wraz z oświadczeniem sprzedawcy A. I. Sp. [...] co do przedmiotu transakcji,
2) Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z KRS A. I. sp. [...]
w celu wykazania faktu zakupu przez skarżącego środków ochrony roślin, a tym samym rozpoczęcia realizacji biznesplanu w terminie wymaganym prawem, wydania zaświadczenia o przedmiocie dokonanej transakcji przez uprawnioną do reprezentacji osobę,
1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. o uchylenie w całości decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2023 r. w sprawie pod sygn. [...] utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r.
2. na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylenie w całości decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. orzekającej o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomocy w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków,
3. na podstawie art. 200 p.p.s.a., wnoszę o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu podnosił, że w dniu [...] czerwca 2021 r. złożył do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie wniosek o przyznanie pomocy na operację typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomocy w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020. W dniu [...] grudnia 2021 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał Decyzję nr [...] o przyznaniu ww. pomocy. W dniu [...] sierpnia 2022 r. skarżący wystąpił do Biura Powiatowego ARiMR w S. z wnioskiem o zmianę założeń biznesplanu do wniosku o przyznanie pomocy finansowej na operację typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomocy w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020, który to wniosek został rozpatrzony pozytywnie decyzją nr [...]. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu [...] grudnia 2022 r. wydał decyzję nr [...], o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na operacje typu "Premie dla młodych rolników" w ramach poddziałania "Pomocy w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników" objętego PROW 2014-2020 z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2023 r., wydaną przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W..
Rozstrzygnięcie to jest zdaniem skarżącego wadliwe z następujących przyczyn.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wydając zaskarżoną decyzję Organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności na naruszeniu art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, które to naruszenie skutkowało dalszymi błędami Organu II instancji. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoję na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmuję wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tego względu, zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie, zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Żadnego z powyższych obowiązków Organ I i II instancji nie dopełnił w sposób prawidłowy.
W toku postępowania pierwszoinstancyjnego skarżący kilkukrotnie udawał się do siedziby organu I instancji i ustnie ustalał z pracownikiem organu prowadzącym sprawę, jakiego typu dokumenty mają zostać przez niego przedstawione, aby warunki udzielenia pomocy i wypłaty I raty pomocy zostały spełnione. W trakcie tych rozmów skarżący przedstawiał wyciągi z konta bankowego i przykłady zakupionych przez siebie produktów, które świadczyły o rozpoczęciu realizacji przez niego biznesplanu, o którym to warunku mowa w §19 ust. 2 pkt 1) lit. f) rozporządzenia wykonawczego. Jednym z takich dowodów był m.in. dowód zakupu przez skarżącego środków ochrony roślin A. [...] i środka Ch. [...] w sklepie A. I.. Zakupu tego skarżący dokonał za pomocą płatności kartą, co poświadczył w drodze oświadczenia właściciel sklepu. O nieprzydatności tego dowodu zapewniał skarżącego Organ pierwszej instancji i z tego względu skarżący nie przedstawił go w trakcie postępowania odwoławczego. Organ II instancji nie przeprowadził natomiast żadnego postępowania dowodowego w sprawie, ograniczając się w swoim orzekaniu jedynie do sprawdzenia prawidłowości wydania decyzji przez organ I instancji.
W związku z powyższym, niezbędnym jest w toku niniejszego postępowania przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w postaci potwierdzenia transakcji z dnia 11 czerwca 2022 r. na kwotę 442,00 zł wraz z oświadczeniem sprzedawcy co do przedmiotu transakcji, a także Informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu KRS Sprzedawcy. Przeprowadzenie tego dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, gdyż świadczy o merytorycznej wadliwości wydanych przez organy administracji decyzji. Zakup środków obrotowych, w postaci środków ochrony roślin można uznać bowiem bez wątpienia za rozpoczęcie realizacji biznesplanu w przypadku, gdy zakup danego środka ma wpływ na zaplanowane cele pośrednie i rozwój gospodarstwa. Zakup środków ochrony roślin dostosowanych do rodzajów upraw przewidzianych w biznesplanie, którego dokonał skarżący, z pewnością warunek ten realizuje. Przeprowadzenie tego dowodu nie spowoduje także nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.( dowód :Potwierdzenie transakcji z dnia 11 czerwca 2022 r. na kwotę 442,00 zł wraz z oświadczeniem sprzedawcy A, I. Sp. [...] co do przedmiotu transakcji, Informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z KRS Spółki A. I. Sp. [...].
W dalszej kolejności należy wskazać, że w toku niniejszej sprawy doszło także do naruszenia innych przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: m.in. art. 15 kpa, który konstytuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W myśl tej zasady, organ odwoławczy nie jest jedynie organem kontrolnym, ograniczającym się do rozpatrywania zarzutów podniesionych w odwołaniu przez stronę, ale jest także organem zobowiązanym do merytorycznego rozpoznania sprawy. Jak wskazał w wyroku z dnia 18 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 694/22 (LEX nr 3480171) zasada dwuinstancyjności tworzy obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, który nie może ograniczyć się do kontroli zaskarżonej decyzji. Postępowanie odwoławcze nie może polegać tylko na kontroli postępowania organu pierwszej instancji, lecz powinno mieć miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", bowiem organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ pierwszej instancji ustaleniami i dokonaną oceną dowodów. Nie budzi zatem wątpliwości, że organ drugiej instancji winien był przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i nie powinien był ograniczyć się jedynie do kwestii pobieżnego skontrolowania decyzji organu pierwszej instancji. Bez wątpienia, w świetle powyższych zarzutów, należy stwierdzić, że organ drugiej instancji dopuścił się także naruszenia art. 138 § 1 pkt 1) kpa poprzez utrzymanie w mocy obarczonej istotnymi błędami Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2022 r. Organ drugiej instancji, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego i po dokonaniu prawidłowej oceny zebranego materiał dowodowego, winien był uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy, czego nie uczynił.
Ponadto, w swoich rozważaniach zarówno organ pierwszej, jak i organ drugiej instancji dokonał naruszenia prawa materialnego w postaci § 21 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy, bowiem beneficjent dopełnił warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy. Skarżący zakupu środków ochrony roślin dokonywał w punkcie sprzedawcy I. G., dokonując płatności swoją kartą debetową przypisaną do jego rachunku bankowego. Numer tegoż rachunku bankowego widnieje w rejestrach Agencji w celu dokonania wypłaty dofinansowania w zakresie objętym odwołaniem.
Mając na uwadze powyższe, wnosił jak na wstępie.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się
z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala – art. 151 p.p.s.a.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza cenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy( por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 roku, syg. akt S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę jeżeli doszło do naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa na treść orzeczenia( por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 lipca 2019 roku, III SA/Kr 438/19). Skutecznym zarzutem naruszenia prawa procesowego może być tylko ten, który wskazuje na istnienie istotnego wpływu naruszenia na rozstrzygnięcie, bo art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a odwołuje się do tej przesłanki. Zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania może być skutecznym zarzutem skargi, ale tylko takie które miało istotny wpływ. Jednak ten wpływ musi wykazać strona, a nie Sąd ( wyrok NSA z 10 października 2019 roku, II GSK 2763/17).
Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji według kryteriów wyżej powołanych Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy zauważyć, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem 2988/95. Stosownie do art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku. Tak więc wypłata odpowiednich świadczeń w ramach poddziałania ,, Pomoc w rozpoczęciu działalności gospodarczej na rzecz młodych rolników ‘’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020 winna być dokonywana tylko po spełnieniu wymaganych warunków.
Wskazać w tym zakresie należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 2 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tożsame regulacje zawiera art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Należy podkreślić, iż w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów kpa. Ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Ponadto w wymienionej ustawie ograniczono stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ administracji ma obowiązek, m.in. zapewnić stronom, ale na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania oraz udzielić stronom, również na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania (art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy).
Należy również zauważyć, że omawiana ustawa nałożyła na strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążyła obowiązkiem udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne (art. 27 ust. 2 ustawy). Oznacza to, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności to wnioskujący o płatność rolnik, a nie organ administracji publicznej, ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Z powyższych unormowań wynika, że organ jest zobowiązany rozpatrzyć, ale nie zbierać materiał dowodowy. Jednocześnie ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Należy wskazać, że to beneficjent zgodnie z § 20 ust.3 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego jest zobowiązany wraz z wnioskiem o płatność załączyć miedzy innymi dokument potwierdzający rozpoczęcie realizacji biznes planu. W świetle wyżej powołanych regulacji, to nie na organie ciąży obowiązek przedstawienia takiego dokumentu, zwłaszcza, że decyzja o przyznaniu pomocy zawierała pouczenia wymagane w § 19 ust.3 rozporządzenia wykonawczego, w tym o skutkach niespełnienia określonych warunków. Dokumenty, które złożył skarżący, a mające potwierdzać rozpoczęcie wykonywania biznesplanu nie spełniały wymagań, bo albo dotyczyły zakupu oleju napędowego, którego zakup nie stanowi rozpoczęcia realizacji biznesplanu, a druga przedłożona faktura została zrealizowana już po upływie 9 miesięcznego okresu wyznaczonego na rozpoczęcie realizacji biznesplanu.
W ocenie Sądu organ w sytuacji gdy skarżący w toku postępowania administracyjnego nie przedstawił dokumentu dowodzącego rozpoczęcie realizacji biznesplanu, a w świetle odrębnych uregulowań art. 27 ustawy PROW to na skarżącym ciążył obowiązek udowodnienia realizacji warunków płatności miał podstawy do zastosowania przepisu § 21 ust.2 rozporządzenia wykonawczego w związku z art. 26 ust 1 i ust.2 pkt 1 ustawy.
Załączenie dokumentu do skargi w ocenie Sądu jest spóźnione i nie mogło odnieść zamierzonego skutku prawnego. Nadto należy zauważyć, iż oświadczenie podmiotu gospodarczego nie stanowi dokumentu finansowego potwierdzającego fakt dokonania czynności prawnej.
Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a orzeczono jak na wstępie.