VIII SA/Wa 378/25

VIII SA/Wa 378/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /przewodniczący/
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Sławomir Fularski
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 26 ust. 1, 2, 3a, art. 3 ust. 1 pkt 19, art. 26 ust. 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. R., M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 24 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 24 marca 2025 r. (znak: [...]), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej "Kolegium", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania M. R. i M. R. (dalej "strona", "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy w [...] (dalej "organ I instancji", "Burmistrz") z 23 grudnia 2024 r. (nr [...]) nakazującą posiadaczowi odpadów – skarżącym, usunięcie oznaczonych odpadów z działek o nr ew. [...], obręb [...], tj. usunięcie z powyższego terenu wszystkich zgromadzonych odpadów znajdujących się w 141 beczkach typu Mauzer o pojemności 1000 litrów zawierających między innymi substancje niebezpieczne (o kodach wskazanych w decyzji) w terminie 360 dni licząc od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna.
Powyższą decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy:
Przedmiotowe odpady ujawnione zostały w 2019 r. w magazynie na działkach nr ew. [...]i [...] i były przedmiotem postępowania administracyjnego o sygn. akt [...]zakończonego decyzją administracyjną nakazującą posiadaczowi odpadów – P.i G., ich usunięcie z powyższego terenu. Odpady nie zostały usunięte przez w/w, a egzekucja obowiązku ich usunięcia okazała się bezskuteczna. W toku postępowania sądowego skazano P.G. oraz S. J. na 2 lata i 9 miesięcy pozbawienia wolności wykazując, że oskarżeni w sprawie składowania odpadów na działkach nr ew. [...]i [...] są jedynie "słupami", a odpowiedzialna za proceder może być grupa przestępcza działająca na terenie całego kraju. W toku postępowania sądowego oraz administracyjnego ustalono również, że władający powierzchnią ziemi M. R. nie jest i nie był posiadaczem odpadów zgromadzonych na działkach nr ew. [...] i [...] i nie postawiono zarzutów.
W wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu 23 listopada 2021 r. w asyście policji na terenie wokół budynku magazynowego zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] obręb [...] ujawniono znaczne ilości (ponad 100 szt.) pojemników typ "mauzer" z nieznaną substancją. Przeprowadzona kontrola WIOŚ wykazała (pismo dnia 18.07.2022 r. znak: [...]), że składowane odpady zwierają niebezpieczne substancje chemiczne, które zostały ujawnione w 2019 roku na posesji przy ul. [...]w [...].
Następnie ustalono, że doszło do zmiany lokalizacji odpadów i wezwano małżonków R. do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Organ I instancji zawiadomił w dniu 19 czerwca 2023 r. [...]Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, Delegatura w [...].
WIOŚ w [...]w wyniku przeprowadzonych czynności ustalił, że cyt.: "współwłaściciel nieruchomości w lutym 2023 r., w związku ze sprzedażą nieruchomości w skład, której wchodzą działki o nr ew. [...], [...] i [...], obręb [...], przewiózł wózkiem widłowym 141 pojemników na działkę o nr ew. [...]i [...], obręb [...], znajdującej się po przeciwnej stronie ul. [...].
W tej sytuacji organ I instancji dniu 4 grudnia 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec M. i M. R. w sprawie wydania decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów ich usunięcie z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania na działkach ewidencyjnych nr [...]
i [...]obręb [...]. Jak wskazał Burmistrz, przeprowadzone postępowanie wyjaśniające przez organ I instancji, jak i przez [...]Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...]delegatura w [...]potwierdziło, że osobami odpowiedzialnymi za przemieszczenie odpadów i składowanie ich na działkach nr ew. [...] i [...]obręb [...] są właściciele ww. działek.
Postępowanie zakończono decyzją znak [...]z dnia 22 marca 2024 r. W wyniku wniesionego odwołania, Kolegium decyzją z dnia 12 lipca 2024 r. znak [...]uchyliło zaskarżoną decyzję I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji wystosował pisma:
- do małżonków R. z prośbą o jednoznaczne wskazanie podmiotu, który dokonał transportu odpadów,
- do Delegatury WIOŚ w [...]z prośbą o udostępnienie akt sprawy "Mauserów", a w szczególności zeznań i oświadczeń małżonków R. oraz notatek z oględzin.
W odpowiedzi na ww. zawiadomienie z dnia 2 września 2024 r. małżonkowie R. przesłali pismo, w którym głównie skupili się na obowiązkach gminy
i zaniechaniach Burmistrza Miasta i Gminy [...] względem obowiązków wskazanych w art. 26a ustawy o odpadach, oraz wskazali jako firmę transportującą odpady Transport Specjalny [...] należący do Pana O.. Jak wskazano w piśmie faktura za usługę miała być wypisana, ale kontakt z firmą się ,,urwał". Zaliczka w kwocie 1 tyś. zł została przekazana. W tej sytuacji organ I instancji decyzją z 23 grudnia 2024 r. nr [...] wydał decyzję, którą:
1. Nakazano M. R. i M. R., małżonkom zamieszkałym pod adresem [...], jako właścicielom działek nr ew. [...] i [...] obręb [...], usunięcie z powyższego terenu wszystkich zgromadzonych odpadów znajdujących się w 141 beczkach typu Mauzer
o pojemności 1000 litrów zawierających miedzy innymi substancje niebezpieczne oznaczone o kodach:
07 01 01 * - wody popłuczne i ługi macierzyste,
07 01 04* - inne rozpuszczalniki organiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste,
07 01 08* - inne pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne,
07 03 01 * - wody popłuczne i ługi macierzyste,
07 03.03*- rozpuszczalniki chlorowcoorganiczne, roztwory z przemywania
i ciecze macierzyste,
07 03 04* - inne rozpuszczalniki organiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste,
07 03 07* - pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne zawierające związki chlorowców,
07 03 08* - inne pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne,
08 01 11 *- odpady farb i lakierów zawierających rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
08 01 12 - odpady farb i lakierów inne niż niebezpieczne wymienione w 08 01 11,
08 01 13*- szlamy z usuwania farb i lakierów zawierających rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
08 01 15*- szlamy wodne zawierające farby i lakiery zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
08 01 19* - zawiesiny wodne farb i lakierów zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
08 01 21* - zmywacze farb i lakierów,
08 04 09* - odpadowe kleje i szczeliwa zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne
substancje niebezpieczne,
08 04 11* - osady z klejów i szczeliw zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
08 04 13* - uwodnione szlamy z klejów lub szczeliw zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
08 04 15* - odpady ciekłe klejów lub szczeliw zawierające rozpuszczalniki organiczne lub inne substancje niebezpieczne,
13 01 05* - emulsje olejowe niezawierające związków chlorowcoorganicznych,
13 01 10*- mineralne hydrauliczne niezawierające związków chlorowcoorganicznych,
13 01 05*- emulsje olejowe niezawierające związków chlofowcoorganicznycb,
13 01 11* - syntetyczne oleje hydrauliczne,
13 01 13* - inne oleje hydrauliczne,
13 02. 04* - mineralne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe zawierające związki chlorowcoorganiczne,
13 02 05* - mineralne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe nie zawierające związków chlorowcoorganicznych, ,
13 02 06* - syntetyczne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe,
13 02 07* - oleje silnikowe przekładniowe i smarowe łatwo ulegające biodegradacji
13 02 08* - inne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe,
14 06 02* - inne chlorowcoorganiczne rozpuszczalniki i mieszaniny rozpuszczalników,
14 06 03* - inne rozpuszczalniki i mieszaniny rozpuszczalników,
14 06 04* - szlamy i odpady stałe zawierające rozpuszczalniki chlorowcoorganicźne,
14 06 05* - szlamy i odpady stałe zawierające inne rozpuszczalniki,
zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w tym zakresie, tj. poprzez zawarcie umowy na usunięcie, transport i zagospodarowanie odpadów z podmiotem lub podmiotami posiadającymi odpowiednie zezwolenia właściwych organów.
1 a). Dopuszcza się inne formy unieszkodliwienia odpadów jak doraźne zabezpieczenie in situ w taki sposób, aby wyeliminować ryzyko niekontrolowanego wycieku i skażenia czy pożaru o ile przepisy prawa temu się nie sprzeciwiają
a następnie przekazaniu ich do ostatecznego procesu odzysku lub ostatecznego procesu unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych w późniejszym terminie nie później niż do końca 2027 roku.
2. Ustalono, iż nałożony obowiązek, o którym mowa w pkt 1, należy wykonać
w terminie 360 dni licząc od dnia, kiedy decyzją stanie się ostateczna.
3. Ustalono obowiązek pisemnego powiadomienia organu o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenie wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami.
Podstawę prawną wydanej decyzji stanowił art. 24 ust. 4 w związku z art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.).
Rozpoznając odwołanie strony od powyższej decyzji Kolegium powołaną na wstępie decyzja utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.)
Określając ramy prawne wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż podstawą prawną decyzji są przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.
U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm. dalej "ustawa"), a mianowicie art. 24 ust. 4a i art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy.
Jeżeli chodzi o rodzaje odpadów to wynikają one w ocenie Kolegium z opinii nr [...] wykonanej 06.11.2020 r. na zlecenie Prokuratury Rejonowej w [...] (wyciąg z opinii w aktach sprawy).
Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy, ilekroć
w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości;
Z kolei art. 24 ust. 4a ustawy stanowi, że w przypadku transportu odpadów bez wymaganych dokumentów, w których wskazany jest posiadacz odpadów przekazujący odpad oraz posiadacz odpadów, do ktorego należy dostarczyć odpady, posiadaczem tych odpadów jest transportujący te odpady.
Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że przemieszczenia odpadów na działki [...] i [...] dokonali skarżący zlecając te usługę innemu podmiotowi, tj. firmie Transport Specjalny [...] należąca do Pana O.. W toku postepowania przed organami administracyjnymi nie przedłożono żadnych dokumentów dotyczących zlecenia transportu czy przewozu. Kolegium zwróciło również uwagę na zeznania skarżącego M. R. złożone w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez WIOŚ, gdzie ww. miał zeznać, iż odpady przewiózł osobiście wózkiem widłowym w lutym 2023 r. Analizując powyższe sytuacji Kolegium stwierdziło, że w obu przypadkach transportującym te odpady byliby skarżący jako posiadacze odpadów.
Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, iż skarżący zlecając usługę firmie bez posiadania jakiejkolwiek dokumentacji, podjęli świadome ryzyko, bowiem transport mógł być nielegalny i niezgodny z przepisami. Ponadto uznano za nieracjonalne twierdzenie Skarżących, że swoim działaniem mieli na względzie bezpieczeństwo. Organ przypomniał, że Skarżący wyjaśniali, iż przemieszczenie odpadów związane było ze sprzedażą działki, z której odpady wywieziono. Zatem zlecając transport niebezpiecznych odpadów firmie, która nie miała do tego uprawnień podjęli oni ryzyko działania niebezpiecznego dla środowiska - podczas takiego transportu mogło dojść do uszkodzenia beczek i wycieku niebezpiecznych substancji i skażenia środowiska. Zważywszy na ilość beczek (141 szt. po 1000 litrów) ryzyko to, zdaniem Kolegium, należy ocenić jako duże. Kolegium podniosło, że Skarżący nie posiadają, ani stosownego zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, ani pozwolenia na wytwarzanie odpadów.
Podsumowując Kolegium podkreśliło, iż stan faktyczny sprawy wyczerpuje w/w art. 24 ust. 4a ustawy. Transport odpadów zlecony przez Skarżących odbył się bez wymaganych dokumentów, tj. takich w których wskazany był posiadacz odpadów przekazujący odpad oraz posiadacz odpadów, do ktorego należy dostarczyć odpady. Zatem posiadaczami tych odpadowa stali się Skarżący jako zlecający transport tych odpadów (art. 24 ust. 3 i ust. 4 ustawy).
Skarżący jako zlecający usługę transportu odpadów wskazali transportującemu odpady wykonującemu usługę transportu odpadów swoje działki jako miejsce przeznaczenia odpadów i siebie - będąc właścicielami tych działek- jako posiadaczy odpadów, do których należy dostarczyć odpady.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium stwierdziło, że nie ma znaczenia dla sprawy, niewykonanie decyzji wydanej dla P. G. - poprzez dokonaną przez Skarżących zmianę miejsca składowania przedmiotowych odpadów, istotnie zmienił się stan faktyczny. Kolegium podziela stanowisko organu I instancji, że decyzja wydana na P. G. stała się bezprzedmiotowa, a Skarżący jako zlecający transport stali transportującymi odpady.
W skardze na decyzję Kolegium Skarżący wnieśli o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie obowiązujących przepisów prawa,
w tym w szczególności:
1. Naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy):
1) tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym brak rozważenia okoliczności nie zrealizowania przez Burmistrza Miasta i Gminy
w [...] swoich obowiązków, w tym całkowitego ignorowania i przemilczania wezwań Skarżących do ich wykonania i wpływu takiej postawy organu publicznoprawnego na działania Skarżących, a także ich rzeczywistych pobudek, dla których uznali oni za konieczne podjęcie działań zmierzających do zminimalizowania ryzyka zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego;
2) tj. naruszenie art. 7, 76 § 113, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w przyjęciu iż:
- profesjonalny podmiot, który dokonał transportu odpadów nie posiadał stosownych zezwoleń i uprawnień do transportu odpadów zgodnie z obowiązującymi przepisami, pomimo że brak jest na to jakichkolwiek dowodów.
- bezpośrednio zlecającym transport odpadów byli obydwoje małżonkowie tj. M. i M. R., podczas z gdy z materiału dowodowego wynika, iż bezpośrednio zlecającym transport był wyłącznie M. R., przy jednoczesnym braku dowodów, iż zlecającym transport była również M. R.;
3) tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.;
4) tj. naruszenie art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej Decyzji przez Kolegium
5) tj. naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyznanie przymiotu strony M. R., w sytuacji gdy nie zlecała ona osobiście transportu odpadów;
6) tj. naruszenie art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw
i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w [...];
7) tj. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej;
8) tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji;
9) tj. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy w [...];
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 24 ust 4a Ustawy o odpadach poprzez przypisanie nam władztwa nad odpadami.
2) art. 26a ust. 1 Ustawy o odpadach poprzez niezastosowanie wobec Burmistrza Miasta i Gminy w [...] ciążącego na nim obowiązku usunięcia odpadów i nieuprawnionego przerzucenia tego obowiązku na nas.
W motywach skargi rozwinięto postawione zarzuty oraz podniesiono, że Skarżących pozostawiono samych z tak poważną sprawą, że decyzja o zleceniu przetransportowania odpadów była wynikiem ciążącego na nich wielomiesięcznego stresu, niepokoju o zdrowie i życie ludzkie.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe ustalenia w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu albowiem nałożony na skarżących jako właścicieli nieruchomości zanieczyszczonej odpadami obowiązek ich usunięcia, jest zgodny
z prawem.
Przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie jest decyzja nakładająca na skarżących obowiązek usunięcia odpadów z działek o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] położonych w obrębie [...], w stosunku do których skarżącym przysługuje prawo własności.
Stosownie do treści art. 26 ust. 1, 2 i 3a ustawy o odpadach, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Z zastrzeżeniem art. 26a, w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów
z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji
o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. Decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie. Przy czym zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, ilekroć
w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Przepis art. 26 ust. 1 ustawy wskazuje na, powstający ex lege, obowiązek usunięcia odpadów. Posiadacz odpadów jest zobowiązany wykonać go bez wezwania, a w razie jego bezczynności, organ administracji publicznej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów ich usunięcie. Zastosowania środka nadzorczego w formie decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest m. in. ustalenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (por. wyrok NSA
z dnia 12 lutego 2019 r" II OSK 687/17, LEX nr 2642527; zob. też Komentarz do art. 26, [w:] D. Danecka, W. Radecki, Ustawa o odpadach. Komentarz, wyd. V, WKP 2020 r, LEX/el.). Podkreślenia wymaga, że obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Wprowadzenie domniemania prawnego nie zwalnia jednak organów z podejmowania wszelkich czynności zmierzających do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 663/19, LEX nr 3009351).
Ustawodawca w ustawie o odpadach zdefiniował, na potrzeby gospodarki odpadami, wyrażenie "posiadacza odpadów". Jest to definicja swoista, rozbudowana, odmienna od przyjętej w art. 336 K.c. definicji "posiadacza rzeczy". Przez posiadacza odpadów rozumie się: wytwórcę odpadów (1) lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów (2); domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (3) (por. art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy).
Z kolei przez wytwórcę odpadów rozumie się bowiem każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów) (1), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów (2); wytwórcą odpadów powstających
w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej (3) (por. art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy). Wytwórca odpadów może być zatem pierwotny lub kolejny, a także jest nim podmiot świadczący określone w ustawie usługi.
Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o opadach może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 330/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2936/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2414/17; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2022 r., sygn. akt III OSK 1318/21). Władający powierzchnią ziemi może się zwolnić
z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada, lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Tak więc obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów,
a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów
w miejscu do tego nieprzeznaczonym (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 3123/18). W piśmiennictwie wskazuje się, że "domniemania prawne ułatwiają dowód w tych przypadkach, w których ustawodawca uważał to za pożądane (...), przerzucając na stronę przeciwną ewentualny ciężar obalenia domniemania" (Z. Ziembiński, Logika praktyczna, Warszawa 1997, s. 222).
W kontrolowanej sprawie przypisanie władztwa nad odpadami małżonkom R. nastąpiło na podstawie art. 24 ust.4a ustawy o odpadach. Zgodnie
z powyższym art., w przypadku transportu odpadów bez wymaganych dokumentów,
w których wskazany jest posiadacz odpadów przekazujący odpad oraz posiadacz odpadów do którego należy dostarczyć odpady, posiadaczem tych odpadów jest transportujący te odpady.
W ocenie Sądu nie budzi też wątpliwości charakter substancji i materiałów składowanych na przedmiotowym terenie, będącym własnością skarżących. Znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty (opinia nr [...]oraz protokoły oględzin i kontroli nieruchomości) jednoznacznie potwierdzają, że są to odpady klasyfikowane kodami wskazanymi w decyzjach. Ponadto, co kluczowe strona skarżąca nie zakwestionowała kodów substancji oraz faktu, że są to substancje niebezpieczne. W aktach znajduje się także dokumentacja foto, oraz dokumentacja z organów ochrony środowiska. Prawidłowo również organy określiły podmiot odpowiedzialny za istniejący stan rzeczy, a tym samym zobowiązany do usunięcia odpadów na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach. "Posiadaczem odpadów" jest bowiem jak wskazano powyżej wytwórca lub inny posiadacz odpadów, przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy). Jak wynika z akt administracyjnych skarżący są właścicielami działek wskazach w decyzji. Wbrew argumentacji zawartej w skardze w okolicznościach sprawy nie było podstaw do przyjęcia odpowiedzialności innego podmiotu.
Skarżący powołują się na obalenie domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy
o odpadach, mające polegać na wskazaniu przez nich, że pominięto okoliczności braku realizacji przez Burmistrza Miasta i Gminy w [...] obowiązków wynikających
z art. 26 a ustawy o odpadach oraz obowiązku wykonania zastępczego decyzji administracyjnej z 28 lipca 2021 r. i wpływu takiej postawy organu publicznoprawnego na działania skarżących. Wskazują także konieczność przewiezienia odpadów jako działania zmierzające do zmniejszenia ryzyka zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego. Zdaniem Sądu jest to argument całkowicie chybiony, bowiem domaganie się przez skarżących stosowych działań przez Burmistrza Miasta i Gminy w [...] wynikający z pierwotnej decyzji o usunięciu odpadów, nie zwalnia ich
z odpowiedzialności związanej z transportem odpadów i przewiezieniem ich na inną swoja działkę. Strona skarżąca całkowicie tu pomija, że przewiezienie odpadów spowodowane było sprzedażą działki, na której odpady te pierwotnie były usytuowane.
Sąd zwraca jednak uwagę, że w toku postępowania dowodowego ustalono, że skarżący nie dysponują żadną dokumentacją dotyczącą przewozu tych odpadów na inne działki, których są właścicielami. Brak jest dokumentu w postaci zlecenia transportowo-spedycyjnego określającego ilość odpadów oraz co to są za odpady. Brak jest firmy która transportowała te odpady, jej adresu i innych danych. Tymczasem zgodnie z art. 24 ust. 4a ustawy o odpadach, w przypadku transportu odpadów bez wymaganych dokumentów, w których wskazany jest posiadacz odpadów przekazujący odpad oraz posiadacz odpadów, do którego należy dostarczyć odpady, posiadaczem tych odpadów jest transportujący te odpady. Brak stosownej dokumentacji przewozowej oznacza więc, że to skarżący, jako podmiot transportujący odpady, jest ich posiadaczem i to nawet w przypadku, gdyby znalazły się one poza granicami nieruchomości skarżących.
W ocenie Sądu organy administracji nie miały w takich okolicznościach podstaw do uznania, że skarżący nie ą posiadaczami odpadów i nie ponoszą odpowiedzialności za ich usunięcie. Podkreślić należy, że obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi (zob. np wyrok NSA z 4 X 2022 r., III OSK 1318/21, CBOSA).
Jak wynika z art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach, decyzja nakazująca usunięcie odpadów powinna określać w szczególności: 1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów.
Decyzja organu I instancji, utrzymana w mocy przez Kolegium, spełnia określone wyżej wymagania, określając dokładnie rodzaj odpadów, sposób ich usunięcia oraz termin wykonania obowiązku, liczony od daty uzyskania przez decyzję cechy ostateczności. W szczególności wyznaczony przez organy termin usunięcia odpadów odpowiada warunkowi "niezwłoczności" określonemu w art. 26 ust. 1 ustawy, mając na uwadze rodzaj i ilość odpadów. Należy wziąć pod uwagę, że sprawa dotyczy odpadów niebezpiecznych, tak więc organy powinny wyznaczyć w tym zakresie możliwie jak najkrótszy termin wykonania obowiązku.
Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Skarżący w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawili żadnych dowodów, wręcz przeciwnie obarczali odpowiedzialnością Burmistrza Miasta i Gminy [...]. Skarżący nie poinformowali organów (gminnych i ochrony środowiska) o zamiarze przetransportowania odpadów, decyzje podjęli samodzielnie gdyż otrzymali ofertę kupna działek na których pierwotnie złożono odpady. Takie działanie skarżących należy uznać za wysoce nieodpowiedzialne, narażające osoby postronne na zagrożenie zdrowia i życia.
Aktualnie po sprzedaży działek (na których pierwotnie były odpady) skarżący obwiniają w sposób niezasadny i pozbawiony ram prawnych Burmistrza, za brak podjęcia działań w wykonaniu zastępczym decyzji administracyjnej z 28 lipca 2021 r. Skarżący byli uprawnieni do kierowania stosownych wymagań do organu – Burmistrza przed przewiezieniem odpadów. W obecnej sytuacji sami ponoszą odpowiedzialność za swoje postępowanie.
Skarżący podnoszą w skardze, iż zlecili transport profesjonalnemu podmiotowi, zapłacili zaliczkę (1000 zł), nie mniej w toku postępowania administracyjnego nie przedstawili na tę okoliczność żadnego dokumentu. Profesjonalny podmiot podejmuje działania zgodnie z prawem, zwłaszcza w sytuacji transportu materiałów niebezpiecznych. W tym zakresie brak dowodów obciąża stronę skarżącą a nie organy, bowiem to zadaniem skarżących było obalenie domniemania, że są posiadaczami odpadów. Racje ma Kolegium iż we wszystkich działaniach skarżący występowali razem, nadto M. R.jest współwłacicielką działek na których zgromadzono odpady po ich przewiezieniu.
W toku całego postępowania administracyjnego skarżący obwiniali innych,
a w zasadzie organy za to, że to że na ich działce zostały zgromadzone odpady, które na ich zlecenie zostały przewiezione. Taka postawa w żadnym stopniu nie narusza przepisów postępowania wskazanych w skardze w tym zasady wynikającej z art. 8 k.p.a. Ponadto skarżący mogli w postępowaniu administracyjnych zgłaszać wnioski dowodowe, domagać się uzupełnienia materiału dowodowego, a jak wynika z akt administracyjnych zachowywali się biernie.
W tych okolicznościach skarga podlegał oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.