VIII SA/Wa 370/24

VIII SA/Wa 370/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Justyna Mazur
Renata Nawrot /przewodniczący/
Symbol z opisem
6201 Prawo wykonywania zawodu lekarza, aptekarza pielęgniarki, położnej
Hasła tematyczne
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ
Rada Lekarska
Treść wyniku
Uchylono uchwałę I  i II  instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 137
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a - c, art. 200 i art. 205 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 790
art. 7 ust. 2a, ust. 2aa,  ust. 2 b i ust. 2e, art. 57 ust. 1a i ust. 2
Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty t.j.
Dz.U. 2021 poz 1342
art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi K. K. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 22 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa wykonywania zawodu lekarza na określony zakres czynności zawodowych, okres i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym, odmowy wpisania na listę członków Okręgowej Izby Lekarskiej w W. oraz odmowy wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów Okręgowej Izby Lekarskiej w W., a także odmowy wydania dokumentu "Prawo wykonywania zawodu lekarza" 1) uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Lekarskiej w W. z dnia 20 grudnia 2023 r., nr [...]; 2) zasądza od Naczelnej Rady Lekarskiej na rzecz skarżącej K. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi K. K.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uchwała Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej
z dnia 22 marca 2024 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy uchwały nr [...] Okręgowej Rady Lekarskiej w W. z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie odmowy przyznania prawa wykonywania zawodu lekarza na określony zakres czynności zawodowych, okres i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym, odmowy wpisania na listę członków Okręgowej Izby Lekarskiej w W. oraz odmowy wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów Okręgowej Izby Lekarskiej
w W., a także odmowy wydania dokumentu "Prawo wykonywania zawodu lekarza", wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 39 ust. 1 pkt 12 i art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. z 2021 r. poz. 1342 z późn. zm., dalej: ustawa o izbach lekarskich) oraz Uchwały nr [...] Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 12 lutego 2010 r. w sprawie upoważnienia Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej do działania w imieniu Naczelnej Rady Lekarskiej.
Kontrolowana uchwała zapadła w następującym stanie faktycznym:
K. K. (dalej: wnioskodawczyni, lekarz, strona, skarżąca), obywatelka B., wnioskiem z 16 sierpnia 2023 r. wystąpiła do Okręgowej Rady Lekarskiej w W.(dalej: ORL, organ I instancji) o przyznanie prawa wykonywania zawodu lekarza na określony zakres czynności zawodowych, okres
i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym, na podstawie decyzji Ministra Zdrowia nr [...] z dnia 10 sierpnia 2023 r., a w związku z tym również o wpisanie na listę członków Okręgowej Izby Lekarskiej w W. i wpis do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów Okręgowej Izby Lekarskiej w W. oraz wydanie dokumentu "Prawo wykonywania zawodu lekarza".
Do wniosku strona dołączyła:
- ww. decyzję Ministra Zdrowia nr [...] z dnia 10 sierpnia 2023 r., wydaną na podstawie art. 7 ust. 2a oraz 2b ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza
i lekarza dentysty (Dz.U. z 2023 r. poz. 1516, dalej: ustawa o zawodach lekarza), udzielającą wnioskodawczyni zgody na wykonywanie zawodu lekarza w Samodzielnym Publicznym Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej w K. przez 5 lat od dnia wydania dokumentu "Prawo wykonywania zawodu lekarza", o którym mowa w art. 7 ust. 2e ww. ustawy, w ściśle określonym zakresie czynności zawodowych w dziedzinie n.(19 pozycji) z zastrzeżeniem, że przez 1 rok świadczenia zdrowotne będą wykonywane pod nadzorem opiekuna będącego lekarzem posiadającym specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w danej dziedzinie medycyny wyznaczonego przez kierownika podmiotu,
- dyplom specjalisty A nr [...] wydany przez B. Państwowy Instytut Medyczny z dnia 29 czerwca 2012 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym,
- certyfikat potwierdzający odbycie stażu lekarza – n., załącznik do ww. dyplomu wraz z tłumaczeniem przysięgłym,
- świadectwo odbycia szkolenia w rezydenturze klinicznej do dyplomu o wyższym wykształceniu medycznym A nr [...] wydany przez B. Państwowy Instytut Medyczny z dnia 31 sierpnia 2012 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym,
- orzeczenie o stanie zdrowia lekarza nr [...] z dnia 16 sierpnia 2023 r.,
- oświadczenie o nienagannej postawie etycznej z dnia 16 sierpnia 2023 r.,
- decyzja o przyznaniu pomocy w postaci świadczenia pieniężnego Nr [...], wydana przez Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców z dnia 28 marca 2023 r.,
- promesę zatrudnienia wydaną przez Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w K.z dnia 21 marca 2023 r.,
- książeczkę pracy PK nr [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym,
- załącznik do dyplomu A nr [...] wydany przez B. Państwowy Instytut Medyczny z dnia 29 czerwca 2012 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym,
- raport lekarza stażysty w specjalności "N." za okres od 1 sierpnia 2012 r. do 28 czerwca 2013 r. wydany przez B. Państwowy Instytut Medyczny wraz
z tłumaczeniem przysięgłym,
- plan podyplomowego stażu lekarskiego w specjalności "N." za okres od
1 sierpnia 2012 r. do 28 czerwca 2013 r. wydany przez B. Państwowy Instytut Medyczny wraz z tłumaczeniem przysięgłym,
- raport lekarza rezydenta klinicznego w specjalności "N." za okres od
1 września 2015 r. do 31 sierpnia 2018 r. wydany przez B. Państwowy Instytut Medyczny wraz z tłumaczeniem przysięgłym,
- plan szkolenia lekarza rezydenta w specjalności "N." za okres od 1 września 2015 r. do 31 sierpnia 2018 r. wydany przez Ministerstwo Zdrowia Republiki B. wraz z tłumaczeniem przysięgłym,
- powiadomienie o nadaniu numeru PESEL wydane przez Urząd Gminy Ł.-W.
z 7 marca 2023 r.,
- kopię tymczasowego zaświadczenia tożsamości cudzoziemca.
W toku postępowania organ I instancji pismem z 24 sierpnia 2023 r. wezwał stronę do uzupełnienia braku formalnego wniosku w postaci dokumentu potwierdzającego niekaralność zawodową i spełnienie wymogów dotyczących postawy etycznej, wydanego przez uprawniony organ w państwie, w którym lekarz wykonywał bądź wykonuje zawód, wraz z tłumaczeniem sporządzonym przez tłumacza przysięgłego, wpisanego na listę tłumaczy przysięgłych Ministerstwa Sprawiedliwości RP – w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania lub w tym terminie do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania.
Skarżąca w piśmie z 4 września 2023 r. wniosła o zawieszenie postępowania
w związku z oczekiwaniem na wydanie decyzji przez Urząd do Spraw Cudzoziemców
o udzielenie międzynarodowej ochrony uzupełniającej. Postanowieniem z 5 września 2023 r. organ I instancji na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. zawiesił przedmiotowe postępowanie na wniosek lekarza.
Pismem z 27 października 2023 r. wnioskodawczyni wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania i dostarczyła ORL: decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 października 2023 r. nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzieleniu ochrony uzupełniającej, postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2023 r. nr [...] o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej (dotyczącej błędnego wpisania imienia K., zamiast K.) w decyzji z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr [...], dokument "Zapytanie o udzielenie informacji
o osobie" wydany przez Krajowy Rejestr Karny w dniu 30 sierpnia 2023 r., zaświadczenie o zdaniu egzaminu ze znajomości języka polskiego niezbędnej do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty Nr [...] wydane przez Naczelną Izbę Lekarską w dniu 4 września 2023 r. oraz oświadczenie o nienagannej postawie etycznej. Dodatkowo pismem z 31 października 2023 r. wnioskodawczyni poinformowała Prezesa ORL o niemożliwości dostarczenia dokumentu o niekaralności.
Postanowieniem z 6 listopada 2023 r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie oraz ponownie wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez złożenie dokumentu potwierdzającego niekaralność zawodową i spełnienie wymogów dotyczących postawy etycznej, wydanego przez uprawniony organ w państwie, w którym lekarz wykonywał bądź wykonuje zawód, wraz z tłumaczeniem sporządzonym przez tłumacza przysięgłego, wpisanego na listę tłumaczy przysięgłych Ministerstwa Sprawiedliwości RP – w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania.
Wnioskodawczyni 8 listopada 2023 r. dostarczyła pismo z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki B. o braku możliwości wydania drogą elektroniczną dokumentu potwierdzającego niekaralność zawodową i spełnienie wymogów dotyczących postawy etycznej. Ponadto 13 listopada 2023 r. za pośrednictwem Naczelnej Rady Lekarskiej do Okręgowej Rady Lekarskiej w W. wpłynęło pismo skierowane przez wnioskodawczynię do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
z informacją, że otrzymanie dokumentu potwierdzającego niekaralność jest niemożliwe ze względu na prześladowanie polityczne - z prośbą o pomoc w wydaniu prawa wykonywania zawodu przez Okręgową Radę Lekarską w W..
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej ORL 20 grudnia 2023 r. podjęła uchwałę nr [...] o odmowie:
- przyznania prawa wykonywania zawodu lekarza na określony zakres czynności zawodowych, okres i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym wskazanym
w decyzji Ministra Zdrowia nr [...] z 10 sierpnia 2023 r.,
- wpisania na listę członków Okręgowej Rady Lekarskiej w W.,
- wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów Okręgowej Rady Lekarskiej w W.,
- wydania dokumentu "Prawo wykonywania zawodu lekarza".
Podstawą prawną podjęcia powyższej uchwały były przepisy: art. 7 ust. 2a, 2e, art. 57 ustawy o zawodach lekarza w związku z art. 25 pkt 4, art. 5 pkt 3b, art. 6 ust. 1 oraz art. 25 pkt 12 ustawy o izbach lekarskich, uchwały nr 1/17/VII Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania
w sprawach przyznawania prawa wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty oraz prowadzenia rejestru lekarzy i lekarzy dentystów ze zm. (dalej: Uchwała z 2017 r.),
§ 28a Regulaminu szczegółowego trybu postępowania w sprawach przyznawania prawa wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty, wpisywania na listę członków okręgowej izby lekarskiej i wpisu do okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów, prowadzenia okręgowego rejestru lekarzy i lekarzy dentystów i Centralnego Rejestru Lekarzy i Lekarzy Dentystów Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego Załącznik nr 1 do ww. uchwały (dalej: Regulamin).
W uzasadnieniu uchwały organ I instancji wskazał, że nie mógł pozytywnie rozpoznać wniosku strony z 16 sierpnia 2023 r. z uwagi na niespełnienie warunku dołączenia dokumentu wskazanego w § 28a ust. 4 pkt 5 Regulaminu, tj. potwierdzającego niekaralność zawodową i spełnienie wymogów dotyczących postawy etycznej, wydanego przez uprawniony organ w państwie, w którym lekarz wykonywał bądź wykonuje zawód, wraz z tłumaczeniem sporządzonym przez tłumacza przysięgłego wpisanego na listę tłumaczy przysięgłych Ministerstwa Zdrowia RP. Organ I instancji uznał, że warunkiem pozytywnego rozpoznania przedmiotowego wniosku byłoby kumulatywne spełnienie warunków formalnych wskazanych w art. 7 ust. 2a ustawy o zawodach lekarza oraz w § 28a ust. 4 pkt 1-9 Regulaminu.
Od uchwały ORL z 20 grudnia 2020 r. wnioskodawczyni złożyła odwołanie,
w którym wskazała, że niezrozumiałe jest dla niej stanowisko, iż pomimo posiadania międzynarodowej ochrony uzupełniającej, świadczącej o prześladowaniu jej oraz groźbie natychmiastowej deportacji w razie pojawienia się na terenie B. lub w jej ambasadzie, zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 i art. 15 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1504, dalej: ustawa o cudzoziemcach), nadal wymagane jest od niej zaświadczenie o niekaralności, które może uzyskać tylko osobiście w Głównym Centrum Informacyjno-Analitycznym MSW M. Komitetu Wykonawczego Republiki B., skazując się automatycznie na areszt i więzienie.
W konsekwencji podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o zmianę ww. uchwały poprzez przyznanie jej prawa wykonywania zawodu lekarza na określony zakres czynności zawodowych, okres i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym.
Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej (dalej: Prezydium NRL, organ odwoławczy, organ II instancji) wskazaną na wstępie uchwałą z 22 marca 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy uchwałę ORL. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ II instancji powołał treść art. 7 ust. 2a, ust. 2b i ust. 2e ustawy o zawodach lekarza i wskazał, że przy rozpatrzeniu odwołania miał na uwadze:
1) przyznaną samorządowi zawodowemu lekarzy kompetencję do tego, aby sprawować pieczę nad należytym wykonywaniem zawodów lekarza i lekarza dentysty
w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony;
2) postępowania prowadzone przez Ministra Zdrowia i przez organy samorządu lekarskiego w zakresie przyznawania uprawnienia do wykonywania zawodu w trybie określonym w art. 7 ust. 2a ustawy o zawodach lekarza są odrębnymi
i samodzielnymi postępowaniami administracyjnymi, a okręgowa rada lekarska, przyznając prawo wykonywania zawodu, nie jest związana uprzednio wydaną decyzją Ministra Zdrowia. W obu postępowaniach organy, które je prowadzą, mają obowiązek samodzielnie badać przesłanki wydania decyzji, o czym wyraźnie świadczy art. 7 ust. 21 ustawy o zawodach lekarza;
3) prawo wykonywania zawodu na określony zakres czynności zawodowych, okres i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym dla lekarzy z dyplomem uzyskanym poza obszarem Unii Europejskiej zostało wprowadzone do polskiego porządku prawnego jako rozwiązanie nadzwyczajne, stanowiąc istotne odstępstwo od "normalnego" trybu uzyskiwania prawa wykonywania zawodu lekarza przez osoby posiadające dyplom uczelni medycznej spoza Unii Europejskiej, który zakłada nostryfikację dyplomu lekarza, odbycie 13-miesięcznego stażu podyplomowego oraz zdanie Lekarskiego Egzaminu Państwowego. Dlatego przesłanki przyznania wnioskowanego przez stronę prawa muszą być skrupulatnie badane przez lekarskie organy orzekające.
W związku z powyższym organy samorządu lekarskiego są umocowane do weryfikacji spełniania wymogów dostępu do wykonywania zawodów lekarza i lekarza dentysty, w tym wymogu nienagannej postawy etycznej, który dotyczy wszystkich lekarzy, tj. obywateli polskich, jak i cudzoziemców, ubiegających się o przyznanie prawa wykonywania zawodu. Stąd, zdaniem Prezydium NRL, nie znajduje uzasadnienia obniżenie wymogów dotyczących wykazania nienagannej postawy etycznej w stosunku do części lekarzy cudzoziemców.
Organ odwoławczy stwierdził, że strona nie wykazała spełnienia przesłanki ustawowej z art. 7 ust. 2a pkt 5 ustawy o zawodach lekarza, którą samorząd lekarski – w myśl Uchwały z 2017 r. – weryfikuje na podstawie urzędowego dokumentu potwierdzającego niekaralność zawodową i spełnienie wymogów dotyczących postawy etycznej.
Od decyzji organu II instancji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując, że nie ma możliwości pozyskania zaświadczenia potwierdzającego niekaralność zawodową, ponieważ zgodnie z pismem Głównego Departamentu Spraw Wewnętrznych M. Miejskiego Komitetu Wykonawczego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki B. z 6 listopada 2023 r. żądany dokument może być wydany jedynie osobiście. Natomiast skarżąca nie może pojechać do kraju pochodzenia (B.), który opuściła z powodu politycznego prześladowania, a także przebywać w konsulatach (ambasadach), a tym samym osobiście odebrać zaświadczenia o niekaralności, z powodu fałszowanego postępowania karnego przeciwko niej za działalność opozycyjną wobec władz b. oraz wojny w Ukrainie. Fakt ten został potwierdzony decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 19 października 2023 r. o udzieleniu stronie oraz jej rodzinie uzupełniającej ochrony międzynarodowej. Jednoczenie nie ma możliwości uzyskania żądanego przez organy orzekające dokumentu w formie listownej wobec wyraźnych wytycznych zawartych w Dekrecie Prezydenta Republiki B. Nr [...]
"W sprawie procedury wydawania dokumentów i wykonywania czynności" z dnia 4 września 2023 r. W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz uchwały organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Skarżąca w toku postępowania sądowego zajmowała obszerne stanowisko jeszcze w kilku pismach: z 29 maja 2024 r. (k. 55-58), z 17 czerwca 2024 r. (k. 85-86) oraz z 1 sierpnia 2024 r. (k. 92-94).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z treści art. 57 ust. 1a ustawy
o zawodach lekarza wynika, że uchwały NRL we wskazanych w ust. 1 sprawach (w tym m.in. objętych dyspozycją art. 7 ust. 1-5), podpisują prezes lub wiceprezes
i sekretarz NRL. Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała została podpisana przez prezesa i sekretarza NRL, a więc zgodnie z ww. regułą, a do akt sprawy dołączono informację z posiedzenia Prezydium NRL z 22 marca 2024 r. dotyczącą rozpatrzenia odwołania skarżącej wraz z listą obecności członków Prezydium NRL, biorących udział w tym posiedzeniu.
Następnie należy wskazać, że do uchwał samorządu lekarzy w sprawach,
o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy k.p.a. odnoszące się do decyzji administracyjnych (art. 57 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza).
Zgodnie z art. 7 ust 2a ustawy o zawodach lekarza osobie, która uzyskała kwalifikacje poza terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, można udzielić zgody na wykonywanie zawodu lekarza albo zgody na wykonywanie zawodu lekarza dentysty oraz przyznać prawo wykonywania zawodu lekarza albo prawo wykonywania zawodu lekarza dentysty, na określony zakres czynności zawodowych, okres i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym, jeżeli spełnia następujące warunki:
1) złożyła oświadczenie, że wykazuje znajomość języka polskiego wystarczającą do wykonywania powierzonego jej zakresu czynności zawodowych;
2) uzyskała zaświadczenie od podmiotu leczniczego zawierające wykaz komórek organizacyjnych zakładu leczniczego i okres planowanego zatrudnienia ze wskazaniem zakresu czynności zawodowych zgodnego z posiadanym tytułem specjalisty w określonej dziedzinie medycyny;
3) ma pełną zdolność do czynności prawnych;
4) jej stan zdrowia pozwala na wykonywanie zawodu lekarza albo lekarza dentysty;
5) wykazuje nienaganną postawę etyczną;
6) ma co najmniej trzyletnie doświadczenie zawodowe jako lekarz specjalista lub lekarz dentysta specjalista w danej dziedzinie, uzyskane w okresie pięciu lat bezpośrednio poprzedzających uzyskanie zaświadczenia, o którym mowa w pkt 2;
7) posiada dyplom lekarza, lekarza dentysty potwierdzający ukończenie co najmniej pięcioletnich studiów, wydany w innym państwie niż państwo członkowskie Unii Europejskiej, jeżeli dyplom lub jego duplikat jest zalegalizowany przez konsula Rzeczypospolitej Polskiej, właściwego dla państwa, na którego terytorium lub w którego systemie szkolnictwa wyższego wydano ten dyplom, albo na dyplomie lub jego duplikacie umieszczono albo dołączono do dokumentu apostille, jeżeli dyplom został wydany przez uprawniony organ właściwy dla państwa będącego stroną Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz. U. z 2005 r. poz. 938), na którego terytorium lub w którego systemie szkolnictwa wyższego wydano ten dyplom;
8) posiada dyplom potwierdzający uzyskanie tytuły specjalisty, wydany w innym państwie niż państwo członkowskie Unii Europejskiej, jeżeli dyplom lub jego duplikat jest zalegalizowany przez konsula Rzeczypospolitej Polskiej, właściwego dla państwa, na którego terytorium lub w którego systemie szkolnictwa wyższego wydano ten dyplom, albo na dyplomie lub jego duplikacie umieszczono albo dołączono do dokumentu apostille, jeżeli dyplom został wydany przez uprawniony organ właściwy dla państwa będącego stroną Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzonej
w Hadze dnia 5 października 1961 r., na którego terytorium lub w którego systemie szkolnictwa wyższego wydano ten dyplom;
9) odbyła szkolenie specjalizacyjne odpowiadające w istotnych elementach merytorycznych programowi szkolenia specjalizacyjnego w Rzeczpospolitej Polskiej.
Zgody określonej w art. 7 ust. 2a ustawy o zawodach lekarza udziela w drodze decyzji administracyjnej minister właściwy do spraw zdrowia na wniosek osoby, o której mowa w ust. 2a. (art. 7 ust. 2b ustawy o zawodach lekarza).
Skarżąca uzyskała zgodę na wykonywanie zawodu lekarza na określony zakres czynności w dziedzinie n. w Samodzielnym Publicznym Zespole Zakładów Opieki Zdrowotnej w K. decyzją Ministra Zdrowia z 10 sierpnia 2023 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 7 ust. 2a i ust. 2b ustawy
o zawodach lekarza, po uzyskaniu pozytywnej opinii konsultanta krajowego
w dziedzinie n..
Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 2e ustawy o zawodach lekarza na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 2b, okręgowa rada lekarska przyznaje adresatowi tej decyzji prawo wykonywania zawodu lekarza (...), na określony zakres czynności zawodowych, okres i miejsce jego wykonywania wskazane w tej decyzji. Okręgowa rada lekarska przyznaje prawo wykonywania zawodu oraz wydaje dokument "Prawo wykonywania zawodu lekarza" (...), w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji,
o której mowa w ust. 2b, i wpisuje lekarza (...), któremu przyznała prawo wykonywania zawodu na listę, o której mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich. W dokumencie "Prawo wykonywania zawodu lekarza" (...) zamieszcza się informację o zakresie czynności zawodowych, okresie i miejscu wykonywania zawodu. W przypadku odmowy przyznania prawa wykonywania zawodu okręgowa rada lekarska niezwłocznie informuje o tym ministra właściwego do spraw zdrowia, wskazując przyczyny takiego rozstrzygnięcia.
Niewątpliwie z powyższego wynika, że okręgowe rady lekarskie przyznają prawo wykonywania zawodu na wniosek zainteresowanego lekarza, po zweryfikowaniu, czy spełnione są przesłanki, od których zależy przyznanie tego prawa. Minister Zdrowia wydaje co prawda zgodę na jego zatrudnienie, jednak zgoda ta nie pozbawia kompetencji samorządu i nie ogranicza go w swoich uprawnieniach i obowiązkach. Zgoda Ministra Zdrowia powinna być jedynie traktowana jako dodatkowy warunek, bez którego samorząd nie mógłby takiego prawa przyznać. Rację ma więc Prezydium NRL, że postępowania administracyjne na podstawie art. 7 ust. 2b i art. 7 ust. 2a ustawy
o zawodach lekarza są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi przez 2 różne podmioty (odpowiednio Ministra Zdrowia i okręgową radę lekarska), mające prawo badać samodzielnie przesłanki wydania decyzji.
Zatem okręgowa rada lekarska jest uprawniona (a nawet zobowiązana) do zbadania, czy w danym przypadku spełnione są wszystkie wymogi przyznania prawa wykonywania zawodu oraz ma możliwość wymagania przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie poszczególnych przesłanek. W innym przypadku należałoby przyznać w całości tę kompetencję Ministrowi Zdrowia (tak: Zielińska Eleonora (red.), Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, wyd. III, publ. Lex, WKP 2022).
W przedmiotowej sprawie organy samorządu lekarskiego obu instancji były zgodne w ocenie, że wniosek skarżącej z 16 sierpnia 2023 r. nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na nieprzedłożenie wymaganego dokumentu potwierdzającego niekaralność zawodową i spełnienie wymogów dotyczących postawy etycznej, wydanego przez uprawniony organ w państwie, w którym lekarz wykonywał bądź wykonuje zawód, wraz z tłumaczeniem sporządzonym przez tłumacza przysięgłego, wpisanego na listę tłumaczy przysięgłych Ministerstwa Sprawiedliwości RP. Organy powołały się na brak przesłanki z art. 7 ust. 2a pkt 5 ustawy o zawodach lekarza
w związku z § 28a ust. 4 pkt 5 Regulaminu.
Zdaniem Sądu taka ocena spełnienia przez skarżącą przesłanki "wykazania nienagannej postawy etycznej" jest dowolna, nie spełnia wymogów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Z treści art. 7 ust. 2a ustawy o zawodach lekarza wynika uznaniowość decyzji organów orzekających w przedmiotowej sprawie, na co wskazują słowa "można udzielić zgody". Jeśli tak, to granice uznania administracyjnego wyznacza art. 7 k.p.a. Oznacza to, że organ administracyjny, podejmując rozstrzygnięcie, powinien uwzględnić interes społeczny i słuszny interes obywatela. Poza tym powinien wszechstronnie i dokładnie zbadać wszystkie okoliczności faktyczne, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.). Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 107 § 3 k.p.a.).
Organ I instancji w toku postępowania dwa razy wzywał stronę do uzupełnienia braków w dokumentacji wymaganej do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku, tj. pismem z 24 sierpnia 2023 r. oraz pismem z 6 listopada 2023 r. Wymagał od wnioskodawczyni złożenia dokumentu potwierdzającego niekaralność zawodową
i spełnienie wymogów dotyczących jej postawy etycznej wydany przez uprawniony organ w państwie, w którym lekarz wykonywał (bądź wykonuje) zawód wraz
z tłumaczeniem przez tłumacza przysięgłego. Organy obu instancji w ogóle nie oceniły osobistej sytuacji skarżącej wynikającej z uzyskanej przez nią decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 października 2023 r. znak: [...] uzupełniającej ochrony międzynarodowej, pomimo dostarczenia tego dokumentu 27 października 2023 r. w czasie zawieszenia postępowania na wniosek lekarza. Skarżąca wielokrotnie podkreślała, że z uwagi na treść ww. decyzji nie ma możliwości wyjazdu na B., ani pobytu w konsulatach i ambasadach tego państwa, nie ma również listownej możliwości otrzymania wymaganego zaświadczenia.
W tym miejscu należy zważyć, że ww. decyzja została wydana na podstawie m.in. art. 15 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, z którego wynika, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
W opinii Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców prawdopodobne jest, że po powrocie do kraju pochodzenia skarżąca z powodu obecnej sytuacji politycznej
i bezpieczeństwa na B. może być zatrzymana, przesłuchiwana, oskarżona
i skazana, co odbędzie się z użyciem przemocy i naruszeniem jej praw. Zagrożenie to będzie występowało dopóki sytuacja polityczna i bezpieczeństwo na B. nie ustabilizuje się. Wnioskodawczyni nie ma możliwości uniknięcia zagrożeń poprzez zamieszkanie w innej części swojego kraju, ponieważ B. jest państwem jednolitym terytorialnie i administracyjnie, w którym obywatele są wszechstronnie
i skrupulatnie kontrolowani przez organy władzy publicznej (vide: uzasadnienie decyzji
z 19 października 2023 r. znak: [...]).
Skarżąca dostarczyła również w toku niniejszego postępowania dokument
z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki B. Głównego Departamentu Spraw Wewnętrznych Mińskiego Miejskiego Komitetu Wykonawczego z 3 listopada 2023 r., uzyskany w odpowiedzi na jej wniosek elektroniczny z 27 października 2023 r. w sprawie wydania dokumentu potwierdzającego karalność/niekaralność na terytorium Republiki B.. Z treści tego dokumentu wynika, że obecnie, zgodnie z Dekretem Prezydenta Republiki B. Nr [...] "W sprawie procedury wydawania dokumentów
i wykonywania czynności" z dnia 4 września 2023 r. za pośrednictwem zagranicznych przedstawicielstw dyplomatycznych Republiki B. odbywa się wyłącznie wydawanie dokumentów stanu cywilnego. Natomiast w celu uzyskania innych dokumentów należy się udać do właściwych organów na terytorium B. osobiście z dokumentem tożsamości, w przypadku dokumentu wnioskowanego przez skarżącą – do Centrum Informacyjno-Analitycznego MSW M. Miejskiego Komitetu Wykonawczego Republiki B..
Jak wynika z powyższego skarżąca na wezwania organu I instancji do uzupełnienia wniosku o dokument potwierdzający jej niekaralność zawodową
i spełnienie postawy etycznej wydany przez uprawniony organ w B. każdorazowo składała dowody na okoliczność niemożności faktycznej i prawnej uzyskania przez nią dokumentu żądanego przez organy samorządu lekarskiego. Jednak dowody te nie zostały przez organy obu instancji ocenione, jakby w ogóle nie miały wpływu na obecną sytuację skarżącej, a wnioski końcowe zawarte w uchwałach organów są takie, jakie byłyby, gdyby strona nie przejawiała żadnej aktywności w tym zakresie.
Zdaniem Sądu organy winny rozważyć wymaganą w art. 7 ust. 2a pkt 5 ustawy
o zawodach lekarza przesłankę "wykazania nienagannej postawy etycznej" wnioskodawczyni na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a nie jedynie uznać ją za spełnioną w przypadku złożenia dokumentu,
o którym mowa w wezwaniach z 24 sierpnia 2023 r. i z 6 listopada 2023 r. Istotne jest przy tym uwzględnienie okoliczności, że w przypadku dobrowolnego wyjazdu skarżącej na B. (np. w celu osobistego odebrania wymaganego dokumentu) będzie ona pozbawiona uzyskanej w Polsce międzynarodowej ochrony uzupełniającej (por. art. 22 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.
W tym miejscu należy również zauważyć, że z treści art. 7 ust. 2aa ustawy
o zawodach lekarza wynika, że minister właściwy do spraw zdrowia ogłasza
w Biuletynie Informacji Publicznej wykaz dokumentów poświadczających spełnienie warunków, o których mowa w ust. 2a pkt 3-5 i 9. Na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia pod adresem https://www.gov.pl/web/zdrowie/uzyskaj-prawo-wykonywania-zawodu-lekarzalekarza-dentysty-na-okreslony-zakres-czynnosci-zawodowych-czas-i-miejsce-zatrudnienia-w-polsce znajduje się wzór wniosku wraz z wymaganymi załącznikami. I tak, w zakresie "wykazania nienagannej postawy etycznej" wskazane są 2 dokumenty:
1) oświadczenie wnioskodawcy (wraz z czytelnym podpisem oraz datą
i miejscem złożenia oświadczenia) o następującej treści: " Świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oświadczam, że nie byłem karany za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz że nie toczy się przeciwko mnie postępowanie karne w sprawie o umyślnie popełnione przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, oraz że nie zachodzą okoliczności, które zgodnie z Kodeksem Etyki Lekarskiej oraz innymi przepisami prawa, w rozumieniu wymogu określonego
w art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, mogłyby mieć wpływ na wykonywanie zawodu lekarza lub lekarza dentysty na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" lub
2) dokument potwierdzający niekaralność zawodową i spełnienie wymogów dotyczących postawy etycznej lekarza lub lekarza dentysty wydany przez uprawniony organ w kraju, w którym wykonuje/wykonywał ten zawód (jeżeli jest możliwość jego uzyskania w Państwie, z którego pochodzi lekarz).
Jak wynika z powyższego Minister Zdrowia w oparciu o delegację ustawową (art. 7 ust. 2aa ustawy o zawodach lekarza) przewidział alternatywnie 2 dokumenty w celu poświadczenia spełnienia warunku z art. 7 ust. 2a pkt 5 tej ustawy, uznając za wystarczające złożenie przez lekarza stosownego "oświadczenia" (dokument nr 1), jeśli nie byłoby możliwości uzyskania dokumentu nr 2.
Tymczasem organy samorządu lekarskiego w niniejszej sprawie powołały się dodatkowo na § 28a ust. 4 pkt 5 Regulaminu, który wymaga złożenia dokumentu potwierdzającego niekaralność zawodową i spełnienie wymogów dotyczących postawy etycznej wydany przez uprawniony organ w państwie, w którym lekarz wykonywał bądź wykonuje zawód, a więc zawęża możliwość "wykazania nienagannej postawy etycznej". Sąd w tym miejscu zwraca uwagę, że Naczelna Rada Lekarska nie może wewnętrznymi uregulowaniami modyfikować treści regulacji ustawowej.
Skarżąca wielokrotnie w toku postępowania przed organami składała "oświadczenia" według powyższego wzoru (w pismach z: 16 sierpnia 2023 r., 27 października 2023 r., 31 października 2023 r., 8 listopada 2023 r., 3 stycznia 2024 r.), jak również w pismach do Sądu (z 4 kwietnia 2024 r., z 29 maja 2024 r.), wyjaśniała przyczyny niemożności uzyskania dokumentu potwierdzającego jej zawodową niekaralność i spełnienie wymogów dotyczących postawy etycznej wydany przez uprawniony organ w państwie, w którym wykonywała zawód lekarza, a jednocześnie złożyła dokument z 30 sierpnia 2023 r. potwierdzający jej niekaralność przez uprawniony organ, gdzie aktualnie wykonuje swój zawód, tj. w Polsce (Ministerstwo Sprawiedliwości Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego). Aktualne zapytanie
o karalność z 4 kwietnia 2024 r. skarżąca złożyła dodatkowo do akt sądowych (k. 79).
Poza tym skarżąca uzyskała poparcie i pozytywną oceną postawy moralnej kierownika Oddziału N. Szpitala w K.(pismo lekarza J. K .o z 22 listopada 2023 r.), w którym była zatrudniona pierwotnie od 13 kwietnia 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. w charakterze opiekuna, a od 1 lutego 2024 r. na stanowisku lekarza n..
W ocenie Sądu organy samorządu lekarskiego powinny w okolicznościach tej sprawy na podstawie wszystkich dowodów zebranych w sprawie ocenić, czy skarżąca wykazała "nienaganną postawę etyczną", o której mowa w art. 7 ust. 2a pkt 5 ustawy
o zawodach lekarza, przy czym powinny uznać, że skarżąca nie ma możliwości uzyskania wymaganych dotychczas dokumentów z uwagi na międzynarodową ochronę tymczasową uzyskaną przez stronę i jej rodzinę (męża i 2 małoletnich dzieci), zamieszkanie od 18 lutego 2023 r. na ternie Polski i de facto wykonywanie zawodu lekarza w Polsce od 1 lutego 2024 r. Jak wynika z pism strony w dniu 31 stycznia 2024 r. przez Centrum e-Zdrowie za pośrednictwem Ministerstwa Zdrowia został wygenerowany dla niej numer odpowiadający cechom przypisanym do numeru prawa wykonywania zawodu (zastępcze PWZ). Natomiast 4 września 2023 r. zdała egzamin
z języka polskiego medycznego w Naczelnej Izbie Lekarskiej, a 22 marca 2024 r. egzamin nostryfikacyjny na Uniwersytecie Medycznym w Ł..
Z treści art. 7 ust. 21 ustawy o zawodach lekarza wynika, że w przypadku gdy okręgowa rada lekarska nie przyzna prawa wykonywania zawodu w terminach,
o których mowa w ust. 2a albo 13, lub gdy odmówi przyznania prawa wykonywania zawodu, do dnia prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie przyznania prawa wykonywania zawodu lekarz może wykonywać zawód na podstawie i w zakresie określonym w decyzji, o której mowa odpowiednio w ust. 2b albo 12, i jest w tym okresie uznawany za lekarza posiadającego odpowiednie prawo wykonywania zawodu. Tym samym, w ocenie Sądu, nie ma przeszkód, aby skarżąca mogła przedstawić w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego dokument potwierdzający niekaralność zawodową i spełnienie wymogów dotyczących postawy etycznej wydany przez uprawniony organ w państwie, w którym lekarz wykonuje zawód (czyli w Polsce), ewentualnie by złożyła "oświadczenie" według wzoru opublikowanego przez Ministra Zdrowia na stronie internetowej. Wymaganie złożenia przez stronę stosownego dokumentu wydanego przez organ Republiki B. jest w tej sytuacji nadmiernym formalizmem i dowolnym (nie swobodnym) rozpoznaniem sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane do uwzględnienia wytycznych Sądu zawartych w niniejszym uzasadnieniu.