VIII SA/WA 442/19

VIII SA/Wa 442/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-10-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur
Leszek Kobylski /sprawozdawca/
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 231/20 - Wyrok NSA z 2023-02-02
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37 ust. 1 pkt 1,2 i ust. 2
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi M.C. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]nr [...]z dnia [...]lutego 2019 r.; 2) zasądza od [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M.C. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: "[...]WINB", "organ odwoławczy") z dn. [...] kwietnia 2019r. Nr [...] która ww. organ, po rozpatrzeniu odwołania M. C. ( dalej jako: "skarżąca", "strona") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Nr [...] z dn. [...] lutego 2019r. o udzieleniu I. i K. małż. K. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr ew. [...] położonej przy ul. K. w S. – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Do wydania ww. decyzji doszło w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru budowlanego w przebiegu którego ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
W dn. 30 kwietnia 2018r. do PINB w S. wpłynął wniosek M. C. o usunięcie z działki nr [...] stanowiącej jej własność, budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę przez małż. K.. Przeprowadzone przez pracowników PINB w S. oględziny doprowadziły do ustalenia, że na działce Nr ew. [...] i częściowo na działce nr ew. [...] wykonany został budynek gospodarczy o wymiarach 5 x10 m usytuowany przy istniejącym ogrodzeniu. Skarżąca i inwestorzy podali sprzeczne daty budowy spornego budynku. Małż. K. nie przedstawili żadnych dokumentów związanych z budowa ww. budynku gospodarczego.
W związku z zaistniałym stanem rzeczy w sprawie wszczęto postępowanie administracyjne. Wobec rozbieżności oświadczeń stron co do daty budowy spornego budynku wystąpiono do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w w. o udostępnienie zdjęć lotniczych z lat 1988 – 1994 działek nr 1159 i 1160 w S.. Następnie organ powiatowy przeprowadził w dniu 10.10.2018r. rozprawę administracyjną, w trakcie której strony wezwane na rozprawę złożyły oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. M. C. podtrzymała swoje oświadczenie i wszystkie dokumenty, które złożyła. I. i K. małż. K. nie wnieśli nowych informacji i dowodów w sprawie. Świadek A. S. oświadczył, że wykonywał dach na budynku, który został wybudowany w I994r. Świadek L. A. zeznał zaś, że murowany budynek gospodarczy został wybudowany w 1994r. w wakacje i że był pomocnikiem na budowie.
W dniu 24.01.2019r. została złożona siedzibie PINB w S. inwentaryzacja budynku gospodarczego sporządzona przez mgr inż. Ł. J. (nr upraw. [...]). z której wynika, że poszczególne elementy konstrukcyjne obiektu zostały wykonane prawidłowo i gwarantują jego prawidłową eksploatację. Poziom posadowienia fundamentów jest właściwy; zastosowany układ konstrukcyjny całego obiektu jest prawidłowy. Budynek odpowiada wymaganej kategorii zagrożenia ludzi ZL-IV oraz wymaganej odporności ogniowej D. Zrealizowany obiekt, jak również poszczególne jego elementy wykonane zostały prawidłowo i odpowiadają obowiązującym normom i warunkom technicznym.
Organ nadzoru budowlanego I instancji pismem z dnia 07.02.2019r. zwrócił się do
Urzędu Miejskiego w S. o udzielenie informacji, czy działka o nr ew. [...] położona przy ul. K. w S. była przeznaczona pod budownictwo w okresie 1989-1994 oraz jakie jest przeznaczenie działki w obecnie obowiązującym planie zagospodarowania terenu. W odpowiedzi na w/w pismo, Urząd Miejski w S. wskazał, że zgodnie z nieobowiązującym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta S. zatwierdzonym Uchwalą Rady Miejskiej S. z dnia 17.05.1994r. w/w nieruchomość leżała częściowo na terenach oznaczonych symbolem 40 MR - tereny zabudowy zagrodowej, pozostała zaś część działki na terenach rolnych. Obecnie działka leży na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego północno-wschodniej części miasta S. zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej Nr 96/XVlll2 z dnia 26.03.20l2r.oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług oraz częściowo na terenie oznaczonym symbolem 3R - tereny rolne.
Decyzja Nr [...] z dnia [...] .02.2019r. znak: [...], udzielono I. i K. K. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. K. w S..
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia w ustawowym terminie złożyła M. C..
Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, uzasadniając wydaną przez siebie decyzję przedstawił następująca argumentację.
Przede wszystkim stwierdził, że wydanie decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie stanowi zwieńczenie postępowania w sprawach samowoli budowlanej sprzed dnia 1 stycznia 1995 roku. Organ nadzoru budowlanego wydając pozwolenie na użytkowanie musiał wykluczyć przesłanki wymienione w art. 37 ww. ustawy, które stanowią o przymusowej rozbiórce. W toku
przeprowadzonego przez organ powiatowy postępowania ustalono, że budowa budynku gospodarczego została wykonana w warunkach samowoli budowlanej przed dniem 01.01.1995r., co skutkowało przeprowadzeniem postępowania legalizacyjnego w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r.
Odnosząc się zarzutu skarżącej błędnego ustalenia daty budowy spornego obiektu, [...]WINB wyjaśnił, że przedłożone zdjęcia lotnicze z 1992r. i z 1997r. zostały wykonane w rożnej skali, co spowodowało zmianę wymiarów obiektów istniejących na tych zdjęciach. Ponadto w wypisie z rejestru gruntów wskazano, że na powyższej nieruchomości znajduje się obiekt o powierzchni zabudowy 55 m2 oznaczony jako "zbiorniki silosy i budynki magazynowe", który został wybudowany w 1988r.
Budynek gospodarczy objęty przedmiotem niniejszego postępowania ma wymiary 5,00 m x 10,00 m, a zatem można przypuszczać, że to tożsamy obiekt i że został wybudowany w 1988r. Datę budowy omawianego obiektu budowlanego potwierdzają także złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej zeznania A. S. oraz L. A. złożone w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 10.10.2018r. Powyższe dowody świadczą, że przyjęty przez PINB w S. tryb legalizacyjny na podstawie Prawa budowlanego z 1974r. był prawidłowy. W przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na stwierdzenie, że zastosowanie przepisów w/w ustawy było właściwe.
Natomiast dowody przedstawione przez skarżącą, w świetle pozostałego materiału dowodowego, nie przesądzają o budowie obiekty po dn. 1.01.1995r.
Organ odwoławczy podniósł, że legalizacja samowoli budowlanej będącej przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie jako zaistniałej przez 1.01.1995r. powinna się odbywać wg. przepisów ustawy prawa budowlane z 1974r., a konkretnie z uwzględnieniem art. 37 ww. ustawy.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z l974r.: "Obiekty budowlane lub ich
części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi
w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność
Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ
administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
]) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym
nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę,
lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla
ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia ".
Przenosząc powyższe uregulowania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego, [...]WINB stwierdził, że z akt sprawy wynika, że zgodnie z nieobowiązującym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta S. zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej S. z dnia [...].05.1994r. w/w nieruchomość leżała częściowo na terenach oznaczonych symbolem 40 MR tereny zabudowy zagrodowej. pozostała część działki na terenach rolnych.
Obecnie działka leży na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania
przestrzennego północno-wschodniej części miasta S. zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej Nr 96/XVI/ 12 z dnia [...].03.2012r. oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] — tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług oraz częściowo na terenie oznaczonym symbolem 3R — tereny rolne. Ze szczegółowych ustaleń planu wynika, że na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług dopuszcza się możliwość lokalizowania budynków gospodarczych i garaży wolnostojących. których wysokość nie może przekraczać 5,0 m. Ponadto nakazuje się realizację dachów wysokich o nachyleniu połaci dachowych 30-45". Z inwentaryzacji omawianego obiektu sporządzonej przez mgr inż. L. J. (nr upraw. [...]) wynika, że wysokość obiektu wynosi 4,95 m, natomiast kąt nachylenia dachu wynosi 380. Reasumując, przedmiotowa inwestycja jest usytuowana na terenie przeznaczonym pod tego typu zabudowę, a zatem należało wykluczyć przesłankę wynikającą z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r.
Odnosząc się do drugiej przesłanki wskazanej w art. 37 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, to
wskazać należy, iż nakazując rozbiórkę organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest wykazać, że dalsze akceptowanie samowolnie posadowionego obiektu mogłoby
spowodować groźbę dla życia lub zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne
niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu.
W świetle powyższej interpretacji prawnej art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. brak jest podstaw do uznania, iż w omawianej sprawie w/w przesłanka wystąpiła. Z przedłożonej dokumentacji sporządzonej przez mgr inż. L. J. (posiadającego uprawnienia nr upraw. [...]) wynika, że
poszczególne elementy konstrukcyjne obiektu zostały wykonane prawidłowo i gwarantują jego prawidłową eksploatację. Poziom posadowienia fundamentów jest właściwy: zastosowany układ konstrukcyjny całego obiektu jest prawidłowy. Budynek odpowiada wymaganej kategorii zagrożenia ludzi ZL-IV oraz wymaganej odporności ogniowej D. Zrealizowany obiekt. jak również poszczególne jego elementy wykonane zostały prawidłowo i odpowiadają obowiązującym normom i warunkom technicznym.
W sytuacji stwierdzenia przez organ braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki
z art. 37 oraz braku podstaw do nakazania wykonania robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40. organ winien zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Przepisy prawa w takim stanie faktycznym obligują organ do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia — decyzji () pozwoleniu na użytkowanie.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ powiatowy prawidłowo wydał decyzję udzielającą pozwolenia na użytkowanie omawianego budynku gospodarczego na podstawie art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974r.
Natomiast odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania, w tym w szczególności okoliczności usytuowania spornego obiektu częściowo na działce nr ew. 1160 stanowiącej własność skarżącej, [...]WINB podniósł, że przepisy art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974r. nie uzależniają wydania rozstrzygnięć na podstawie w/w przepisów od tego, czy inwestor obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę. posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też nie posiada takiego prawa.
Organ odwoławczy w tym kontekście wskazał na pogląd orzecznictwa sądowego, że żaden z przepisów art. 3 7 oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. nie nakłada na organy (obecnie właściwe organy nadzoru budowlanego) obowiązku badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ani też nie uzależnia wydania decyzji na podstawie art. 3 7 lub art. 40 w/w ustawy z 1974r. od tego, czy obiekt został usytuowany w całości albo z przekroczeniem granicy działki stanowiącej własność inwestora. Nie można więc domniemać takiego obowiązku, skoro nie wynika wprost z przepisów prawa. Ochrona prawa własności jest w pierwszym rzędzie kwestią cywilistyczna regulowaną przepisami prawa cywilnego (art. 151, art. 222—231 Kodeksu cywilnego). I dochodzenie tych praw powinno mieć miejsce przed sądem powszechnym, a nie w drodze administracyjnej.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca M. C., która pismem z dn. 24 maja 2019r. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżąca wobec zaskarżonej decyzji podniosła zarzuty:
1/ naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
art. 7, 77 § 1, 80 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnego i rzetelnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i pominięcie okoliczności mających istotny wpływ na jej rozstrzygniecie, a mianowicie poprzez brak jednoznacznego ustalenia daty wzniesienia budynku, co do którego organ I instancji wydał pozwolenie na użytkowanie oraz brak uwzględnienia w sprawie okoliczności, że ww. budynek gospodarczy jest zlokalizowany na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego północno — wschodniej części miasta S. zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej nr 96/ XVI/ 12 Z dnia [...] marca 2012 r., opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa M. w dn. 14 maja 2012 r. poz. 4063, którego przeznaczenie w ww. Planie określone jest jako 3.R - tereny rolnicze, dla którego to terenu, zgodnie z treścią § 34. ust. 4 pkt, 1 Uchwały nr 96/XVI/12 Rady Miejskiej w S. z dn. [...] marca 2012 r. ustala się przeznaczenie terenu na funkcje rolnicze i sadownicze, bez prawa zabudowy jak również — zgodnie z treścią § 34. ust. 4 pkt. 3 zakazuje się wprowadzania wszelkich urządzeń, budowli i budynków, a także innej zabudowy i zagospodarowania niezwiązanego z przeznaczeniem terenów
2/ naruszenia art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w zaistniałym w niniejszej sprawie stanie faktycznym brak wymaganego pozwolenia na budowę (art. 48 ust. 1 pkt. 1 Ustawy) oraz sprzeczność budowy zlokalizowanej na działce o nr ew. 1159, co do której została wydana utrzymana przez organ odwoławczy w mocy — decyzja o pozwoleniu na użytkowanie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i innymi aktami prawa miejscowego (art. 42 ust. 2 Ustawy) uzasadnione było wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji nakazującej
rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:
1. W pierwszej kolejności, na podstawie art, 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. uwzględnienie przez organ niniejszej skargi w całości w zakresie swojej właściwości oraz wydanie nowej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budynku gospodarczego o wymiarach 5 x 10 m. usytuowanego w miejscowości S. przy ul. K. na działce oznaczonej nr ew. [...] należącej do Państwa I. oraz K. K. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę oraz w sprzeczności do obowiązujących przepisów dotyczących planowania i zagospodarowania przestrzennego,oraz
2. Na podstawie art. 201§1 P.p.s.a. przyznanie skarżącej zwrotu kosztów postępowania,
gdyby zaś organ nie znalazł podstaw do wydania decyzji autokontrolnej zgodnie z żądaniem zawartym w ust. 1 oraz 2 powyżej:
3. Na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, c P.p.s.a. uwzględnienie niniejszej skargi w całości oraz uchylenie w całości decyzji nr [...] wydanej przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] kwietnia 2019 r., w której organ utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w przedmiocie udzielenia Pani I. i K. K. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. K. w S. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
4. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji,
5. Na podstawie art. 200 P.p.s.a. przyznanie skarżącej zwrotu kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji według norm prawem przepisanych
W uzasadnieniu złożonej skargi M. C., przedstawiła argumentację wskazującą na wadliwości prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania, które skutkiem było błędne przyjęcie budowy spornego budynku przed 1.01.1995r. i zastosowania w sprawie przepisów prawa budowlanego z 1974r.
Do zaistniałe w sprawie samowoli budowlanej powinny mieć zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1994r. i w związku z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa miejscowego w odniesieniu do zagospodarowania przestrzennego, które nie zezwalają na budowę na terenach rolnych, a na takich jest posadowiony przedmiotowy budynek, w sprawie powinien być wydany nakaz rozbiórki.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazano.
Kontroli Sądu poddana została decyzja [...]WINB z dn. [...] kwietnia 2019r.utrzymująca w mocy decyzję PINB w S. udzielająca I. i K. małż. K. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr ew. [...] położonej przy ul. K. w S..
W wydanych w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięciach organy nadzoru budowlanego , na podstawie dowodów zebranych w przebiegu postępowania administracyjnego, uznały, że zrealizowanie spornego budynku gospodarczego nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej przed 1.01.1995r. Organy obu instancji w tym zakresie oparły się na ustaleniach z dokonanych czynności ( oględziny z dn. 22 maja 2018r.), dowodach z dokumentów ( wypisy z rejestru ewidencji gruntów, zdjęcia lotnicze, mapy z planów zagospodarowania przestrzennego, dokumenty z inwentaryzacji i oceny technicznej), jak i na dowodach osobowych z zeznań stron oraz świadków na rozprawie administracyjnej w dn. [...].10.2018r.
Sąd podziela ustalenia i argumentację organów oraz ocenia, że dokonane ustalenia dowodowe są prawidłowe i wyczerpujące.
Sąd uznał, że wobec poczynionych w toku tego postępowania ustaleń, za właściwy należy uznać reżim prawny zastosowany w sprawie, tj. Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego obecnie obowiązującego. Jak stanowi bowiem ten ostatni, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustalenia poczynione przez organ na podstawie zeznań przesłuchanych świadków, jak i dokonanych oględzin z udziałem stron wskazują na wypełnienie dyspozycji tego przepisu. Sąd aprobuje powyższe ustalenia i stwierdza, że organy dokonały oceny materiału dowodowego w sposób logiczny, zgodny z przepisami, zasadami wiedzy technicznej i doświadczenia życiowego i nie wykroczyły poza granice swobodnej oceny dowodów. Ocena wiarygodności dowodów i ich mocy dowodowej nastąpiła na podstawie wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego.
Skarżąca nie przedstawiła dowodów przeciwnych mogących podważyć dokonane ustalenia, ani argumentów, które dyskwalifikowałyby treść zeznań świadków zgodnie twierdzących, że przedmiotowy obiekt został w całości wybudowany przed 1 stycznia 1995 r. Zasada z art. 77 § 1 k.p.a. nie zwalniała skarżącej z obowiązku dostarczenia takich materiałów dowodowych, które potwierdzałyby okoliczności korzystne dla niej. W tym też kontekście Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo, stąd zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy polegające na braku wszechstronnego i rzetelnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i pominięcie okoliczności mających istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, Sąd uznał za niezasadne.
Niemniej jednak w ocenie Sądu, będących przedmiotem kontroli sądowej decyzji organów nadzoru budowlanego, nie sposób pozostawić w obrocie prawnym, albowiem zarówno organ i instancji, jak i organ odwoławczy nie przeprowadziły niezbędnego postępowania wyjaśniającego, które pozwalałoby stwierdzić, czy w tej sprawie wystąpiły inne ważne przyczyny poza wymienionymi w ust.1, tj. nie zweryfikowały możliwości legalizacji samowoli budowlanej w aspekcie przepisu art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r.
W ocenie Sądu, organy orzekając w trybie art. 42 ww. ustawy, z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a., zaniechały wnikliwego zbadania wszystkich przesłanek wymienionych w art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. O ile należy zgodzić się ze stanowiskiem, że nie zachodziły okoliczności wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 cyt. ustawy - na badanym obszarze obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza tego typu zabudowę, jak i ze względu na obecny stan techniczny obiekt nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia ( co ustalono na podstawie dokonanej przez osobę dysponująca stosownymi uprawnieniami budowlanymi inwentaryzacji i oceny technicznej zaistniałej samowoli budowlanej) - to nie zweryfikowano inwestycji w świetle art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974r. tj, czy nie zachodzą inne ważne przyczyny uzasadniające rozbiórkę. W zakresie tej przesłanki organ odwoławczy, jak i organ I instancji nie zajął jakiegokolwiek stanowiska.
W zakresie tej przesłanki organ odwoławczy wskazał jedynie w uzasadnieniu wydanej decyzji, że "przepisy art. 37, art.40 i art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. nie uzależniają wydania rozstrzygnięć na podstawie ww. przepisów od tego, czy inwestor obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też nie posiada tego prawa.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 1989 r. (sygn. IV SA 1181/88, LexPolonica nr 299403), zgodnie z którym rozpoczęcie budowy na takiej nieruchomości (w stosunku do której inwestor nie posiadał prawa własności, ani żadnego innego tytułu prawnego upoważniającego go do dysponowania działką na cele budowlane) należy uznać za samowolne jej zajęcie, powodujące również skutki określone w przepisach ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, obligujących organy administracji państwowej do zastosowania art. 37 tego prawa.
Własność należy bowiem do wartości szczególnie chronionych prawem, tak w przepisach Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (art. 21 ust. 1 i 2), w przepisach prawa cywilnego, jak i w przepisach prawa budowlanego i to pod rządem wszystkich ustaw, w tym również ustawy z 1974 r. Przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane chronią bowiem prawo własności, dopuszczając możliwość zabudowy określonej nieruchomości jedynie w przypadku wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie z art. 29 ust. 5 ww. ustawy, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie jednostce organizacyjnej lub osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przepis § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (D. U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48 ze zm. mający zastosowanie do inwestycji realizowanych na podstawie ww. ustawy ) stanowi zaś, iż do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę inwestor zobowiązany jest dołączyć odpis dokumentu stwierdzającego prawo inwestora do dysponowania nieruchomością przewidzianą pod inwestycję.
Z przytoczonych regulacji wynika, iż ustawodawca nałożył na inwestora, zamierzającego zrealizować roboty budowlane, pozostające w sferze zainteresowania organów administracji, obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W ocenie Sądu, badanie przez organy nadzoru budowlanego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. tytułu prawnego do nieruchomości, na której zlokalizowany jest obiekt budowlany stanowiący samowolę budowlaną, wynika z konieczności respektowania zasady ochrony własności wyrażonej w art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz konieczności zapewnienia spójności systemu prawa - rozwiązań przyjętych w prawie administracyjnym i prawie cywilnym.
Ratio legis art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. sprowadza się do uniemożliwienia sprawcom samowoli budowlanej ominięcie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym także prawa cywilnego, regulujących stosunki własności. Interes społeczny i słuszny interes właścicieli nieruchomości wymaga, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy samowoli w sytuacji lepszej, niż sytuacja inwestora działającego zgodnie z przepisami prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 1998 r., sygn. akt IV SA 759/96, LEX nr 43338). Zaniechanie badania przez organy tytułu prawnego do nieruchomości w postępowaniu rozbiórkowym prowadziłoby do wydania decyzji, której legalność - w istotnej kwestii zgodności z przepisami prawa cywilnego dotyczącymi ochrony własności, nie byłaby przez organ administracji oceniana. Co z kolei powodowałoby niepewność obywateli, co do stanu prawnego obiektów budowlanych. Co więcej, takie działanie mogłoby prowadzić do wydania przez sąd cywilny - na podstawie przepisów o ochronie własności, nakazu rozbiórki obiektu, odnośnie którego organ nadzoru budowlanego orzekł o legalizacji samowoli budowlanej.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie zatem przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem przedstawionego wyżej stanowiska Sądu, w tym ustalenie, czy i jaki orzeczeniem zakończyło się postępowanie z wniosku I. i K. K. z udziałem M. C. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie przed SR w S. sygn. akt [...].
Dopiero dokonanie takich ustaleń da podstawy do podjęcia decyzji o możliwości rozbiórki przedmiotowego obiektu, bądź jego legalizacji w trybie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – pkt. 1 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §1 p.p.s.a – pkt. 2 wyroku.