VIII SA/Wa 405/21

VIII SA/Wa 405/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący/
Leszek Kobylski /sprawozdawca/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 2352/21 - Wyrok NSA z 2023-11-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 3 pkt 1 lit a i c, oraz pkt 2a, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 32 ust. 1-2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 163
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2021 r. znak [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A.K. ( dalej jako: "strona", "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. ( dalej jako: "SKO"’ "organ odwoławczy") z dn. [...] marca 20201r. , na podstawie której, działając na podstawie art. 138§1 pkt.1 ustawy z dn. 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. DZ U z 2020r. poz. 256, dalej jako: "kpa"), po rozpoznaniu odwołania A.K. od decyzji Wójta Gminy J. z dn. [...] stycznia 2021r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji SKO w R. wskazało, że Wójt Gminy J. ww. decyzją z dn. [...] stycznia 2021r. uchylił własną decyzję z dn. [...].12.2020r. w przedmiocie przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego o dodatków do tego zasiłku.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że ustalony na dzień wydania tej decyzji dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekroczył kwoty 674,00 zł. W dniu 7.01.2021r. wpłynęło natomiast pismo informacyjne A.K. w związku ze zmianą sytuacji, tj. uzyskaniem dochodu. Mianowicie A. K. od dnia 1.10.2020r. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia i dochód uzyskany za miesiąc następujący po uzyskaniu zatrudnienia, tj. za miesiąc listopad 2020r. wyniósł [...] zł. Po doliczeniu tego dochodu, dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł, co przekracza ustawowe kryterium dochodowe na członka rodziny o kwotę [...] zł. Organ podał jednocześnie, że nie został również spełniony warunek określony w art.5 ust.3-3d ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego od [...].12.2020r. nastąpiła utrata prawa do świadczeń.
Od decyzji powyższej A. K. w ustawowym terminie wniosła odwołanie, w którym - jak to określiła - podważa sposób naliczenia dochodu zgodnie z art.3 pkt 2a u.ś.r. Konkretnie skarżąca zakwestionowała prawidłowość wyliczenia dochodu jej męża B. K. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w 2019r. i obliczenia tego dochodu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym oraz zakwestionowała doliczenie do dochodu rodziny dochodów z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego.
SKO w R. ponownie rozpoznając sprawę, przedstawiło następujące stanowisko:
Przede wszystkim organ odwoławczy podniósł, że stosownie do art.4 ust.2 i art.5 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (jt. Dz.U.z 2020r. poz.111 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r", prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu lub faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 674,00 zł.
W okresie zasiłkowym 2020/2021, a więc odnoszącym się do niniejszej sprawy, ustalając dochód rodziny należało uwzględnić przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku 2019, czyli w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art.5 ust.4-4c (art.3 pkt 2a ustawy).
Ponadto stosownie do art.3 pkt 1 lit."a" i "c" ustawy dochodem są - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art.27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i wśród tych dochodów wymienione zostały między innymi dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego.
Z kolei, według art.3 pkt "b" ustawy, dochodem jest - dochód z działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Następnie SKO w R. wskazało, że według danych z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów Skarżąca w 2019r. nie uzyskała dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach wskazanych w cyt. wyżej art.3 pkt 1 lit.a u.ś.r.
Natomiast mąż B. K.uzyskał dochód w wysokości [...] zł (zasiłek chorobowy z ZUS przysługujący w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej).
Należy w tym miejscu wskazać, że B. K. (wg CEIDiG) prowadzi działalność gospodarczą od 1.02.1994r. Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].10.2020r. wynika, że B. K. od dochodu z działalności gospodarczej opłaca zryczałtowany podatek dochodowy; w roku podatkowym 2019r. stawka podatkowa wynosiła 3% od przychodu [...] zł i 8,5% od przychodu [...] zł.
Dochód B. K. podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym wyniósł - zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 lipca 2020r. - MP. Z 2020r. poz.667) – wyniósł w 2019r. – [...] zł.
Ponadto SKO wskazało, że w oświadczeniu z dn. [...].10.2020r. skarżąca podała, że roku 2019r. wraz z mężem byli właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,4907 ha przeliczeniowych.
Zgodnie z art.5 ust.8 ustawy w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym. Według obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 23 września 2020r. (M.P. z 2020r. poz.852) przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 przeliczeniowego wynosił w 2019r. - 3244 zł (270,33 zł miesięcznie). Dochód roczny z gospodarstwa rolnego wyniósł zatem 8.079,73 zł (270,33 zł x 2.4907 ha przeliczeniowe x 12 miesięcy).
Reasumując SKO wskazało, że łączny dochód rodziny w 2019r. wyniósł więc ( na dzień wydania decyzji organu I instancji z dn. [...] 12.2020r. – [...] zł ([...] zł + [...] zł + [...]zł), miesięczny - [...] zł, zaś na osobę w rodzinie (5 osób) - [...]zł.
Sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie w związku z zawarciem przez skarżącą w dn. [...].10.2020r. z pracodawcą [...] I. F. ul. P. [...] w R. umowę zlecenia, z której wynika jednocześnie, że zlecenie będzie wykonywane w okresie od 1.10.2020r. do dnia 31.10.2021r. W piśmie z dnia 7.01.2021r. (data wpływu do organu I instancji) Skarżąca podała, że z tytułu umowy zlecenia osiągnęła dochód za miesiąc listopad 2020r. w wysokości [...] zł netto.
Nastąpiło więc uzyskanie dochodu po roku bazowym w rozumieniu art.3 pkt 24 lit.c ustawy ś.r., a w takiej sytuacji znajduje zastosowanie art.5 ust.4b ustawy. W myśl tego przepisu, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.
Miesięczny dochód rodziny z 2019r. powiększony o kwotę dochodu uzyskanego wyniósł więc [...] zł ([...]zł + [...] zł), zaś na osobę w rodzinie - [...]zł, przekraczając tym samym kryterium dochodowe wskazane w art.5 ust.1 ustawy, wynoszące 674,00 zł.
W tym miejscu SKO wskazało, że zgodnie z art.24 ust.7 ustawy w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu.
Utrata prawa do świadczeń rodzinnych w pełnych ustawowych wysokościach nastąpiła zatem od 1 grudnia 2020r.
W takiej sytuacji należało zbadać spełnienie przesłanek z art.5 ust.3 ustawy, który stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust.1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust.3 a.
Z kolei art.5 ust.3a ustawy stanowi, że w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust.3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust.3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód.
W przypadku Skarżącej badane jest prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego od [...].12.2020r. (od utraty prawa do świadczeń w oparciu o kryterium dochodowe wynoszące 674,00 zł) do 31.10.2021r. (koniec okresu zasiłkowego).
Dochód rodziny (miesięczny) wyniósł [...] zł, natomiast kryterium dochodowe dla tej rodziny wynosi [...] zł (674 zł x 5 osób). Zatem dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe o kwotę [...] zł.
Stosownie do wyżej wskazanych uregulowań SKO dokonało stosownych wyliczeń z których wynika, że łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami w okresie od 1.12.2020r. do 31.10.202lr., wynosi miesięcznie [...] zł ([...] zł + [...] zł + [...] zł+ [...] zł).
Z zawartych w treści decyzji wyliczeń wynikło, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego wynosząca [...] zł jest niższa od łącznej kwoty świadczeń przysługujących w okresie od 1.12.2020r. do 31.10.2021r., wynoszącej [...] zł. Spełniona więc została dyspozycja cytowanego wyżej art.5 ust.3a ustawy, który to przepis wymaga, aby łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami była wyższa od kwoty, o którą został przekroczony dochód. Zatem łączna kwota świadczeń ustalona w sposób wskazany w cyt. wyżej art.5 ust.3 a ustawy wynosi [...] zł ([...]zł - [...]zł).
Zgodnie z art.5 ust.3c ustawy, w przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z ust.3a, jest niższa niż 20,00 zł, świadczenia te nie przysługują. W takiej sytuacji nie może mieć zastosowania cyt. wyżej art.5 ust.3 - 3c ustawy.
Reasumując powyższe ustalenia i wyliczenia SKO stwierdziło, że Skarżąca od 1.12.2020r. nie spełniła kryterium dochodowego wskazanego w art.5 ust.1 ustawy ś.r., jak również przesłanek do ustalenia do wypłaty wnioskowanych świadczeń w sposób wskazany w art.5 ust.3 - 3c ustawy.
Zasadnym w takiej sytuacji było zastosowanie art.32 ust.1 ustawy ś.r., w świetle którego organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.
Wreszcie odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie uwzględnienia dochodów z gospodarstwa rolnego SKO podniosło, że nie podzieliło zarzutów odwołania co do niezasadności zaliczenia tych dochodów do dochodu branego pod uwagę dla celów ustalenia kryterium dochodowego w u.ś.r.
SKO wskazało, że zgodnie z art.5 ust.8a ustawy, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem:
1/ oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;
2/ gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;
3/ gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Tymczasem przedłożone przez Skarżącą umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego nie zostały zawarte stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż nie zostały zawarte w celu uzyskania prawa do emerytury bądź renty, stąd prawidłowym jest stanowisko zajęte przez organ I instancji o wyliczeniu dochodu z tytułu ww. gospodarstwa rolnego i wliczeniu tego dochodu do dochodu rodziny w zakresie ustalenia kryterium dochodowego według u.ś.r.
Także w odniesieniu do zarzutu dotyczącego nie pomniejszenia dochodu z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym, SKO wskazało, że w przypadku dochodu podlegającego opodatkowaniu na tych zasadach (w przeciwieństwie do dochodów o których mowa w art.3 pkt 1a ustawy) ustawodawca nie przewidział takiej możliwości. Zgodnie bowiem z art.3 pkt 1b ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 1 kwietnia 2021r. złożyła A.K..
Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.:
1. art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 18 ustawy o podatku rolnym poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że do dochodu rodziny należy doliczyć również dochód wskazany w rozporządzeniu wydanym przez ministra właściwego do spraw rodziny, mimo że faktycznie z gospodarstwa nie ma żadnego dochodu, w sytuacji gdy rozumowa analiza powyższych przepisów prowadzi do zupełnie odwrotnego wniosku;
2. art. 9 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez ich niezastosowanie i niewyjaśnienie w jaki sposób SKO wyliczyło dochody mojego męża na kwotę 13.891,12 zł, co wyklucza merytoryczną kontrolę orzeczenia w tym zakresie.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie zinterpretowało normę prawną wynikającą z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 18 ustawy o podatku rolnym. Z przytoczonych przepisów w żaden sposób nie wynika wprost, aby do całkowitego dochodu rodziny należało doliczać "teoretycznie możliwy" dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego. Według skarżącej sam fakt posiadania niewykorzystywanej rolniczo ziemi nie może przesądzać o tym, że należy do dochodu rodziny naliczać hipotetycznie dochód.
Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, skarżąca wskazała, że SKO nie wskazało dokładnej podstawy prawnej, w oparciu o którą dokonało wyliczeń dochodu uzyskanego przez jej męża. Wprawdzie SKO wskazuje, że jego dochód wyliczyło na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym i obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, ale nie podaje konkretnego przepisu lub przepisów, które miały zastosowanie w tej sprawie. Zatem uzasadnienie organu drugiej instancji obarczone jest brakiem, który wyklucza możliwość merytorycznej kontroli orzeczenia w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę, przedkładając akta sprawy, SKO w R. wniosło o oddalenie skargi jako niezasadnej, podtrzymało stanowisko i twierdzenia zawarte w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Stwierdzenie, że zaskarżony akt (decyzja lub postanowienie) został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia tego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził tego rodzaju wad i naruszeń prawa, co skutkowało oddaleniem skargi.
Powodem uchylenia decyzji Wójta Gminy J. z dn. [...].12.2020r. w przedmiocie przyznania A. K. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: K., J., P. rodzeństwo K., było stwierdzenie, że zmianie uległ stan faktyczny mający wpływ na prawo do tego dodatku.
Jako podstawę prawną organ I instancji wskazał m.in. art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220) oraz art. 163 K.p.a., który umożliwia organowi uchylenie lub zmianę decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w rozdziale 13 Dziale III K.p.a., o ile przewidują to przepisy szczególne. Art. 32 ust. 1 u.ś.r. (w decyzji powołano art. 32 ust. 2) stanowi, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
W rozpoznawanej sprawie bezspornie taka zmiana sytuacji dochodowej rodziny skarżącej mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych nastąpiła.
Skarżąca A. K. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia z dn. 1.10.2020r. z pracodawcą [...] Il. F.. Z tytułu tej umowy skarżąca osiągnęła dochód za miesiąc listopad 2020r. w kwocie [...] zł netto. Nastąpiło więc uzyskanie dochodu po roku bazowym w rozumieniu art. 3 pkt.24 lit. c u.ś.r., a w takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 5 ust. 4b u.ś.r. Stosownie do tego przepisu, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie na który ustalane jest lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.
Okoliczność i wysokość kwotowa dochodu z tytułu powyższego zatrudnienia jest zresztą bezsporna, skarżąca tych ustaleń nie kwestionuje. Natomiast sporną pomiędzy stronami jest kwestia zasadności wliczenia do dochodu rodziny skarżącej dochodu z tytułu gospodarstwa rolnego oraz wyliczenia dochodu męża skarżącej B. K. z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że w zaistniałym sporze rację należy przyznać organom pomocy społecznej.
Kwestię przyznawania świadczeń rodzinnych, do których zalicza się m.in. zasiłek rodzinny, uregulowana została w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952-dalej "u.s.r."). Zaznaczyć należy, że co do zasady, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.s.r. (a zatem rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,00 zł (art. 5 ust. 1 u.s.r. w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna). W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł (art. 5 ust. 2 u.s.r. w zw. z § 1 pkt 1 pkt 2 ww. rozporządzenia).
Kwestia ustalenia dochodu przypadającego na osobę w rodzinie, w tym metodyki jego wyliczenia, nie została pozostawiona uznaniu organu administracji rozpoznającemu wniosek strony. Ustawodawca w art. 3 pkt 1 u.s.r. zawarł zamknięty katalog przychodów i dochodów, które podlegają zaliczeniu do dochodu rodziny. Brzmienie ww. regulacji, poprzez użycie sformułowania: "ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to...", nie pozostawia wątpliwości, że dokonane w tym przepisie wyliczenie ma charakter kompletny i zamknięty, a nie przykładowy lub otwarty. Za dochód w rozumieniu u.s.r. należy zatem uważać m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze. zm., dalej "u.p.d.o.f."), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a) u.s.r.). Wskazać również należy, że w świetle tej ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 u.s.r.), zaś dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4b (art. 3 pkt 2a u.s.r.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że dochód przypadający na osobę w rodzinie skarżącej został ustalony przez organy zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
Jak to zostało już wyżej zasygnalizowane, kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy orzekające organy w sposób prawidłowy doliczyły do dochodu skarżącej, warunkującego uzyskanie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, dochód uzyskiwany przez nią z dzierżawy gruntów rolnych (gospodarstwa rolnego).
W tej sytuacji wyjaśnić należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2220, z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 8 tej ustawy w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1892 oraz z 2018 r. poz. 1588 i 1669).
Z brzmienia powyższego przepisu należy wyprowadzić wniosek, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. W rozumieniu ustawy "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego zatem także ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub w użytkowanie. Przepis art. 5 ust. 8 nie mówi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej, lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Pogląd, że ustawodawca w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w wielu orzeczeniach, m.in. w wyrokach z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 321/07, 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 50/08 oraz 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1290/08.
Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem m.in. oddanej w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Tak jak to trafnie uznały orzekające w sprawie organy, zawarte przez skarżącą umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego nie zostały zawarte stosownie do ww. przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż nie zostały zawarte w celu uzyskania prawa do emerytury bądź renty. Stąd też dochód uzyskany z gospodarstwa wyliczony według treści art. 5 ust.8 u.ś.r. podlega wliczeniu do dochodów rodziny na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, a wyjątki zawarte w przepisie art. 5 ust.8a u.ś.r. nie mają w niniejszej sprawie zastosowania.
Podobnie niezasadne są zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania w odniesieniu do wyliczenia podlegających włączeniu do kryterium dochodowego dochodów męża skarżącej B. K. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej na podstawie przepisów z zryczałtowanym podatku dochodowym, polegające na braku wskazania dokładnej podstawy prawnej w oparciu o którą dokonano wyliczeń dochodu męża skarżącej.
W tym zakresie należy stwierdzić, że sprawie ustalono, że mąż skarżącej B. K. uzyskuje dochody (w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych) podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pn. "B. K. – Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe [...]" ( vide wypis z CEiIDG k. 13 akt administracyjnych). Dla stwierdzenia, czy rodzina skarżącej spełnia kryterium dochodowe konieczne dla przyznania zasiłku rodzinnego w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie zasady wynikające z art. 3a pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Sąd podkreśla, że art. 3a pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych stanowi, że dochód osiągany przez osoby fizyczne z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, ustala się na podstawie złożonego przez nie oświadczenia o osiągniętym dochodzie. Powyższe znajduje dalsze potwierdzenie w treści przepisów wykonawczych tj. w § 2 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r. poz. 2284), który stanowi, że do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć odpowiednie dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny. Zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 3b w przypadku członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, takim wymaganym i adekwatnym dokumentem jest oświadczenie o dochodzie osiągniętym w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Z uwagi na konstrukcję zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, rozliczający się w ten sposób podatnik nie ma zresztą możliwości uzyskania od organu podatkowego zaświadczenia o osiągniętym w danym roku dochodzie, co wyjaśnia powody dla których ustawodawca na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjął, że dochód w przypadku podatników opłacających ryczałt, ustalany jest właśnie na podstawie oświadczenia podatnika, a nie zaświadczenia organu podatkowego. W sprawie organy podając wysokość osiągniętego przez B. K. dochodu za 2019r. w kwocie [...] zł wskazał, że powyższa kwota wynika z deklaracji samego podatnika złożonej w oświadczeniu o dochodzie z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne ( vide zestawienie dochodów członków rodziny osiągnięte w roku kalendarzowym 2019r. oraz po tym roku k. 30 akt administracyjnych). W tej sytuacji należy uznać, że wyliczenie kwoty dochodu osiągniętego przez B. K. jest zgodne z art. 3a pkt. 1 lit. "b" u.ś.r., tym samym zarzuty w tym, zakresie są całkowicie niezasadne.
Reasumując prawidłowo zatem organy uchyliły decyzję źródłową Wójta Gminy J. z dn. [...].12.2020r. orzekającą o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na wskazanych w jej treści małoletnich synów, z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej w rodzinie skarżącej.
Z tych wszystkich przyczyn skarga została oddalona w oparciu o art. 151 P.p.s.a.