VIII SA/WA 401/22

VIII SA/Wa 401/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-08-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-05-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Justyna Mazur
Renata Nawrot /przewodniczący/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 130/23 - Wyrok NSA z 2025-01-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 106 ust. 3 i 5, art. 12, art. 11 ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie przez J. B. (dalej: skarżąca, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: Kolegium, SKO, organ odwoławczy, organ II instancji) z 14 marca 2022 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: organ I instancji, Prezydent) z 30 grudnia 2021 r., nr [...]r., wydaną
w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej od 1 grudnia 2021 r. świadczenia
w formie zasiłku stałego i składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 18 marca 2021 r. nr [...] Prezydent przyznał skarżącej od 1 lutego 2021 r. do 31 stycznia 2022 r. zasiłek stały w kwocie 485,16 zł wraz ze świadczeniem w formie składek na ubezpieczenie zdrowotne.
Podczas przeprowadzania aktualizacji wywiadu środowiskowego 10 sierpnia 2021 r. pracownik socjalny ustalił m.in., że strona do 31 stycznia 2022 r. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności z powodu wady wzroku, nigdy nie pracowała zawodowo, korzysta z pomocy społecznej regularnie od 2005 r., nie wykazując żadnych własnych dochodów, a od lutego 2021 r. jej dochodem jest zasiłek pielęgnacyjny i zasiłek stały w łącznej wysokości 701 zł, z czego ponoszone są koszty utrzymania mieszkania w kwocie 400 zł miesięcznie oraz leków 90 zł miesięcznie. Analizując dochody i wydatki na pozostałe potrzeby typu: żywność, remonty, odzież oraz zakup i utrzymanie samochodu (zakupionego w lipcu 2021 r.), stronie pozostaje kwota 211 zł miesięcznie. Syn strony studiuje na studiach stacjonarnych w L. i utrzymuje się ze stypendium w kwocie 1.300 zł miesięcznie. Od października 2020 r. skarżąca przeprowadza remont domu o pow. 150m2, który jest własnością jej ciotki (obecnie przebywającej w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczo-Psychiatrycznym w R.). Remontem został objęty zarówno parter domu, jak i piętro. Dokonano zamiany pomieszczenia kuchennego na parterze, co wiązało się z m.in. z poprowadzeniem nowej kanalizacji i hydrauliki, wymieniono kaloryfery i 3 sztuki drzwi na nowe, pomalowano 5 pomieszczeń, położono tapety, wstawiono nowoczesne meble w kilku pomieszczeniach. W nowej kuchni wykonano zabudowę na wymiar (częściowo zabudowa obejmuje sprzęt AGD), a na środku pomieszczenia umieszczono wyspę kuchenną.
W trakcie postępowania organ I instancji ustalił ponadto, że od 14 lipca 2021 r. skarżąca jest właścicielką samochodu marki [...] z 2003 r., co zostało przez nią zatajone w trakcie wywiadu środowiskowego (pismo Ministerstwa Cyfryzacji z 17 listopada 2021 r., k. 46 akt administracyjnych). Skarżąca, poproszona o wyjaśnienie powyższego, odmówiła odpowiedzi i zasłaniając się brakiem pamięci nie podała kwoty zakupu samochodu. Oświadczyła jedynie, że wszystkimi formalnościami związanymi z kupnem i ewentualną sprzedażą auta zajmował się znajomy, dlatego nie jest w stanie dostarczyć oryginału dokumentu zakupu
i sprzedaży auta.
Decyzją z 30 grudnia 2021 r. nr [...] organ I instancji, działając na podstawie m.in. art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 106 ust. 1, ust. 3, ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej: u.p.s.), orzekł o zmianie decyzji z 18 marca 2021 r. nr [...] w ten sposób, że od 1 grudnia 2021 r. odmówił skarżącej świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego i składek na ubezpieczenie zdrowotne.
W uzasadnieniu decyzji, powołując się m.in. na art. 12 oraz art. 11 ust. 2 u.p.s., Prezydent wyjaśnił, że dokumentowany przez skarżącą dochód w kwocie 701 zł (215,84 - zasiłek pielęgnacyjny oraz 485,16 zł - zasiłek stały) nie przekłada się na jej sytuację majątkową. Przeprowadzony w tak szerokim zakresie remont domu, nawet uwzględniając pomoc osób trzecich (jak podawała skarżąca), a także fakt zakupu w lipcu 2021 r. samochodu osobowego, wymagał znaczących nakładów finansowych. Podejmowane przez stronę inwestycje ujawnione podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego 10 sierpnia 2021 r. wskazują na dysproporcje pomiędzy deklarowanym a faktycznym dochodem. W ocenie organu I instancji dysproporcja ta oznacza, że strona jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełniania formalnych wymogów do pomocy w formie zasiłku stałego.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym podniosła, że argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji Prezydenta są niezgodne z prawdą i ma na to dowody.
Decyzją z 14 marca 2022 r. znak: [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji uznając, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 12 u.p.s., a tym samym zaistniała podstawa do zmiany decyzji w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s.
W pisemnych motywach uzasadnienia SKO wyjaśniło, że w sytuacji strony niewątpliwie wystąpiła dysproporcja pomiędzy deklarowanym a faktycznym dochodem. Istotne przy tym jest, że skarżąca od 2005 r. korzysta z pomocy społecznej, nie wykazując żadnych własnych dochodów. Uzyskiwany od lutego 2021 r. dochód obejmujący zasiłek pielęgnacyjny i zasiłek stały w łącznej kwocie 701 zł,
w ocenie Kolegium, jest niski i w żaden sposób (oprócz najpotrzebniejszych potrzeb bytowych) nie może pozwolić na takie inwestycje, jakie poczyniła skarżąca w domu, w którym obecnie zamieszkuje.
Organ odwoławczy powołał się na treść protokołu przesłuchania skarżącej
z 18 sierpnia 2021 r., z którego wynika, że remont domu przeprowadzany jest od października 2020 r. i w jego trakcie pomalowano 5 pomieszczeń w całym domu, położono tapetę, panele podłogowe w 3 pomieszczeniach (pokój, przedpokój
i kuchnia), w kuchni została wykonana wysepka zastępująca stół kuchenny, zakupiono 2 komody, 3 sztuki drzwi, każde po 200 zł, a także z palet zostało wykonane ogrodzenie. Nadto strona zeznała, że z poprzedniego miejsca zamieszkania przeniesione zostały: stół kuchenny, krzesła, szafki kuchenne, zlew, art. AGD i RTV (telewizor). Skarżąca podała też, że w lipcu 2021 r. poniosła wydatki na leki - 90 zł, energię 150 zł, gaz z butli i wodę - 200 zł.
Z zeznań skarżącej zawartych w powyższym protokole, w ocenie Kolegium, wynika jednocześnie, że ona w zasadzie nie poniosła żadnych kosztów remontu domu (oprócz 2 rolek tapety po 20 zł), pozostałe zaś materiały niezbędne do remontu czy też meble zostały zakupione przez inne osoby wskazane przez nią i przekazane w formie darowizny. Także prace remontowe zostały przeprowadzone bezpłatnie przez znajomych.
Zdaniem Kolegium mogła zaistnieć sytuacja, że strona otrzymała jakieś niewielkie wsparcie od innych osób, bądź to w postaci przekazania farb do malowania pomieszczeń, czy też robocizny, jednak stwierdzony zakres remontu nie mógł być wykonany zupełnie bez udziału finansowego skarżącej. Decydując się bowiem na remont zarówno parteru, jak i piętra domu, strona musiała mieć świadomość, że wymaga to znacznych nakładów finansowych z jej strony. Tymczasem deklarowany przez nią dochód z pewnością mógł zabezpieczyć jedynie najpilniejsze potrzeby niezbędne do codziennego bytowania. Co więcej, w lipcu 2021 r. skarżąca dokonała zakupu samochodu, a następnie sprzedała go za kwotę 4,900 zł, co może dodatkowo świadczyć o dysponowaniu przez nią dodatkowymi środkami finansowymi, oprócz zasiłku pielęgnacyjnego i zasiłku stałego. SKO zwróciło też uwagę, że oprócz remontu domu skarżąca wyposażyła mieszkanie w nowe meble (np. 2 komody), przy czym nie dało wiary temu, że meble te zakupione zostały przez syna, który studiuje w L. i utrzymuje się jedynie ze stypendium w wysokości 1.300 zł. Kolegium uznało, że na podstawie art.12 u.p.s. zasadnym jest stwierdzenie, że w przypadku skarżącej zaistniała dysproporcja między deklarowanym przez nią dochodem a faktycznie posiadanymi środkami finansowymi.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie skarżąca zarzuciła decyzji organu II instancji naruszenie:
I. prawa procesowego, tj.:
- art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się organu II instancji do zarzutów podniesionych w odwołaniu;
- art. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie a jedynie przeprowadzeniu kontroli decyzji organu I instancji;
- art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy,
w szczególności przez:
- brak przeprowadzenia badania lokalu z osobą bezstronną legitymującą się wiedzą fachową;
- brak porównania stanu lokalu, który skarżąca obecnie zajmuje, ze stanem sprzed jego zasiedlenia;
- art. 77 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że skarżąca nie mogła pozwolić sobie na inwestycje poczynione w lokalu;
- art. 10 k.p.a poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów przed wydaniem decyzji przez organ I i II instancji;
- art. 24 k.p.a. i art. 25 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji przez pracownika, który powinien podlegać wyłączeniu od rozpoznania przedmiotowej sprawy z uwagi na negatywny stosunek do skarżącej;
II. prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 2 u.p.s. poprzez bezzasadne oparcie się przez organ odwoławczy na wskazanej normie prawne, w sytuacji gdy skarżąca swoim zachowaniem nie naruszyła żadnej hipotezy wymienionej w tym przepisie.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. W skardze strona zawarła także m.in. wniosek o dołączenie w poczet materiału dowodowego dokumentów w postaci dokumentacji fotograficznej obrazującej przeprowadzony remont generalny, opinii inspektora nadzoru budowlanego z 21 marca 2022 r. dotyczącej wykonywania robót wykończeniowych i stanu lokalu przez nią zajmowanego oraz opinii dotyczącej remontu elektryki (modyfikacja wniosku na rozprawie 25 sierpnia 2022 r., protokół rozprawy – k. 92 akt sądowych).
W uzasadnieniu skargi podniosła, że w aktach sprawy brak jest zdjęć zajmowanego przez nią lokalu, a pracownik opieki społecznej nie dysponuje fachową wiedzą na ten temat. Organy orzekające pominęły fakt, że część mebli pochodzi ze starego mieszkania, a część należy do jej syna. Skarżąca przyznała, że wprawdzie jej sytuacja zdrowotna jest zła, ale ona musi dać radę dla siebie i syna. Ojciec syna jest budowlańcem, więc pomaga jej swoją pracą, tak samo jak inni znajomi. W ocenie skarżącej organy obu instancji bezzasadnie odmawiały jej dostępu do akt sprawy, przez co naruszyły jej prawo do obrony i rzetelnego postępowania. Jako rzeczywisty powód zmiany decyzji wskazała negatywne nastawienie ze strony pracownika socjalnego zajmującego się jej sprawą. Poza tym skarżąca wskazała, że nie otrzymała zawiadomienia o możliwości końcowego zaznajomienia się z materiałem dowodowym zgromadzonym przez SKO.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z 6 lipca 2022 r. (k. 49-52 akt sądowych) strona podniosła, że w październiku 2019 r. dom, w którym obecnie zamieszkuje, był ruiną nienadającą się do użytku i wymagającą natychmiastowego remontu. Twierdzenie organu, że strona świetnie radzi sobie w życiu, jest nieprawdę. Skarżąca stwierdziła, że jest jej ciężko, musi prosić innych ludzi o pomoc, gdyż stan jej zdrowia pogorszył się, musi korzystać z pomocy psychologa i psychiatry. W ocenie skarżącej przeprowadzonego remontu nie można nazwać kapitalnym. Odnosząc się do posiadanego samochodu, skarżąca podniosła, że popełniła błąd, pozwalając znajomemu na jego zakup na jej nazwisko. Samochód został zbyty 2 sierpnia 2022 r., czego dowodem jest znajdująca się w aktach sprawy umowa sprzedaży. Załącznikiem do pisma z 6 lipca 2022 r. jest zaświadczenie wydane 4 stycznia 2022 r. przez Prezydenta Miasta R., z którego wynika, że w jego bazie danych skarżąca figurowała jako właściciel pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...] w okresie od 14 lipca 2021 r. do 2 sierpnia 2022 r.
Następnie pismem z 24 sierpnia 2022 r. (k. 88 akt sądowych) skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci kserokopii 3 decyzji Prezydenta z 29 lipca 2022 r. (k. 89-91 akt sądowych), przyznających jej zasiłek stały, świadczenie pieniężne na zakup żywności w kwocie 120 zł i dofinansowanie pieniężne na zakup żywności w kwocie 60 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez Sąd w powyższych granicach kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także z mocy art. 135 p.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji Prezydenta, wykazała, że akty te nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145
§ 1 p.p.s.a. Zarzuty skargi nie zasługują bowiem na uwzględnienie.
Uzasadniając tak dokonaną ocenę w pierwszej kolejności wskazać należy, że materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy u.p.s. W art. 106 ust. 5 tej ustawy dopuszczona została możliwość zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia z pomocy społecznej. Zgodnie z tą regulacją decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody
w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Stosownie do art. 12 u.p.s. można odmówić przyznania świadczenia
w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości. Zmiana decyzji przyznającej zasiłek stały na podstawie art. 106 ust. 5 w związku z art. 12 u.p.s. powinna być poprzedzona szczegółową analizą i rzetelną oceną sytuacji majątkowej osoby uprawnionej do świadczenia. Organ powinien w sposób pełny i przekonujący przedstawić argumenty, którymi kierował się przy wydawaniu decyzji z powodu dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową strony.
Szczególnym rodzajem dowodu, stanowiącym następnie podstawę ustaleń faktycznych poddawanych w zaskarżonej decyzji ocenie prawnej, jest rodzinny wywiad środowiskowy, przeprowadzany zgodnie z art. 107 ust. 1 u.p.s. u osób
i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej
w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej.
W przypadku osób korzystających już z pomocy społecznej nie przeprowadza się nowego wywiadu środowiskowego, a jedynie aktualizuje poprzedni mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Celem takiego wywiadu jest realna ocena sytuacji bytowej danej osoby, w tym także jej poziomu życia, w oparciu
o własne spostrzeżenia pracownika socjalnego, a nie tylko na podstawie deklaracji osoby zainteresowanej, czy nawet przedstawionych przez nią dokumentów na temat zgromadzonego majątku oraz uzyskiwanych dochodów.
Ponadto stosownie do art. 109 u.p.s. osoby korzystające ze świadczeń
z pomocy społecznej mają obowiązek niezwłocznego poinformowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej
i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Niedopełnienie przez stronę obowiązku związanego z ujawnieniem jej sytuacji majątkowej naraża ją na negatywne konsekwencje określone w art. 12 u.p.s.
Należy wskazać, że spełnienie warunków do przyznania zasiłku stałego i jego pobieranie przez kilka lat nie daje gwarancji jego stałego pobierania, a stwierdzenie przez organ w wyniku aktualizacji wywiadu środowiskowego okoliczności wskazanych w art. 12 u.p.s. stanowi samodzielną, niezależną podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu tego świadczenia. Zasadnicze znaczenie ma zatem stan majątkowy, który wiąże się w szczególności z posiadaniem znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości. Jego ocena może być dokonana w kontekście możliwości pozyskania takich zasobów, przedmiotów i nieruchomości, w sytuacji gdy istnieje wyraźna dysproporcja pomiędzy uzyskiwanymi dochodami a rzeczywistym stanem majątkowym. Dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny ma być tego typu, że osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe.
W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że prawidłowo przeprowadzona została aktualizacja wywiadu środowiskowego i organy wykazały, że zaistniały okoliczności
z art. 12 u.p.s., stanowiące podstawę zmiany decyzji Prezydenta z 18 marca 2021 r., przyznającej skarżącej zasiłek stały na okres od 1 lutego 2021 r. do 31 stycznia 2022 r., poprzez odmowę przyznania tych świadczeń od 1 grudnia 2021 r.
Organy orzekające na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustaliły sytuację bytową skarżącej, prowadzącej samodzielnie gospodarstwo domowe. Jej syn studiuje w L. i utrzymuje się ze stypendium. Skarżąca posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z powodu wady wzroku na okres do 31 stycznia 2022 r. z zaznaczeniem, że może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej. Jednak nigdy nie pracowała zawodowo, a z pomocy społecznej korzysta regularnie od 2005 r.
Skarżąca nie kwestionowała faktu, że od października 2020 r. remontowała dom, w którym mieszka, o powierzchni 150 m2 (parter i piętro), należący do jej ubezwłasnowolnionej ciotki, przebywającej w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczo-Psychiatrycznym w R.. Stanowiska strony i organów różnią się jednak
w kwestii zakresu przeprowadzonych prac remontowych oraz poniesionych na nie nakładów finansowych.
Wedle organów doszło do zamiany pomieszczenia kuchennego na parterze, poprowadzono nową kanalizację i hydraulikę, wymieniono kaloryfery i 3 sztuki drzwi na nowe, pomalowano 5 pomieszczeń, położono tapetę, wstawiono nowoczesne meble w kilku pomieszczeniach, w nowej kuchni wykonano zabudowę na wymiar (częściowo obejmuje ona sprzęt AGD), a na środku usytuowano wyspę kuchenną.
Skarżąca natomiast kwestionuje ustalenia organów w zakresie poprowadzenia nowej kanalizacji i hydrauliki oraz nowoczesnych mebli w kuchni. Zgodnie
z jej oświadczeniami remont został przeprowadzony przy pomocy znajomych i przy użyciu ich materiałów, a tylko przy niewielkim nakładzie finansowym skarżącej.
Z kolei samochód marki [...] [...] nr rej. [...], według oświadczeń skarżącej, został zakupiony na nią przez znajomego i sprzedany 2 sierpnia 2022 r. (umowa sprzedaży k. 57 akt administracyjnych). Z pozyskanych 17 listopada 2022 r. przez organ I instancji danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów wynika, że od 14 lipca 2022 r. skarżąca była tam wpisana jako właściciel (k. 46 akt administracyjnych). Również w treści § 2 umowy sprzedaży skarżąca oświadczyła, że ww. pojazd stanowi jej wyłączną własność.
Uwzględniając zatem fakt przeprowadzenia prac remontowych w zajmowanym domu oraz fakt posiadania samochodu osobowego, a następnie jego zbycia, organy orzekające prawidłowo przyjęły, że okoliczności te potwierdzają, iż niskie dochody skarżącej – 701 zł miesięcznie, na które składają się jedynie świadczenia z pomocy społecznej, pozostają w sprzeczności z jej rzeczywistym stanem majątkowym, który jednocześnie wskazuje, że jest ona w stanie przezwyciężyć swoją trudną sytuację życiową, wykorzystując własne środki oraz możliwości i zasoby majątkowe, co tym samym wyczerpuje znamiona przesłanek z art. 12 u.p.s.
W przedmiotowej sprawie dla prawidłowości wyżej dokonanej oceny nie ma znaczenia zakres prac remontowych (czy jest to remont generalny, czy o mniejszym zasięgu) oraz ewentualna pomoc (fizyczna i w postaci darowizny materiałów budowlanych) znajomych strony przy remoncie jej domu, ponieważ otrzymane od innych osób wsparcie należy traktować równoznacznie z udostępnieniem skarżącej określonych zasobów majątkowych. Sytuacja majątkowa, o której mowa w art. 12 u.p.s., obejmuje bowiem także wartość sfinansowanych przez osoby trzecie świadczeń czy przekazanych przedmiotów. Innymi słowy, w kontekście art. 12 u.p.s. także nabycie pojazdu sfinansowane przez inne osoby powinno być brane pod uwagę przy ocenie możliwości finansowych skarżącej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 264/21, publ. cbosa).
Stąd nie mogła odnieść zamierzonego skutku argumentacja strony o pomocy w remoncie domu ze strony jej znajomych (przekazanie koniecznych materiałów budowlanych oraz wykonanie niezbędnych prac remontowych). Organy zasadnie również wzięły pod uwagę okoliczności dotyczące nabycia przez skarżącą samochodu osobowego i na gruncie art. 12 u.p.s. wyciągnęły z nich prawidłowe wnioski. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów z 17 listopada 2022 r. oraz umowy dotyczącej sprzedaży tego pojazdu wynika, że jego właścicielem od początku była skarżąca i to ona otrzymała zapłatę
w wysokości 4.900 zł za pojazd. Nawet gdyby uznać, że środki na zakup tego pojazdu pochodziły od osoby trzeciej, to poprzez oddanie ich do dyspozycji skarżącej w celu dokonania zakupu pojazdu stały się one składnikiem jej majątku. Konsekwentnie składnikiem tego majątku stał się nabyty pojazd, a później kwota 4.900 zł uzyskana z jego sprzedaży (czego skarżąca nie kwestionuje). Zdaniem Sądu wartość otrzymanych w ten sposób przysporzeń zwiększyła wartość zasobów majątkowych, którymi dysponowała strona (por. wyrok WSA w Gliwicach z 23 września 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 370/21, publ. cbosa). Zatem Sąd podziela ustalenia organów orzekających, że w okresie pobierania zasiłku stałego na podstawie decyzji Prezydenta z 18 marca 2021 r. u skarżącej wystąpiła dysproporcja miedzy deklarowanymi przez nią dochodami a faktycznie posiadanymi środkami finansowymi.
Istotne z punktu widzenia zasad udzielania pomocy społecznej w niniejszej sprawie jest również to, że skarżąca nie poinformowała organów o nabyciu oraz zbyciu pojazdu, pomimo że o obowiązku tym była informowana już w decyzji z 18 marca 2021 r. przyznającej jej zasiłek stały oraz świadczenie niepieniężne w formie opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne (k. 10 akt administracyjnych).
W oświadczeniu o stanie majątkowym z 10 sierpnia 2021 r. nie podała dochodu uzyskanego ze sprzedaży samochodu (k. 3 akt administracyjnych), tak samo podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzanego w tym samym dniu skarżąca nie wspomniała nic na temat przeprowadzonych transakcji kupna-sprzedaży przedmiotowego pojazdu.
Należy mieć na uwadze, że szczególne zasady przyznawania pomocy społecznej wyrażone w u.p.s. obligują organ do dostosowywania rodzaju, formy
i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy i jakakolwiek zmiana
w sytuacji dochodowej lub osobistej osoby pobierającej świadczenia powoduje konieczność zweryfikowania tych okoliczności i rozstrzygnięcia zgodnie
z obowiązującymi przepisami prawa.
Reasumując należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie rozważyły materiał dowodowy w jego całokształcie, zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, zaś wydaną w sprawie decyzję uzasadniły w sposób wskazany w art. 107 § 3 k.p.a.
Niezasadny jest także zarzut pozbawienia skarżącej czynnego udziału
w postępowaniu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca była informowana o prawnych skutkach swoich działań bądź ich braku oraz brała czynny udział w postępowaniu, np. oświadczenie strony z 10 sierpnia 2021 r., że nie wnosi uwag do zebranego w sprawie materiału dowodowego (k. 7 akt administracyjnych), wezwanie organu I instancji do złożenia dodatkowych wyjaśnień z 30 listopada 2021 r. wraz z pouczeniem o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a. (k. 49 akt administracyjnych), oświadczenie skarżącej z 15 grudnia 2021 r.
o pouczeniu jej o treści art. 10 k.p.a. (k. 59 akt administracyjnych). Miała zatem możliwość brania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu oraz wypowiadania się co do zebranych w sprawie dowodów.
Zarzut skarżącej dotyczący odmowy dostępu do akt administracyjnych również nie ma pokrycia w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Przeciwnie,
w aktach administracyjnych znajdują się notatki służbowe z 10 stycznia 2022 r. i 20 stycznia 2022 r, sporządzone przez pracowników organu I instancji, z których wynika, że skarżąca miała dostęp do dokumentacji, przeglądała akta sprawy i robiła z nich fotokopie (k. 1-2 akt administracyjnych Kolegium).
Sąd, działając na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a., oddalił wnioski dowodowe skarżącej zawarte w piśmie z 24 sierpnia 2022 r. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dowody, których strona domagała się przeprowadzenia przez Sąd, to 3 decyzje Prezydenta z daty 29 lipca 2022 r., a więc wydane już po dacie zaskarżonej
w przedmiotowej sprawie decyzji, dotyczące rozpoznania nowych wniosków skarżącej o: przyznanie zasiłku stałego za okres od 1 czerwca 2022 r., świadczenie pieniężne na zakup posiłku oraz zasiłek celowy w postaci dofinansowania do zakupu żywności. Decyzje te zostały wydane na podstawie aktualnej na dzień składania tych wniosków sytuacji dochodowej i materialnej skarżącej oraz nowego wywiadu środowiskowego, dlatego nie mogą mieć istotnego wpływu na ocenę legalności kontrolowanej przez Sąd decyzji Kolegium z 14 marca 2022 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.