VIII SA/WA 469/24

VIII SA/Wa 469/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Iwona Owsińska-Gwiazda
Marek Wroczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 1 pkt 1, , art. 125 par. 1 i 2 , art. 132. par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 kwietnia 2024r. znak [...] w przedmiocie skierowania do wykonania zastępczego oddala skargę.
Uzasadnienie
Syg. akt VIII SA/Wa 469/24
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 roku, nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2023 roku, poz. 775 dalej jako k.p.a.) oraz na podstawie art. 83 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane( DZ.U z 2023 roku, poz. 682 dalej jako prawo budowlane) po rozpatrzeniu zażalenia D. C. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w G. nr [...] z dnia [...] lipca 1998 roku w przedmiocie skierowania do wykonania zastępczego obowiązku wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. nr [...] z dnia [...] lipca 1998 roku, znak: [...] nakazującego dokonanie całkowitej rozbiórki budynku gospodarczego usytuowanego na działce położonej N. [...] przy ul. G. [...] – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w całości.
Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna.
W związku z niewykonaniem przez D. C.( obecną właścicielkę nieruchomości) obowiązku wskazanego w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. nr [...] z dnia [...] lipca 1998 roku organ powiatowy, działając na podstawie przepisów ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji( DZ.U z 2023 roku, poz. 2505 dalej jako u.p.e.a) przeprowadził postępowanie w celu wyegzekwowania obowiązku z niej wynikającego tj. rozbiórki budynku gospodarczego usytuowanego na działce położonej przy ul. G. [...] w N. [...].
W dniu [...] sierpnia 2020 roku PINB w G. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który został doręczony dłużniczce w dniu [...] sierpnia 2020 roku. W związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie wyżej powołanego tytułu wykonawczego organ w dniu [...] listopada 2020 roku wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który został doręczony dłużniczce w dniu [...] grudnia 2020 roku.
W piśmie z dnia [...].12.2020 r. pełnomocnik zobowiązanej wniósł z zachowaniem ustawowego terminu zarzuty dotyczące przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.
Postępowanie w przedmiocie zarzutów zakończyło się ich oddaleniem.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...].07.2021 r., znak: [...], MWINB utrzymał w mocy w/w postanowienie organu i instancji.
W związku z dalszym uchylaniem się przez zobowiązaną od wykonania ciążącego na niej obowiązku PINB w G. postanowieniami nakładał na D. C. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego G. nr [...] z dnia [...].07.1998 r.
Ostatecznie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2023 roku uchylił ostatnie postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy i wobec dalszego uchylana się przez zobowiązaną od wykonania ciążącego na niej obowiązku, PINB w G. postanowieniem nr [...] z dnia [...].02.2024 r. skierował do wykonania zastępczego obowiązek wynikający z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. nr [...] z dnia [...].07.1998 r. nakazującej dokonanie całkowitej rozbiórki budynku gospodarczego usytuowanego na działce położonej przy ul. G. [...] w N.,
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie w ustawowym terminie w piśmie z dnia 26.02.2024 r. złożyła D. C..
W ocenie organu przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane m.in. na podstawie art. 127 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym: "Wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt".
Ze względu na uchylanie się przez zobowiązaną od wykonania obowiązku nałożonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w G. Nr [...] z dnia [...].07.1998 r., znak: [...] - PINB w G. zasadnie skierował niniejszy obowiązek do wykonania zastępczego w oparciu o przepisy cytowanej ustawy.
W myśl art. 128 w/w ustawy, organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Z akt przedmiotowej sprawy wynika jednoznacznie, że organ egzekucyjny - PINB w G. doręczył zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...].12.2020 r.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie skierowania obowiązku do wykonania zastępczego winno zawierać również wskazanie przybliżonej kwoty kosztów wykonania zastępczego. Jak wynika m.in. z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Go 624/16; "Postanowienie o wykonaniu zastępczym powinno zawierać zarówno wskazanie kwoty o jakiej mowa w § 1a art. 128 u.p.e.a., jak i kwoty zaliczki o Ile organ korzysta z możliwości przewidzianej w § 2 art. 128 u.p.e.a. Z postanowienia musi zatem Jednoznacznie wynikać jaka Jest przybliżona kwota kosztów wykonania zastępczego oraz kwota zaliczki".
Z uzasadnienia w/w rozstrzygnięcia wynika, że organ powiatowy określił przybliżoną kwotę kosztów wykonania obowiązku nałożonego decyzją Nr [...]z dnia [...].07.1998 r., znak: [...] w wysokości 39.575,25 zł (słownie: trzydzieści dziewięć tysięcy pięćset siedemdziesiąt pięć złotych dwadzieścia pięć groszy). Podkreślić należy, że wartość wskazana w uzasadnieniu niniejszego rozstrzygnięcia jest szacunkowa i może ulec zmianie na dalszym etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie. Kwotę te organ powiatowy oszacował na podstawie odpowiedzi na zapytanie ofertowe skierowane do wyspecjalizowanych firm.
Wobec powyższego w ocenie tut. organu PINB w G. zasadnie i zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydał postanowienie nr [...] w przedmiocie skierowania do wykonania zastępczego egzekwowanego obowiązku.
Wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie środek egzekucyjny w postaci skierowania obowiązku do wykonania zastępczego jest środkiem zdecydowanie mniej uciążliwym niż grzywna w celu przymuszenia, której kwota z uwagi na dyspozycję art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji byłaby wielokrotnie wyższa niż koszty wykonania zastępczego obowiązku. Jedynie całkowite wykonanie przez zobowiązaną obowiązku nałożonego w/w decyzją organu powiatowego może skutkować odstąpieniem od czynności egzekucyjnych. Analiza akt zgromadzonych w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wykazała, że obowiązek ten nie został wykonany.
Należy zauważyć, że w zażaleniu nie wskazano żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zakwestionowania stanowiska organu powiatowego. Wobec powyższego tut. organ nie dostrzegł nieprawidłowości związanych z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. Niniejsza egzekucja prowadzona jest zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Argumenty przedstawione w zażaleniu przez pełnomocnika zobowiązanej świetle obowiązujących przepisów nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia organu I instancji. Zainicjowanie postępowania egzekucyjnego następuje w okolicznościach wskazanych w art. 6 § 1 w/w ustawy. Przepis ten stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonywania obowiązku, wierzycie! powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Uregulowanie to nie pozostawia zatem organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich działań w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Organ przystępuje do czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku ciążącego na zobowiązanym w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania.
W tym miejscu należy wskazać, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w G. Nr [...] z dnia [...].07.1998 r., znak: [...] objęta niniejszym postępowaniem egzekucyjnym jest ostateczna, wobec czego podlega wykonaniu w całości, a organy administracji publicznej są nią związane. W niniejszej sprawie nie zapadło żadne rozstrzygnięcie sądowe lub administracyjne skutkujące wycofaniem z obrotu prawnego egzekwowanej decyzji ostatecznej. Nie nastąpiła sytuacja pozbawiająca cech wykonalności obowiązku nałożonego w/w decyzją organu powiatowego. Jak już wcześniej wskazano egzekwowany obowiązek nie został wykonany w całości, nie został umorzony, nie przedawnił się i nie wygasł, jego wykonalność nie została wstrzymana przez sąd wojewódzki ani organ administracyjny, a także jest obowiązkiem istniejącym. Wobec powyższego organ powiatowy prawidłowo podjął czynności egzekucyjne celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w G. Nr [...] z dnia [...].07.1998 r., znak: [...]. Wniesienie skargi do WSA w Warszawie na postanowienie MWINB Nr [...] z dnia [...].12,2023 r, znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, nie
stanowi podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do kwestii nie doręczenia zobowiązanej wraz z postanowieniem nr [...]odpisu tytułu wykonawczego Nr [...] wskazać należy, że zgodnie z dyspozycją art. 128 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 127 organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu:
1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32;
2) postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo".
Zgodnie natomiast ze wskazanym powyżej art. 32 w/w ustawy; Organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony".
W niniejszej sprawie odpis tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 27.11.2020 r. został zobowiązanej doręczony w dniu 11.12.2020 r. Stanowisko w tej sprawie przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18.12,2019 r., sygn. akt: II OSK 1285/17: "art. 128 § 2 oraz art. 129 u.p.e.a. należy interpretować w ten sposób, że warunkiem wezwania zobowiązanego do wpłacenia określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego jest wcześniejsze doręczenie tytułu wykonawczego. Postanowienie w sprawie wezwania zobowiązanego do wpłacenia zaliczek na koszty
wykonania zastępczego oraz tytuł wykonawczy nie muszą jednak być doręczone jednocześnie, jeśli tytuł ten był już wcześniej doręczony. Wezwanie zobowiązanego do wpłacenia zaliczek na koszty wykonania zastępczego zawarte w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego (art. 128 § 2 u.p.e.a.), czy też skierowane do zobowiązanego w osobnym postanowieniu (art. 129 u.p.e.a.) może bowiem nastąpić w toku wszczętego wcześniej postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje zaś na podstawie tytułu wystawionego przez wierzyciela (art. 28 u.p.e.a.). Natomiast organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, (art. 32 u.p.e.a.)’’.
Skargę na postanowienie organu odwoławczego wniosła D. C..
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucała:
1. rażące naruszenie prawa, a mianowicie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie zastępczego wykonania obowiązku, pomimo iż obowiązek wskazany w treści tytułu wykonawczego nie istnieje bowiem decyzja na podstawie, której został wydany tytuł wykonawczy jest nieważna.
2. rażące naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) poprzez nie wzięcie z urzędu okoliczności stanowiących o nieważności decyzji nr [...]z dnia [...] lipca 1998 roku naruszenie prawa procesowego, mianowicie art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co stoi w rażącej sprzeczności z zasadą proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz narusza zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej;
Z uwagi na powyższe skarżąca wnosiła o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia,
- zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podnosiła, że obiekt którego dotyczy postępowanie został wybudowany w oparciu projekt architektoniczny opracowany zgodnie ze wszystkimi wymogami prawnymi przez uprawnionego architekta oraz inżynierów. /Projekt Szopo-Garaż [...] oraz decyzję pozwolenie na budowę wydane w dniu [...] sierpnia 1994 roku przez Burmistrza Miasta i Gminy w N. [...] (znak: [...]). Od momentu wybudowania obiektu upłynęło ponad 25 łat, zaś budynek nie stwarza on żadnego zagrożenia czy niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia.
Na mocy decyzji [...] listopada 1997r. Burmistrza Miasta i Gminy w N. [...] stwierdzono wygaśnięcie decyzji z dnia 1 sierpnia 1994r. W przedmiocie pozwolenia na budowę. Wskazując, iż zdaniem organu budowa nie została rozpoczęta przed upływem dwóch lat od dnia w który w/w decyzja stała się ostateczna.
Nie budzi wątpliwości, iż na dzień wydania decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 1998 roku obiekt był wybudowany.
Podnieść należy, iż przedmiotowy budynek wybudowany został zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę, zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, przy spełnieniu wszystkich wymogów technicznych.
D. C. na podstawie art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane złożyła wniosek o wszczęcie postępowania legalizacyjnego budynku gospodarczego na działce położonej w N. [...], przy ulicy G. [...],
D. C. złożyła również wniosek o wszczęcia postępowania w przedmiocie uchylenie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. nr [...] z dnia [...] lipca 1998 roku (Nr [...]), w przedmiocie nakazania .. P. dokonania w całości rozbiórki budynku gospodarczego na działce położonej w N. [...]. przy ulicy G. [...].
Niestety do dnia dzisiejszego wnioskodawczyni nie uzyskała pozytywnego zakończenia wieloletnich starań o uregulowanie statusu prawnego przedmiotowego budynku.
Niezależnie od powyższego podnieść należy, iż wskazana decyzja [...]z dnia [...] lipca 1998 roku (Nr [...]), w przedmiocie nakazania J. P. dokonania w całości rozbiórki budynku gospodarczego na działce położonej, została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku - Prawo budowlane, pomimo że roboty budowlane rozpoczęto w oparciu o pozwolenie na budowę wydane w dniu [...] sierpnia 1994 roku przez Burmistrza Miasta i Gminy w N. [...] (znak: [...]).
Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, przepisu art 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. tj. ustawy - Prawa budowlane z 1974 r. Cytowany przepis odnosi się do obiektów budowlanych wykonanych samowolnie, w stosunku do których zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Wszczęcie postępowania administracyjnego polega zaś na prowadzeniu określonych czynności procesowych, w tym pp. kontrolnych na nieruchomości, (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2015 r, sygn.. akt Ił OSK 709/14, I.HX nr 1990926).
W ocenie skarżącej w związku z powyższym wydana została bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa co stanowi o nieważności przedmiotowej decyzji.
Nie ulega wątpliwości, iż obiekt którego wniosek dotyczył został wybudowany w oparciu projekt architektoniczny opracowany zgodnie ze wszystkimi wymogami prawnymi przez uprawnionego architekta oraz inżynierów. /Projekt Szopo-Garaż [...] oraz decyzję pozwolenie na budowę wydane w dniu [...] sierpnia 1994 roku przez Burmistrza Miasta i Gminy w N. [...] (znak: [...]). Nie stanowi on żadnego zagrożenia dla życia luli zdrowia osób trzecich oraz nie narusza praw osób trzecich.
Nie zrozumiały dla skarżącej jest upór i dążenie bez uwzględnienia jej słusznego interesu organów inspekcji budowlanej do rozbiórki lokalu, który został wybudowany zgodnie z zasadami sztuki budowlanej , w oparciu o ważne pozwolenie. Lokal jest w dobrym stanie technicznym oraz jest wykorzystywany przez już ponad 25 lat.
Organy administracji publicznej winny zawsze działać w granicach prawa i na podstawie
prawa oraz brać pod uwagę słuszny interes stron. Nie zapominając przy tym, iż są powołane do pomocy i rozwiązywania problemów obywateli, a nie ich stwarzaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, a więc czy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy.
Takich naruszeń sąd wojewódzki w niniejszej sprawie nie stwierdził, zaskarżone rozstrzygnięcia nie naruszają przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.
Godzi się zauważyć, że ze względu na specyfikę nakazu rozbiórki - jako obowiązku o charakterze niepieniężnym i wynikającym z Prawa budowlanego - organ egzekucyjny mógł w celu doprowadzenia do jego wykonania zastosować tylko jeden z dwóch środków egzekucyjnych: grzywnę w celu przymuszenia oraz wykonanie zastępcze (zob. też wyroki WSA w Kielcach z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 6/09; WSA w Olsztynie z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 604/10; WSA w Krakowie z dnia 17 października 2017 r., sygn akt II SA/Kr 1093/17, dostępne w CBOSA). Przy czym sąd wojewódzki orzekający w tej sprawie przychyla się do tych poglądów orzecznictwa i doktryny, które uznają, że wśród katalogu potencjalnych środków egzekucyjnych dotyczących wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym, które mogłyby w tej sprawie mieć zastosowanie, grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej uciążliwym i powinna być stosowana w pierwszej kolejności (zob.m.in. wyroki NSA: z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 767/08, ONSAiWSA 2010/5/92; z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1453/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1014/10, dostępne w CBOSA; P. Przybysz, Art. 119 Przesłanki nałożenia grzywny w: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VIII, Wolters Kluwer Polska 2018). Alternatywę stanowi jedynie wykonanie zastępcze, które jest środkiem egzekucyjnym o charakterze zaspokajającym, a jego zastosowanie prowadzi z reguły do przymusowego wykonania obowiązku "za" zobowiązanego i na jego koszt. Wiąże się to jednak zasadniczo z koniecznością poniesienia przez zobowiązanego znacznie większych kosztów, które też nie podlegają zwrotowi. Zobowiązany do dokonania rozbiórki zostaje bowiem, zgodnie z art. 127 i 133 § 1 u.p.e.a., obciążony pełnymi kosztami realizacji tego środka egzekucyjnego. Ponadto, przy zastosowaniu wykonania zastępczego można żądać od zobowiązanego wpłacenia zaliczki na pokrycie kosztów realizacji tego środka. W sytuacji, gdy zaliczka ta nie zostanie dobrowolnie uiszczona, a od jej uiszczenia zależy rozpoczęcie przez wykonawcę robót, fakt ten spowoduje zwłokę w postępowaniu i wbrew założeniu nie nastąpi bezpośrednie i szybkie wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zaliczka zostanie wówczas skierowana na drogę egzekucji należności pieniężnych, a realny skutek orzeczenia wykonania zastępczego zrówna się z orzeczeniem grzywny w celu przymuszenia (art. 128 § 2 u.p.e.a.). Wykonanie zastępcze wprowadza do postępowania wykonawcę, który od chwili przystąpienia do prowadzenia robót, zgodnie z art. 132 § 2 u.p.e.a., również decyduje o tym, czy odstąpi od kontynuowania robót. Stawia to zobowiązanego w gorszej sytuacji i odbiera możliwość zdecydowania o samodzielnym wykonaniu obowiązku. Nawet, gdy wykonawca i organ egzekucyjny przychylą się do wniosku zobowiązanego o zaniechanie stosowania wykonania zastępczego, organ może nałożyć na zobowiązanego konieczność złożenia odpowiedniego zabezpieczenia wykonania objętego tytułem wykonawczym obowiązku, co stanowi dla zobowiązanego kolejną dolegliwość.
Tymczasem, zgodnie z art. 125 § 1 i § 2 u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Oznacza to, że jeśli zobowiązany z jakichś powodów zdecyduje się jednak dobrowolnie zrealizować nałożony na niego obowiązek, to nie będzie już przymuszony do zapłaty nałożonej grzywny. Ponadto, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.).
W związku z tym podkreśla się, że wykonanie zastępcze, unormowane w art. 127, może być orzeczone wyjątkowo, gdy mimo wymierzenia grzywny zobowiązany nie wykona obowiązku, albo gdy uwzględniając zarzut zobowiązanego, że grzywna jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym, organ postanowi o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (P. Przybysz, Art. 119 Przesłanki nałożenia grzywny w: P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VIII, Wolters Kluwer Polska 2018; J. Radwanowicz-Wanczewska, Art. 119 w: D. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX 2015 i powołane tam orzecznictwo).
Należy zgodzić się z organem, iż w niniejszej sprawie doszło do sytuacji gdy nałożenie grzywny w celu przymuszenia stanowi środek egzekucyjny bardziej uciążliwy niż wykonanie zastępcze. Należy zauważyć, iż w przypadku nakazania rozbiórki obiektu wysokość grzywny w celu przymuszenia wylicza się zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. i grzywna ta wnosi ok. kwoty 120 000 zł. Nadto należy zauważyć, iż nakładanie grzywny w celu przymuszenia nie doprowadziło do wyegzekwowania orzeczonego obowiązku mimo upływu znacznego czasu. Tytuł wykonawczy został wystawiony w dacie 27 listopada 2020 roku, a orzeczenie o nakazaniu rozbiórki jest z 1 lipca 1998 roku. Należy wskazać, że organ stosując odpowiedni środek egzekucyjny powinien kierować się zasadą wynikającą z art. 7 § 2 u.p.e.a. wyboru środka prowadzącego do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów skargi należy uznać je za niezasadne.
Zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. z uwagi na fakt, że postanowienie w przedmiocie wykonania zastępczego nie mogło zostać wydane ponieważ decyzja na podstawie której został wydany tytuł wykonawczy jest nieważna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Decyzja o nakazania rozbiórki obiektu była kontrolowana zarówno w trybie zwykłym, jak i w trybie nadzorczym. Postępowanie w trybie zwykłym zakończyło się kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 14 października 2003 roku, w sprawie IV SA/Wa 508/02 oddalił skargę.
Postępowanie nadzorcze w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji rozbiórkowej z dnia [...] lipca 1998 roku zakończyło się odmową stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego decyzją z dnia [...] stycznia 2002 roku, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 marca 2007 roku, syg. akt VII SA/Wa 130/07 skargę oddalił. Tak więc stanowisko skarżącej, iż decyzja o nakazaniu rozbiórki obiektu budowalnego jest nieważna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Organ egzekucyjny nie mógł naruszyć przepisów art. 157 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. bo ich w ogóle nie stosował. Na etapie postepowania egzekucyjnego organ nie ma podstaw do badania decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu egzekucyjnego pod kątem jej nieważności w trybie art. 156 k.p.a.
Zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co stoi w rażącej sprzeczności z zasadą proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz narusza zasadę zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej nie został w żaden sposób wykazany, poza przywołaniem wskazanych przepisów procedury.
Z uwagi na powyższe biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.