VIII SA/WA 426/24

VIII SA/Wa 426/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Leszek Kobylski
Sławomir Fularski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 263  par. 2,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2015 poz 1800
par.  1 ust. 2,  par. 14 ust. 1 pkt 1 lit c
Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 146
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na akt Prezydenta Miasta [...] z dnia 22 kwietnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela wyznaczonego do reprezentowania nieobecnej strony postępowania 1. uchyla zaskarżony akt; 2. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz A. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym aktem z 22 kwietnia 2024 r., Prezydent Miasta R. (dalej: "organ") przyznał skarżącemu A. G. (dalej: "strona", "skarżący") wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora J. S. w kwocie 96,00 zł. (pkt 1) i zwrot kosztów związanych z pełnieniem funkcji kuratora J. S. w wysokości 43,40 zł. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 19 marca 2024 r. skarżący zwrócił się do organu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora dla osoby nieobecnej oraz zwrot kosztów związanych z pełnieniem obowiązków kuratora. Organ wskazał, że postanowieniem z 30 czerwca 2021 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w R. III Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił skarżącego kuratorem dla osoby nieobecnej J. S., celem reprezentowania jej interesów
w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu należności za pobyt członka rodziny H. K. - matki J. S., w domu pomocy społecznej. Organ podniósł, że na podstawie art. 263 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej "kpa") i stosowanego w drodze analogii § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia
i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, wysokość stawek maksymalnych wynagrodzenia kuratora w postępowaniu administracyjnym ustala się w oparciu o stawkę minimalną wynikającą z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. Wskazał, że sprawa w której skarżący został ustanowiony kuratorem jest najbardziej zbliżona do sprawy z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie. W związku
z powyższym stawkę należy ustalić w oparciu o § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, która to stawka wynosi 240 zł. Zgodnie z § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia
i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, wysokość wynagrodzenia dla kuratora ustanowionego dla osoby nieobecnej ustala się w wysokości 40 % stawki minimalnej za czynności adwokackie, zatem organ przyznał wynagrodzenie za pełnienie funkcji kuratora w wysokości 96 zł (240 zł x 40% = 96 zł). Na podstawie art. 263 § 2 kpa i stosowanego w drodze analogii § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej organ przyznał również skarżącemu kwotę 43,40 zł tytułem zwrotu kosztów związanych z pełnieniem funkcji kuratora J. S.. Na ww. kwotę złożyły się koszty korespondencji poniesione przez kuratora, tj. koszty nadania przesyłek poleconych w łącznej kwocie 43,40 zł, które ustalono
w oparciu o załączone do wniosku potwierdzenia nadania (7 sztuk). W skardze do sądu administracyjnego skarżący zaskarżył ww. akt administracji
o ustaleniu wysokości wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla osoby nieobecnej
w pkt 1 zarzucając naruszenie: a) § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie
w wyniku którego dokonano błędnego ustalenia wysokości wynagrodzenia dla kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu w oparciu o § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
w sytuacji gdy z akt sprawy wynika, że winna być zastosowana stawka wynikająca z § 2 ust. 5 ww. rozporządzenia b) art. 6, art. 7 kpa poprzez błędne rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu kuratora dla nieobecnego w postępowaniu administracyjnym przez niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia co skutkowało naruszeniem interesów strony; c) art. 262 § 2 kpa z zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 kpa w zw. z art. 34 § 1 kpa poprzez błędne uznanie, że charakter niniejszego postepowania jest najbardziej zbliżony do spraw z zakresu postępowania nieprocesowego niewymienionej odrębnie. Skarżący stawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie aktu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinął stawiane zarzuty. Wskazał, że wbrew twierdzeniom organu administracyjnego postępowanie w którym występował jako kurator nie jest zbliżone nawet w minimalnym zakresie do postępowań nieprocesowych. Analogia przyjęta przez organ nie ma więc żadnego uzasadnienia i jest skrajnie niekorzystna dla skarżącego. Organ powinien dokonać oceny działań kuratora przy użyciu obiektywnego miernika staranności. Organ nie wyjaśnił zaś w sposób przekonywujący swojego stanowiska. W sprawie o ustalenie wysokości zobowiązania pieniężnego osoby zobowiązanej do pokrycia kosztów pobytu członka rodziny w domu pomocy społecznej można ustalić wartość przedmiotu sprawy, którą będzie ostatecznie wysokość zobowiązania pieniężnego nałożonego na J. S.. Zdaniem skarżącego do analogicznych spraw między innymi należy powództwo
o zapłatę i jest to postępowanie najbardziej zbliżone do postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania J. S.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie uznał zarzuty skargi za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U 2022, poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz.1634, dalej: p.p.s.a.) obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W ramach swej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzeka
w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność aktu podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest ocena, czy organ prawidłowo przyznał skarżącemu wynagrodzenie za czynności kuratorskie w kwocie 96,00 zł. Poza sporem jest, że postanowieniem z 30 czerwca 2021 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich skarżący został ustanowiony kuratorem dla osoby nieobecnej J. S., celem reprezentowania jej interesów w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu należności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. Należy wskazać, że w zakresie sposobu określania wysokości wynagrodzenia kuratora dla osoby nieobecnej, nieznanej z miejsca pobytu, Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 278/12, z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu. NSA uznał, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 kpa należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11). W uzasadnieniu ww. uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach kpa ani w przepisach szczególnych, to nie budzi wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por.: wyroki WSA w Gliwicach z: 8.11.2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 577/16, 10.01.2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/17, 4.12.2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 643/18, publ.: CBOSA) podkreślono, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako Państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez wyznaczoną osobę niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej, z czym wiąże się prawo kuratora do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności, przy uwzględnieniu nakładu pracy i poniesionych wydatków, generowanych rodzajem sprawy i stopnia jej zawiłości. W przedmiotowej sprawie znajdują zatem zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 536, dalej "rozporządzenie z 9 marca 2018 r."). Stosownie do treści § 1 ust. 1 tego rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40 % stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, (...) nie mniej niż 60 zł. Przepis ten dotyczy opłat za czynności adwokackie w stosunkach pomiędzy adwokatem i jego klientem. Od 1 stycznia 2016 r. wysokość opłat w stosunkach pomiędzy adwokatem i jego klientem reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm. - dalej jako "rozporządzenie z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie"). Podkreślić należy, że przepisy rozporządzenia z 22 października 2015 r.
w sprawie opłat za czynności adwokackie, analogicznie zresztą jak i przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu, nie określają wysokości stawek w sprawach o ustalenie opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje § 1 ust. 2 rozporządzenia z 9 marca 2018 r., który stanowi, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych
w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę
w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, że w sprawach, których przedmiotem jest ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, wynagrodzenie pełnomocnika działającego w sprawie (bez względu na to, czy jest to pełnomocnik wyznaczony
z urzędu, czy też z wyboru), ustala się w oparciu o stawki "w innej sprawie", a nie
w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (por. wyrok NSA
z 22 września 2020 r. sygn. akt I OSK 488/20 oraz wyrok WSA w Lublinie z 10 września 2019 r. sygn. akt II SA/Lu 156/19). Z tych też przyczyn, sprawami o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy
o ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są "inne sprawy sądowoadministracyjne", o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, gdzie stawka minimalna wynosi 480 zł. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia został złożony przez skarżącego 19 marca 2024 r., zatem w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia
i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 536) oraz przepisy określające wynagrodzenie adwokackie w innej sprawie, tj. § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) w wysokości 480,00 złotych. Zatem wynagrodzenie kuratora ustalone w związku z udziałem w postępowaniu o odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej (40% wynagrodzenia za czynności adwokackie) nie może przekraczać kwoty 192.00 zł netto (bez podatku VAT), nie może też być niższe, niż 60 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia z 9 marca 2018 r.). Faktem jest, że powołane rozporządzenie określa wysokość wynagrodzenia kuratora "widełkowo" wskazując, że winno się ono zawierać w przedziale od 60 zł do 192 zł netto i w obszarze wytyczonym tymi kwotami organ uprawniony jest do jego swobodnego określenia. Tym niemniej, zdaniem Sądu, nie można uznać, że może to być wynagrodzenie całkowicie dowolne i pozostające poza jakąkolwiek kontrolą. Aby jednak kontrola w tym zakresie była możliwa, a także dla realizacji zasady przekonywania, organ winien wskazać, jakimi kryteriami kierował się przyznając wynagrodzenie w danej wysokości mając na uwadze regulację z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 9 marca 2018 r. W przedmiotowej sprawie organ nie dokonał zaś
w ogóle oceny nakładu pracy kuratora, generowanego rodzajem sprawy i stopniem jej zawiłości, ilości czynności jakich podjęcie było konieczne dla wykonania zadań wynikających z tej funkcji i niezbędnego dla nich czasu, kiedy to kurator nie mógł być zaangażowany w inną działalność zawodową. Wobec powyższego na podstawie art. 146 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżony akt (pkt 1 wyroku). Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 200 zł składa się wpis uiszczony przez skarżącego.