VIII SA/Wa 401/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa ARiMR o zwrocie środków unijnych, uznając naruszenie zasady dwuinstancyjności i błędną wykładnię przepisów dotyczących najmu inwestycji.
Sprawa dotyczyła skargi syndyka masy upadłości na decyzję Prezesa ARiMR nakazującą zwrot środków unijnych przyznanych grupie producentów owoców i warzyw. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez organ odwoławczy, który oparł swoje rozstrzygnięcie na innej podstawie materialnoprawnej niż organ pierwszej instancji. Dodatkowo, sąd uznał, że organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące najmu inwestycji, traktując go jako zbycie, co skutkowało zastosowaniem nieprawidłowej sankcji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę syndyka masy upadłości spółki z o.o. w upadłości na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) dotyczącą ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy unijnej. Organ pierwszej instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych środków wraz z odsetkami, opierając się na przepisach dotyczących niezbywania lub nieudostępniania inwestycji objętej dofinansowaniem. Organ odwoławczy, Prezes ARiMR, uchylił decyzję organu pierwszej instancji i ustalił nową kwotę zwrotu, stosując inne przepisy materialnoprawne, co zdaniem sądu naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania. Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie przedstawił wystarczającego uzasadnienia dla zmiany podstawy prawnej i zastosował przepisy rozporządzenia z 2009 r. zamiast rozporządzenia z 2013 r., które powinno mieć zastosowanie w sytuacji, gdy udostępnienie inwestycji nastąpiło po wejściu w życie nowelizacji. Ponadto, sąd uznał za błędną wykładnię organu odwoławczego, który uznał umowy najmu za zbycie inwestycji, podczas gdy najem jest jedynie formą udostępnienia rzeczy i nie prowadzi do przeniesienia własności. Sąd podkreślił, że przepisy rozporządzenia z 2013 r. przewidują sankcje procentowe w zależności od roku udostępnienia inwestycji, co jest mniej restrykcyjne niż sankcja 100% zwrotu przewidziana w rozporządzeniu z 2009 r. Sąd odniósł się również do kwestii upadłości spółki, wskazując, że art. 71 ust. 4 rozporządzenia 1303/2013 wyłącza obowiązek zwrotu środków w przypadku upadłości niewynikającej z oszukańczego bankructwa, co wymagało od organu dokładniejszego zbadania. Sąd stwierdził również naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny dowodów. Ostatecznie, sąd uchylił zaskarżoną decyzję, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, ponieważ zastosował inną podstawę materialnoprawną i inną sankcję niż organ pierwszej instancji, nie przedstawiając wystarczającego uzasadnienia dla tej zmiany.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na odmiennych przepisach prawa materialnego niż organ pierwszej instancji, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (22)
Główne
k.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. art. 1 § ust. 1 pkt 3 lit. a) i b)
Warunki przyznawania pomocy finansowej - obowiązek niezbywania i nieudostępniania inwestycji.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. art. 1 § ust. 4 pkt 2 lit. b)
Sankcje za udostępnienie inwestycji niezgodnie z przeznaczeniem.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. art. 1 § ust. 1 pkt 3 lit. b)
Warunki przyznawania pomocy finansowej - obowiązek niezbywania i nieudostępniania inwestycji.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. art. 1 § ust. 4
Sankcje za zbycie lub udostępnienie inwestycji.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 art. 71 § ust. 1 i 4
Trwałość operacji i zwrot środków w przypadku upadłości.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady wyjaśniania stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie zasady oceny dowodów.
k.p.a. art. 97 § pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów dotyczących zawieszenia postępowania w przypadku upadłości.
p.u. art. 145
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
p.u. art. 236
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
p.u. art. 92 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe
Naruszenie przepisu dotyczącego naliczania odsetek w przypadku upadłości.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 art. 123
Odsetki od nienależnie pobranych środków.
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) Nr 2017/891 art. 67 § ust. 1
Odsetki od nienależnie pobranych środków.
Ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu art. 9 § ust. 1 pkt 10
u.o.ARiMR art. 29 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez organ odwoławczy. Błędna wykładnia przepisów dotyczących najmu inwestycji jako zbycia. Niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia z 2009 r. zamiast rozporządzenia z 2013 r. Niewystarczające zbadanie kwestii upadłości beneficjenta w kontekście art. 71 ust. 4 rozporządzenia 1303/2013. Naruszenie art. 92 ust. 1 Prawa upadłościowego w zakresie naliczania odsetek.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 97 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 236 i art. 145 ustawy Prawo upadłościowe (niezasadny).
Godne uwagi sformułowania
Organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Najem w swej istocie polega raczej na odpłatnym udostępnieniu rzeczy, a nie na jej zbyciu. Pojęcie upadłości oszukańczej wprowadzono po to, aby uniemożliwić nadużywanie ochrony beneficjenta, jaką daje zwolnienie od obowiązku zwrotu dofinansowania w przypadku jego upadłości.
Skład orzekający
Iwona Owsińska-Gwiazda
przewodniczący sprawozdawca
Justyna Mazur
sędzia
Marek Wroczyński
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych ze zwrotem środków unijnych, upadłością oraz interpretacją przepisów dotyczących inwestycji, co jest istotne dla wielu podmiotów korzystających z funduszy UE.
“Najem inwestycji unijnej to nie zbycie! WSA uchyla decyzję o zwrocie środków.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 401/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Mazur
Marek Wroczyński
Symbol z opisem
6550
Hasła tematyczne
Środki unijne
Sygn. powiązane
I GSK 822/22 - Wyrok NSA z 2023-04-14
Skarżony organ
Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 15 oraz art. 138 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1 par.1 i par.2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant Specjalista Mariola Pronobis, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w O. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przez wstępnie uznaną grupę producentów owoców i warzyw 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego Syndyka masy upadłości [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w O. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej "Dyrektor Oddziału") ustalił [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w O. (dalej również "[...]") kwotę nienależnie pobranych środków finansowych uzyskanych na mocy decyzji:
1. [...] z dnia [...].10.2011 r. – kwota do zwrotu: [...] zł i stanowi sumę przyznanej pomocy kwalifikowanych kosztów inwestycji - [...] zł i naliczonych odsetek [...] zł;
2. [...] z [...].02.2013 r. - kwota do zwrotu wynosi [...] zł i stanowi sumę przyznanej pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji - [...] zł i kwoty naliczonych odsetek - [...] zł;
3. [...] z [...].07.2013 r. - kwota do zwrotu wynosi [...] zł. i stanowi sumę przyznanej pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji - [...] zł i kwoty naliczonych odsetek - [...] zł;
4. [...] z [...].04.2015 r. - kwota do zwrotu wynosi [...] zł i stanowi sumę przyznanej pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji - [...] zł i kwoty naliczonych odsetek - [...] zł;
5. [...] z [...].10.2015 r. - kwota do zwrotu wynosi [...] zł i stanowi sumę przyznanej pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji - [...] zł i kwoty naliczonych odsetek - [...] zł.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy z 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu (Dz. U. 2019 r. poz. 935), § 1 ust. 1 pkt 3 ppkt a) i b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2018 r., poz. 938, tj.), 123 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157, z 15.06.2011, str. 1 ze zm.), w związku z art. 80 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 2017/891 z dnia 13 marca 2017 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) Nr 543/2011 (Dz. Urz. UE L 138 z 25.05.2017, str.4), art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2017 r., poz. 2137 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanego dalej k.p.a., (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, ze zm.).
W uzasadnieniu organ wskazał, że spółka decyzją Marszałka Województwa [...] nr [...] z [...].01.2010 r. otrzymała wstępne uznanie jako grupa producentów owoców i warzyw w kategorii produktów ,,owoce" i kategorii produktów ,,warzywa". Grupa realizowała zatwierdzony plan dochodzenia do uznania w okresie od 30.01.2010 r. do 31.12.2014 r. zatwierdzony (zmiana) decyzją Marszałka Województwa[...] nr [...] z [...].10.2014 r. [...] kwietnia 2015 r. decyzją nr [...] Marszałka Spółkę uznano za organizację producentów owoców i warzyw .
Postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z [...].11. 2019 r. ogłoszono upadłość Spółki [...]. Pismem z 2.01.2020 r. Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR poinformował syndyka W. K. (ustanowionego postanowieniem SR w R. z [...].11.2020 r. V [...], który został postanowieniem SR w R. z [...].01.2020 r. zastąpiony przez K. G.) o zakresie zobowiązań podjętych przez Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Postanowieniem z [...].04.2020 r. Sąd Okręgowy w L. IX Wydział [...] uchylił w/w postanowienie SR w R. o ogłoszeniu upadłości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z [...].09.2020 r. (V [...]) Sąd Rejonowy w R.ponownie orzekł o ogłoszeniu upadłości spółki.
Syndyk wraz z pismem z 25.08.2020 r. przekazał [...] Oddziałowi Regionalnemu ARiMR umowy dzierżawy nieruchomości objętych dofinansowaniem ARiMR położonych w miejscowości M. (działka nr [...]) oraz O. (działka nr [...] i [...]). Zawiadomieniem z 16.09.2020 r. wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych.
Organ I instancji wskazał, że w latach 2010-2014 wstępnie uznana grupa producentów owoców i warzyw [...] Sp. z o.o. otrzymała pomoc finansową na pokrycie m.in. części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania zgodnie z ustawą z 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu, na mocy wskazanych powyżej decyzji ostatecznych. Zgodnie z § 1ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2013 r. z zastrzeżeniem ust. 3, grupa zobowiązała się do niezbywania i nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem przed upływem 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego, 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli. Zdaniem organu przepisem stanowiącym podstawę dochodzenia przez ARiMR zwrotu środków finansowych jest § 1ust. 1 pkt 3) ppkt a) i b) w/w rozporządzenia z 13 lipca 2013 roku, przy czym zauważył, że przepisy cyt. rozporządzenia uchyliły tożsame co do treści przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 czerwca 2009 roku w sprawie szczególnych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Organ wskazał, że najem nieruchomości zabudowanych położonych w O. [...] oraz M. [...] (umowy najmu z 22 maja 2019 r. oraz 1 października 2019 r), a więc tych na zakup oraz budowę których uzyskano środki w ramach pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw na rachunek upadłego powoduje, że na syndyka przechodzi obowiązek zwrotu kwoty w wysokości 100% pomocy finansowej przyznanej na inwestycje, zwiększoną o odsetki liczone od dnia wypłaty środków do dnia ogłoszenia upadłości. Organ podniósł, że zgodnie z art. 61 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe z dniem ogłoszenia upadłości [...] , majątek upadłego stał się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli upadłego, a syndykowi przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości, tym samym postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu (art. 144 pr. up.) Dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa przez syndyka umożliwia kontynuowanie prowadzenia głównej działalności, niejako w taki sam sposób, jakby była realizowana przez samą grupę producencką bowiem syndyk po ogłoszeniu upadłości i przejęciu zarządu nad masą upadłości, jest uprawniony do dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa upadłego, w tym także do wypełniania obowiązków beneficjenta względem ARiMR.
Organ wskazał też, że odsetki od należności głównej są naliczane od dnia wypłaty do dnia ogłoszenia upadłości stosownie do art. 123 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2011, str. 1 ze zm.) i art. 67 ust. 1 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017.
Dyrektor Oddziału podał, że łączna kwota nienależnie pobranych płatności ustalona w niniejszym postępowaniu administracyjnym wynosi [...] zł. Ponadto przytoczył podstawy prawne naliczenia odsetek, a także szczegółowe ich wyliczenie.
Od w/w decyzji syndyk masy upadłości [...] sp. z o. w upadłości wniósł odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zarzucając:
1. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 97 pkt 4 k.p.a., w zw. z art.236 w zw. z art.145 ustawy Prawo upadłościowe poprzez jego niezastosowanie polegające na niedopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji ogłoszenia upadłości [...], ewentualnie konieczności zawieszenia postępowania, gdyż ogłoszenie upadłości obliguje wszystkich wierzycieli upadłego do dochodzenia wierzytelności w określonym przez prawo upadłościowe trybie,
2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 71 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 roku, poprzez jego niezastosowanie i orzeczenie o obowiązku zwrotu całości dofinansowania, podczas gdy [...] sp. z o.o. zaprzestała działalności na skutek ogłoszenia upadłości, niewynikającej z oszukańczego bankructwa, co zgodnie z ww. przepisem nie wiąże się z obowiązkiem zwrotu kwoty dofinansowania,
3. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 , 77, 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tj. nie przeprowadzenie w sposób rzetelny, wyczerpujący, kompletny postępowania dowodowego dotyczącego ustalenia czy ogłoszenie upadłości [...] sp. z o.o. wynikało z oszukańczego bankructwa,
4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 71 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 roku, ewentualnie §1 ust. 4 pkt 2 lit. b) Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013
roku w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (dalej jako ,,Rozporządzenie"), poprzez niezastosowanie tych przepisów i orzeczenie o obowiązku zwrotu całości dofinansowania, podczas gdy Organ stwierdził naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji innemu podmiotowi w 10 i 8 roku danej operacji, a zatem zgodnie z ww. przepisami dofinansowanie mogło być odzyskane w wysokości 10% i 30% udzielonej pomocy, tj. proporcjonalnej do okresu, w którym nie spełniono wymogów.
Stawiając powyższe zarzuty Syndyk wniósł o uchylenie decyzji w całości.
Prezes ARiMR decyzją Nr [...] z [...].01.2021 r., po rozpatrzeniu odwołania Syndyka masy upadłości od w/w decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i ustalił kwotę nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej dla grup producentów owoców i warzyw uzyskanych na mocy decyzji:
1) [...] z dnia [...] października 2011 r. - w wysokości [...] zł stanowiącą sumę przyznanej pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji [...] zł i kwoty naliczonych odsetek w wysokości [...] zł,
2) [...] z dnia [...] lutego 2013 r. - w wysokości [...] zł, stanowiącą sumę przyznanej pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości [...] zł i kwoty naliczonych odsetek w wysokości [...] zł,
3) [...] z dnia [...] lipca 2013 r. - w wysokości [...] zł stanowiącą sumę przyznanej pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości [...] zł i kwoty naliczonych odsetek – [...]zł,
4) [...]z dnia [...] kwietnia 2015 r. - w wysokości [...] zł, stanowiącą sumę przyznanej pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji [...] zł i kwoty naliczonych odsetek w wysokości [...] zł,
5) [...] z dnia [...] października 2015 r. - w wysokości [...] zł, stanowiącą sumę przyznanej pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji – [...] zł i kwoty naliczonych odsetek w wysokości [...] zł.
w łącznej wysokości [...] zł, z czego suma odsetek wynosi [...] zł.
Organ odwoławczy wskazał, że wypłacone spółce środki finansowe pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie tj. funduszy o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 -2 ustawy o ARiMR. Podniósł, że pomoc finansowa jest udzielana wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Wszystkie przedsięwzięcia i inwestycje zawarte przez grupę w PDU i zatwierdzone przez właściwego Marszałka Województwa muszą zostać przez ten podmiot zrealizowane zgodnie z tym planem.
Organ przytoczył treść § 1 rozporządzenia wykonawczego z 17.06.2009 r., które w jego ocenie ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Wskazał, że 25.08. 2013 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12.07.2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U z 2020 r. poz. 1701) dalej: ("rozporządzenie 2013 r."), które w paragrafach od 6 do 9 zawiera przepisy przejściowe regulujące stosowanie poprzednio obowiązującego rozporządzenia. Zgodnie z § 6 rozporządzenia 2013 do pomocy finansowej na inwestycje zrealizowane przed wejściem w życie tego rozporządzenia, będące przedmiotem postępowań w sprawie przyznania pomocy finansowej wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z § 7 ust 1 rozporządzenia 2013 do przyznawania pomocy na inwestycje lub ich etapy ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w okresach rozliczeniowych kończących się 30 czerwca 2013 r. względnie 31 grudnia 2013 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Prezes ARiMR wskazał, że ocena zrealizowania warunków przyznania płatności powinna nastąpić na podstawie rozporządzenia 2009. Zgodnie z § 1 ust 1 pkt 3 tego rozporządzenia do warunków tych zalicza się obowiązek niezbywania w okresie pięcioletnim od dnia nabycia narzędzi, maszyn urządzeń lub samochodu, w okresie pięcioletnim od dnia nabycia lub oddania do użytku - budowli lub budynków, względnie nie udostępniania inwestycji w tym okresie z wyjątkiem przypadków opisanych w § 1 ust 3, które w niniejszej sprawie nie mają miejsca. Wskazał, że inwestycję zrealizowano w 2012 r., zatem dokonując oceny naruszenia zobowiązania należy stosować zgodnie z treścią § 7 ust. 1 rozporządzenia z 2013 przepisy § 1 ust. 4 rozporządzenia 2009 zarówno w odniesieniu do przewidzianych tam sankcji jak i wysokości i sposobu naliczania odsetek.
Organ wskazał, że 22.05.2019r. między [...] jako ,,wydzierżawiającym" a [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. jako "dzierżawcą", została zawarta umowa najmu nieruchomości położonej w M., dla której prowadzona jest księga wieczysta pod numerem KW [...]. Nieruchomość ta zabudowana jest halą magazynową z chłodniami z częścią socjalną i biurową, magazynem na opakowania i halą magazynową. Dnia 1.10.2019 r. w O., między [...] Sp. o.o., jako ,,Wydzierżawiającym" a [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. jako "Dzierżawcą", została zawarta umowa najmu nieruchomości położonej w O. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KW [...] zabudowaną j/w. ARiMR przyznał spółce dofinansowanie m.in. do zakupu nieruchomości w M. (akt notarialny z 30.06.2011r.) zatem do dnia 30.06.2021r. nieruchomość nie powinna być zbyta lub udostępniona innemu podmiotowi.
Kolejna inwestycja budowlana zrealizowana została na podstawie wydanej przez Starostę G. decyzji o pozwoleniu na budowę Nr [...] z [...].03.2012r., zmienionej decyzją Starosty G. Nr [...] z [...].12.2012 r. [...].06.2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego, decyzją nr [...] udzielił Spółce pozwolenia na użytkowanie budynku sortowniczo-przechowalniczego z częścią socjalną wraz z obiektami towarzyszącymi z zjazdem gospodarczym, zatem w ocenie organu II instancji zobowiązanie nieudostępniania inwestycji objętej dofinansowaniem, tj. 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli obowiązuje do dnia 7.06.2023 r. Jednocześnie organ przytoczył daty i numery decyzji w oparciu o które spółka uzyskała pomoc finansową na w/w zakupy i inwestycje.
Zdaniem organu odwoławczego, wysokość odsetek ustala się zgodnie z obwieszczeniem Ministra Sprawiedliwości w Monitorze Polskim z 7.01.2016 r. w sprawie wysokości odsetek ustawowych. Odsetki ustawowe należy naliczyć za okres między dniem zbycia inwestycji objętej dofinansowaniem lub udostępnieniem innemu podmiotowi, a dniem zwrotu przyznanej pomocy finansowej na inwestycję, zamiast stosować (jak to uczynił organ I instancji) stawkę procentową Europejskiego Banku Centralnego przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii ,,C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej i obowiązującą w dniu, w którym dokonano nienależnej płatności, powiększoną o trzy punkty procentowe.
Na w/w decyzję Syndyk Masy Upadłości [...] w upadłości z siedzibą w O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji postawił te same zarzuty co w odwołaniu i dodatkowo zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego, tj. § 7 ust. 1 i 2 w zw. z § 1 ust. 4 pkt 2 lit. b) rozporządzenia 2013 poprzez jego niezastosowanie do rozliczenia pomocy finansowej w sytuacji, gdy wykorzystanie inwestycji niezgodnie z przeznaczeniem nastąpiło po wejściu w życie tego rozporządzenia 2013, tj. odpowiednio w 22 maja 2019 roku oraz 22 października 2019 roku, a zatem należało stosować zasady opisane w § 1 ust. 4 pkt 2 lit. b) Rozporządzenia,
- naruszenie prawa materialnego, tj. § 7 ust. 1 i 2 Rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepisem intertemporalnym regulującym zasady zwrotu otrzymanej pomocy finansowej jest § 7 ust. 1 Rozporządzenia, podczas gdy § 7 ust. 1 Rozporządzenia nie ma zastosowania do rozliczenia pomocy finansowej uzyskanej przez [...] sp. z o.o., gdyż kwestę tę reguluje § 7 ust.2 Rozporządzenia, albowiem wykorzystanie inwestycji niezgodnie z przeznaczeniem nastąpiło po wejściu w życie Rozporządzenia, tj. odpowiednio w 22 maja 2019 roku oraz 22 października 2019 roku,
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art.92 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe
poprzez naliczenie odsetek do dnia 14 listopada 2019 roku, podczas gdy z masy upadłości mogą być zaspakajane roszczenia powstałe wyłącznie do dnia ogłoszenia upadłości, co oznacza, że odsetki mogą być naliczone tylko do [...] listopada 2019 roku.
Stawiając powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z[...] października 2020 roku, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Pierwszym podstawowym uchybieniem organu II instancji jest naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 k.p.a. Stosownie do tego przepisu postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Wyjaśnić należy, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 23 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 451/06, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W podstawie prawnej decyzji organu I instancji wskazano m.in. § 1 ust. 1 pkt 3) ppkt a) i b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2013 r. w sprawie w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.
Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z 12 lipca 2013 r. wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, zwanej dalej "grupą", jest przyznawana pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli:
1) inwestycja lub jej etap:
a) zostały ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania na dany okres rozliczeniowy,
b) zostały zrealizowane w danym okresie rozliczeniowym,
c) są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw członków grupy, z uwzględnieniem ilości owoców i warzyw:
- zakupionych przez grupę od jej członków - w przypadku inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem oraz magazynowaniem owoców i warzyw,
- sprzedanych przez grupę odbiorcom zewnętrznym - w przypadku inwestycji związanych z przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw,
nieprzekraczającej wielkości planowanej na ostatni rok realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania,
d) odpowiadają specyfice zbioru i działań wykonywanych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu;
2) grunt, na którym została zrealizowana inwestycja, lub budynek albo budowla, w których została zrealizowana inwestycja, stanowią własność lub przedmiot użytkowania wieczystego grupy, z zastrzeżeniem ust. 2;
3) grupa, z zastrzeżeniem ust. 3, zobowiązała się do niezbywania, nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem oraz wykorzystywania tej inwestycji zgodnie z jej przeznaczeniem, jakim jest przygotowanie owoców i warzyw do sprzedaży zgodnie z zatwierdzoną grupą produktów, przez okres:
a) 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego,
b) 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli,
c) 10 lat od dnia nabycia gruntu;
4) grupa dołączyła do pierwszego wniosku o przyznanie pomocy finansowej weksel niezupełny (in blanco) wraz z deklaracją wekslową sporządzoną na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które zostały podpisane przez osobę uprawnioną do reprezentowania grupy w obecności upoważnionego pracownika Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W § 1 ust 4 rozporządzenia z 12 lipca 2013 r. wskazano natomiast, że jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3:
1) nastąpi zbycie budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości 100% tej pomocy zwiększoną o odsetki, o których mowa w art. 123 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2011, str. 1, z późn. zm.), lub
2) inwestycja zostanie udostępniona w przypadkach innych niż określone w ust. 3 lub inwestycja będzie wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości:
a) 100%, 80%, 60%, 40% i 20% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. a, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem,
b) 100%, 90%, 80%, 70%, 60%, 50%, 40%, 30%, 20% i 10% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym, piątym, szóstym, siódmym, ósmym, dziewiątym i dziesiątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b i c, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem
- zwiększoną o odsetki, o których mowa w art. 123 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw.
W przypadku tego przepisu sankcja nakładana na wstępnie uznaną grupę producentów owoców i warzyw w postaci obowiązku zwrotu 100% pomocy ma miejsce w każdym przypadku zbycia budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych. Jeżeli zaś dochodzi jedynie do udostępnienia inwestycji sankcja ta wynosi 100%, 80%, 60%, 40% i 20% w przypadku określonym w § 1 ust. 4 pkt 2 lit. a) bądź 100%, 90%, 80%, 70%, 60%, 50%, 40%, 30%, 20% i 10% w przypadku określonym w § 1 ust. 4 pkt 2 lit. b) rozporządzenia.
W związku z tym, że sankcja ta nie jest jednolita celem postepowania dowodowego w prowadzonym postepowaniu w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w oparciu o ten przepis winno być ustalenie, czy doszło do zbycia budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych, czy też do udostępnienia inwestycji. Zaznaczyć przy tym należy, że konieczne w tym przypadku jest rozróżnienie, czy przedmioty składające się na inwestycję zostały zbyte czy też udostępnione. Jeżeli zaś doszło do udostępnienia konieczne jest ustalenie kiedy do niego doszło. Dodatkowo, co oczywiste, w przypadku zbycia konieczne jest także ustalenie czy miało to miejsce przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, zaś w przypadku udostepnienia, czy zachodzi przypadek udostępnienia inny niż określony w ust. 3.
W zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2021 r. Prezes ARiMR wskazał zaś, że w sprawie ma zastosowanie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 czerwca 2009 r. w sprawie w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. nr 98 poz. 822).
Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia z 17 czerwca 2009 r. wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, zwanej dalej "grupą", jest przyznawana pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem lub przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli:
1) inwestycja lub jej etap:
a) zostały ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania na dany okres rozliczeniowy,
b) zostały zrealizowane,
c) są dostosowane do wielkości produkcji owoców i warzyw sprzedawanych przez grupę i wyprodukowanych przez jej członków, nieprzekraczającej wielkości planowanej na ostatni rok realizacji zatwierdzonego planu dochodzenia do uznania,
d) odpowiadają specyfice zbioru i działań wykonywanych w odniesieniu do owoców i warzyw po jego dokonaniu;
2) grunt, na którym została zrealizowana inwestycja, lub budynek albo budowla, w których została zrealizowana inwestycja, stanowią własność lub przedmiot użytkowania wieczystego grupy, z zastrzeżeniem ust. 2;
3) grupa, z zastrzeżeniem ust. 3, zobowiązała się do niezbywania i nieudostępniania innemu podmiotowi inwestycji objętej dofinansowaniem przed upływem:
a) 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego,
b) 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli.
Powołany zaś jako podstawa prawna decyzji organu II instancji przepis § 1 ust. 4 rozporządzenia z dnia 17 czerwca 2009 r. stanowi, że jeżeli:
1) zbycie budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych nastąpi przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, lub
2) inwestycja zostanie udostępniona w przypadkach innych niż określone w ust. 3
- grupa zwraca kwotę w wysokości 100 % pomocy finansowej przyznanej na inwestycję, zwiększoną o odsetki ustawowe liczone od dnia zbycia tej inwestycji lub udostępnienia jej innemu podmiotowi do dnia zwrotu przyznanej pomocy finansowej.
Przepis ten przewiduje zatem jednolitą sankcję w postaci obowiązku zwrotu 100% pomocy finansowej przyznanej na inwestycję zarówno w przypadku zbycia budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych następującym przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, jak i udostępnienia inwestycji w przypadkach innych niż określone w ust. 3.
W świetle analizowanego przepisu wystarczającym celem postepowania dowodowego w prowadzonym postepowaniu w przedmiocie nałożenia obowiązku zwrotu 100% pomocy finansowej przyznanej na inwestycję jest ustalenie, czy doszło do zbycia lub udostępnienia określonych w tym przepisie przedmiotów. W przypadku zbycia konieczne jest nadto ustalenie, czy miało to miejsce przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, zaś w przypadku udostępnienia, czy doszło do tego w przypadku innym niż określony w ust. 3.
Prezes ARiMR oparł zatem swoje rozstrzygnięcie na innej podstawie materialnoprawnej niż organ I instancji. Zastosowany przez organ odwoławczy przepis przewidywał inną sankcję niż przepis będący podstawą decyzji organu I instancji. Podobne, ale jednak odmiennie ukształtowane, są także przesłanki zastosowania tych przepisów. Jednocześnie organ II instancji nie przedstawił wywodu prawnego uzasadniającego przyjętą przez niego podstawę materialnoprawną decyzji ograniczając się w motywach do przytoczenia treści § 6 i 7 rozporządzenia z 2013 r i konstatacji, że ocenia zrealizowania warunków przyznania płatności powinna nastąpić na podstawie rozporządzenia z 2009 r. Doszło zatem w tym przypadku do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. W takiej sytuacji, kiedy organ odwoławczy zauważy, że zaskarżona decyzja pierwszej instancji, została wydana w oparciu o niewłaściwy przepis prawa materialnego powinien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, jednocześnie wskazując właściwy przepis, w oparciu o który powinno być prowadzone postępowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2168/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo już to opisane wyżej uchybienie winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie, w ocenie Sądu, z brzmienia cyt. powyżej przepisów wynika, że organy nakładające obowiązek zwrotu pobranej pomocy finansowej obowiązane są do zastosowania znowelizowanych przepisów w sytuacjach, gdy udostępnienie/wykorzystanie inwestycji niezgodnie z przeznaczeniem nastąpiło po dniu wejścia w życie znowelizowanego rozporządzenia. Zarówno § 6 i 7 rozporządzenia z 2013 r. reguluje kwestie stosowania przepisów dotychczasowych, ale wyłącznie do przyznania pomocy finansowej, a nie jej zwrotu. Z kolei § 7 ust. 2 stanowi wprost o obowiązku zwrotu pomocy w sytuacji wykorzystania inwestycji niezgodnie z jej przeznaczeniem, w wysokości określonej w § 1 ust. 4 pkt 2, chyba że wykorzystanie inwestycji niezgodnie z przeznaczeniem nastąpiło przed dniem w życie znowelizowanego rozporządzenia. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja niewątpliwie zachodzi, albowiem wydzierżawienie nieruchomości a w konsekwencji zakwestionowanie wykorzystania inwestycji zgodnie z decyzją o przyznaniu pomocy finansowej nastąpiło w 2019 r., a zatem po wejściu w życie zmienionych rozporządzeniem z 2013 r. przepisów, które odnosiły się do wysokości zwrotu zawartych w § 1 ust. 4 pkt 2. Należy też wskazać, że znowelizowane przepisy rozporządzenia uwzględniają procentowy spadek kwot naliczanych do zwrotu w zależności od roku wykorzystania inwestycji i w związku z tym nie są tak restrykcyjne, jak uprzednio obowiązujące regulacje rozporządzenia z 2009 r.
Ponadto należy wskazać, że Prezes ARiMR wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie dokonał rozróżnienia, czy inwestycja została zbyta czy też udostępniona. Na "zbycie lub udostępnienie" innemu podmiotowi nieruchomości w Maciejowicach organ wskazuje na str. 8 decyzji. O "zbyciu" niektórych przedsięwzięć składających się na inwestycję organ II instancji wspomina również na str. 12 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przy czym wcześniej mowa jest o zawartych przez wydzierżawiającą spółkę umowach najmu nieruchomości z 22 maja i 1 października 2019 r. Taka ocena organu, że w oparciu o umowy najmu doszło do zbycia jest błędna. Istotą umowy najmu jest oddanie najemcy przez wynajmującego rzeczy do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się do płacenia wynajmującemu umówionego czynszu. Wynika to wprost z treści art. 659 § 1 Kodeksu cywilnego. Takie zapisy zawierają także wspomniane wyżej umowy. W wyniku umowy najmu nie dochodzi do przeniesienia własności rzeczy. Nie następuje zatem zbycie rzeczy. Najem w swej istocie polega raczej na odpłatnym udostępnieniu rzeczy, a nie na jej zbyciu. Organ dokonał zatem błędnej wykładni § 1 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z 12 lipca 2013 r., jak też § 1 ust 1 pkt 3 oraz § 1 ust. 4 rozporządzenia z 2009 r. poprzez uznanie, że w użytym w tym przepisie pojęciu "zbycia budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń" mieści się oddanie tych rzeczy w najem czy dzierżawę.
Odnosząc się do podnoszonej i w odwołaniu i w skardze kwestii, w kontekście ogłoszonej upadłości Grupy, możliwości zastosowania art. 71 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE L 2013 r. nr 347 s.320) wyjaśnić należy, że art. 71 rozporządzenia 1303/2013 "Trwałość operacji" w ust. 1 stanowi, że w przypadku operacji obejmującej inwestycje w infrastrukturę lub inwestycje produkcyjne dokonuje się zwrotu wkładu z EFSI, jeżeli w okresie pięciu lat od płatności końcowej na rzecz beneficjenta lub w okresie ustalonym zgodnie z zasadami pomocy państwa, tam gdzie ma to zastosowanie, zajdzie którakolwiek z poniższych okoliczności:
a) zaprzestanie działalności produkcyjnej lub przeniesienie jej poza obszar objęty programem;
b) zmiana własności elementu infrastruktury, która daje przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu nienależne korzyści;
c) istotna zmiana wpływająca na charakter operacji, jej cele lub warunki wdrażania, która mogłaby doprowadzić do naruszenia jej pierwotnych celów.
Kwoty nienależnie wypłacone w odniesieniu do takiej operacji są odzyskiwane przez państwo członkowskie w wysokości proporcjonalnej do okresu, w którym nie spełniono wymogów. Państwa członkowskie mogą skrócić okres ustalony w akapicie pierwszym do trzech lat w przypadkach dotyczących utrzymania inwestycji lub miejsc pracy stworzonych przez MŚP.
W ust. 2 wskazano natomiast, że w przypadku operacji obejmującej inwestycje w infrastrukturę lub inwestycje produkcyjne dokonuje się zwrotu wkładu z EFSI, jeżeli w okresie 10 lat od płatności końcowej na rzecz beneficjenta działalność produkcyjna podlega przeniesieniu poza obszar Unii, z wyjątkiem przypadku, gdy beneficjentem jest MŚP. W przypadku gdy wkład z EFSI stanowi pomoc państwa, okres 10 lat zostaje zastąpiony terminem mającym zastosowanie na mocy przepisów dotyczących pomocy państwa.
W przypadku operacji wspieranych z EFS oraz operacji wspieranych z innych EFSI, które nie są inwestycjami w infrastrukturę lub inwestycjami produkcyjnymi, dokonuje się zwrotu wkładu z funduszu tylko wtedy, gdy są one objęte obowiązkiem utrzymania inwestycji zgodnie z obowiązującymi zasadami pomocy państwa oraz jeżeli zaprzestano działalności produkcyjnej lub ją relokowano w okresie ustalonym w tych zasadach (ust. 3).
W ust. 4 wskazano natomiast, że ust. 1, 2 i 3 niniejszego artykułu nie mają zastosowania do wkładów na rzecz instrumentów finansowych, wkładów dokonywanych przez te instrumenty, kosztów leasingu na mocy art. 45 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 ani jakiejkolwiek operacji, w przypadku której zaprzestano działalności produkcyjnej z powodu upadłości niewynikającej z oszukańczego bankructwa.
Pojęcie upadłości oszukańczej nie jest definiowane ani w przepisach rozporządzenia nr 1303/2013, ani w krajowych przepisach Prawa upadłościowego. Pojęcie upadłości oszukańczej na gruncie art. 71 ust. 4 rozporządzenia 1303/2013 trzeba zatem interpretować uwzględniając ratio legis tego przepisu. Ma on na celu znalezienie równowagi pomiędzy interesem publicznym, wyrażającym się w konieczności "ściągnięcia" środków wypłaconych na realizacji projektu, który nie spełnił podstawowego kryterium trwałości oraz interesem beneficjenta, który z przyczyn obiektywnych, niezależnych od siebie nie był w stanie prowadzić działalności objętej wsparciem przez odpowiednio długi okres czasu. Pojęcie upadłości oszukańczej wprowadzono po to, aby uniemożliwić nadużywanie ochrony beneficjenta, jaką daje zwolnienie od obowiązku zwrotu dofinansowania w przypadku jego upadłości. Chodzi o uniemożliwienie beneficjentowi swoistej ucieczki przed obowiązkiem zwrotu środków poprzez doprowadzenie do upadłości. Ze względu na powyższe, zastosowanie pojęcia upadłości oszukańczej wymaga odniesienia do okoliczności konkretnej sprawy. Twierdzenie organu odwoławczego, iż cyt. wyżej rozporządzenie nie ma w sprawie zastosowania bowiem wypłacone spółce środki finansowe pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz z środków krajowych tj. funduszy o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o ARiMR jest nieweryfikowalne, bowiem w aktach brak jest stosownych decyzji potwierdzających stanowisko Prezesa ARiMR. Zatem organ w sposób nienależyty odniósł się do powyższej kwestii.
Powyższe okoliczności wskazują także, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Pierwsze dwa powołane przepisy nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Opisane wyżej naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie ustalił bowiem w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy niezbędnych do mozliwości zastosowania art. 71 ust. 1 i 4 w/w Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE).
Odnośnie kwestii naruszenia art. 97 pkt 4 kpa z zw. z art. 236 i art. 145 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe należy podzielić stanowisko organu odwoławczego co do niezasadności stawianych zarzutów. I tak ARiMR dokonała zgłoszenia Syndykowi wierzytelności [...] października 2020 r. Postanowienie SR w R. o ogłoszeniu upadłości [...] wydane zostało [...].11.2019 r., (kolejne po uchyleniu przez SO w L.) [...].09.2020 r., a zatem po zdarzeniach (wynajem nieruchomości: 22 maja i 1 października 2019 r.) skutkujących powstaniem wierzytelności upadłego wobec ARiMR. W takiej sytuacji wierzytelność upadłego, która powstała po dacie ogłoszenia upadłości jest wierzytelnością w stosunku do masy upadłości, która nie podlega zgłoszeniu sędziemu – komisarzowi w trybie art. 236 ust. 1 p.u.i n. i nie jest umieszczana na liście wierzytelności. Kwestia ta nie stanowi zagadnienia wstępnego, stąd niezasadnym jest stanowisko o potrzebie zawieszenia postępowania w trybie art. 97 pkt 4 kpa.
W ocenie Sądu zasadnie skarżący podniósł, że doszło do naruszenia art. 92 ust. 1 p.u. i n. w myśl którego z masy upadłości mogą być zaspakajane odsetki od wierzytelności, należne od upadłego, za okres do dnia ogłoszenia upadłości, zatem tylko do tej daty, a nie jako postanowiono w decyzji do 14.11.2019 r.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania (obejmujących: wpis od skargi – [...] zł, opłatę za czynności adwokata – [...] zł oraz opłaty od pełnomocnictwa - 17 zł) postanowiono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.).Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI