VIII SA/Wa 459/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę gminy na decyzję GIOŚ, uznając, że wynagrodzenia pracowników zatrudnionych na umowę o pracę lub w ramach prac interwencyjnych nie mogą być zaliczone na poczet zmniejszenia kary pieniężnej za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego z powodu braku wystarczającego udokumentowania ich związku z konkretnym przedsięwzięciem naprawczym.
Gmina O. zaskarżyła decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, która utrzymała w mocy decyzję o zmniejszeniu kary pieniężnej za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego. Gmina domagała się dalszego zmniejszenia kary o kwotę wynagrodzeń swoich pracowników, którzy brali udział w remoncie oczyszczalni ścieków. Organy administracji uznały, że wydatki na wynagrodzenia pracowników nie zostały wystarczająco udokumentowane jako bezpośrednio związane z przedsięwzięciem naprawczym, a jedynie wydatki udokumentowane fakturami mogły zostać zaliczone na poczet kary. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy O. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) utrzymującą w mocy decyzję o zmniejszeniu kary pieniężnej za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego. Gmina pierwotnie została ukarana za odprowadzanie ścieków z naruszeniem pozwolenia. Po przeprowadzeniu działań naprawczych na oczyszczalni ścieków, gmina wystąpiła o zmniejszenie kary o poniesione koszty. Organy administracji zgodziły się zmniejszyć karę o wydatki udokumentowane fakturami, jednak odmówiły uwzględnienia kosztów wynagrodzeń pracowników zatrudnionych na umowę o pracę lub w ramach prac interwencyjnych, argumentując brak wystarczającego udokumentowania, że te wynagrodzenia były bezpośrednio związane wyłącznie z realizacją przedsięwzięcia naprawczego. Gmina zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną ocenę dowodów i niewłaściwą wykładnię przepisów dotyczących środków własnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo. Sąd podkreślił, że choć wynagrodzenia pracowników mogą stanowić środki własne, gmina nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że były one wydatkowane wyłącznie na potrzeby konkretnego przedsięwzięcia naprawczego, a rozbieżności w przedstawianych przez gminę danych (kwoty wynagrodzeń, liczba dni pracy) uniemożliwiły uznanie tych wydatków za udokumentowane i celowe w rozumieniu przepisów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie zostaną w sposób niebudzący wątpliwości udokumentowane jako bezpośrednio związane z realizacją konkretnego przedsięwzięcia naprawczego, a nie z innymi zadaniami gminy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć wynagrodzenia pracowników mogą stanowić środki własne, gmina nie wykazała w sposób wystarczający, że były one wydatkowane wyłącznie na potrzeby przedsięwzięcia naprawczego. Rozbieżności w danych przedstawionych przez gminę oraz brak jednoznacznego powiązania pracowników z konkretnymi pracami przy oczyszczalni uniemożliwiły zaliczenie tych kosztów na poczet zmniejszenia kary.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
p.o.ś. art. 319 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Określa możliwość zmniejszenia odroczonych opłat lub kar o sumę środków własnych wydatkowanych na realizację przedsięwzięcia usuwającego przyczyny ich ponoszenia. W przypadku przedsięwzięć służących realizacji zadań własnych gminy, do środków własnych wlicza się także środki pochodzące z budżetu gminy.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi.
p.o.ś. art. 317 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Podstawa do odroczenia płatności opłaty lub kary pieniężnej.
p.o.ś. art. 318 § ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Wymóg harmonogramu realizacji przedsięwzięcia.
ustawa o dochodach j.s.t. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Wskazuje, że środki pochodzące z budżetu gminy mogą być wliczane do środków własnych.
Prawo wodne art. 545 § ust. 3c
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Kontekst prawny związany z pozwoleniem wodnoprawnym.
Ustawa z dnia 7 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw
Wspomniana w kontekście Dz.U. 2020 poz 1219, ale nie bezpośrednio cytowana.
Ustawa z dnia 27 września 2013 r. Prawo zamówień publicznych
Nie cytowana bezpośrednio, ale kontekstowo związana z wydatkami.
Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o prawie geodezyjnym i kartograficznym
Nie cytowana.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Nie cytowana.
u.o.f.p. art. 44 § ust. 3 pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Zasada oszczędnego i celowego wydatkowania środków publicznych.
u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Zadania własne gminy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i ustaliły stan faktyczny. Gmina nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że wynagrodzenia pracowników były wydatkowane wyłącznie na potrzeby przedsięwzięcia naprawczego. Rozbieżności w danych przedstawionych przez gminę dotyczące kosztów wynagrodzeń i czasu pracy pracowników podważyły ich wiarygodność.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów i błędne ustalenie stanu faktycznego. Zarzuty naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że wynagrodzeń pracowników nie można zaliczyć w poczet środków własnych, gdyż nie zostało wykazane fakturami. Zarzuty naruszenia art. 319 ust. 1 p.o.ś. poprzez błędną wykładnię. Zarzuty naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. w zw. z art. 319 ust. 1 p.o.ś. poprzez ich niezastosowanie. Zarzuty naruszenia art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych poprzez jego niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w całości podziela i przyjmuje za własny. Wobec pojęcia środków własnych pojawia się wątpliwość, czy powinno ono być interpretowane w sposób zawężający, czy rozszerzający. Wydaje się, że to drugie spojrzenie na pojęcie środków własnych jest bardziej uzasadnione. Ewentualne źródło ich pochodzenia nie powinno być istotne. Nie można zapominać o konieczności przeanalizowania, czy rzeczywiście były one związane z realizacją przedsięwzięcia stanowiącego podstawę do odroczenia. Organ administracji zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a. powinien zmierzać do ustalenia prawdy obiektywnej, a tę najłatwiej jest stwierdzić przy pomocy nieprzetworzonych środków dowodowych. Zarzuty te stanowią jedynie polemikę, która - jako nieznajdująca oparcia w materiale dowodowym sprawy - nie mogła doprowadzić do zdeprecjonowania ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy.
Skład orzekający
Renata Nawrot
przewodniczący sprawozdawca
Marek Wroczyński
sędzia
Leszek Kobylski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, jakie wydatki mogą być zaliczone na poczet zmniejszenia kar pieniężnych za naruszenia środowiskowe, zwłaszcza w kontekście kosztów pracowniczych i wymogów dowodowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 319 Prawa ochrony środowiska i wymaga szczegółowego udokumentowania wydatków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z udokumentowaniem wydatków na cele naprawcze i interpretacją przepisów dotyczących zmniejszenia kar administracyjnych, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów ds. ochrony środowiska.
“Koszty pracownicze a kary środowiskowe: kiedy gmina może liczyć na ulgę?”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 459/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-07-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-05-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Leszek Kobylski Marek Wroczyński Renata Nawrot /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska Hasła tematyczne Ochrona środowiska Sygn. powiązane III OSK 7610/21 - Wyrok NSA z 2023-04-21 Skarżony organ Inspektor Ochrony Środowiska Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1219 art. 319 ust. 1 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Leszek Kobylski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi Gminy O. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie zmniejszenia kary pieniężnej za odprowadzanie ścieków z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. znak: [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: organ odwoławczy, GIOŚ), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 319 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 1219 z późn. zm., dalej p.o.ś.), oraz w zw. z art. 545 ust. 3c ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: MWIOŚ, organ I instancji) z [...] maja 2015 r. znak: [...]. Decyzja zapadła w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] marca 2012 r. znak [...] MWIOŚ wymierzył Gminie O. (dalej: gmina, strona, skarżąca) administracyjną karę pieniężną w kwocie [...] zł za odprowadzanie do środowiska ścieków z oczyszczalni ścieków w Ł., w 2009 roku z naruszeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego. Decyzją z [...] czerwca 2012 r. znak: [...] odroczył termin płatności kary orzeczonej ww. decyzji. Podstawę odroczenia terminu płatności kary stanowiło przedsięwzięcie, na które składały się działania naprawcze na oczyszczalni ścieków. Pismem z [...] marca 2015 r., uzupełnionym pismami z [...] maja i [...] maja 2015 r., strona poinformowała o zrealizowaniu inwestycji i wystąpiła o zmniejszenie wysokości kary pieniężnej orzeczonej decyzją z [...] marca 2012 r. argumentując, że podjęte działania naprawcze, ze względu na wielkość środków planowanych do wydatkowania na ich realizacje, stanowiły podstawę odroczenia płatności. Ponadto wskazywano, że wszystkie działania naprawcze zostały wykonane we własnym zakresie przez pracowników Urzędu Gminy zatrudnionych na umowę o pracę bądź w ramach robót interwencyjnych, których wynagrodzenia wyniosły łącznie [...]zł. Do wniosku załączone zostały także faktury potwierdzające wydatkowanie środków w łącznej kwocie [...] zł. Z przeprowadzonej w maju 2015 r. kontroli sprawdzającej wynikało, że inwestycja stanowiąca postawę odroczenia płatności kary została zrealizowana, a warunki odprowadzania ścieków określone pozwoleniem wodnoprawnym są dotrzymywane. Przyczyna wymierzenia kary została zatem usunięta. Mając powyższe na uwadze MWIOŚ decyzją z [...] maja 2015 r. znak: [...], działając na podstawie art. 319 ust. 1 p.o.ś. orzekł o zmniejszeniu, o sumę środków własnych wydatkowanych na działania naprawcze oczyszczalni ścieków, kary pieniężnej wymierzonej w wysokości [...]zł do kwoty [...] zł. Zdaniem organu I instancji, pewnymi środkami własnymi wydatkowanymi na realizację działań naprawczych na oczyszczalni ścieków były te, co do których przedstawiono faktury na kwotę [...]zł. Kwotę tę zaliczono na poczet kary w wysokości [...]zł orzeczonej decyzją z [...] marca 2012 r. znak: [...]za naruszenie warunków odprowadzania ścieków w 2010 roku. Kara ta została zmniejszona do kwoty 0 zł. Sprawa ta stanowiła odrębny przedmiot postępowania. Pozostająca do rozliczenia kwota [...]zł podlegała zaliczeniu na poczet kary orzeczonej decyzją z [...] marca 2012 r., którą zmniejszono do kwoty [...]zł. Według MWIOŚ, kwestia wydatków poniesionych na wynagrodzenia pracowników prowadzących działania naprawcze na oczyszczalni nie została właściwie udokumentowana. MWIOŚ wskazał, że w piśmie z [...] marca 2015 r. strona podała, że na wynagrodzenia wydatkowana została kwota [...]zł, natomiast z pisma z [...] maja 2015 r. wynikało, że była to kwota [...]zł. W ocenie organu I instancji, wątpliwości związanych z wskazanymi wyżej kwotami nie zostały rozwiane przez dokumenty przedłożone przy piśmie z [...] maja 2015 r. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie było więc możliwe ustalenie faktycznie wydatkowanych środków ani odniesienie się do czasu pracy i formy zatrudnienia pracowników Urzędu Gminy, dodatkowo wynagrodzonych za pracę na oczyszczalni. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła strona zarzucając naruszenie: - art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całości materiału dowodowego, - art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie oceny - na podstawie całokształtu materiału dowodowego - że dana okoliczność została udowodniona. Mając to na uwadze gmina domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wskazaną na wstępie decyzją z [...] lutego 2021 r. znak: [...] GIOŚ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 319 ust. 1 p.o.ś. oraz art. 4 ust. 1 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 23 ze zm., dalej: ustawa o dochodach j.s.t.). Wskazał, że z analizy dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynikało, że gmina finansowała prace naprawcze na oczyszczalni ścieków ze środków własnych. W sposób niebudzący wątpliwości udokumentowane zostały wydatki poniesione na zakup towarów i usług zewnętrznych niezbędnych do realizacji przedsięwzięcia. W związku z tym, o te środki zmniejszono kwotę kary za wprowadzanie ścieków z naruszeniem pozwolenia wodnoprawnego. Wątpliwości organu I instancji budziła natomiast kwestia wydatkowania środków na prace wykonywane przez pracowników zatrudnionych przez gminę przy realizacji przedsięwzięcia. Zdaniem organu odwoławczego wątpliwości, jakie miał organ I instancji, dotyczące wynagrodzenia pracowników wykonujących ww. prace naprawcze nie miały wpływu na rozstrzygniecie, bowiem gmina zatrudniała ww. pracowników w oparciu o umowę o pracę bądź w ramach aktywizacji osób bezrobotnych, a środków przeznaczonych na te cele nie można zaliczyć w poczet kosztów poniesionych w związku z modernizacją oczyszczalni, gdyż rozliczenie nie następowało w formie np. faktury, która jednoznacznie wskazywałaby zlecenie konkretnej pracy i kosztów z nią związanych. Umowy zawierane z pracownikami nie dotyczyły realizacji konkretnych zadań w ramach modernizacji oczyszczalni. Gmina przedstawiła umowy o prace zawarte na czas określony z siedmioma pracownikami zatrudnionymi na stanowiskach robotnik gospodarczy bądź robotnik budowlany, co oznaczało, że osoby te mogły wykonywać każdą pracę powierzoną przez gminę w ramach wykonywanych przez nią zadań własnych. Nie można więc było uznać, że osoby zatrudnione na podstawie umowy o prace lub w ramach aktywizacji osób bezrobotnych wykonywały tylko i wyłącznie prace związane z modernizacją oczyszczalni w Ł.. GIOŚ zauważył, że we wniosku z [...] marca 2015 r. w przedmiocie zmniejszenia odroczonych kar gmina przekazała kopie dokumentów potwierdzających realizacje poszczególnych faz przedsięwzięcia wraz ze wskazaniem czasu pracy oraz liczby pracowników wykonujących prace przy realizacji danych etapów. Wskazała również, że ze względu na obowiązek oszczędności wydatków budżetowych gminy kierowano się zasadą minimalizacji kosztów przy zachowaniu warunku osiągniecia celu. W efekcie tego założenia, prace przy modernizacji były wykonywane przez dwóch etatowych pracowników urzędu gminy. Należało więc uznać, że były one wykonywane w ramach umowy o pracę. Przy realizacji przedsięwzięcia pracowali również pracownicy interwencyjni, którzy również nie zostali zatrudnieni bezpośrednio do pracy przy oczyszczalni. Dlatego wynagrodzenie tych pracowników nie mogło zostać zaliczone w poczet kosztów poniesionych w związku z przedsięwzięciem, gdyż nie można było udokumentować i potwierdzić ich zlecenia tak jak osobom fizycznym bądź firmom wykonawczym. Zdaniem organu odwoławczego, dla ustalenia stanu faktycznego bez znaczenia pozostawała kwestia zwrotu przez Powiatowy Urząd Pracy kosztów poniesionych w związku z zatrudnianiem bezrobotnych przy pracach interwencyjnych, gdyż nawet w przypadku częściowej refundacji kosztów poniesionych w związku z aktywizacją osób bezrobotnych, pozostałej, niezrefundowanej kwoty nie można zaliczyć jako wynagrodzenia za wykonanie prac przy modernizacji. Refundacja kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne poniesione w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego nie mieści się w katalogu zawartym w art. 4 ust. 1 ustawy o dochodach j.s.t., a więc nie stanowi dochodów własnych gminy, które na podstawie art. 319 ust. 1 p.o.ś. podlegają rozliczeniu na poczet realizacji przedsięwzięcia mającego na celu usunięcie przyczyny ponoszenia kary. Organ odwoławczy za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. Ustalenie kwoty wynagrodzeń pracowników pracujących przy realizacji przedsięwzięcia nie miało wpływu na wyjaśnienie sprawy, gdyż nie można uznać tych środków jako poniesionych przez gminę na realizację inwestycji, o której mowa w decyzji odroczeniowej. Na decyzję GIOŚ strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła naruszenie: a) przepisów prawa procesowego: - art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów i błędne ustalenie, że gmina nie wykazała, że pracownicy wykonywali konkretne prace przy oczyszczalni, podczas gdy, gmina wykazała dowodami (umowami o pracę czy dokumentami opisującymi kolejne fazy przedsięwzięcia, ze wskazaniem czasu pracy oraz liczby pracowników wykonujących pracę na danym etapie przedsięwzięcia) fakt wykonywania przez tych pracowników prac przy kolejnych etapach przedsięwzięcia i wysokość wynagrodzeń tych pracowników, - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolne, nie znajdujące pokrycia w materiale dowodowym ustalenie, że gminie zrefundowano część wynagrodzenia pracowników interwencyjnych, - art. 75 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że wynagrodzeń pracowników nie można zaliczyć w poczet środków własnych, gdyż nie zostało wykazane fakturami, podczas gdy zgodnie z tym przepisem dowodem jest wszystko to, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy; b) przepisów prawa materialnego: - art. 319 ust. 1 p.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na bezzasadnym uznaniu, że wykonanie prac remontowych przy oczyszczalni pracownikami zatrudnionymi w oparciu o umowę o pracę wyklucza możliwość zaliczenia wynagrodzenia tych pracowników do środków własnych; - art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 319 ust. 1 p.o.ś. poprzez ich niezastosowanie i pominięcie, że oczyszczalnia ścieków to przedsięwzięcie służące realizacji zadań własnych gminy, w związku z czym, jeśli przedsięwzięcie służy realizacji zadań własnych gminy, to do środków własnych gminy wlicza się także środki pochodzące z budżetu gminy, - art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że gmina jako jednostka sektora finansów publicznych jest obowiązana do wydatkowania środków pieniężnych w sposób oszczędny i celowy co oznacza, iż w przypadku gminy niegospodarne i nieoszczędne byłoby zatrudnianie za dodatkowym wynagrodzeniem zewnętrznych podwykonawców celem remontu oczyszczalni, skoro gmina mogła oddelegować do tego zadania własnych pracowników pracujących w ramach umowy o pracę. Mając to na uwadze gmina domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji jej poprzedzającej, a także zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, tj. ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie naruszono przepisy prawa materialnego czy postępowania, sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, kierując się powyższymi przesłankami, uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 319 ust. 1 p.o.ś. według którego w przypadku gdy terminowe zrealizowanie przedsięwzięcia będącego podstawą odroczenia płatności usunęło przyczyny ponoszenia opłat i kar, właściwy organ, w drodze decyzji, orzeka o zmniejszeniu, z zastrzeżeniem ust. 3 i 3a, odroczonych opłat albo kar o sumę środków własnych wydatkowanych na realizację przedsięwzięcia; jeżeli odroczenie dotyczy przedsięwzięcia służącego realizacji zadań własnych gminy, do środków własnych wlicza się także środki pochodzące z budżetu gminy. W art. 317 ust. 1 p.o.ś. określono, że podstawą do odroczenia płatności opłaty lub kary pieniężnej jest terminowa realizacja przedsięwzięcia usuwającego przyczyny ich ponoszenia. Natomiast z art. 318 ust. 5 pkt 3 p.o.ś. wynika, że niezbędnym elementem decyzji podejmowanych w tym zakresie jest harmonogram realizacji przedsięwzięcia. W kontrolowanej sprawie nie budziło wątpliwości, że gmina usunęła przyczynę ponoszonej kary administracyjnej poprzez terminową realizację przedsięwzięcia polegającego na remoncie i modernizacji oczyszczalni ścieków w Ł.. Nie zostały także zakwestionowane przez organ wydatki z tym związane, udokumentowane fakturami opiewającymi na łączną kwotę [...] zł, które w zasadniczej części (w kwocie [...] zł) zostały zaliczone na poczet kary pieniężnej orzeczonej decyzją z [...] marca 2012 r. znak: [...], pozostała zaś kwota [...]zł na karę orzeczoną decyzją z [...] marca 2012 r. znak [...] MWIOŚ stanowiącą przedmiot sprawy niniejszej. Sporne pozostawało natomiast, czy wskazane przez gminę wynagrodzenie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę oraz pracowników zatrudnionych w ramach prac interwencyjnych mogło zostać uznane za sumę środków własnych wydatkowanych na realizację przedsięwzięcia tj. na działania naprawcze na oczyszczalni ścieków. W tym kontekście wskazać należy, że górną granicą środków finansowych, o które mogą zostać zmniejszone opłaty lub kary pieniężne, jest według art. 319 ust. 1 p.o.ś., kwota środków własnych wydatkowanych na realizację przedsięwzięcia, powiększona o środki pochodzące z budżetu gminy, pod warunkiem że przedsięwzięcie służy realizacji zadań własnych gminy. Wobec pojęcia środków własnych pojawia się wątpliwość, czy powinno ono być interpretowane w sposób zawężający, czy rozszerzający. Przez środki własne sensu stricto rozumielibyśmy własne zasoby podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat lub kar pieniężnych. Natomiast środki własne sensu largo obejmowałyby zakresem przedmiotowym wszystkie środki przeznaczone przez podmiot zobowiązany na realizację zadania mającego na celu usunięcie przyczyny ponoszenia opłat lub kar pieniężnych. Wydaje się, że to drugie spojrzenie na pojęcie środków własnych jest bardziej uzasadnione. W momencie realizacji przedsięwzięcia podmiot zobowiązany wydaje bowiem środki własne, ponieważ innych nie mógłby wydać. Ewentualne źródło ich pochodzenia nie powinno być istotne. Za rozszerzającą wykładnią pojęcia środków własnych przemawia również możliwość doliczenia do nich środków pochodzących z budżetu gminy, jeśli przedsięwzięcie ma służyć realizacji zadań własnych gminy (por. K. Gruszecki [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2019, art. 319). Przytoczony pogląd Sąd w całości podziela i przyjmuje za własny. Prawidłowo zatem przyjęły orzekające w sprawie organy, że wynagrodzenie pracowników zatrudnionych na umowę o pracę jak i wynagrodzenie pracowników interwencyjnych stanowiły środki własne gminy. Do rozważenia pozostała kwestia, czy środki te były wydatkowane na potrzeby realizacji kontrolowanego przedsięwzięcia, a więc czy pracownicy ci byli zatrudnieni w celu wykonywania prac naprawczych na oczyszczalni ścieków czy też wykonywali również inne czynności niezwiązane z działaniami naprawczymi i z tego powodu kara pieniężna nałożona decyzją z [...] marca 2012 r. nie podlega obniżeniu o kwotę przeznaczoną na te wynagrodzenia albowiem nie był to wydatek celowy, ukierunkowany na realizację przedsięwzięcia naprawy oczyszczalni. Rozstrzygając sprawę niniejszą Sąd przyznał rację orzekającym w sprawie organom. Wyjaśnić należy, że obowiązkiem gminy jest odprowadzanie ścieków, które w 2009 roku miało następować zgodnie warunkami pozwolenia wodnoprawnego. Do realizacji tego zadania własnego gmina była wyposażona w odpowiednie narzędzia m.in. mogła zatrudniać pracowników, których zadaniem była obsługa i utrzymanie w należytym stanie oczyszczalni ścieków. Mimo to, wynikające z pozwolenia wodnoprawnego obowiązki zostały naruszone, zatem na gminę została nałożona administracyjna kara pieniężna. Aby dokonać zmniejszenia opłaty gmina miała wykazać, że stanowiące podstawę odroczenia terminu płatności kary pieniężnej działania (remont i modernizacja oczyszczalni ścieków) zostały wydatkowane ze środków własnych, przy czym nie można uznać jak zdaje się wywodzić strona, że wynagrodzenie pracowników zatrudnianych przy tych pracach osób zawsze będzie stanowiło środki, o które pomniejszeniu ulegać będzie administracyjna kara pieniężna. Jak bowiem wynika z poglądów doktryny, oceniając poszczególne wydatki z punktu widzenia możliwości zmniejszenia o ich wysokość odroczonych kar pieniężnych lub opłat podwyższonych, nie można zapominać o konieczności przeanalizowania, czy rzeczywiście były one związane z realizacją przedsięwzięcia stanowiącego podstawę do odroczenia. W związku z tym organ administracji prowadzący postępowanie powinien mieć udowodnione poniesienie wydatków w sposób niebudzący wątpliwości, np. przez zestawienie faktur za wykonanie określonych prac. Za niewystarczające natomiast należałoby uznać przedłożenie przez inwestora oświadczenia o poniesionych wydatkach, ponieważ organ administracji zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a. powinien zmierzać do ustalenia prawdy obiektywnej, a tę najłatwiej jest stwierdzić przy pomocy nieprzetworzonych środków dowodowych. Ponadto analizując przesłanki uzasadniające zmniejszenie odroczonych kar pieniężnych lub opłat podwyższonych, nie można zapominać o tym, że podmiot korzystający ze środowiska w tym samym czasie oprócz przedsięwzięcia usuwającego przyczynę wymierzenia kary może realizować inne inwestycje, które nie są z tym związane (por. K. Gruszecki [w:] Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2019, art. 319). By odnieść zamierzony skutek gmina winna była zatem wykazać, że wskazani we wniosku o zmniejszenie opłaty pracownicy byli zatrudnieni na potrzeby zadań związanych z naprawą oczyszczalni, przy czym Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela ustalenia organów, że z obowiązku tego strona się nie wywiązała. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, sama skarżąca nie potrafiła w sposób jednoznaczny określić wysokości kwoty, wypłaconej ze środków własnych na te wynagrodzenia. We wniosku o zmniejszenie odroczonej kary z [...] marca 2015 r. wskazywano, że koszty poniesione na wynagrodzenia pracowników wyniosły łącznie [...]zł, zaś w piśmie z [...] maja 2015 r. stanowiącym uzupełnienie wniosku wskazywano, że była to kwota [...]zł. Istotnie różniły się także koszty wynagrodzeń dla poszczególnych pracowników realizujących konkretne etapy przedsięwzięcia. Przykładowo, we wniosku z 27 marca 2015 r. wskazywano, że wynagrodzenie pracowników zatrudnionych przy "remoncie zbiornika zlewnego, przygotowanie dokumentacji dot. remontu komory osadu czynnego ścieków – w terminie do dnia [...].03.2013 r." wyniosło [...] zł, zaś przy "remoncie komory osadu czynnego, konserwacji zbiornika, modernizacja systemu napowietrzania i armatury – w terminie do dnia [...].09.2013 r." – [...]zł (por. strona 2 wniosku), podczas gdy w piśmie z [...] maja 2015 r. wskazywano, że na te etapy przedsięwzięcia wydatkowano wynagrodzenie odpowiednio w kwocie [...]zł oraz [...] zł. Podobnie było jeśli chodzi o wskazane liczby przepracowanych dni przy wymienionych etapach prac naprawczych. We wniosku z [...] marca 2015 r. wskazywano, że przy "remoncie komory osadu czynnego, konserwacji zbiornika, modernizacja systemu napowietrzania i armatury – w terminie do dnia [...].09.2013 r." zatrudniono 6 pracowników przez 29 dni. Z kolei w piśmie z [...] maja 2015 r. wskazywano, że na potrzeby tego etapu inwestycji zatrudniono 6 pracowników przez 19 dni. Różnice w podanych kwotach wynagrodzeń i liczbach przepracowanych dni są znaczne, zaś ze złożonych w toku postępowania pism uzupełniających strony nie wynikało, czego są efektem. Twierdzeń w nich zawartych nie można było zatem można uznać za wiarygodne. Tym samym ich nieuwzględnienie przez organ nie zostało dokonane z naruszeniem art. 75 § 1 k.p.a. Ponadto z żadnych z pism złożonych przez gminę nie wynikało, by zatrudnieni pracownicy wykonywali pracę faktycznie na oczyszczalni ścieków. Nie wynikało to ani z nazwy stanowiska, które pracownicy ci zajmowali, ani z zawartych z nimi umów. Brak jest także harmonogramu pracy świadczących o tym, że pracownicy ci byli zatrudnieni do napraw oczyszczalni, a nie innych czynności związanych z pracą urzędu. Sąd zauważa przy tym, że postępowanie w przedmiocie zmniejszenia kary pieniężnej za odprowadzanie ścieków zostało wszczęte na wniosek strony, i choć to na organach administracji spoczywa obowiązek zbadania wszystkich okoliczności sprawy, to jednak organ ten nie ma nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów korzystnych dla strony, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem. Organ zobowiązany jest do działania, którego granicę stanowi obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego wystarczającego do wydania rozstrzygnięcia. Jeżeli zaś strona się z organem nie zgadza, to jej również przysługuje inicjatywa dowodowa. Może więc wskazać kontrdowód, z którego zamierza wyprowadzić korzystne skutki prawne. Inicjatywa dowodowa nie jest więc przypisana tylko organom orzekającym, ale należy też do stron postępowania (por. wyrok NSA z 10 marca 2021 r., II OSK 1918/18, LEX nr 3153048.). Działań takich strona nie podjęła ani na etapie postępowania odwoławczego, ani sądowoadministracyjnego. Orzekającym w sprawie organom nie sposób zaś zarzucić naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Podniesione przez skarżącego zarzuty, sprowadzają się zaś w istocie do zakwestionowania dokonanej przez organy oceny materiału dowodowego oraz poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych. W ocenie Sądu, zarzuty te stanowią jedynie polemikę, która - jako nieznajdująca oparcia w materiale dowodowym sprawy - nie mogła doprowadzić do zdeprecjonowania ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy. Podkreślić przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie poparte żadnymi logicznymi argumentami lub dowodami, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Kontrola zaskarżonej decyzji, doprowadziła zatem do wniosku o jej zgodności z prawem. Zawiera ona wszystkie niezbędne elementy, w tym przytoczenie przepisów prawnych mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Zawarto w nim najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy konkluzje wynikające z zebranego materiału dowodowego oraz dokonano jego oceny zgodnie z zasadami: swobodnej oceny dowodów, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Na nieuwzględnienie zasługiwały również postawione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organ prawa materialnego, w tym w szczególności art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych. Wyrażona w nim zasada dokonywania wydatków publicznych w sposób celowy i oszczędny nie powoduje bowiem, że organ orzekając w przedmiocie wniosku o zmniejszenie kary pieniężnej uprawniony jest do pominięcia przesłanek sformułowanych w art. 319 ust. 1 u.o.ś., w tym uwzględnienia jedynie tej sumy wydatków własnych, która została wydatkowana w związku z realizacją przedsięwzięcia, stanowiącego podstawę odroczenia płatności kary. Niezasadny był także zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. Organy nie kwestionowały bowiem, że oczyszczalnia ścieków nie jest przedsięwzięciem służącym do realizacji zadań własnych gminy, a jedynie wskazywały, że nie każdy wydatek poniesiony w związku z realizacją tego zadania może stanowić podstawę do zmniejszenia nałożonej kary pieniężnej. Powody nieuwzględnienia zarzutu dotyczącego naruszenia art. 319 ust. 1 u.o.ś. wynikają zaś z dokonanych w uzasadnieniu rozważań Sądu oraz oceny prawnej. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI