VIII SA/Wa 441/23

VIII SA/Wa 441/23 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur /sprawozdawca/
Leszek Kobylski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 par. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. N. na pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia 9 maja 2023 r., znak: [...] w przedmiocie potrącenia wierzytelności postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. (dalej: "GOPS"), pismem
z 9 maja 2023r. (OPS. [...]) wystąpił do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w R. (dalej: "KRUS") z wnioskiem o potrącanie ze świadczeń otrzymywanych przez R. N. (dalej: "skarżąca" lub "strona") kwoty 33.185,92 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego przyznanego decyzją nr [...] z 5 października 2005 r. Stwierdził, iż wystąpił zbieg świadczeń rodzinnych i dodatku pielęgnacyjnego z KRUS. KRUS, pismem z 1 lipca 2022r. poinformował bowiem, że od 1 czerwca 1994r. strona pobiera dodatek pielęgnacyjny na stałe z KRUS. Jednocześnie ustalono, że strona pobierała z GOPS zasiłek pielęgnacyjny w tym samym czasie, w którym otrzymywała dodatek pielęgnacyjny z KRUS. O tym fakcie nie poinformowała GOPS. W treści pisma, GOPS powołał się na art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych wskazując, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Osobie, której przyznano dodatek pielęgnacyjny za okres, za który wypłacono zasiłek pielęgnacyjny, ZUS lub inny organ emerytalny lub rentowy, który przyznał dodatek pielęgnacyjny, wypłaca emeryturę lub rentę pomniejszoną o kwotę odpowiadającą wysokości wypłacanego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego i przekazuje tę kwotę na rachunek bankowy organu właściwego. W tych okolicznościach GOPS zwrócił się do KRUS z prośbą o dokonanie potrąceń i przekazanie na wskazane konto bankowe.
Na ww. pismo GOPS z 9 maja 2023r. strona wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powołując się na treść art. 3 § 2 pkt 4 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2022r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 259; dalej: "ppsa).
Skarżąca wskazując, iż powyższe pismo stanowi czynność materialno-techniczną, zarzuciła podjęcie tej czynności przez organ z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, tj.:
1. art. 16 ust. 7 i 8 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji pobierania w tym samym czasie zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego przepisy te są samodzielną podstawą prawną do wystąpienia organu do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskiem o potrącanie ze świadczeń otrzymywanych przez stronę "należnej kwoty bazowej 33185,92 zł", a w konsekwencji powyższego także:
2. art. 30 ust. 1, 2 i 5 ustawy jw., poprzez ich niezastosowanie w wyniku uznania, że wskazany tryb potrącania ze świadczeń emerytalno-rentowych skarżącej nienależnego zasiłku pielęgnacyjnego wyłącza uprzednią konieczność wydania decyzji administracyjnej w przedmiotach: ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych;
3. art. 6 kpa, art. 15, art. 104 § 1 i 2 i dalszych kpa polegające na załatwieniu przedmiotowej sprawy w drodze czynności materialno-technicznej zamiast poprzez wydanie decyzji administracyjnej i tym samym pozbawieniu strony prawa zaskarżenia tego rozstrzygnięcia do organu wyższego stopnia;
4. art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 i art. 77 § 1 kpa poprzez brak wykazania zasadności podlegającej potrąceniu kwoty 33.185,92 zł, zarówno co do zasady, jak też co do jej wysokości.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: dopuszczenie dowodu
z dokumentów, tj. z akt sprawy prowadzonej przez Wójta Gminy R.
w przedmiocie rozpoznania wniosku strony o przyznanie na jej rzecz prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okoliczność czynności materialno-technicznej, o której mowa
w zapisie I. petitum skargi i w tym celu zobowiązanie organu do ich przedłożenia na termin rozprawy; o zobowiązanie Wójta Gminy R. do wstrzymania wykonania tej czynności jw. w całości poprzez zobowiązanie do niezwłocznego wycofania z KRUS wniosku jw. oraz o orzeczenie od Wójta Gminy R. na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę strona przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, podnosząc, że skarżąca dodatek pielęgnacyjny z KRUS otrzymuje od dnia
1 czerwca 1994 r. Decyzją Wójta Gminy R. z dnia 5 października 2005 r. uzyskała prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, a ostateczną i prawomocną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 20 kwietnia 2023 r.,
w wyniku zakończenia postępowania wznowieniowego wszczętego z uwagi na zaistnienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, stwierdzono jej wydanie
z naruszeniem prawa. Zasiłek ten skarżąca pobierała do dnia 1 lipca 2022 r. Decyzją
z 9 maja 2023 r., (nr [...]), wskazując jako podstawę zapisy art.: 104, 107 i 108 kpa Wójt Gminy R. odmówił skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2022 r. wskazując, że w tym dniu KRUS poinformował go o pobieraniu przez skarżącą dodatku pielęgnacyjnego. Zatem w ocenie organu zastosowanie w sprawie winny znaleźć zapisy art.: 16 ust. 6, 7 i 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca wskazała, iż decyzja ta została zaskarżona odwołaniem z dnia 9 czerwca 2023 r. Wskazała również, iż Wójt jedocześnie, doręczył jej w tym samym dniu, tj. w dniu 29 maja 2023 r., odpis "WNIOSKU" z dnia 9 maja 2023 r., którym poinformował skarżącą o wystąpieniu do KRUS z wnioskiem o potrącanie z otrzymywanych świadczeń kwoty 33.185,92 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, które to pismo jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie.
Skarżąca podniosła, że neguje zarówno formę przyjętego rozstrzygnięcia organu, jak też kwestionuje prawną i faktyczną zasadność jego podjęcia zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Strona nie podzieliła bowiem poglądu, by brak było podstaw dla zastosowania przepisu art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji gdy przepis art. 16 ust. 7 stanowi lex specialis do zapisów art. 30 ust. 1-8 ustawy.
Wskazała, że mimo uzasadnienia celowości wprowadzenia zmiany ustawy (poprzez dodanie zapisów ust. 7 i 8 w art. 16) oraz przywołania analogicznego trybu
w przepisie art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej,
w orzecznictwie, a tym samym w praktyce organów realizujących zasiłki pielęgnacyjne, istnieją rozbieżności co do zasadności wydawania decyzji administracyjnej w oparciu
o omawiany przepis.
Pierwszy przeciwstawny pogląd wskazuje bowiem, że wydanie decyzji
w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego i zobowiązania do jego zwrotu jest obowiązkiem właściwego organu również w świetle znowelizowanego brzmienia przepisu art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie można bowiem przyjąć, że dodanie przez ustawę nowelizującą przepisów art. 16 ust. 7 i 8 ustawy jw. wprowadziło automatyzm "ściągalności" kwot zasiłków pielęgnacyjnych wypłaconych pomimo pobierania przez stronę dodatku pielęgnacyjnego. By możliwym było dalsze zastosowanie powyższych regulacji, prawnie niezbędne jest uprzednie wydanie decyzji orzekającej o uznaniu świadczenia (zasiłku pielęgnacyjnego) za nienależnie pobrane. Akcentuje się bowiem gwarancyjny charakter decyzji ustalających, że dany zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązujących do zwrotu, chroniący stronę przed ponoszeniem dotkliwych często skutków zaniedbań organizacyjnych właściwych do wypłaty świadczeń organów administracji - wyroki WSA: w Gdańsku z dnia 28 listopada 2019 r., III SA/Gd 520/19, CBOSA; w Poznaniu z dnia 30 maja 2019 r., IV SA/Po 213/19, CBOSA; we Wrocławiu z dnia 24 października 2019r., IV SA/Wr 276/19, LEX nr 2741839.
W opozycji do powyższego pozostają wyroki, które uznają, że sprawa zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego (w związku z nabyciem prawa do dodatku pielęgnacyjnego) została wyłączona z kognicji organów i sądów administracyjnych. Od decyzji ZUS (lub np. KRUS) dokonujących pomniejszenia wypłaty należnych świadczeń emerytalno-rentowych na skutek nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje odwołanie do sądu powszechnego.
Zdaniem skarżącej, skoro zatem obowiązkiem Wójta było wydanie decyzji
w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego i zobowiązania do jego zwrotu (także mimo znowelizowanego brzmienia przepisów art. 16 ustawy jw.), to brak było podstaw dla przyjęcia zaskarżonej czynności materialno-technicznej.
Jeśli jednak organ uznał zasadność podjęcia rozstrzygnięcia w formie czynności materialno-technicznej, to winien stronie wyczerpująco wykazać zarówno zasadność tej czynności, jak też obszernie i w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości wykazać w jaki sposób wyliczył kwotę 33.185,92 zł, czego nie uczynił.
Strona bowiem ma prawo wiedzieć dlaczego Wójt podjął taką czynność, dlaczego nie podjął jej w formie decyzji administracyjnej, na podstawie jakich ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych doszedł do przekonania o słuszności i zasadności swego rozstrzygnięcia oraz w jaki sposób wyliczył: "należną kwotę bazową: 33185,92 zł", dlaczego posługuje się określeniem: "należna kwota bazowa" i gdzie można zapoznać się z definicją tego określenia. Powyższe uchybienia prowadzą do przyjęcia, że czynność ta - mimo, że nie ma formy decyzji administracyjnej - jest nie tylko dowolna, a zatem bezprawna, ale nadto uchyla się od weryfikacji w zwykłym trybie instancyjnym kpa.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, iż zwrócił się do KRUS
z wnioskiem o potrącanie ze świadczeń otrzymywanych przez skarżącą kwoty 33.185,92 zł odpowiadającej wysokości wypłaconego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego, przyznanego decyzją nr [...] z 5 października 2005 r. Dotyczy zbiegu świadczeń rodzinnych i dodatku pielęgnacyjnego z KRUS. Skarżąca bowiem pobierała z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. zasiłek pielęgnacyjny w tym samym czasie, w którym otrzymywała dodatek pielęgnacyjny z KRUS, o czym nie poinformowała GOPS. W ocenie GOPS wystąpiły przesłanki z art. 16 ust. 6 i ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na które organ ten powołał się także w odpowiedzi na skargę.
Postanowieniem z dnia 26 października 2023 r., ogłoszonym na rozprawie, Sąd przeprowadził dowód z akt Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. Nr 2022, poz. 2492), sprawowana jest w oparciu
o kryterium zgodności z prawem.
Przed przystąpieniem do dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu konieczne jest zbadanie czy został od wymieniony wśród aktów podlegających zaskarżeniu. W przeciwnym wypadku zaskarżenie takiego aktu nie jest możliwe,
a skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
W ocenie Sądu skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest pismo Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia 9 maja 2023 r., skierowane do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej
w R., jest niedopuszczalna.
Jaka wynika z dołączonych do akt sądowych, akt administracyjnych Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. działając z upoważnienia Wójta Gminy R. po rozpatrzeniu wniosku skarżącej decyzją z dnia 5 października 2005 r. [...] przyznał skarżącej zasiłek pielęgnacyjny bezterminowo poczynając od dnia 1 września 2005 r. (karta 7 akt administracyjnych). Pismem z dnia 1 lipca 2022 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w R. poinformowała Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R., iż skarżąca od dnia 1 czerwca 1994 r. nabyła prawo do dodatku pielęgnacyjnego i dodatek ten przysługuje na stałe (karta 14 akt administracyjnych). Pismem z dnia 29 września 2022 r. KRUS poinformował dodatkowo, iż dodatek pielęgnacyjny był wypłacany od dnia 1 czerwca 1994 r. do 31 maja 2006 r. przy pobieranej przez skarżącą rencie rolniczej, zaś od 1 czerwca 2006 r., do nadal jest wypłacany przy rencie rodzinnej (karta 28 akt administracyjnych).
W trybie wznowienia postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w R. decyzją z dnia 20 kwietnia 2023 r. wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącej uchyliło decyzję wydaną z up. Wójta Gminy R. z dnia 11 października 2022 r., uchylającą decyzję tego organu z dnia 5 października 2005 r. [...] i odmawiającą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oraz stwierdziło wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa (karta 37 akt administracyjnych). Decyzją z dnia 9 maja 2023 r. [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy R. odmówiono skarżącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 lipca 2022 r. (karta 41 akt administracyjnych). Jednocześnie pismem z dnia 9 maja 2023 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w R. o dokonywanie potrąceń kwoty 33.185,92 zł tytułem zwrotu nienależnie (w zbiegu z dodatkiem pielęgnacyjnym) pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, z powołaniem się na art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z treści skargi wynika, iż od ww. decyzji z 9 maja 2023 r. wniesiono odwołanie. Pismo z dnia 9 maja 2023 r. o którym mowa wyżej zostało zaś zaskarżone skargą w niniejszej sprawie.
Dokonując oceny dopuszczalności skargi w niniejszej sprawie, wskazać należy iż zaskarżone pismo jest wynikiem stwierdzenia przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. przesłanek z art. 16 ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "ustawa
o świadczeniach rodzinnych") z uwagi na zbieg pobierania przez skarżącą w okresie od 1 września 2005 r. do 30 czerwca 2022 r. dodatku pielęgnacyjnego wypłacanego przez KRUS i zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego przez GOPS.
Wskazać jednocześnie należy, iż zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W myśl zaś art. 16 ust. 7 tej ustawy, osobie, której przyznano dodatek pielęgnacyjny za okres, za który wypłacono zasiłek pielęgnacyjny, Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub inny organ emerytalny lub rentowy, który przyznał dodatek pielęgnacyjny, wypłaca emeryturę lub rentę pomniejszoną o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconego za ten okres zasiłku pielęgnacyjnego i przekazuje tę kwotę na rachunek bankowy organu właściwego. Jednocześnie w myśl art. 16 ust. 8 ustawy
o świadczeniach rodzinnych, przekazanie kwoty odpowiadającej wysokości zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w ust. 7, uznaje się za zwrot świadczeń nienależnie pobranych.
Przepisy art. 16 ust. 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostały wprowadzone ustawą nowelizującą z dnia 24 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1302)
i stosownie do jej art. 10 pkt 2 weszły w życie 4 marca 2016 r. Mają one zastosowanie w niniejszej sprawie bowiem postępowanie w sprawie zwrotu zasiłku pielęgnacyjnego nie zostało wszczęte przed tą datą, w związku z czym nie wchodzą w grę przepisy dotychczasowe, o jakich mowa w art. 7 ustawy nowelizującej.
Z uzasadnienia ustawy nowelizującej z 2015 r. wynika (vide: druk sejmowy nr 3584), że zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego na podstawie art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Takie rozwiązanie wynika z faktu, że oba świadczenia, zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek pielęgnacyjny, spełniają podobny cel. Dodatek pielęgnacyjny ma za zadanie zabezpieczyć środki do życia osobie uprawnionej do emerytury lub renty, która została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat. Nie została jednak przewidziana specjalna procedura dochodzenia kwot nadpłaconych świadczeń, w przypadku gdy przyznany zostanie, za ten sam okres, dodatek pielęgnacyjny, co często ma miejsce
w sytuacji, gdy organ rentowy z mocą wsteczną przyznaje rentę lub emeryturę wraz
z dodatkiem pielęgnacyjnym. W powyższym zakresie, zastosowanie mają obecnie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które przewidują egzekucję administracyjną nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W związku
z powyższym, obecny stan prawny wymaga uzupełnienia o procedurę zwrotu, przez organ wypłacający dodatek pielęgnacyjny, kwoty odpowiadającej nadpłaconemu zasiłkowi pielęgnacyjnemu w przypadku, gdy organ rentowy przyzna za ten sam okres dodatek pielęgnacyjny. W celu uproszczenia procedury dochodzenia ww. kwoty proponuje się wprowadzenie rozwiązania na wzór obecnie funkcjonującego w art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163,
z późn.zm.). Przepis ten stanowi, że osobie, której przyznano emeryturę i rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz inne organy rentowe, które przyznały emeryturę i rentę, wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. Wprowadzenie zaproponowanego rozwiązania pozwoli
w efektywny sposób wyegzekwować kwotę nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego, przede wszystkim z uwagi na możliwość pominięcia procedur związanych z ewentualną egzekucją administracyjną. Po wprowadzeniu proponowanych zmian organy emerytalno-rentowe, które przyznały dodatek pielęgnacyjny do emerytury lub renty, dokonywać będą pomniejszenia emerytury lub renty o kwoty zasiłku pielęgnacyjnego,
i w konsekwencji zwrotem zasiłku pielęgnacyjnego wypłaconego za ten sam okres, za który przyznano dodatek (na rachunek bankowy właściwego organu).
Szczegółowej analizy art. 16 ust. 7 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych
w kontekście sytuacji, które mogą powodować zastosowanie tej regulacji, dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2020 r. (I OSK 1095/20, dostępny w Internecie). NSA w ww. wyroku wskazał m.in., iż w przypadku kolizji obu świadczeń ustawodawca pozbawił beneficjenta prawa do decydowania, które świadczenie chce otrzymywać. W art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych uregulował bowiem w sposób kategoryczny kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, że prawo do dodatku pielęgnacyjnego wyklucza uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. Ustawodawca nie pozostawił przy tym żadnej wątpliwości co do tego, że pomniejszenie świadczenia emerytalnego (rentowego) o kwotę nadpłaconego zasiłku pielęgnacyjnego następuje z mocy prawa i oddał tą kwestię do właściwości organów emerytalno-rentowych. Nie pozostawił żadnych uprawnień organowi właściwemu dla świadczeń rodzinnych, a w konsekwencji dla sądów administracyjnych.
Zdaniem Sądu na gruncie art. 16 ust. 6-8 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłączona jest zatem możliwość wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie świadczeń nienależnie pobranych i ich zwrotu. Jak z powyższego wynika, wyjęcie tego rodzaju sytuacji z reżimu ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń,
a w konsekwencji i ulg w tym zakresie, było świadomym zabiegiem ustawodawczym, znajdującym racjonalne umotywowanie. Oczywisty jest bowiem brak uprawnień do równoczesnego pobierania obu tych świadczeń, a potrącenie nadpłaty z bieżących świadczeń emerytalno-rentowych następuje z zachowaniem kwot wolnych od potrąceń zgodnie z art. 140 i 141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznego (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251), które mają zastosowanie także do świadczeń wypłacanych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.
o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2023 r., poz. 208 ze zm.) co wystarczająco chroni interesy osób pobierających te świadczenia. Zgodnie z art. 4778
i nast. ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz. U. 2023 r., poz. 1550; dalej: "kpc") rozpoznanie odwołań od decyzji organów rentowych pozostaje we właściwości sądów powszechnych. Zauważyć przy tym należy, że odwołanie może być wniesione w przypadku wydania decyzji przez organ rentowy (art. 4779 § 1 kpc), jak również w przypadku niewydania decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia (art. 4779 § 4 kpc).
Zaskarżone w niniejszej sprawie pismo stanowiące korespondencję pomiędzy organem wypłacającym dodatek pielęgnacyjny (KRUS) i organem wypłacającym zasiłek pielęgnacyjny (GOPS), stanowiące realizację regulacji z art. 16 ust. 7 ustawy
o świadczeniach rodzinnych nie stanowi zatem żadnego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2, § 2a i § 3 ppsa. Wbrew twierdzeniom skargi nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. Zgodnie z treścią tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Art. 3 § 2 pkt 4 ppsa wskazują zatem na możliwość zaskarżenia innej grupy katów administracyjnych, to jest takich, które nie są decyzjami administracyjnymi lub postanowieniami, a które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Podstawowe znaczenie dla stwierdzenia, które z aktów podlegają kognicji sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, ma to czy norma prawa administracyjnego wymaga konkretyzacji przy wykorzystaniu sformalizowanej procedury administracyjnej (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarza pod. red prof. zw. dr hab. Romana Hausera i prof. zw. dr hab. Marka Wierzbowskiego 2. wydanie; Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2013). Biorąc pod uwagę wcześniejsze wywody wskazać należy, iż pomniejszenie świadczenia emerytalno-rentowego w przypadku zbiegu pobierania zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pelengacyjnego wynika z mocy samego prawa i nie wymaga konkretyzacji tej normy prawnej przez organ administracji publicznej. Nie stanowi zatem czynności materialno-technicznej podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa Sąd odrzucił skargę orzekając jak w postanowieniu.