VIII SA/Wa 416/23

VIII SA/Wa 416/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-09-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Justyna Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6552
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 57/24 - Wyrok NSA z 2024-08-14
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2137
art. 20 ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (t.j.)
Dz.U. 2016 poz 153
par4 ust. 2, par 8 ust. 1, ust. 4 i ust. 4a, par. 13 ust. 4, ust. 9
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów  Wiejskich na lata 2007-2013
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Domagalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi T. O. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania premii na zalesienie gruntów na rok 2016 oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2022 r. poz. 2000, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania T. O. (dalej: skarżący, strona, rolnik, beneficjent) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: Kierownik ARiMR, organ I instancji) z 16 stycznia 2023 r. o odmowie wypłaty premii zalesieniowej na rok 2016 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżący 22 lipca 2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR złożył wniosek
o przyznanie pomocy na zalesianie PROW 2007 – 2013 na rok 2011. Do zalesienia zostały zadeklarowane dwie działki: A o pow. 1,14 ha oraz B o pow. 0,86 ha. Skarżący wnioskował o przyznanie wsparcia na zalesianie, w tym wsparcia na zabezpieczenie przed zwierzyną, premii pielęgnacyjnej i zalesieniowej do łącznej powierzchni 2 ha. Postępowanie w tym zakresie toczyło się wiele lat, organy administracji wydawały decyzje o przyznaniu płatności, następnie stwierdzały ich nieważność, sprawa była również rozpoznawana przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygnaturą VIII SA/Wa 454/17, zakończona wyrokiem z 7 grudnia 2017 r.
Następnie decyzją z 23 sierpnia 2019 r. nr [...] Kierownik ARiMR przyznał stronie płatność z tytułu:
- wsparcia na zalesienie w wysokości 10.429,50 zł, płatne jednorazowo po wykonaniu zalesienia,
- premii pielęgnacyjnej w wysokości 1.328,90 zł, płatne corocznie przez okres 5 lat, poczynając od dnia wykonania zalesienia,
- premii zalesieniowej w wysokości 2.164,60 zł, płatne corocznie przez okres 15 lat, począwszy od dnia wykonania zalesienia.
Powyższa decyzja na skutek odwołania skarżącego została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora ARiMR z 24 października 2019 r. nr [...] oraz skontrolowana pozytywnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 912/19, który prawomocnym wyrokiem z 7 lipca 2020 r. oddalił skargę strony. Zarówno organy, jak i Sąd uznały, że powierzchnia zalesienia
w wymiarze 1,37 ha została ustalona prawidłowo w oparciu o wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonych w dniach: 8 maja 2018 r. i 12 marca 2019 r. Powierzchnia zalesienia drzewami iglastymi wyniosła 0,48 ha, a liściastymi 0,89 ha. Sąd podzielił ustalenia organu odwoławczego i jego ocenę co do okoliczności wprowadzenia w błąd skarżącego w zakresie mapy zalesienia, na której nieprawidłowo wyznaczono powierzchnię 2 ha przeznaczoną do zalesienia, w sytuacji gdy wnioskodawca mógł maksymalnie wykonać zalesienie na powierzchni 1,37 ha.
Przedmiotowe postępowanie dotyczy wniosku strony z 13 czerwca 2016 r.
o wypłatę pomocy na zalesianie PROW 2007 – 2013 na rok 2016. Do zalesienia zadeklarował on wówczas działki: A – 1,20 ha, B – 0,80 ha oraz F – 4,30 ha.
Decyzją z 12 lipca 2017 r. nr [...] Kierownik ARiMR odmówił wypłaty pomocy na zalesianie na 2016 rok z uwagi na niezłożenie dokumentu potwierdzającego przekwalifikowanie gruntu zalesionego na grunt leśny, o którym mowa w § 13 pkt 9 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U
z 2016 r. poz. 153 t.j. ze zm., dalej: rozporządzenie MRiRW z 2009 r.). Na skutek rozpoznania odwołania strony decyzją z 4 września 2017 r. nr [...] Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Wyrokiem z 5 kwietna 2018 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 808/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi beneficjenta, uchylił obie ww. decyzje, podnosząc, że skarżący 31 października 2011 r. złożył do Kierownika ARiMR oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. A zatem do końca roku 2016 powinien złożyć dokument określony w § 13 pkt 9 ww. rozporządzenia, czego bezspornie nie uczynił. Sąd nadto wskazał na decyzję Starosty K. z 2 lutego 2018 r. nr [...] o przekwalifikowaniu gruntu ornego w leśny, będącego własnością skarżącego (działka nr [...]) o powierzchni zalesionej 2 ha, obręb [...], gmina G., powiat kozienicki, woj. mazowieckie, z której wynika, że wnioskiem nr [...] Starosta wystąpił do ARiMR o przesłanie danych beneficjentów, którzy zalesili grunty rolne na terenie powiatu kozienickiego. ARiMR pismem z 18 marca 2013 r. przekazała wykaz tych beneficjentów wraz z powierzchniami zalesionymi, jednak zalesienie dokonane przez skarżącego nie znalazło się w tym wykazie. Dlatego Sąd nakazał wyjaśnić przyczyny niepoinformowania przez ARiMR Starostwa Powiatowego w K.
o fakcie nieumieszczenia skarżącego wśród beneficjentów wraz z powierzchnią zalesioną, co miało bezpośredni wpływ na wydanie stosownej decyzji, niezbędnej do przyznania płatności w tej sprawie. Zdaniem Sądu, obciążając stronę konsekwencjami błędu popełnionego przez organ I instancji, organy orzekające naruszyły zasadę zaufania wyrażoną w art. 8 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę, Kierownik ARiMR decyzją z 16 stycznia 2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2022 poz. 2138, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) oraz art. 104 k.p.a., odmówił wypłaty premii zalesieniowej na rok 2016.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że ARiMR nie zamieściła skarżącego w wykazie beneficjentów wraz z powierzchniami zalesionymi przekazywanymi do Starostwa Powiatowego w K.. Wykonując wytyczne WSA w Warszawie zawarte w wyroku z 5 kwietna 2018 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 808/17, organ I instancji uznał więc, że skarżący nie był winny tego zaniechania,
w związku z czym należało przyjąć przedstawioną przez niego kopię decyzji Starosty
z 2 lutego 2018 r. potwierdzającą przekwalifikowanie gruntu rolnego na leśny na działce nr [...] (okoliczność ta wcześniej była podstawą do odmowy wypłaty pomocy na zalesienie).
Następnie organ I instancji na podstawie wyników kontroli na miejscu z 8 maja 2018 r. i 12 marca 2019 r. ustalił, że faktyczna powierzchnia zalesienia w dacie składania wniosku o płatność na 2016 rok wynosiła 1,37 ha, w tym działka nr ZA – 0,72 ha, a działka ZB – 0,65 ha.
W odniesieniu do działki nr ZF – 4,30 ha stwierdzono, że została ona zalesiona
w 2010 r. z działania "Zalesianie gruntów inne niż rolne" i do tej działki nie przysługuje wypłata premii zalesieniowej, a jedynie premii pielęgnacyjnej, płatnej corocznie przez okres 5 lat, począwszy od dnia wykonania zalesienia. Skarżący zakończył program "Zalesianie gruntów innych niż rolne" w roku 2014, dlatego w roku 2016 żądana płatność do działki rolnej ZF- 4,30 ha nie przysługuje. W przypadku działki ZF
o powierzchni 4,30 ha nie można jednak mówić o braku winy rolnika.
Z uwagi na fakt, że strona przedeklarowała powierzchnię działek wskazaną we wniosku o płatność (5,67 ha) w stosunku do powierzchni stwierdzonej (1,37 ha), organ
I instancji wyliczył sankcje wieloletnie w wysokości 6.794 zł na podstawie art. 19 ust. 2 oraz ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 640/2014), zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% nie przyznaje się pomocy. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy odpowiadającej różnicy między obszarem deklarowanym we wniosku a zatwierdzonym obszarem.
Kierownik ARiMR stwierdził, że w przypadku wykluczonej z płatności powierzchni 4,30 ha siła wyższa nie została zgłoszona przez rolnika. Stwierdzone niezgodności nie były tym razem wynikiem błędu samego organu, a błędem beneficjenta, który zadeklarował do płatności zbyt dużą powierzchnię, a w tej kwestii nie wykazał, że nie jest winny nieprawidłowej deklaracji. Poza tym nie był to oczywisty błąd (niebudzący wątpliwości, pewny, bezsporny), a podane we wniosku dane były zgodne z żądaniem strony wyrażonym na załączniku graficznym nr 1, w którym rolnik obrysował powierzchnię deklarowaną wynoszącą 6,30 ha (powierzchnia zmieniona na korzyść producenta na 5,67ha). Tym samym, w ocenie organu I instancji, w przypadku działki nr ZF o powierzchni 4,30 ha nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, umożliwiające odstąpienie od kary administracyjnej. Przed złożeniem wniosku rolnik powinien dokonać weryfikacji, czy wniosek został prawidłowo wypełniony. Skoro złożył go w takiej formie, to uznać należy, iż żądał przyznania płatności do powierzchni wskazanych
w przedmiotowym wniosku.
Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, nie zgadzając się z odmową wypłaty premii zalesieniowej na 2016 rok oraz naliczeniem sankcji, wskazując, że zaskarżona decyzja została wydana niezgodnie z prawem.
Decyzją z 11 kwietnia 2023 r. nr [...] Dyrektor ARiMR utrzymał
w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, po przedstawieniu treści przepisów prawa materialnego, będącego podstawą orzekania w niniejszej sprawie, wskazał, że podczas kontroli administracyjnej stwierdzono, iż powierzchnia uprawniona do wypłaty płatności (zalesiona w ramach PROW 2007-2013) jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok 2016. Kontrolę wykonano w oparciu o powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą - obszar zalesiony po 2008 r. w ramach PROW oraz wyniki przeprowadzonych w gospodarstwie kontroli na miejscu, stwierdzające powierzchnię zalesioną w wymiarze 1,37 ha. Nawiązując do wyroku WSA w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 808/17, organ II instancji stwierdził, że organy ARiMR nie umieściły skarżącego wśród beneficjentów wraz z powierzchniami zalesionymi na wykazie przekazanym do Starostwa Powiatowego w K., co skutkowało odmową wypłaty wnioskowanej premii zalesieniowej. Organy ARiMR nie badały wówczas pozostałych warunków wypłaty premii, poza § 13 ust. 9 rozporządzenia MRiRW z 2009 r. Ostatecznie uznano przedstawioną przez stronę decyzję Starosty potwierdzającą przekwalifikowanie gruntu rolnego na leśny na działce nr [...].
Organ odwoławczy, po ponownej analizie raportu z kontroli na miejscu, obrazu ortofotomapy oraz rozstrzygnięcia w sprawie o przyznanie płatności zalesieniowej na 2011 rok, stwierdził, że wydana przez organ I instancji decyzja, a przede wszystkim ustalony obszar powierzchni zalesienia, są prawidłowe. Z uwagi na prawomocność wyroku VIII SA/Wa 912/19 kwestia powierzchni faktycznie wykonanego zalesienia (1,37 ha) jest ostateczna. Organ II instancji podzielił również stanowisko organu I instancji
w odniesieniu do uznania braku winy strony w przedeklarowaniu powierzchni działek A
i B (2 ha - 1,37 ha = 0,63 ha). Powierzchnia deklarowana we wniosku o wypłatę premii zalesieniowej na 2016 rok wynosiła 6,30 ha. Uwzględniając natomiast okoliczność braku winy wnioskodawcy w przedeklarowaniu obszaru działek A i B, powierzchnia deklarowana kwalifikowana wynosi 6,30 ha – 0,63 ha = 5,67 ha. Jeśli wykluczeniu podlega cała działka ZF, to powierzchnia zatwierdzona ostatecznie wyniesie 5,67 ha – 4,30 ha= 1,37 ha.
Organ odwoławczy w pełni zaakceptował ocenę o wykluczeniu działki ZF
z deklaracji wypłaty premii zalesieniowej oraz uznaniu winy strony za tę nieprawidłowość, tj. deklarację powierzchni niespełniającej warunków przyznania płatności. Jednocześnie uznał, że skarżący nie wykazał, że nie jest winny złożenia nieprawidłowej deklaracji, a niezgodności te nie były błędem organu, ani też nie została zgłoszona żadna siła wyższa. Poza tym przedeklarowanie powierzchni do płatności co do zasady nie stanowi błędu oczywistego. W złożonym wniosku każdy rolnik jest zobowiązany podać dokładną powierzchnię użytkowaną rolniczo stanowiącą powierzchnię działki rolnej. Błędy w pomiarze użytkowanego gruntu nie stanowią zaś błędów o charakterze oczywistym, są one ujawniane przez organy ARiMR podczas przeprowadzanych kontroli administracyjnych w oparciu nie tylko o dane zawarte we wniosku i załącznikach, ale również analizę ortofotomapy. Na podstawie treści samego wniosku i załączników wykrycie błędu nie było zaś możliwe.
Organ odwoławczy zauważył, że beneficjent w 2010 r. składał wniosek
o przyznanie pomocy finansowej do powierzchni 4,30 ha jako do działki zalesionej jako inna niż rolna – poprzez zalesienie przez sukcesję naturalną. Mając na uwadze przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 2009 r., w ocenie organu odwoławczego, skarżący nie mógł w 2016 r. wnioskować o wypłatę premii zalesieniowej w ramach wniosku złożonego w 2010 r., ponieważ premia zalesieniowa do gruntów zalesionych jako inne niż rolne nie przysługuje, natomiast pięcioletni okres na wnioskowanie o wypłatę premii pielęgnacyjnej już się zakończył w roku 2014. Nie zachodzą więc przesłanki do odstąpienia od zastosowania kar administracyjnych, bądź potraktowania błędu
w deklaracji jako błędu oczywistego odnośnie do nieprawidłowej deklaracji działki rolnej F o powierzchni 4,30 ha. Dyrektor ARiMR skontrolował również sposób wyliczenia kary administracyjnej na podstawie art. 19 ust. 2 rozporządzenia 640/2014, przy uwzględnieniu stawki pomocy na premię zalesieniową w wysokości 1.580 zł (4,30 ha x1.580 zł = 6.794 zł).
W odniesieniu do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, że dokonując przekwalifikowania gruntu rolnego na leśny decyzją nr [...] z 2 lutego 2018 r. Starosta K. oparł się wyłącznie na planie zalesienia, sporządzonym przez Nadleśnictwo Z., a Starostwo nie dokonuje pomiarów zalesionej powierzchni. Tym samym ww. decyzja Starosty nie stanowi dowodu potwierdzającego powierzchnię wykonanego przez stronę zalesienia w 2011 r.
Nie można również uznać zarzutu skarżącego, że w 2016 r. nie składał wniosku o wypłatę premii zalesieniowej do powierzchni 4,30 ha, ponieważ przed złożeniem takiego wniosku powinien zweryfikować, czy wniosek został prawidłowo wypełniony, czy wszystkie działki ewidencyjne i rolne zostały przez niego wskazane, czy na pierwszej stronie zostały zaznaczone odpowiednie pola oraz czy zostały złożone i wypełnione wszystkie obligatoryjne załączniki. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności, wnioskodawca podpisuje jednocześnie oświadczenia, że zna zasady przyznawania płatności, a zatem powinien być świadomy konsekwencji w sytuacji złożenia błędnego lub niekompletnie wypełnionego wniosku. Żądanie wszczęcia postępowania określa jego przedmiot, a organ jest związany tym żądaniem.
Od powyższej decyzji skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.
W uzasadnieniu skargi beneficjent podniósł, że decyzja Starosty K.
z 2 lutego 2018 r. jest jedynym dowodem dokumentującym przekwalifikowanie 2 ha gruntu rolnego na grunt leśny w sprawie z wniosku o wypłatę premii zalesieniowej za 2016 rok, co wynika z wyroków: WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 808/17 oraz NSA z 27 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2694/18. Zarzucił, że kontrole w 2018 r. i 2019 r. zostały przeprowadzone z pominięciem prawa, a organy ARiMR wskazują na wciąż nowe powody, żeby nie wypłacić zaległej i bieżącej pomocy na zalesienie. Skarżący podniósł, że nie składał wniosku o premię zalesieniową na działkę o powierzchni 4,30 ha, bo pod pozycją F jest wzmianka JPO-L Jednolita Płatność Obszarowa-Leśna, a to zupełnie inne pojęcia. Według strony oczywistym jest, że gdyby deklarował powierzchnię 4,30 ha jako premię zalesieniową, to nie mógłby wygrać sprawy VIII SA/Wa 808/17.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy rozporządzenia MRiRW z 2009 r. Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia pomoc na zalesienie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a) rozporządzenia nr 73/2009, z wyłączeniem jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, zarządzających mieniem Skarbu Państwa na podstawie przepisów o lasach, jeżeli:
1) został wpisany do ewidencji producentów stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
2) zobowiązał się do:
a) wykonania zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,
b) pielęgnacji założonej uprawy leśnej przez 5 lat od dnia wykonania zalesienia - zgodnie z planem zalesienia, o którym mowa w przepisach o lasach,
3) zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez 15 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie;
4) są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, z uwzględnieniem przepisów art. 50a
i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1
z późn. zm.);
5) uzyskał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego zalesienia - w przypadku, gdy planowane zalesienie jest przedsięwzięciem, którego realizacja wymaga, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 z późn. zm. ), uzyskania takiej decyzji.
Zgodnie zaś z § 4 ust. 2 rozporządzenia MRiRW z 2009 r. pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi do gruntów:
1) stanowiących grunty orne lub sady, które zostały przeznaczone do zalesienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku tego planu, gdy zalesianie tych gruntów nie jest sprzeczne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy;
2) stanowiących własność lub współwłasność tego rolnika albo własność jego małżonka;
3) o powierzchni większej niż 0,5 ha i szerokości większej niż 20 m, przy czym wymagań tych nie stosuje się, jeżeli grunty graniczą z lasem, a ich powierzchnia wynosi co najmniej 0,1 ha;
4) położonych poza:
a) obszarami Natura 2000 lub obszarami znajdującymi się na liście, o której mowa w art. 27 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651, 1688 i 1936), chyba że planowane zalesienie nie jest sprzeczne z planami ochrony albo planami zadań ochronnych tych obszarów,
b) obszarami rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, parków narodowych lub obszarami ich otulin, chyba że planowane zalesienie nie jest sprzeczne z celami ochrony tych obszarów.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 2009 r., pomoc na zalesianie obejmuje:
1) wsparcie na zalesienie - stanowiące jednorazową, zryczałtowaną płatność
z tytułu poniesionych kosztów zalesienia i ewentualnego ogrodzenia uprawy leśnej w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną w pierwszym roku, licząc od dnia wykonania zalesienia;
2) premię pielęgnacyjną - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu poniesionych kosztów prac pielęgnacyjnych oraz ochrony uprawy leśnej przed zwierzyną
w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 5 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia;
3) premię zalesieniową - stanowiącą zryczałtowaną płatność z tytułu utraconych dochodów wynikających z przeznaczenia gruntów rolnych na grunty leśne
w przeliczeniu na hektar zalesionych gruntów, wypłacaną corocznie przez 15 lat, licząc od dnia wykonania zalesienia.
Premia pielęgnacyjna i premia zalesieniowa, począwszy od drugiego roku realizacji planu zalesienia, jest wypłacana na wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie,
w terminie do dnia 30 czerwca roku następującego po roku, w którym został złożony ten wniosek (§ 13 ust. 4 rozporządzenia MRiRW z 2009 r.). Zgodnie natomiast z § 13 ust. 6 ww. rozporządzenia wniosek o wypłatę pomocy na zalesianie składa się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji, do którego złożony został wniosek o zalesianie, w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Sposób ustalania wysokości pomocy na zalesianie gruntów rolnych przewiduje
§ 8 ust. 4 i ust. 4a rozporządzenia MRiRW z 2009 r. Jeżeli natomiast przed dokonaniem wypłaty premii pielęgnacyjnej lub premii zalesieniowej zostanie stwierdzona okoliczność uzasadniająca dokonanie zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności, w szczególności zmniejszeń lub wykluczeń,
o których mowa w art. 16 i art. 19 rozporządzenia nr 640/2014, kierownik biura powiatowego Agencji ustala, w drodze decyzji, wysokość tych premii za rok kalendarzowy, w którym stwierdzono te okoliczności, dokonując odpowiednich zmniejszeń lub wykluczeń, a jeżeli jest konieczne dokonanie wykluczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, to w tej decyzji ustala również kwotę podlegającą odliczeniu na podstawie art. 19 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014 (§ 13 ust. 5 rozporządzenia MRiRW z 2009 r.)
Na podstawie § 13 ust. 9 rozporządzenia MRiRW premia pielęgnacyjna w piątym roku od zalesienia oraz premia zalesieniowa, począwszy od piątego roku od zalesienia, jest wypłacana po uprzednim przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny, dokonywanym w formie decyzji wydanej przez starostę właściwego ze względu na położenie gruntów objętych zalesieniem albo w wyniku modernizacji ewidencji gruntów
i budynków. Kopię decyzji w sprawie przekwalifikowania zalesionego gruntu na grunt leśny albo zaświadczenie o przekwalifikowaniu zalesionego gruntu na grunt leśny
w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków składa się do kierownika biura powiatowego Agencji do końca roku kalendarzowego, w którym upływa 5 lat od dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w § 12 ust. 2, tj. oświadczenia o wykonaniu zalesienia.
W niniejszej sprawie strona w myśl § 13 ust. 4 rozporządzenia MRiRW z 2009 r. złożyła wniosek o wypłatę pomocy na zalesienie na rok 2016, żądając wypłaty płatności do zadeklarowanej powierzchni wynoszącej 6,30 ha. W ramach weryfikacji spełnienia warunków umożliwiających wypłatę wnioskowanej premii zalesieniowej organy orzekające w tej sprawie były związane wytycznymi zawartymi w wyroku WSA
w Warszawie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 808/17, który zarzucił brak rozważenia braku winy wnioskodawcy wobec niedostarczenia w terminie kopii decyzji
w sprawie przekwalifikowania zalesieniowego gruntu na grunt leśny. W związku z tym prawidłowo uznały, że przyczyną odmowy przyznania płatności na zalesienie na 2016 rok nie może być niezłożenie przez stronę dokumentu potwierdzającego przekwalifikowanie gruntu rolnego na grunt leśny (§ 13 ust. 9 rozporządzenia MRiRW
z 2009 r.). W tym zakresie uznano, że beneficjent nie był winny tego zaniechania, gdyż to organ ARiMR był odpowiedzialny za umieszczenie strony w przekazanym do Starostwa Powiatowego w K. wykazie beneficjentów i powierzchni gruntów zalesionych na terenie powiatu kozienickiego, czego nie uczynił. Ostatecznie należało uznać przedstawioną przez stronę decyzję Starosty z 2 lutego 2018 r. potwierdzającą przekwalifikowanie gruntu rolnego na leśny na działce nr [...].
Jednocześnie Sąd podziela ustalenia organów, że ww. decyzja Starosty nie stanowi dowodu potwierdzającego powierzchnię wykonanego na działce nr [...] zalesienia, ponieważ Starostwo nie dokonywało pomiarów na gruncie. Kwestia powierzchni zalesienia została ustalona w toku postępowania administracyjnego na podstawie kontroli na miejscu z 8 maja 2018 r. i 12 marca 2019 r. Rzeczywista powierzchnia zalesienia 1,37 ha (zamiast 2 ha) wynika również z prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 7 lipca 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 912/19, od którego beneficjent nie złożył skargi kasacyjnej. Tak samo przyjął WSA w Warszawie w wyroku z 7 czerwca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 158/23, że ostatecznie kwestia powierzchni dokonanego przez skarżącego zalesienia gruntu rolnego została rozstrzygnięta wyrokiem WSA w Warszawie z 7 lipca 2020 r. w sprawie VIII SA/Wa 912/19, gdzie ustalono tę powierzchnię na 1,37 ha. Tym samym organy uznały brak winy strony
w deklaracji zalesienia w zakresie powierzchni 0,63 ha.
Wbrew zarzutom skargi, zarówno z wyroku WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 808/17, jak i z wyroku NSA z 27 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2694/18, nie wynika, aby sądy przesądziły, że doszło do przekwalifikowania 2 ha powierzchni gruntu rolnego na grunt leśny. Wyroki te dotyczyły jedynie rozstrzygnięcia zasadności odmowy przyznania wnioskowanej płatności na 2016 rok na podstawie § 13 ust. 9 rozporządzenia MRiRW z 2009 r.
Natomiast wyrok WSA w Warszawie z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 454/17 nie dotyczy przedmiotowej sprawy, tylko wniosku strony z 22 lipca 2011 r.
o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2011, w którym zostały zgłoszone 2 działki: A o pow. 1,14 ha i B o pow. 0,86 ha, łącznie 2 ha. Przedmiotowa sprawa zaś dotyczy wniosku strony z 13 czerwca 2016 r. o przyznanie płatności na rok 2016 r., w tym płatności na zalesianie (PROW 2007-2013), do której zadeklarowano 3 działki: A o pow. 1,20 ha, B o pow. 0,80 ha oraz F o pow. 4,30 ha.
Wskazywany w skardze przez stronę wyrok WSA w Warszawie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 813/17 również nie ma wiążącego wpływu na przedmiotową sprawę, ponieważ dotyczy odmowy przyznania płatności na zalesianie gruntów za rok 2015 i wskazuje na niewykonanie wytycznych z wyroku VIII SA/Wa 454/17 oraz braki postępowania wyjaśniającego w zakresie, czy doszło do rzeczywistego zmniejszenia areału zalesienia i czy wynika to z zawinionego zachowania skarżącego. Jak już wyżej wspomniano, rzeczywista powierzchnia zalesienia została rozstrzygnięta prawomocnie wyrokiem z 7 lipca 2020 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 912/19, a więc wyrokiem późniejszym niż wskazywane przez stronę.
Odnośnie zaś do deklaracji we wniosku działki rolnej F o powierzchni 4,30 ha organy ARiMR prawidłowo uznały, że działka ta nie kwalifikuje się do wypłaty premii zalesieniowej jako obszar zalesiony. Działka ta została zalesiona jako grunt inny niż rolne, bowiem stanowiła obszar nierolniczy z tzw. sukcesją naturalną, zadrzewiony
i zakrzaczony. Jak wynika z § 8 ust. 6 rozporządzenia MRiRW z 2009 r. pomoc na zalesianie gruntów innych niż rolne obejmuje wyłącznie wsparcie na zalesienie i premię pielęgnacyjną (nie obejmuje zaś premii zalesieniowej, o którą strona we wniosku z 13 czerwca 2016 r. wnioskowała o przyznanie "pomocy na zalesianie", zakreślając odpowiedni kwadracik z tym rodzajem pomocy). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz wyjaśnień pełnomocnika organu złożonych na rozprawie (protokół rozprawy k. 41 akt sądowych) skarżący decyzją z 19 grudnia 2010 r. uzyskał dofinansowanie z tytułu wsparcia na zalesienie i premię pielęgnacyjną na okres 5 lat na działkę F o pow. 4,30 ha. Natomiast w niniejszej sprawie nie mógł już uzyskać premii zalesieniowej, bo taka pomoc na zalesiony grunt nierolniczy nie przysługuje,
a pięcioletni okres na wnioskowanie o wypłatę premii pielęgnacyjnej zakończył się już
w roku 2014.
Zadeklarowanie przez skarżącego we wniosku o wypłatę premii zalesieniowej większego obszaru (4,30 ha) niż obszar uprawniony, czyli powierzchni nieuprawnionej do uzyskania pomocy, stanowi nieprawidłowość, za którą beneficjent ponosi winę. Dlatego organy zasadnie zastosowały w tym przypadku przepis § 13 ust. 5 rozporządzenia MRiRW z 2009 r. Różnica między obszarem zadeklarowanym kwalifikowanym, tj. powierzchnią 5,67 ha, i stwierdzonym – 1,37 ha wynosi 314%. Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli różnica ta przekracza 50%, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego, a ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym. Prawidłowo więc organy wyliczyły wysokość kary administracyjnej na kwotę 6.794 zł, przyjmując stawkę pomocy za premię zalesieniową w wysokości 1.580 zł za hektar (4,30 ha x 1580 zł).
Zgodnie z art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L 347 z 20.12.2013, str. 549, dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), nie nakłada się kar administracyjnych w przypadku gdy:
a) niezgodność jest wynikiem działania siły wyższej;
b) niezgodność jest wynikiem oczywistych błędów, o których mowa w art. 59 ust.6;
c) niezgodność jest wynikiem błędu właściwego organu lub innego organu, w przypadku gdy błąd mógł być w rozsądny sposób odkryty przez osobę, której dotyczy kara administracyjna;
d) dana osoba może dowieść w sposób zadawalający właściwemu organowi, że nie jest winna niewypełnienia obowiązków, o których mowa w ust.1 lub właściwy organ w inny sposób przekona się, że nie nastąpiło to z winy danej osoby;
e) niezgodność jest nieznaczna, w tym również gdy wyrażona jest w formie progu, który ma zostać ustalony przez komisję zgodnie z ust.7 lit.b);
f) zachodzą inne przypadki, w których nie jest właściwe nakładanie kary, które mają zostać ustalone przez Komisję zgodnie z ust. 7 lit.b).
W rozpatrywanym przypadku siła wyższa nie została zgłoszona przez rolnika. Natomiast stwierdzone niezgodności nie były wynikiem błędu samego organu, a błędem rolnika, który zadeklarował do płatności zbyt dużą powierzchnię, a nie wykazał, że nie jest winny nieprawidłowej deklaracji.
Sąd podziela również ocenę organów, że przedeklarowanie powierzchni zawnioskowanej do płatności nie stanowi błędu oczywistego. W złożonym wniosku rolnik jest zobowiązany podać dokładną powierzchnię użytkowaną rolniczo stanowiącą powierzchnię działki. Za oczywiste można uznać tylko takie błędy, które mogą być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku
i dołączonych do niego wymaganych dokumentów. Strona nie zgłosiła zmiany do wniosku w odniesieniu do podania właściwej powierzchni działek zadeklarowanych do uzyskania pomocy na zalesienie na 2016 rok, a w odwołaniu przyznała, że wpisała we wniosku powierzchnię lasu PROW 2007 – 2013 6,40 ha. Nie znajduje odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy, że skarżący składał dwa odrębne wnioski: jeden na premię zalesieniową, a drugi na dopłaty bezpośrednie, jak to wskazał w odwołaniu. Wniosek z 13 czerwca 2016 r. dotyczy bowiem: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, płatności ONW oraz pomocy na zalesianie (PROW 2007-2013) – wniosek o wypłatę. Takie płatności skarżący zaznaczył w przedmiotowym wniosku.
Deklarowana więc we wniosku powierzchnia działki F – 4,30 ha nie mogła być zaliczona do kategorii "oczywistego błędu", ponieważ skarżący miał świadomość, że do tej powierzchni jako działki zalesionej innej niż rolna, tj. przez sukcesję naturalną, składał wniosek o przyznanie pomocy finansowej w 2010 r. Tym samym nie mógł już wnioskować o pomoc na zalesianie w 2106 r. do tej działki z uwagi na zapis § 8 ust. 6 rozporządzenia MRiRW z 2009 r. (upływ pięcioletniego terminu na wnioskowanie
o przyznanie premii pielęgnacyjnej do tej powierzchni minął w 2014 r., a premia zalesieniowa nie przysługuje).
W ocenie Sądu z "oczywistym błędem" będziemy mieć do czynienia jedynie wtedy, gdy z treści samego wniosku i niebudzących okoliczności towarzyszących wynika, że jego treść powinna być inna. Ta niezgodność tekstu z rzeczywistą wolą strony musi być widoczna już na skutek pobieżnej lektury wniosku, jego załączników
i pozostałych dokumentów "na pierwszy rzut oka". Jego wykrycie nie powinno zatem wymagać pogłębionej analizy merytorycznej żądania strony (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I GSK 945/22, publ. cbosa).
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł w wyroku o oddaleniu skargi.