VIII SA/WA 41/23

VIII SA/Wa 41/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur
Leszek Kobylski /sprawozdawca/
Renata Nawrot /przewodniczący/
Symbol z opisem
6049 Inne o symbolu podstawowym 604
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1478/23 - Wyrok NSA z 2024-07-09
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 593
art. 10 ust. 1 pkt 1,art. 151 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 130 ust. 2 pkt 1 lit. e, art. 150 ust. 1 pkt 5, ust. 2 i 4, art. 27 ust. 3 w zw. z art. 147 pkt 2, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 147 pkt 4 lit a, art. 50 w zw. z art. 147 pkt 7, art.
Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi S. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia 18 listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Finansów (dalej: "Minister" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 104 § 1 i § 2, art. 107 § 1, art. 138 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 151 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 130 ust. 2 pkt 1) lit. e) oraz art. 150 ust. 1 pkt 5), ust. 2 i 4 oraz art. 27 ust. 3 w związku z art. 147 pkt 2), art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 1) i pkt 2) w związku z art. 147 pkt 4) lit. a), art. 50 w związku z art. 147 pkt 7), art. 52 w związku z art. 147 pkt 9), art. 53 w związku z art. 147 pkt 10), art. 72 ust. 3 w związku z art. 147 pkt 12) ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 593 ze zm.; dalej: "ustawa"), po rozpatrzeniu odwołania S. P. (dalej: "strona" lub "skarżący") od decyzji Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (dalej: "organ I instancji", "GIIF") znak [...] z 25 maja 2022 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakładającą administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 45.000,00 zł za niedopełnienie obowiązku:
1) Sporządzenia oceny ryzyka oraz jej aktualizacji, o którym mowa w art. 27 ust. 3 Ustawy;
2) Stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 Ustawy,
3) Wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o którym mowa w art. 50 Ustawy,
4) Zapewnienie udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52 Ustawy,
5) Wdrożenia wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, o którym mowa w art. 53 Ustawy,
6) Przekazania lub udostępnienia informacji, o którym mowa w art. 72 Ustawy.
W uzasadnieniu decyzji Minister przedstawił dotychczasowy stan faktyczny sprawy. Wskazał, że od 25 sierpnia 2020 r. do 11 maja 2021 r. Naczelnik Ś. Urzędu Celno - Skarbowego w K. (dalej: "Naczelnik UCS" lub "Organ Kontrolny" lub "Kontrolujący") przeprowadził kontrolę celno - skarbową w zakresie przestrzegania przez P.H.U. [...] S. P. z siedzibą w G. (dalej: "Strona", "Kontrolowany") obowiązków wynikających z przepisów Ustawy za okres styczeń - grudzień 2019 roku. S. P. w G. przy ul. L. [...] prowadził kantor wymiany walut, w zakresie której to działalności gospodarczej był instytucją obowiązaną zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11) Ustawy. Następstwem przeprowadzonej przez Naczelnika UCS kontroli było sporządzenie Protokołu Kontroli datowanego na dzień 11 maja 2021 r.
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2022 r., znak: [...], po otrzymaniu informacji o wynikach kontroli, wszczął z urzędu postępowanie w celu nałożenia na Stronę kary administracyjnej za niedopełnienie obowiązków w zakresie przestrzegania przepisów Ustawy, tj. art. 27, art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1, art. 50, art. 52, art. 53 oraz art. 72.
Decyzją z 25 maja 2022 r., znak[...] organ I instancji nałożył na Stronę administracyjną karę pieniężną w wysokości 45 000 zł za niedopełnienie obowiązków w zakresie przestrzegania przepisów Ustawy, tj. art. 27 ust. 3, art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1, art. 50, art. 52, art. 53 oraz art. 72 ust. 3.
Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 3 000,00 zł. Strona zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie:
- art. 27 ust. 3 ustawy przez przyjęcie, że nie sporządziła oceny ryzyka,
- art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy przez przyjęcie, że zaniechała identyfikacji klienta oraz nie zweryfikowała jego tożsamości przy transakcjach o równowartości poniżej 15 000 euro,
- art. 50 ust. 1 ustawy przez przyjęcie, że wewnętrzna procedura w zakresie przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu nie może zawierać zapisów o zasadach anonimowego zgłaszania takich naruszeń,
- art. 52 ustawy przez przyjęcie, że pracownicy strony nie posiadali aktualnych zaświadczeń o przebytych szkoleniach,
- art. 72 ustawy przez przyjęcie, że zaniechała przekazywania lub udostępniania informacji, o których mowa w tym przepisie,
- art. 150 ust. 5 pkt 1 ustawy przez jego niezastosowanie,
- art. 6 kpa w zw. z art. 7 kpa przez wydanie zaskarżonej decyzji z pogwałceniem zasady praworządności,
- art. 8 kpa przez zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu,
- art. 80 kpa przez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów.
Strona w uzasadnieniu szczegółowo odniosła się ww. zarzutów.
Rozpoznając sprawę, organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przytoczył treść przepisów ustawy mających zastosowanie
w niniejszej sprawie, w tym art. 150 ust. 4 Ustawy, podnosząc, że ustalając rodzaj i wysokość kary zbadano wszystkie przesłanki określone w tym przepisie tj.:
1) Wagę naruszenia i czas jego trwania.
2) Zakres odpowiedzialności instytucji obowiązanej.
3) Możliwości finansowe instytucji obowiązanej.
4) Skalę korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić.
5) Straty poniesione przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić.
6) Stopień współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
7) Uprzednie naruszenia przepisów ustawy przez instytucję obowiązaną.
Odnoszą się do przesłanki wagi naruszenia i czasu jego trwania Minister dokonał analizy następujących obowiązków tj:
I. Sporządzenia oceny ryzyka oraz jej aktualizacji, o których mowa w art. 27 ust. 3 Ustawy –
Minister podzielił opinię organu I instancji, że co do istoty obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 1 ustawy, podkreślając przy tym znaczenie tej oceny dla sposobu realizacji przez instytucję obowiązaną obowiązków wynikających z ustawy. Instytucja obowiązana powinna być świadoma swojej ekspozycji na ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i w związku z tym powinna również zdefiniować i podjąć środki służące ograniczeniu tego ryzyka. Właśnie w tym celu został wprowadzony obowiązek identyfikacji i oceny ww. ryzyka odnoszącego się do działalności konkretnej instytucji obowiązanej. Z obowiązkiem tym koresponduje obowiązek aktualizacji sporządzonej oceny ryzyka, co spowodowane jest tym, że przedmiotowe ryzyko wykazuje zmienność w czasie w kontekście czynników wskazanych m.in. w ust. 3 art. 27 ustawy. Oznacza to, że ocena ryzyka odnoszącego się do działalności instytucji obowiązanej powinna uwzględniać tą okoliczność i dać jej wyraz poprzez dokonanie aktualizacji zarówno samego wyniku oceny, jak też środków minimalizujących to ryzyko. Działania podejmowane w powyższym zakresie powinny być proporcjonalne do charakteru i wielkości instytucji obowiązanej, przy czym - na co zwraca uwagę organ II instancji - przepisy w ustawy nie zawierają jakiegokolwiek wyłączenia podmiotowego w realizacji tego obowiązku. Zatem każda z instytucji obowiązanych, niezależnie od wielkości czy rodzaju prowadzonej działalności, powinna sporządzić dokument (w postaci elektronicznej lub papierowej) identyfikujący i oceniający ryzyko związane z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu odnoszące się do jej działalności. Dalej zauważył, że w art. 193 Ustawy ustawodawca wyznaczył instytucjom obowiązanym sześciomiesięczny termin - liczony od dnia wejścia w życie Ustawy - na wprowadzenie Oceny Ryzyka. Mając na uwadze fakt, iż Ustawa weszła w życie 13 lipca 2018 r., Strona najpóźniej w dniu 13 stycznia 2019 r. musiała posiadać sporządzoną Ocenę Ryzyka.
Minister zauważył, że analiza Protokołu Kontroli wskazuje na brak sporządzenia Oceny Ryzyka przez Stronę w terminie wskazanym w art. 193 Ustawy. W trakcie prowadzonego przez Naczelnika UCS postępowania kontrolnego, Strona dwukrotnie została wezwana do przedstawienia Ocen Ryzyka w stosunku, do których to wezwań nie udzieliła odpowiedzi. Z kolei w odpowiedzi na wezwanie Naczelnika UCS z dnia 8 stycznia 2021 r. S. P. w przesłanym piśmie wyjaśnił, że: "nie posiada ocen ryzyka, ponieważ nie zawierał transakcji związanych z podejrzeniem o pranie pieniędzy lub finansowanie terroryzmu." Z kolei w piśmie z 15 lutego 2022r. strona poinformowała, że posiada opracowaną i stosowaną w kantorze na bieżąco Ocenę Ryzyka od stycznia 2019 roku oraz, że została ona przesłana w formie papierowej.
Minister zauważył, że ocena realizacji badanego obowiązku dokonywana jest wg. stanu faktycznego, który miał miejsce w okresie objętym kontrolą, tj. w całym 2019 roku. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że Kontrolowany nie sporządził w tym okresie oceny ryzyka zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 27 ust. 3 Ustawy. W związku z tym przesłany po wszczęciu postępowania administracyjnego dokument dotyczący oceny ryzyka, wobec jednoznacznego stwierdzenia Strony podczas kontroli o tym, że nie posiada ocen ryzyka, nie może zmienić ustalenia, że w okresie objętym kontrolą pan S. P. nie dopełnił przedmiotowego obowiązku. Z tego też względu dokument ten nie został poddany merytorycznej analizie pod kątem spełnienia ustawowych wymogów dotyczących oceny ryzyka, o której mowa w art. 27 Ustawy. Fakt przesłania przez Kontrolowanego przy piśmie z dnia 15 lutego 2022 r. dokumentu dotyczącego oceny ryzyka przed wydaniem decyzji administracyjnej w pierwszej instancji nie może zatem odnieść zamierzonego i opisanego w odwołaniu skutku prawnego w postaci zaniechania nałożenia na Stronę kary administracyjnej z tytułu niedopełnienia obowiązku zdefiniowanego w art. 27 ust. 3 Ustawy. Naruszenie trwało przez cały okres objęty kontrolą.
II. Stosowanie środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 Ustawy.
Minister, po przytoczeniu ww. przepisów Ustawy, wyjaśnił, że instytucja obowiązana w odniesieniu do każdej relacji gospodarczej czy transakcji okazjonalnej musi zatem odpowiednio udokumentować rozpoznanie ryzyka, jak i ocenę tego ryzyka. Wskazał, że kontrolerzy dokonali sprawdzenia sposobu realizacji przez pana S. P. w ramach prowadzonej w 2019 r. działalności kantorowej obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, których zakres i intensywność - zgodnie z art. 33 ust. 4 Ustawy - powinna uwzględnić rozpoznane ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związane z przeprowadzanymi przez niego transakcjami okazjonalnymi oraz z jego oceną.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym protokołu z kontroli z dnia 11 maja 2021 r. wskazuje na to, że strona prowadząc działalność kantorową przy zawieraniu transakcji okazjonalnych, nie dokonała identyfikacji czynników ryzyka dotyczących rodzaju klientów, państw i obszarów geograficznych, poziomu wartości przeprowadzonych transakcji i nie dokonała ich oceny, uwzględniających wiedzę o kliencie oraz doświadczenie zawodowe i życiowe, które mają bezpośredni związek z zakresem i intensywności stosowanych środków bezpieczeństwa finansowego (art. 33 ust. 4 Ustawy). Należy przy tym podkreślić, iż Strona uznała, że transakcje o wysokiej, ale podprogowej wartości (poniżej 15 000 euro) są typowe dla prowadzonej przez nią działalności.
Dalej organ odwoławczy podniósł, iż w toku kontroli sporządzono zestawienie transakcji podprogowych oraz wpłat i wypłat gotówkowych kasy Kantoru Wymiany Walut S. P. na podstawie przekazanych w czasie kontroli przez Kontrolowanego wydruków ewidencji transakcji i operacji zawartych w poszczególnych dniach 2019 roku. W przedmiotowym zestawieniu ujęto zakup i sprzedaż walut: USD, EUR, GBP i CHF w ilości 10.000 (10 tys.) i większej oraz mniejszej - w przypadku, gdy transakcje zakupu lub sprzedaży dokonywane były w kolejnych sąsiadujących pozycjach ewidencji po tym samym kursie i ich łączna wartość przekraczała wartość progową . wynoszącą równowartość 15.000 EUR. W zestawieniu ujęto również wpłaty i wypłaty gotówkowe z kasy kantoru na podstawie dokumentów KP i KW o wysokich wartościach, tj. powyżej wartości progowej. Z uwagi na to, że podczas kontroli stwierdzono dużą ilość transakcji podprogowych, ale o wysokiej wartości, Kontrolowany został wezwany pismem Naczelnika UCS z dnia 18 grudnia 2020 r., znak: [...], do okazania kopii dokumentów i informacji uzyskanych w wyniku zastosowanych środków bezpieczeństwa finansowego oraz wyników bieżącej analizy przeprowadzonych transakcji, w szczególności dotyczących transakcji o "podprogowej", ale wysokiej wartości - nietypowej dla lokalnego charakteru kantoru.
Udzielając odpowiedzi Kontrolowany w piśmie z dnia 8 stycznia 2021 r. poinformował, że: w mojej działalności kantorowej dochodziło do transakcji ponadprogowych, ponad 15 000 euro i dla tych sytuacji środki bezpieczeństwa finansowego były realizowane" oraz że identyfikacja klienta była dokonywana tylko i wyłącznie przy transakcjach ponadprogowych. Organ II instancji zwrócił uwagę na to, że obowiązek stosowania środków bezpieczeństwa finansowego w kontekście wzmożonych środków bezpieczeństwa, został opisany w przyjętych przez kontrolowanego Procedurach wewnętrznych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, tj. w procedurze z dnia 13 lipca 2018 r. oraz z dnia 1 grudnia 2018 r. Zgodnie zapisami znajdującymi się w obu Procedurach kantor stosuje wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego w przypadkach wyższego ryzyka prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, O wyższym ryzyku prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu mogą świadczyć w szczególności transakcje i ich okoliczności wyszczególnione w rozdziale III, w tym wskazanie na realizowanie transakcji o "podprogowej" ale wysokiej wartości - nietypowej dla lokalnego charakteru kantoru. Minister podkreślił, iż w procedurze z dnia 1 grudnia 2018 r. nie znalazł się zapis, który odnosił się do obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego w przypadku realizowania transakcji o podprogowej, ale wysokiej wartości - nietypowej dla lokalnego charakteru kantoru.
W ocenie Ministra, skala przeprowadzanych przez stronę transakcji (w rozumieniu nie tylko ilości przeprowadzonych transakcji, ale także wartości ich wolumenu) nie uzasadnia wykreślenia z procedury obowiązującej od dnia 1 grudnia 2018 r. ww. zapisu prowadzącego do odstąpienia od stosowania środków bezpieczeństwa finansowego w przypadku transakcji o "podprogowej", ale wysokiej wartości, jak również nie uzasadnia stanowiska prezentowanego przez Kontrolowanego w ww. wyjaśnieniach z dnia 8 stycznia 2021 r. W piśmie z dnia 24 maja 2021 r., zawierającym wyniku kontroli przesłane do Generalnego Inspektora, kontrolerzy wskazali, że w badanym okresie dokonano sprzedaży niżej wskazanych wartości dewizowych dla klientów anonimowych:
- 1337 transakcji o łącznej wartości: 16 953 547 USD;
- 679 transakcji o łącznej wartości 8 108 836 EUR;
- 10 transakcji o łącznej wartości 100 560 GBP;
- 8 transakcji o łącznej wartości 92 500 CHF.
Tylko w przypadku 33 transakcji Strona przeprowadziła środki bezpieczeństwa finansowego. Zatem skala przeprowadzonych przez Kontrolowanego w 2019 r. transakcji pozbawiła kantor lokalnego charakteru, do którego odwoływał się wykreślony zapis w ww. procedurze wewnętrznej oraz wyjaśnienia z dnia 8 stycznia 2021 r.
Reasumując, Minister wskazał, że z wyjaśnień Strony wynika, że tylko w przypadku 33 transakcji ponadprogowych zastosowała środki bezpieczeństwa finansowego, natomiast w pozostałych przypadkach, odnoszących się transakcji zakupu lub sprzedaży dokonywanych w kolejnych sąsiadujących pozycjach ewidencji po tym samym kursie, których ich łączna wartość przekraczała wartość progową wynoszącą równowartość 15.000 euro (wskazanych w opisanym powyżej zestawieniu, zapisanym jako plik na płycie CD, które znajduje się w aktach kontroli pod numerem [...]), transakcje te zostały przeprowadzane bez identyfikacji i weryfikacji klienta i beneficjanta rzeczywistego.
W związku z powyższym Minister uznał, iż skarżący nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 Ustawy w związku z art. 35 ust. 1 pkt 2 lit. a) Ustawy w zakresie i w odniesieniu do transakcji okazjonalnych o równowartości powyżej 15000 euro, w sytuacji, w której transakcje te zostały przeprowadzone jako kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane.
III. Wprowadzenie wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o którym mowa w art. 50 Ustawy.
Po przytoczeniu treści ww. przepisu, Minister wyjaśnił, iż skarżący przedstawił Organowi Kontrolnemu dwa dokumenty mające spełniać w założeniu charakter procedury wewnętrznej, o której mowa w art. 50 ust. 1 i 2 Ustawy tj. Procedura Wewnętrzna z dnia 13 lipca 2018 r. obowiązująca w okresie 13.07 - 30.11.2018 r. (dalej także jako" "Pierwsza Procedura Wewnętrzna") oraz Procedura Wewnętrzna z dnia 1 grudnia 2018 r. obowiązująca od dnia 1 grudnia 2018 r. (dalej także jako "Druga Procedura Wewnętrzna"), która zastąpiła Pierwszą Procedurę Wewnętrzną.
Minister zgodził się ze stanowiskiem Organu Kontrolnego, że przy realizacji obowiązku wynikającego z art. 50 Ustawy zabrakło w procedurach wewnętrznych stworzonych przez Stronę wzięcia pod uwagę charakteru, rodzaju i rozmiaru prowadzonej działalności. Jakkolwiek Ustawodawca wskazał w art. 50 ust. 2 Ustawy, co powinno być określone - jako niezbędne minimum - przy tworzeniu dokumentu określanego procedurą wewnętrzną to jednocześnie nakazał uwzględnić przy tworzeniu tego dokumentu: charakter, rodzaj i rozmiar prowadzonej działalności. Tak więc, samo formalne uregulowanie przez Stronę - jako instytucję obowiązaną - w powyższych procedurach wewnętrznych zasad postępowania mających na celu przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu bez uwzględnienia charakteru, rodzaju i rozmiaru prowadzonej działalności należy uznać jedynie za pozorną realizację wymagań ustawowych w tym względzie. Minister podkreślił także, że Kontrolowany wykreślił z Drugiej Procedury Wewnętrznej, obowiązującej w całym okresie kontroli, zapis mający bardzo duże znaczenie dla realizacji ustawowych obowiązków tj. wykreślił zapis, który dotyczył elementu odnoszącego się do charakteru i rozmiaru prowadzonej działalności kantorowej, a którego uwzględnienie jest konieczne w świetle art. 50 ust. 2 ustawy. Opisana nieprawidłowość trwała przez cały okres objęty kontrolą.
IV. Zapewnienie udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52 Ustawy.
Organ odwoławczy wskazał, że z przekazanych dowodów potwierdzających przeszkolenia przedsiębiorcy oraz pracowników Kantoru w zakresie obowiązków wynikających z ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu wynika, iż szkolenia dotyczyły stanu prawnego wynikającego z uchylonej ustawy z dnia 16 listopada 2000 r.
Dalej zauważył, iż z treści Protokołu Kontroli wynika, że na podstawie przedstawionych zaświadczeń ustalono, że zarówno S.P., jak również jego pracownicy w osobach H. D. i A. S., nie dysponują dokumentami potwierdzającymi przeszkolenie w zakresie przepisów Ustawy. Wobec powyższego, Minister stwierdził, że nie może uznać za spełnienie obowiązku określonego w art. 52 ustawy przez P.H.U. [...] S. P., jako instytucji obowiązanej, z uwagi na fakt, że wskazane przez Kontrolującego dokumenty dotyczyły udziału w szkoleniach z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, które zostały przeprowadzone na podstawie nieobowiązującej w okresie objętym kontrolą ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Ponadto Minister zauważył, iż obowiązek dotyczący szkoleń został nie tylko ustawowo określony, ale również sam Kontrolowany w treści Drugiej Procedury Wewnętrznej w Rozdziale II w pkt 4. Brak zapewnienia przez Stronę, pracownikom udziału w programach szkoleniowych wskazanych w art. 52 ustawy, pozwalających na prawidłową realizację jej obowiązków związanych z wykonywaniem obowiązujących przepisów Ustawy, stanowi podstawę do nałożenia kary administracyjnej. Opisane powyżej naruszenie trwało przez cały okres objęty kontrolą.
V. Wdrożenie wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, o którym mowa w art. 53 Ustawy.
Minister wskazał, że strona co prawda nie opracowała odrębnego dokumentu w postaci procedury anonimowego zgłaszania rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń, ale związane z tym tematem regulacje zawarte są w rozdziale V Pierwszej Procedury Wewnętrznej [pkt 39-45] i Drugiej Procedury Wewnętrznej [pkt 1-9] zatytułowanym ["Procedura dotycząca anonimowego zgłaszania naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu"]. Z protokołu kontroli wynika, że skarżący nałożył na swoich pracowników obowiązek anonimowego zgłaszania rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów w formie listu elektronicznego wysyłanego na utworzone do tego celu konto mailowe: [...]. Administratorem tego konta jest osoba wyznaczona do przyjmowania zgłoszeń, tj. przedsiębiorca S. P., który odpowiada za bezpieczeństwo konta i nie ujawnia hasła innym osobom. Z ustaleń dokonanych podczas kontroli wynika, że w kontrolowanym okresie nie wpłynęły anonimowe zgłoszenia. Z treści zaskarżonej decyzji GIIF wynika, że organ I instancji zwrócił uwagę na to, że fakt, iż administratorem ww. konta mailowego jest ta sama osoba, która z jednej strony prowadzi jednoosobowo działalność, a z drugiej strony jest wyznaczona do przyjmowania od 2 zatrudnionych pracowników zgłoszeń rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów Ustawy, co może powodować brak bezstronności i może stanowić o niedopełnieniu obowiązku określenia sposobów ochronnych osób zgłaszających przed wystąpieniem działań odwetowych w zakresie przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz może uniemożliwić prawidłową realizację celu ww. ustawy oraz obowiązków w niej określonych.
Organ odwoławczy ze względu na to, że ta sama osoba, która jest osobą odpowiedzialną w rozumieniu przepisów ustawy (art. 9 Ustawy) jest osobą prowadzącą działalność oraz jedyną uprawnioną do otrzymywania zgłoszeń na temat rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, podziela w tym zakresie uwagi organu I instancji i jednocześnie wyjaśnia, że możliwym do przyjęcia rozwiązaniem, które pozwoliłoby na uniknięcie uzasadnionych wątpliwości, jest rozwiązanie zakładające, że zgłoszenia pracowników na temat rzeczywistych lub potencjalnych naruszeń byłyby kierowane na adres skrzynki mailowej sygnalisci.GIIF@mf.gov.pl obsługiwanej przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, który zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 Ustawy jest organem właściwym w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Informacja o przyjmowaniu przedmiotowych zgłoszeń przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej została upubliczniona na oficjalnej stronie Ministerstwa Finansów.
VI. Przekazanie lub udostępnienie informacji, o których mowa w art. 72 Ustawy.
Minister wskazał na treść art. 72 ust. 3, ust. 5 pkt 4 oraz ust. 6 Ustawy. Podniósł, iż wypełnienie w 2019 roku przez Stronę obowiązku informacyjnego, wynikającego z art. 72 ust. 3 Ustawy powinno uwzględniać poniżej wskazane przepisy. W okresie od 1 stycznia 2019 r. do 12 lipca 2019 r. Strona miała możliwość realizacji obowiązku sprawozdawczego, o którym mowa w art. 72 ust. 3 Ustawy, albo według przepisów wynikających z ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu albo wg przepisów wynikających z ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (dalej także: "Uchylona Ustawa"). Możliwość wyboru jednej z dwóch ustaw wynikała z art. 183 Ustawy ("W okresie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy instytucje obowiązane, o których mowa w ustawie uchylanej w art. 197, przekazują informacje, o których mowa w art. 72, oraz formularze, o których mowa w art. 77 ust. 1, zgodnie z przepisami dotychczasowymi, a po upływie tego okresu, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy - zgodnie z przepisami dotychczasowymi albo przepisami niniejszej ustawy."]. Analiza art. 183 Ustawy prowadzi do wniosku, iż z jednej strony Ustawodawca stworzył w okresie przejściowym instytucji obowiązanej możliwość skorzystania z przepisów Uchylonej Ustawy, ale z drugiej strony wybór przez instytucję obowiązaną sposobu realizacji obowiązku informacyjnego jest ostateczny. Świadczy o tym spójnik "albo" użyty w art. 183 Ustawy.
Minister wyjaśnił, iż skarżący w Drugiej Procedurze Wewnętrznej zadeklarował, że nie dłużej niż do dnia 12 lipca 2019 r. korzystać będzie z przepisów Uchylonej Ustawy przy realizacji obowiązku sprawozdawczego wynikającego z art. 72 ust. 3 Ustawy. Dalej wskazał, iż z akt sprawy wynika, że w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. S. P. przeprowadził 33 niżej opisane tzw. transakcje ponadprogowe, tj. transakcje, których równowartość przekracza 15.000 euro. Kontrolowany przekazał kopie 33 kart transakcji od nr 277 do nr 309, na których zawarto adnotację o dacie i godzinie wysłania. Wyjaśnił, że informacje o przeprowadzonej transakcji "ponadprogowej" w 2019 roku przekazywał drogą teletransmisji, gdyż GIIF wcześniej wysłane pocztą kopie kart transakcji w wersji papierowej zwrócił i zażądał przekazania ich drogą elektroniczną. Poinformował, że osobiście dokonuje wysyłki tych informacji, gdyż tylko on dysponuje podpisem elektronicznym.
Minister zauważył, iż z akt sprawy nie wynika, aby Kontrolowany - w odpowiedzi na ww. żądanie kontrolerów z dnia 1 września 2020 r. okazania dowodów potwierdzających przekazanie informacji do GIIF - okazał zwrotne potwierdzenie odbioru lub urzędowe potwierdzenie odbioru przez GIIF informacji o 33 transakcjach ponadprogowych, przeprowadzonych w kantorze w okresie objętym kontrolą. Dokumenty takie nie zostały również przesłane przez Stronę w trakcie postępowania administracyjnego prowadzonego zarówno przez organ I, jak i II instancji. Ponadto wskazał, iż z pisma z dnia 22 marca 2022 r. Naczelnika Wydziału Przetwarzania Danych w Departamencie Informacji Finansowej Ministerstwa Finansów wynika, że Instytucja obowiązana PHU [...] S. P. NIP: [...] w okresie styczeń- grudzień 2019 przesłała jedną transakcję do GIIF w dniu 2019-11-25 z datą realizacji transakcji 2019-11-25 na kwotę 134 996,66 PLN. Transakcja została przesłana na starym, nieobowiązującym w dniu realizacji transakcji formularzu jako korekta do transakcji pierwotnej, która nie została wcześniej przesłana.
Zdaniem Ministra, nie można uznać za udowodnione, że Kontrolowany w okresie objętym kontrolą zrealizował obowiązek przekazania do Generalnego Inspektora - zgodnie z art. 72 ust. 3 Ustawy - informacji o 33 transakcjach ponad progowych. W związku z tym organ odwoławczy uznał za udowodnione, że w całym okresie objętym kontrolą Strona naruszyła art. 72 ust. 3 Ustawy w dwojaki sposób tj.:
1) W okresie od 1 stycznia 2019 r. do 12 lipca 2019 r. doszło do naruszenia art. 72 ust. 3 Ustawy w związku z brakiem realizacji obowiązku sprawozdawczego w oparciu o przepisy art. 8 ust. 1 i 3 w związku z art. 13 Uchylonej Ustawy;
2) W okresie od 13 lipca do 31 grudnia 2019 r. doszło do naruszenia art. 72 ust. 3 Ustawy w związku z art. 72 ust. 5 pkt 4 Ustawy poprzez brak realizacji w terminie 7 dniowym obowiązku informacyjnego za pomocą Systemu Informatycznego Generalnego Inspektora Informacji Finansowej.
Odnosząc się do przesłanki zakresu odpowiedzialności instytucji obowiązanej Minister przytoczył brzmienie art. 9 i art. 150 ust. 4 pkt 2 Ustawy. Zauważył, iż słusznie wskazał organ I instancji, że za stwierdzone naruszenia, opisane w decyzji, osobą odpowiedzialną jest skarżący. Ponadto ze sprawy nie wynika, aby zaistniały okoliczności, które ograniczałyby lub wyłączałyby odpowiedzialność Kontrolowanego w badanym zakresie, takie jak: vis major, czyli tak zwana siła wyższa.
Analizując przesłankę możliwości finansowe instytucji obowiązanej Minister zauważył, iż Naczelnik US w G. przekazał informację o wysokości osiągniętego dochodu oraz podatku należnego za lata 2019-2020, który wg zeznań PIT 36 L wyniósł odpowiednio: - za 2019 rok: dochód w wysokości 205.504,38 zł oraz podatek w wysokości 33.477,00 zł; - za 2020 rok: dochód w wysokości 435.077,10 zł oraz podatek w wysokości 76.692,00 zł. Ponadto w roku 2020 r. dochód z działalności gospodarczej Strony wyniósł 435 077,10 złotych (podatek należny po odliczeniach to 76.692 zł), a w 2021 roku był to dochód w kwocie 503 050,01 złotych (podatek należny po odliczeniach to 89 367 zł).
Zdaniem Ministra analiza zgromadzonych w aktach sprawy informacji wskazuje na potencjał wzrostowy dochodów Strony rok do roku. Minister uznał, że możliwości finansowe Strony umożliwiają zapłatę kary pieniężnej w wysokości 45 000 zł., a sama wysokość administracyjnej kary pieniężnej jest adekwatna i proporcjonalna do jej możliwości finansowych i nie zakłóci prowadzonej przez Stronę działalności oraz pozwoli na jej kontynuowanie.
Odnosząc się do przesłanki z art. 150 ust. 4 pkt 4 Ustawy tj. skala korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucie obowiązaną, jeśli można te korzyści lub straty ustalić, Minister z materiału dowodowego sprawy wywiódł, że Strona w żaden sposób kategorycznie nie wypowiedziała się w temacie tego, czy osiągnęła jakiekolwiek korzyści oraz czy uniknęła strat związanych z dokonanymi naruszeniami. W świetle powyższego, Minister stwierdził, że nie jest możliwe ustalenie kwoty takiej korzyści lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną w związku z dokonanymi naruszeniami przepisów Ustawy.
Analizując przesłankę z zakresu strat poniesionych przez osoby trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić Minister zauważył, że strona w odpowiedzi na zapytanie GIIF w żaden sposób kategorycznie nie wypowiedział się w temacie tego czy osoby trzecie w związku z naruszeniami przez niego dokonanymi doznały jakiś strat. W świetle powyższej odpowiedzi Minister stwierdził, że niemożliwym jest obiektywne ustalenie w przedmiotowej sprawie strat poniesionych przez osoby trzecie w związku z naruszeniami Ustawy dokonanymi przez P.H.U. [...] S. P..
Odnosząc się do przesłanki z art. 150 ust. 4 pkt 6 Ustawy tj. stopień współpracy instytucji obowiązanej z organami właściwymi w sprawach przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, Minister wskazał, że współpraca ze stroną była ograniczona do złożenia w odwołaniu wniosku dowodowego, który został przeprowadzony. Nadto zauważył, iż GIIF również podnosił, że współpraca ze stroną przebiegała z zastrzeżeniami, a w toku postępowania Strona przedkładała wyjaśnienia, które były lakoniczne i nieprecyzyjne.
Wskazując na przesłankę uprzedniego naruszenia przepisów Ustawy przez instytucie obowiązaną, zawartą w art. 150 ust. 4 pkt 7 Ustawy, organ odwoławczy podniósł, że strona nie była kontrolowana w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
Zdaniem Ministra, biorąc pod uwagę możliwości finansowe strony, jak i liczne naruszenia przepisów Ustawy wskazane w niniejszej decyzji, jakich dopuściła się Strona, należało utrzymać w mocy rozstrzygnięcia GIIF co do wysokości nałożonej na stronę administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 45 000 zł, z uwagi na fakt, że nie stanowi ona zagrożenia dla istnienia prowadzonej przez P.H.U. [...] S. P. działalności gospodarczej w postaci kantoru wymiany walut. Jednocześnie organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji GIIF i umorzenia postępowania czy nałożenia kary pieniężnej w niższej wysokości, z powodów przedstawionych w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Podobnie organ II instancji nie podzielił wniosku strony o odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej. Minister wyjaśnił, że strona dopuściła się 6 naruszeń przepisów, które mają podstawowe znaczenie dla osiągnięcia celu ustawy, jakim jest przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i to zarówno w ujęciu indywidulanym, jak też w kontekście całego systemu, którego Kontrolowany, jako instytucja obowiązana, jest częścią. Niedopełnienie przez Stronę w całym okresie objętym kontrolą ciążących na niej obowiązków nie może być uznane za naruszenie o charakterze znikomym, ponieważ naruszenia te dotyczyły obowiązków o istotnym znaczeniu dla ochrony porządku prawnego, którego celem jest przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Wszystkie naruszenia trwały w całym okresie objętym kontrolą. Kontrolowany świadomie dokonał wykreśleń z treści procedury wewnętrznej, które wpłynęły na zakres i sposób wykonywania przez niego obowiązków dotyczących stosowania środków bezpieczeństwa, przy czym, jak wskazano powyżej, stosowanie środków bezpieczeństwa finansowego służy pozbawienia obrotu finansowego anonimowości, sprzyjającej praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
Wobec nie zaistnienia w przedmiotowej sprawie pierwszej z dwóch przesłanek, których łączne spełnienie warunkuje możliwość skorzystania na podstawie art. 150 ust. 5 pkt 1 Ustawy z prawa do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, nie ma podstaw do badanie drugiej przesłanki, jaką jest zaprzestanie naruszenia przez instytucje obowiązane przepisów prawa.
Pismem z 12 grudnia 2022 r. Strona wniosła do tutejszego Sądu skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego z dnia 18 listopada 2022r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 27 ust. 3 Ustawy przez przyjęcie, że sporządzenie przeze mnie oceny ryzyka przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji nie jest spełnieniem wymogu, o którym mowa w tym przepisie;
2) art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 lit. a Ustawy przez przyjęcie, że zaniechałem identyfikacji klienta oraz nie zweryfikowałem jego tożsamości przy transakcjach o równowartości poniżej 15 000 euro, w sytuacji, gdy nie było żadnych podstaw, aby takie transakcje uznać za "wydające się ze sobą powiązane" w rozumieniu tego ostatniego przepisu;
3) art. 50 ust. 1 Ustawy przez przyjęcie, że wewnętrzna procedura w zakresie przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu nie może zawierać zapisów o zasadach anonimowego zgłaszania takich naruszeń;
4) art. 52 ust. 1 i 2 Ustawy przez przyjęcie, że nie zapewniłem pracownikom udziału w szkoleniach, w szczególności dotyczących obowiązków, o których mowa w art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1 i art. 89 ust. 1 Ustawy;
5) art. 72 Ustawy przez przyjęcie, że zaniechałem przekazywania lub udostępniania informacji, o których mowa w tym przepisie;
6) art. 150 ust. 5 pkt 1 Ustawy przez jego niezastosowanie,
7) art. 6 kpa w zw. z art. 7 kpa przez wydanie zaskarżonej decyzji z pogwałceniem zasady praworządności,
8) art. 8 kpa przez zaniechanie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu,
9) art. 77 § 1 kpa przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,
10) art. 80 kpa przez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie uznał zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Tytułem wstępu podkreślić należy, że polski ustawodawca, wzorem zaleceń Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich nr 91/308 z 10 czerwca 1991 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do celów prania pieniędzy, uchwalił 16 listopada 2000 r. ustawę o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu. Założeniem było stworzenie kompleksowego systemu prawno-organizacyjnego, nastawionego na zapobieganie wprowadzaniu do obrotu i legalizacji dochodów pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz na wczesne wykrywanie przestępstwa prania pieniędzy. Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy współtworzy system przeciwdziałania i zwalczania procederu prania pieniędzy głównie poprzez system obowiązków nałożonych na instytucje obowiązane. Podstawowym obowiązkiem jest, wynikający z art. 8 u.p.p.f., obowiązek rejestracji transakcji. ( Pływaczewski E.W. monografia Lex 2013, Proceder prania pieniędzy i jego implikacje).
Ustawa określa zasady oraz tryb przeciwdziałania wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł, przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu oraz obowiązki podmiotów uczestniczących w obrocie finansowym w zakresie gromadzenia i przekazywania informacji. Do przeciwdziałania praniu pieniędzy powołany został Generalny Inspektor Informacji Finansowej działający na podstawie i zgodnie z ustawą.
Ponadto, ustawa zawiera zamknięty katalog instytucji obowiązanych, co wynika z dbałości o pewność prawną w zakresie tego, które instytucje obciążone są obowiązkami nakładanymi przez ustawę.
Obowiązki podmiotów uczestniczących w obrocie finansowym w zakresie gromadzenia i przekazywania informacji dotyczą w szczególności:
- rejestrowania transakcji - instytucja przyjmująca dyspozycję lub zlecenie klienta, obowiązana do przeprowadzenia transakcji, której równowartość przekracza 15 000 euro, ma obowiązek zarejestrować taką transakcję, również gdy jest ona przeprowadzana sposobem więcej niż jednej operacji, których okoliczności wskazują, że są one ze sobą powiązane;
- identyfikacji klientów - w celu wykonania obowiązku rejestracji instytucje obowiązane dokonują identyfikacji swoich klientów w każdym przypadku złożenia dyspozycji lub zlecenia dotyczących przeprowadzenia transakcji, na podstawie dokumentów przedstawionych przy złożeniu dyspozycji lub zlecenia przeprowadzenia transakcji albo przy zawieraniu umowy z klientem;
- procedury wstrzymywania transakcji i blokady rachunku.
Definicję użytych w ustawie pojęć zawiera art. 2 omawianej ustawy.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest ww. decyzja Ministra Finansów na podstawie której Minister, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Informacji Finansowej nakładającą na skarżącego administracyjną karę pieniężną w wysokości 45.000,00 zł za niedopełnienie obowiązku:
7) Sporządzenia oceny ryzyka oraz jej aktualizacji, o którym mowa w art. 27 ust. 3 Ustawy;
8) Stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, o których mowa w art. 33 ust. 1 w związku z art. 34 ust. 1 Ustawy,
9) Wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o którym mowa w art. 50 Ustawy,
10) Zapewnienie udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52 Ustawy,
11) Wdrożenia wewnętrznej procedury anonimowego zgłaszania naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, o którym mowa w art. 53 Ustawy,
12) Przekazania lub udostępnienia informacji, o którym mowa w art. 72 Ustawy.
W złożonej skardze skarżący podnosi zarzuty naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, wskazując, że w odniesieniu do poszczególnych naruszeń wyczerpujących określone ustawowo niedopełnienia obowiązków z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, zachodziły po jego stronie określone nieprawidłowości czy też zaniechania, to jednak co do zasady realizował nałożone z tytułu prowadzonej przez niego działalności kantorowej obowiązku instytucji obowiązanej. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego ( tj. przepisy regulujące poszczególne obowiązki instytucji obowiązanych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu), skarżący połączył z zarzutami naruszenia przepisów postępowania i wywodzi, że organ nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności i skutków naruszenia wskazanych w zaskarżonej decyzji przepisów prawa, tj. współpracy skarżącego z organami kontroli, bezpodstawnym przyjęciu, iż waga naruszeń jest poważna oraz nałożenie na stronę kary pieniężnej, choć okoliczności sprawy zezwalały na odmowę wszczęcia postępowania lub odstąpienie od wymierzenia kary, a z pewnością do wymierzenia łagodniejszego rodzaju kary.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela pogląd organów, że S. P. prowadzący działalność gospodarcza pod firmą P.H.U. [...] S. P.
jako instytucja obowiązana zobligowany jest do samodzielnego wykonywania obowiązków z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu, w tym poprzez wprowadzenie wewnętrznej procedury, szczegółowo określającej zasady realizacji ustawowych obowiązków z uwzględnieniem charakteru, rodzaju i rozmiaru prowadzonej działalności. Do suwerennej decyzji Strony należy zaliczyć sposób organizacji pracy, dobór narzędzi, kadr, częstotliwość oraz szczegółowość organizowanych szkoleń podnoszących kwalifikację pracowników w danej dziedzinie.
W ocenie Sądu organy dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a zebrane i ujawnione dowody, przede wszystkim dokumentacyjne potwierdziły dopuszczenie się przez skarżącego niedopełnienia obowiązków w zakresie realizacji określonych w decyzji obowiązków dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.
Sąd w szczególności podkreśla, że kluczowe i w sposób kwalifikowany obciążające skarżącego zaniechania dotyczyły tak istotnych obowiązków jak sporządzenie oceny ryzyka oraz jej aktualizacji oraz stosowania w bieżącej działalności kantoru prowadzonego przez skarżącego środków bezpieczeństwa finansowego o których mowa w art. 33ust.1 i art. 34 ust.1 ustawy.
Zawarte w aktach dokumenty kontrolne potwierdzają, że kontrolerzy dokonali sprawdzenia sposobu realizacji przez S. P. w ramach prowadzonej w 2019 r. działalności kantorowej obowiązku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, których zakres i intensywność - zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy - powinna uwzględnić rozpoznane ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związane z przeprowadzanymi przez niego transakcjami okazjonalnymi oraz z jego oceną. Należy podkreślić, iż Strona uznała, że transakcje o wysokiej, ale podprogowej wartości (poniżej 15 000 euro) są typowe dla prowadzonej przez nią działalności. W ocenie Organu II instancji, z czym Sąd się zgadza, - analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym Protokołu Kontroli z dnia 11 maja 2021 r. jednoznacznie wskazuje na to, że S. P. prowadząc działalność kantorową przy zawieraniu transakcji okazjonalnych, nie dokonał identyfikacji czynników ryzyka dotyczących rodzaju klientów, państw i obszarów geograficznych, poziomu wartości przeprowadzonych transakcji i nie dokonał ich oceny, uwzględniających wiedzę o kliencie oraz doświadczenie zawodowe i życiowe, które mają bezpośredni związek z zakresem i intensywności stosowanych środków bezpieczeństwa finansowego (art. 33 ust. 4 ustawy). Prawidłowa jest ocena organów, że duża częstotliwość transakcji
podprogowych przeprowadzanych w kantorze S. P. zamiast wzbudzić
uzasadnione podejrzenia Strony co do możliwości dzielenia przez klientów transakcji
okazjonalnej o wartości 15 000 euro lub większej na kilka mniejszych operacji finansowych, była dla Strony wystarczającym usprawiedliwieniem, iż są to zwyczajne praktyki, dla których nie ma powodu stosować środków bezpieczeństwa finansowego. Zgodzić się także należy ze stwierdzeniem organów, że skala przeprowadzanych przez S. P. transakcji (w rozumieniu nie tylko ilości przeprowadzonych transakcji, ale także wartości ich wolumenu) nie uzasadnia wykreślenia z procedury obowiązującej od dnia 1 grudnia 2018 r. ww. zapisu prowadzącego do odstąpienia od stosowania środków bezpieczeństwa finansowego w przypadku transakcji
o "podprogowej", ale wysokiej wartości, jak również nie uzasadnia stanowiska prezentowanego przez Kontrolowanego w ww. wyjaśnieniach z dnia 8 stycznia 2021 r.
Powyższe w sposób jednoznaczny potwierdza wynik kontroli w którym kontrolerzy wskazali, że w badanym okresie dokonano sprzedaży ww. wartości dewizowych dla klientów anonimowych, tj.:
- 1337 transakcji o łącznej wartości: 16 953 547 USD;
- 679 transakcji o łącznej wartości 8 108 836 EUR;
-10 transakcji o łącznej wartości 100 560 GBP;
- 8 transakcji o łącznej wartości 92 500 CHF.
Tylko w przypadku 33 transakcji Strona przeprowadziła środki bezpieczeństwa finansowego.
Powyższe uzasadnia stwierdzenie organów kontroli finansowej, że skala przeprowadzonych przez Kontrolowanego w 2019 r. transakcji pozbawiła kantor lokalnego charakteru, do którego odwoływał się wykreślony zapis w ww. procedurze wewnętrznej oraz wyjaśnienia z dnia 8 stycznia 2021 r.
Konkludując tę część uzasadnienia w zakresie odnoszącym się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, mając na uwadze jednoznaczność ustaleń stanu faktycznego w zakresie niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy przez S. P., a także uwzględniając fakt, iż Minister Finansów w indywidualnej sprawie administracyjnej dokonał ustaleń stanu faktycznego w zakresie wagi naruszenia w oparciu o ocenę całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z dyrektywami dotyczącymi orzekania w ramach uznania administracyjnego, wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego - są bezzasadne.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej (GIIF oraz MF), albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.
Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, stan faktyczny w sprawie został ustalony przez organy prawidłowo i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia przesłanki określone w art.107 § 3 k.p.a. tym samym nie można zarzucić organowi naruszenia art. 11 k.p.a.
Wskazany w uzasadnieniu decyzji protokół kontroli, składane podczas kontroli wyjaśnienia i oświadczenia Skarżącego, odpowiedzi Skarżącego na pisma organu dotyczące m.in. skali korzyści osiągniętych lub strat unikniętych przez instytucję obowiązaną, informacje uzyskane od organów skarbowych stanowią dowody na których oparł się Minister Finansów wydając zaskarżoną decyzję. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał przyczyny z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zarzutom podnoszonym przez Skarżącego w odwołaniu i ustosunkował się do nich w sposób wyczerpujący. Reasumując organ rzetelnie zgromadził materiał dowodowy, który pozwolił na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonał jego całościowej oceny zgodnie z logiką i doświadczeniem życiowym. Wyprowadzone przez organ wnioski w zakresie oceny materiału dowodowego należało uznać za trafne i nieprzekraczające granic swobodnej oceny dowodów. Ocena materiału dowodowego znalazła odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera również uzasadnienie prawne z przytoczeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.
Wreszcie odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy art. 150 ust.5 pkt. 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie w sprawie przez odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę, nie podziela stanowiska skarżącego. Przepis ten znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy waga naruszeń jest znikoma, a taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem przyjąć znikomej wagi naruszeń w sytuacji gdy instytucja obowiązana nie realizuje podstawowych, mających kluczowe znaczenie dla realizacji celów ustawy, obowiązków. Tak samo nie można przyjąć, że naruszenia obowiązków, o których mowa w art. 147 ustawy są znikomej wagi, skoro dotyczą one niejako każdego aspektu działalności instytucji obowiązanej w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i trwają przez cały okres poddany kontroli, tj. 2019 r.. W ocenie Sądu, podkreślenia jeszcze raz wymaga, iż za uznaniem znikomej wagi naruszeń, nie mogły przesądzać okoliczności podnoszone w skardze, w sytuacji gdy podmiot obowiązany dopuścił się całkowitego braku realizacji nałożonych na niego obowiązków, w całym okresie objętym kontrolą, przy pełnej odpowiedzialności Skarżącego za stwierdzone naruszenia.
Wydana w sprawie decyzja o nałożeniu kary jest decyzją sankcyjną i dotyczy stanu faktycznego na dzień, do którego obowiązek ustawowy powinien być wykonany. Nakładane na podstawie w/w przepisu sankcje mają charakter represyjny, a ich celem jest dyscyplinowanie adresatów norm prawnych. Niewątpliwie dla osiągnięcia skuteczności przedmiotowe sankcje muszą powodować dolegliwość ale jednocześnie muszą być współmierne w stosunku do rodzaju naruszenia i nieuchronne. ( wyrok WSA w Warszawie z 25 października 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 976/17).
Zdaniem Sądu, decyzja w zakresie w jakim nałożono na stronę karę pieniężną w wysokości 45 000 złotych nie nosi znamion dowolności. Organ działał w granicach prawa i uzasadnił wysokość wymierzonej kary wskazując przesłanki, którymi się kierował. Wymierzając ją w podanej wyżej wysokości, odwołał się do wyników finansowych skarżącego. Należy zaakcentować, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie wykazano, że wysokość nałożonej kary została ustalona przez organ dowolnie.
A zatem uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie organ administracji ustalił wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia prawa materialnego. Zdaniem Sądu analiza okoliczności dokonana przez organ nie jest wadliwa i mieści się w granicach obowiązującego prawa. Nałożona kara jest adekwatna do stwierdzonych w toku postępowania naruszeń przepisów prawa, które znajdują odzwierciedlenie w zebranym materialne dowodowym.
W konsekwencji, w ocenie Sądu organ nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem podjął wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.
Ponadto poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne obu decyzji organ nie naruszył art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.