VIII SA/Wa 445/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-07-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejodpłatność za pobytustalenie opłatyobowiązek alimentacyjnywywiad środowiskowywspółpraca z organemdecyzja administracyjnaprawo procesoweustawa o pomocy społecznej

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę syna na decyzję ustalającą jego odpłatność za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, uznając, że odmówił on współpracy z organem w celu ustalenia jego sytuacji dochodowej.

Skarżący kwestionował decyzję o ustaleniu jego odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, zarzucając organom brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i błędne ustalenie jego braku współpracy. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał wystarczającej współpracy, nie odebrał propozycji umowy i nie wyraził zgody na wywiad środowiskowy, co uzasadniało zastosowanie przepisów o ustaleniu opłaty w drodze decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. ustalającą odpłatność skarżącego za pobyt jego ojca w domu pomocy społecznej. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej, poprzez wadliwe zastosowanie i błędne ustalenie braku jego współpracy. Twierdził, że organy nie podjęły wszelkich czynności zmierzających do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał wystarczającej współpracy z organami. Sąd podkreślił, że skarżący nie odebrał propozycji umowy, nie podpisał jej i unikał kontaktu w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, mimo wcześniejszych deklaracji. W związku z tym, organy prawidłowo zastosowały art. 61 ust. 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej, ustalając opłatę w drodze decyzji jako różnicę między kosztem utrzymania w DPS a opłatą wnoszoną przez mieszkańca i inne osoby zobowiązane, proporcjonalnie do liczby zobowiązanych. Sąd uznał, że decyzje organów były zgodne z prawem i nie naruszały przepisów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podjął wielokrotne próby kontaktu ze skarżącym w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednak skarżący nie współpracował, nie odbierał korespondencji i nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazał wystarczającej współpracy z organem, mimo wielokrotnych prób kontaktu i wezwań do przedstawienia dokumentów. Odmowa współpracy uzasadniała zastosowanie art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.p.s. art. 60 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Generalna zasada, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca.

u.p.s. art. 61 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej (mieszkaniec, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina).

u.p.s. art. 61 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Określa sposób ustalania opłaty przez mieszkańca (nie więcej niż 70% dochodu) oraz przez małżonka, zstępnych przed wstępnymi (zgodnie z umową lub decyzją).

u.p.s. art. 61 § 2d

Ustawa o pomocy społecznej

Reguluje ustalenie opłaty w drodze decyzji w przypadku odmowy zawarcia umowy.

u.p.s. art. 61 § 2e

Ustawa o pomocy społecznej

Reguluje ustalenie opłaty w drodze decyzji w przypadku odmowy zawarcia umowy oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

u.p.s. art. 61 § 2f

Ustawa o pomocy społecznej

Określa, że opłata ustalona w drodze decyzji na podstawie ust. 2e jest ustalana proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.

u.p.s. art. 103 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Określa tryb ustalania opłaty w drodze umowy przez kierownika ośrodka pomocy społecznej lub dyrektora centrum usług społecznych.

Pomocnicze

u.p.s. art. 59 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 61 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

pkt 1, pkt 2

u.p.s. art. 103 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 64

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy możliwości zwolnienia z opłaty.

u.p.s. art. 64a

Ustawa o pomocy społecznej

Dotyczy możliwości całkowitego zwolnienia z opłaty.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcia organu odwoławczego.

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

Tryb doręczania pism.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pkt 1

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podjął wszelkie niezbędne czynności do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżący nie współpracował z organem i odmówił przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zastosowanie art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej było prawidłowe.

Odrzucone argumenty

Organy nie podjęły wszelkich czynności zmierzających do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Błędne ustalenie, że skarżący nie współpracował z organem. Niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego. Wadliwe ustalenie wydatków i kosztów. Uzasadnienie decyzji organu II instancji było ogólnikowe.

Godne uwagi sformułowania

nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego nie ma podstaw do zawieszenia postępowania nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego nie odebrał korespondencji nie wykazał wystarczającej współpracy nie jest zrozumiała argumentacja skargi dotycząca wadliwego ustalenia wydatków i kosztów

Skład orzekający

Justyna Mazur

przewodniczący sprawozdawca

Renata Nawrot

sędzia

Iwona Owsińska-Gwiazda

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w przypadku braku współpracy zobowiązanego z organem, w tym procedury związane z wywiadem środowiskowym i stosowaniem art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku współpracy strony z organem administracji publicznej w kontekście ustawy o pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zagadnienia proceduralne związane z ustalaniem odpłatności za pobyt w DPS i konsekwencje braku współpracy z organami administracji.

Brak współpracy z urzędem może kosztować: jak nie odebrać listu i przegrać sprawę o opłatę za DPS.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 445/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Justyna Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1, - ust. 2 pkt 1, art. 61 ust. 2 pkt 2, art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 18 kwietnia 2025 r., znak [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy", "SKO"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania K. C. (dalej: "skarżący", "strona", "zobowiązany") od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej: "organ I instancji" lub "Prezydent R.") nr [...] z 24 lutego 2025 r. znak: [...] w sprawie ustalenia opłaty za pobyt ojca K. C. w Domu Pomocy Społecznej [...] im. B. "[...]" K.
w R. w okresie:
od 7 stycznia 2020r. do 31 stycznia 2020r. w kwocie 679,19 zł,
od 1 lutego 2020r. do 31 marca 2020r. w kwocie 496,17 zł miesięcznie,
od 1 kwietnia 2020r. do 30 kwietnia 2020r. w kwocie 503,22 zł,
od 1 maja 2020r. do 31 lipca 2020r. w kwocie 503,75 zł miesięcznie,
od 1 sierpnia 2020r. do 31 sierpnia 2020r. w kwocie 602,10 zł,
od 1 września 2020r. do 31 marca 2021r. w kwocie 610,32 zł miesięcznie,
od 1 kwietnia 2021r. do 30 kwietnia 2021r. w kwocie 546,73 zł,
od 1 maja 2021r. do 31 maja 2021r. w kwocie 558,63 zł,
od 1 czerwca 2021r. do 31 października 2021r. w kwocie 546,73 zł miesięcznie,
od 1 listopada 2021 r. do 31 marca 2022 r. wysokości 581,69 zł miesięcznie,
od 1 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. w wysokości 684,74 zł miesięcznie;
od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2022 r. w wysokości 644,31 zł;
od 1 sierpnia 2022 r. do 31 marca 2023 r. w wysokości 661,02 zł miesięcznie;
od 1 kwietnia 2023r. do 30 czerwca 2023r. w wysokości 703,30 zł miesięcznie,
- od 1 lipca 2023r. do 20 lipca 2023r. w wysokości 453,74 zł; łączna kwota odpłatności wynosi: 25 858, 74 zł
- utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji z 24 lutego 2025 r. wskazał, że K. C. (ojciec skarżącego), decyzją z 20 grudnia 2019r., znak: [...] został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej [...] im. B. "[...]" K. w R. (dalej: "DPS"), gdzie przebywał od 7 stycznia 2020 r. do śmierci, tj. do 20 lipca 2023r.
Organ I instancji wskazał także, iż zgodnie z zarządzeniem Prezydenta Miasta R. z dnia 25 marca 2019r. nr [...] średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w wymienionej wyżej placówce, w okresie od 1 kwietnia 2019r. do 31 marca 2020r. wynosił 4 238,31 zł. Zgodnie z zarządzeniem nr [...] z 24 marca 2020r. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w okresie od 1 kwietnia 2020r. do 31 marca 2021r. wynosił 4 364,00 zł. Zgodnie z zarządzeniem nr [...]
z dnia 30 marca 2021 r. koszt ten wynosił w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 marca 2022 r. 4 634,08 zł. Zgodnie z zarządzeniem nr [...] z dnia 21 marca 2022 r.
w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 31 marca 2023 r. – 5 242,36 zł. Zgodnie natomiast
z zarządzeniem nr [...] z dnia 28 marca 2023r. koszt ten w okresie od 1 kwietnia 2023r. do 31 marca 2024r. wynosił 5 993,73 zł.
K. C. ponosił opłatę za pobyt w tej placówce w wysokości 70% uzyskiwanego dochodu, tj. w wysokości:
- 1 521,56 zł od 1 stycznia 2020r. do 31 stycznia 2020r.;
- 2 253,64 zł od 1 lutego 2020r. do 31 marca 2020r.;
- 2 351,11 zł od 1 kwietnia 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r.;
- 2 349,01 zł od 1 maja 2020 r. do 31 lipca 2020 r.;
- 1 955,61 zł od 1 sierpnia 2020r. do 31 sierpnia 2020r.;
- 1 922,71 zł od 1 września 2020r. do 31 marca 2021r.;
- 2 447,16 zł od 1 kwietnia 2021r. do 30 kwietnia 2021 r.;
- 2 399,56 zł od 1 maja 2021r. do 31 maja 2021r.;
- 2 447,16 zł od 1 czerwca 2021r. do 31 października 2021 r.;
- 2 307,32 zł od 1 listopada 2021r. do 31 marca 2022r.;
- 2 503,42 zł od 1 kwietnia 2022r. do 30 czerwca 2022r.;
- 2 665,14 zł od 1 lipca 2022r. do 31 lipca 2022r.;
- 2 598,30 zł od 1 sierpnia 2022r. do 31 marca 2023r.;
- 3 085,85 zł od 1 kwietnia 2023r. do 30 czerwca 2023r.;
- 1 990,87 zł od 1 lipca 2023r. do 20 lipca 2023r.
Kwota wpłacana przez K. C. nie pokrywała w całości kosztu jego pobytu w domu pomocy społecznej.
Następnie organ I instancji podał, że osobami zobowiązanymi do uiszczania odpłatności za pobyt K. C. w domu pomocy społecznej są jego synowie: R. C., P. C., K. C. i Ł. C..
Organ I instancji podniósł, iż w stosunku do R. C. wydana została decyzja nr [...] z dnia 2 marca 2020r., znak: [...]o niekwalifikowaniu do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej oraz decyzja nr [...] z dnia 3 października 2023r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia opłaty R. C.. W stosunku do P. C., reprezentowanego przez kuratora K. K. wydana została decyzja
nr [...] z dnia 20 czerwca 2024r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt, ojca w domu pomocy społecznej. W stosunku do Ł. C. wydana została decyzja z dnia 24 lutego 2025r. ustalająca opłatę za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. natomiast w odniesieniu do skarżącego postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt ojca w DPS zostało wszczęte w dniu 13 marca 2023r. Wskazał, iż w dniu 22 lutego 2023 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty za pobyt ojca K. C. w domu pomocy społecznej. Organ podał, że pismem z dnia 16 lutego 2023r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. (dalej GOPS) o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ze skarżącym w celu ustalenia jego sytuacji dochodowej
i rodzinnej. Pomimo podjętych prób nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego, o czym GOPS poinformował organ pismem z 23 marca 2023r., przesyłając jednocześnie notatkę pracownika socjalnego i e-mail skarżącego, z których wynika, że skarżący skontaktował się z Ośrodkiem i poprosił o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie oraz oświadczył, że wyraża zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w późniejszym terminie.
Pismem z 30 marca 2023r. MOPS w R. poinformował stronę, iż nie ma podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt ojca
w domu pomocy społecznej i jednocześnie wezwał go do przesłania oświadczenia
o sytuacji rodzinnej oraz zaświadczeń lub oświadczeń o wysokości dochodów. Kolejnym pismem z 31 lipca 2023r. skarżący został poinformowany o tym, ze postępowanie obejmuje okres od 1 stycznia 2020 r. do 20 lipca 2023 r. oraz
o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i o ewentualnych konsekwencjach niewyrażenia zgody na powyższe. Nie udało się jednak przeprowadzić wywiadu środowiskowego. Skarżący nie przedstawił także oświadczeń o dochodach.
W związku z tym, 13 grudnia 2024r. organ przesłał do skarżącego propozycję zawarcia umowy. Skarżący umowy nie podpisał, w związku z czym organ podjął czynności związane z wydaniem decyzji ustalającej opłatę w podanych na wstępie kwotach.
W odwołaniu od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie skarżący postawił zarzuty naruszenia:
1. art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej poprzez wadliwe zastosowanie,
w sytuacji gdy organ nie podjął wszelkich czynności zmierzających do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i błędnym ustaleniu, że skarżący nie współpracował
z organem,
2. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz na dowolnej ocenie materiału dowodowego polegające na przyjęciu, że zachodzi podstawa ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz ustaleniu sytuacji majątkowej.
Kolegium, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy przypomniało na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazało następnie, że ojciec strony w DPS przebywał od 7 stycznia 2020r. do 20 lipca 2023r., gdzie został umieszczony oznaczoną na wstępie decyzją Prezydenta R. z 20 grudnia 2019r.
Organ odwoławczy wskazał następnie na ramy prawne rozpoznawanej sprawy przywołując art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 1283 ze zm.; dalej: "u.p.s.", "ustawa"), art. 59 ust. 1 ustawy, art. 61 ust. 1, art. 61 ust. 2 pkt 1, art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy, art. 103 ust. 2, wskazując w ich świetle m.in., że obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej (por. uchwała NSA z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17), co następuje w formie umowy,
o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e
w związku z art. 59 ust. 1 ustawy.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie, dotyczące ustalenia stronie opłaty za pobyt ojca w DPS za okres od stycznia 2020r. do 20 lipca 2023r. tj. do chwili zgonu.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że w okresie objętym decyzją koszt utrzymania mieszkańca w DPS wynosił:
4 238,31 zł w okresie od 1 kwietnia 2019r. do 31 marca 2020r. (Zarządzenie nr [...]Prezydenta Miasta R. z dnia 25 marca 2019r.),
4 364,00 zł w okresie od 1 kwietnia 2020r. do 31 marca 2021r. (Zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia 24 marca 2020r.),
4 643.08 zł w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 marca 2022 r. (Zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta R. z dnia 30 marca 2021 r.)
5 242,36 zł od 1 kwietnia 2022 r. do 31 marca 2023 r. (Zarządzenie nr [...]Prezydenta Miasta R. z dnia 21 marca 2022 r.),
5 899,05 zł od 1 kwietnia 2023r. do 31 marca 2024r. (Zarządzenie nr [...]Prezydenta Miasta R. z dnia 28 marca 2023r.).
K. C. ponosił odpłatność za swój pobyt w wysokości 70% dochodów tj. w wysokości:
1 521,56 zł od 1 stycznia 2020r. do 31 stycznia 2020r.;
2 253,64 zł miesięcznie od 1 lutego 2020r. do 31 marca 2020r.;
2 351,11 zł od 1 kwietnia 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r.;
2 349,01 zł miesięcznie od 1 maja 2020 r. do 31 lipca 2020 r.;
1 955,61 zł miesięcznie od 1 sierpnia 2020r. do 31 sierpnia 2020r.;
1 922,71 zł miesięcznie od 1 września 2020r. do 31 marca 2021r.;
2 447,16 zł od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r.;
2 399,56 zł od 1 maja 2021 r. do 31 maja 2021r.;
2 447,16 zł miesięcznie od 1 czerwca 2021r. do 31 października 2021 r.;
2 307,32 zł miesięcznie od 1 listopada 2021r. do 31 marca 2022r.;
2 503,42 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2022r. do 30 czerwca 2022r.;
2 665,14 zł od 1 lipca 2022r. do 31 lipca 2022r.;
2 598,30 zł miesięcznie od 1 sierpnia 2022r. do 31 marca 2023r.;
3 085,85 zł miesięcznie od 1 kwietnia 2023r. do 30 czerwca 2023r.;
1 990,87 zł od 1 lipca 2023r. do 20 lipca 2023r.
Różnicę pomiędzy miesięcznym kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez jego mieszkańca, zobowiązani są płacić
w pierwszej kolejności małżonek, a dalej wstępni przed zstępnymi, a następnie gmina.
W niniejszej sprawie zobowiązanymi do uiszczania odpłatności za pobyt K. C. w domu pomocy społecznej są jego synowie: R. C. , P. C., K. C. i Ł. C..
Organ odwoławczy podniósł, iż jak wynika z akt sprawy w stosunku do R. C. wydana została decyzja nr [...]z dnia 2 marca 2020r., znak: [...] stwierdzająca, że wyżej wymieniony nie kwalifikuje się do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej oraz decyzja nr [...] z dnia 3 października 2023r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia opłaty R. C. .
W stosunku do P. C., reprezentowanego przez kuratora wydana została decyzja nr [...] z dnia 20 czerwca 2024r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.
W stosunku do Ł. C. wydana została decyzja nr [...] z dnia
24 lutego 2025r. ustalająca opłatę za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, natomiast w odniesieniu do skarżącego postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt ojca
w Domu Pomocy Społecznej [...] im. B. "[...]" K. w R. zostało wszczęte w dniu 22 lutego 2023r.
Pismem z 16 lutego 2023r. organ I instancji zwrócił się do GOPS w Z.
o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu ustalenia sytuacji rodzinnej
i materialnej skarżącego. Pomimo podjętych działań nie udało się przeprowadzić wywiadu, o czym GOPS poinformował organ pismem z 23 marca 2023r. dołączając do pisma wiadomość e-mail skarżącego z 13 marca 2023r., w której wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej
i jednocześnie poinformował, że wyraża zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jednak w późniejszym terminie. Do tego czasu pozostaje do dyspozycji w kontakcie telefonicznym.
Odpowiadając na wniosek skarżącego, pismem z 30 marca 2023r. organ pierwszej instancji poinformował skarżącego, że nie ma podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej
i wezwał go do przesłania oświadczenia o sytuacji rodzinnej oraz oświadczenia lub zaświadczeń o sytuacji dochodowej. Kolejnym pismem z dnia 31 marca 2023r. organ pierwszej instancji poinformował skarżącego, że prowadzone postępowanie w sprawie opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej dotyczy okresu od 1 stycznia 2020r. do 20 lipca 2023r. Jednocześnie kolejny raz poinformował go, że zachodzi konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz pouczył, że w przypadku niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, na podstawie art. 61 ust. 2e, wysokość opłaty zostanie ustalona jako różnica pomiędzy średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu
i inne osoby zobowiązane. W dniu 8 sierpnia 2023r. skarżący dostarczył do organu skrócony akt zgonu K. C. oraz postanowienie o odrzuceniu spadku po ojcu. Wywiadu środowiskowego ze skarżącym nie udało się jednak przeprowadzić.
Z pisma Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia 19 lipca 2024r. wynika, że pomimo podjęcia próby wejścia w środowisko w dniu 3 lipca 2024r., oraz pomimo skutecznie doręczonego, pisemnego zawiadomienia o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, skarżący nie nawiązał kontaktu z organem.
W tej sytuacji, 13 grudnia 2024r. przesłana została do skarżącego propozycja zawarcia umowy w sprawie opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej
z pouczeniem, że w przypadku jej niepodpisania zastosowany zostanie art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej i opłata za pobyt ojca w domu pomocy społecznej ustalona zostanie w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie bowiem z powołanym wyżej art. 61 ust. 2d w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Skarżący umowy nie podpisał.
W związku z powyższym, mając na uwadze treść art. 61 ust.2e ustawy, zgodnie z którym, w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie
z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.
W oparciu o powyższy przepis ustalona została opłata dla skarżącego, której wysokość wyliczona została w następujący sposób: od kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej odjęto opłatę wnoszoną przez K. C.. W ten sposób ustalono opłatę jaką poniosła Gmina Miasta R.. Następnie od powyższej kwoty odjęto opłatę ustaloną dla Ł. C.. Otrzymana różnica stanowi wysokość kwoty jakiej może domagać się Gmina Miasta R. od Skarżącego. Wysokość ustalonej opłaty w okresie objętym decyzją przedstawiona została w tabeli na stronie 5, stanowiącej integralną część decyzji. Łącznie w okresie objętym decyzją opłata ta wyniosła 25 858,13 zł. Przedstawione przez organ wyliczenia są prawidłowe i wynikają z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.
Kolegium wskazało, iż w odwołaniu skarżący podniósł, że organ nie podjął wszelkich czynności zmierzających do ustalenia kompletnego stanu rodzinno-majątkowego i jego możliwości finansowych, wskazując, że był z nim kontakt, bowiem dostarczył postanowienie o odrzuceniu spadku po ojcu.
Kolegium nie godząc się z tym zarzutem dostrzegło, że z akt sprawy wynika, iż organ kilkakrotnie podejmował próby nawiązania kontaktu ze skarżącym w celu ustalenia jego sytuacji rodzinno-dochodowej, jednakże nie reagował, na skutecznie doręczane pisma w tej sprawie. Tymczasem ustalenie sytuacji majątkowej strony skarżącej wymaga wykazania się przez nią aktywnością, co oznacza, że powinna ona współpracować z organem, aby umożliwić mu dokonanie rzetelnych i kompletnych ustaleń faktycznych. Przejawem takiej współpracy powinno być przedstawienie wszelkich informacji mających znaczenie dla rozpoznawanej sprawy. O ile bowiem organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., to jednak nie można w tym zakresie przerzucać na organ obowiązku ustalania faktycznych dochodów i wydatków ponoszonych przez skarżącego. Ustalenia w tym zakresie są możliwe wyłącznie wtedy, gdy zostaną organowi zgłoszone i w przekonujący sposób wykazane (zaświadczenia, oświadczenia).
Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie skarżący, pomimo iż miał wiedzę
o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i pomimo kilkakrotnych wezwań do nadesłania stosownych dokumentów i nawiązania kontaktu z organem, nie przedstawił dokładnych informacji dotyczących jego sytuacji rodzinnej i dochodowej,
a zatem z powodu braku współpracy ze strony skarżącego organ ustalił opłatę
w wysokości różnicy pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania, a opłatą wnoszoną przez K. C., proporcjonalnie do ilości osób obowiązanych.
Podsumowując wskazało, iż ustalenie opłaty za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej jest obligatoryjne, jeżeli spełnione zostały warunki określone
w ustawie o pomocy społecznej. Ustalenie opłaty zależy wyłącznie od sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej i jej możliwości płatniczych.
Jednocześnie Kolegium poinformowało, że skarżący może zwrócić się
z wnioskiem do organu pierwszej instancji o zwolnienie z opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, o którym mowa w art. 64 ustawy, którego treść, z dniem
4 października 2019 r. została zmieniona. Według brzmienia art. 64 ustawy po nowelizacji, osoby wnoszące opłatę lub zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:
wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;
występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe
w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;
małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;
osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;
osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;
osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;
osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.
Dodało w tym względzie również, że podstawę do zwolnienia z opłaty stanowi także art. 64a ustawy, zgodnie z którym osobę obowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty, na jej wniosek, pod warunkiem że przedstawi prawomocne orzeczenie sądu
o pozbawieniu tego mieszkańca władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona lub prawomocne orzeczenie sądu
o skazaniu tego mieszkańca za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego popełnione na szkodę osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty, jej zstępnego, małoletniego lub pełnoletniego nieporadnego ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny rodzeństwa lub jej rodzica, chyba że skazanie uległo zatarciu. Zwolnienia te obejmują zstępnych osoby zwolnionej z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej.
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Kolegium uzasadnione było wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą uznało za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej.
Pismem z dnia 21 maja 2025 r. K. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze, wnosząc
o uchylenie decyzji organów obydwu instancji, skarżący postawił zarzuty naruszenia:
przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej poprzez wadliwe zastosowanie,
w sytuacji gdy Organ I i II instancji nie podjął wszelkich czynności zmierzających do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i błędnym ustaleniu, że skarżący nie współpracował z Organem,
art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wystarczającej inicjatywy organu w zebraniu materiału dowodowego i obciążenie tym obowiązkiem strony,
art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie przez organ II instancji uzasadnienia decyzji w sposób ogólnikowy,
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie przez SKO
i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie organu II instancji powinno polegać na zastosowaniu art. 138 § 1 pkt 2 lub § 2 in fine k.p.a. i w rezultacie - na uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta R.
i orzeczeniu co do istoty sprawy.
Uzasadniając skargę wskazał, że organ administracji pierwszej instancji obowiązany jest podjąć działania zmierzające do podpisania z osobą zobowiązaną umowy na ponoszenie takiej odpłatności, a wynika to z postanowień art. 103 ust. 2 u.p.s. Dopiero, w sytuacji gdy osoba zobowiązana do ponoszenia takiej odpłatności nie wyraża zgody na podpisanie umowy na ponoszenie takiej odpłatności, organ administracji publicznej przechodzi na jurysdykcyjny tryb jej ustalania. W tym przypadku ustawodawca przewidział dwie sytuacje, przy czym zastosowanie ich uzależnione jest od tego, czy w trakcie negocjacji organu administracji publicznej z osobą zobowiązaną wyraziła ona zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, czy też odmówiła takiej zgody. Jak wyraziła zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego to wówczas zastosowanie ma procedura przewidziana w art. 61 ust. 2d u.p.s., a gdy odmówiła takiej zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i wywiad taki nie został przeprowadzony - procedura przewidziana treścią art. 61 ust. 2e powyższej ustawy.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że Organowi cyt. "nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego". Nie jest takie sformułowanie dopuszczalne, a mające oznaczać, iż organ podjął wszelkie środki celem zbadania sytuacji majątkowej.
Wadliwe jest zatem zastosowanie art. 61 ust 2e i f ustawy o pomocy społecznej, bowiem Organ nie podjął wszelkich czynności zmierzających w pierwszej kolejności do ustalenia kompletnego stanu rodzinno-majątkowego i możliwości finansowych zobowiązanego, zasłaniając się niedostarczeniem dokumentów do Organu. Ze skarżącym był kontakt, bowiem dostarczył w toku postępowania dokument o odrzuceniu spadku po ojcu.
Stosownie do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organ administracji publicznej powinien stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Swobodna ocena dowodów, jak się wskazuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, aby nie przerodziła się
w ocenę dowolną, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz
z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze, powinna opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, po drugie, ocena powinna być oparta na wszechstronnym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, po trzecie, organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne ze współczesną wiedzą, logiką i doświadczeniem życiowym.
Zdaniem skarżącego organ działał tendencyjnie i wadliwie przy ustalaniu wydatków i kosztów, skoro np. w lutym 2023 r. organ nie wziął pod uwagę kosztów związanych z wynajmem mieszkania, a w pozostałych miesiącach dokonano obliczeń analogicznie. Po czym dalej Organ wskazuje, cyt.: "Organ wziął pod uwagę wydatki związane z utrzymaniem, wynajmem mieszkania oraz kredytem na samochód i uznał Dla skarżącego jest to niezrozumiałe i wymaga wyjaśnienia czy w końcu Organ wziął pod uwagę koszty mieszkania czy też je pominął.
Skarżący podniósł, iż nie jest w stanie uiścić tychże opłat, którymi obciążył Organ z uwagi na obecną sytuację finansową, wysokie wydatki i dalszą konieczność płacenia kredytu. Tym samym konieczne jest uchylenie obu decyzji w całości.
Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte
w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U.
z 2024 r., poz. 935, także jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach powyższej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo
w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającego jej wydanie postępowania, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 18 kwietnia 2025 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z 24 lutego 2025 r. w sprawie ustalenia skarżącemu odpłatności za pobyt ojca K. C. w Domu Pomocy Społecznej [...] im. B. "[...]" K. w R. (także jako: "DPS") w okresie od 7 stycznia 2020 r. do 20 lipca 2023 r. w łącznej kwocie 25 858,74 zł.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów, wskazać należy, iż art. 60 ust. 1 u.p.s. wprowadza generalną zasadę, w myśl której pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Zgodnie z art. 61 u.p.s. obowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Natomiast zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę
w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby,
o których mowa w pkt 1 i 2.
Stosownie zaś do art. 61 ust. 2e u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby,
o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala,
w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane,
o których mowa w ust. 1 pkt 2. Przy czym w myśl art. 61 ust. 2f u.p.s. wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia.
Zgodnie zaś z art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r.
o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości.
Z powyższego wynika, że obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt osoby w domu pomocy społecznej ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej (por. uchwała NSA z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17, wyrok NSA z 14 października 2021 r., I OSK 574/21, CBOSA), co następuje w formie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 cyt. ustawy bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1 tej ustawy.
W przypadku ustalenia wysokości opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej na podstawie art. 61 ust. 2e u.p.s. opłata, o jakiej mowa w tym przepisie, to opłata ustalana w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Do ustalenia decyzją opłaty w tej wysokości dochodzi wyłącznie w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przez taką odmowę, skutkującą brakiem ustalenia sytuacji dochodowej osoby lub osób zobowiązanych, osoby te pozbawione są ochrony przewidzianej zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Ponoszona przez te osoby opłata jest niezależna od osiąganego przez nie dochodu (dochodu na osobę w rodzinie), a jeżeli takich osób jest więcej, ponoszą ją w częściach proporcjonalnych. Natomiast osoby, które wyraziły zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, objęte są ochroną, albowiem w ich przypadku, w zależności od wysokości dochodu, albo nie mają obowiązku ponoszenia opłaty, albo ponoszą ją w limitowanej wysokości, albo też przy zawarciu umowy lub w wydanej decyzji możliwe jest uwzględnienie przy zawarciu umowy wysokości dochodów i możliwości ponoszenia opłaty (art. 103 ust. 2 u.p.s.; por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Bd 969/24; LEX nr 3884974).
Z ustaleń orzekających w sprawie organów wynika, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w DPS w okresie od 1 kwietnia 2019r. do 31 marca 2020r. wynosił 4 238,31 zł, w okresie od 1 kwietnia 2020r. do 31 marca 2021r. wynosił 4 364,00 zł, w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 marca 2022 r. 4 634,08 zł, w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 31 marca 2023 r. 5 242,36 zł oraz w okresie od 1 kwietnia 2023r. do 31 marca 2024r. wynosił 5 993,73 zł. K. C. (ojciec skarżącego) ponosił opłatę za swój pobyt w wysokości 70% uzyskiwanego dochodu, tj. w wysokości: 1 521,56 zł od 1 stycznia 2020r. do 31 stycznia 2020r.; 2 253,64 zł od 1 lutego 2020r. do 31 marca 2020r.; 2 351,11 zł od 1 kwietnia 2020 r. do 30 kwietnia 2020 r.; 2 349,01 zł od 1 maja 2020 r. do 31 lipca 2020 r.; 1 955,61 zł od 1 sierpnia 2020r. do 31 sierpnia 2020r.;1 922,71 zł od 1 września 2020r. do 31 marca 2021r.; 2 447,16 zł od 1 kwietnia 2021r. do 30 kwietnia 2021 r.; 2 399,56 zł od 1 maja 2021r. do 31 maja 2021r.; 2 447,16 zł od 1 czerwca 2021r. do 31 października 2021 r.; 2 307,32 zł od 1 listopada 2021r. do 31 marca 2022r.; 2 503,42 zł od 1 kwietnia 2022r. do 30 czerwca 2022r.; 2 665,14 zł od 1 lipca 2022r. do 31 lipca 2022r.; 2 598,30 zł od 1 sierpnia 2022r. do 31 marca 2023r.;
3 085,85 zł od 1 kwietnia 2023r. do 30 czerwca 2023r.; 1 990,87 zł od 1 lipca 2023r. do 20 lipca 2023r. Kwota wpłacana przez K. C. nie pokrywała zatem
w całości kosztu jego pobytu w domu pomocy społecznej.
Różnicę między kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą wnoszoną przez mieszkańca, ponoszą w pierwszej kolejności jego zstępni przed wstępnymi, a następnie gmina kierująca do DPS.
Organy ustaliły osoby zobowiązane do uiszczania odpłatności za pobyt K. C.. Są to synowie R. C., P. C., K. C. (skarżący) i Ł. C.. Ustaliły jednocześnie, iż R. C. nie kwalifikuje się do wnoszenia opłaty za pobyt ojca w DPS. Także w stosunku do P. C. umorzono postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt ojca w DPS. Decyzja
o w sprawie ustalenia opłaty została wydana wobec Ł. C.. Nie ulega zatem wątpliwości, iż skarżący jako syn K. C. jest obowiązany do wnoszenia opłaty za pobyt ojca, jest bowiem jego zstępnym. Obowiązku tego nie uchyla wskazywane przez skarżącego odrzucenie spadku. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie wiążą bowiem obowiązku do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej z dziedziczeniem po pensjonariuszu lub też jego brakiem. W ocenie tej istotne jest jedynie istnienie relacji pomiędzy pensjonariuszem a osobą zobowiązaną do ponoszenia opłaty, to jest w okolicznościach niniejszej sprawy relacji ojciec – syn.
Wbrew twierdzeniom skargi w rozpoznawanej sprawie istniały podstawy do decyzyjnego określenia opłaty za pobyt mieszkańca w DPS, przy zastosowaniu art. 62 ust. 2e u.p.s. Nie doszło bowiem do zawarcia umowy regulującej zasady odpłatności za pobyt pensjonariusza w DPS, jak również uznać należy, że skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Skarżącemu przy piśmie z dnia 13 grudnia 2024 r. doręczono bowiem treść umowy w dniu 16 grudnia 2024 r. Do umowy dołączono także przedstawiony tabelarycznie sposób ustalenia opłaty. Przesyłka nie została odebrana przez skarżącego i zwrócona do MOPS w R., pomimo dwukrotnego awizowania. Została zatem prawidłowo doręczona w trybie art. 44 k.p.a.
Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadał wiedzę o powyższej korespondencji, albowiem pismem z dnia 27 grudnia 2024 r. złożył od tego pisma odwołanie, uznając, iż stanowi ono decyzję. Dołączonej do pisma z dnia 13 grudnia 2024 r. umowy skarżący jednak nie podpisał. Z powyższego wynika brak woli zawarcia powyższej umowy, jak również brak rzeczywistej zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Skarżący nie odbierając korespondencji, kontrolował bowiem jednocześnie stan sprawy. Deklarując zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, jak i przedłożenie informacji o swojej sytuacji osobistej, rodzinnej
i dochodach (k. 4, 8 akt organu I instancji), mimo aktywności organu I instancji w tym zakresie nie wywiązał się ze swoich deklaracji. Unikanie kontaktu z organem zgłaszającym się celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie może być potraktowane inaczej jak rzeczywista odmowa wyrażenia zgody na powyższe.
O skutkach niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w postaci zastosowania art. 61 ust. 2e u.p.s. i sposobie ustalenia opłaty, wynikającym z tego przepisu skarżący został poinformowany pismem z dnia
12 czerwca 2024 r., które odebrał osobiście (k. 26 akt organu I instancji).
Tym samym, w ocenie Sądu zgodzić się należy z orzekającymi w sprawie organami, iż zaistniały w sprawie podstawy do zastosowania w sprawie art. 61 ust. 2e
i art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej.
Brak jest zatem podstaw do podzielenia zarzutów skargi o naruszeniu przez organy orzekające w sprawie zarówno art. 61 ust. 2e u.p.s., jak i art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a, art. 107 § 3 k.p.a. oraz przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Nie ulega wątpliwości, iż orzekające sprawie organy są zobowiązane do dokonania niezbędnych dla rozstrzygnięcia ustaleń, dokonania ich oceny
w całokształcie oraz przedstawienia powyższego w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy sprostały powyższym wymogom,
a wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Decyzje zostały sporządzone z zachowaniem zasad określonych w art. 107 k.p.a. i prawidłowo, w sposób zrozumiały uzasadnione. Wskazać w tym miejscu wypada, iż nie jest zrozumiała argumentacja skargi dotycząca wadliwego ustalenia wydatków i kosztów, w tym odnośnie lutego 2023 r., albowiem tego rodzaju ustalenia nie były dokonywane i brak jest w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przywoływanej przez skarżącego ww. treści.
Z tych względów zdaniem Sądu wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym trybie uproszczonym, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI