VIII SA/Wa 368/25

VIII SA/Wa 368/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-10-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Owsińska-Gwiazda
Justyna Mazur
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia 20 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
A. Z. N. i R. R. Sp. z o.o. z/s w R. (dalej jako: Skarżąca, Strona, Spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: DIAS lub Organ odwoławczy) z 20 marca 2025 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. (dalej: Organ I instancji lub NMUCS) z 20 listopada 2024 r. nr [...] o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w wysokości 229.840,00 zł za naruszenie przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego (Dz. U. z 2023 r., poz. 129 ze zm., dalej jako ustawa sankcyjna), polegającego na niedopełnieniu obowiązku zakazu udostępniania zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) Nr 269/2014 z dnia 17 marca 2024 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2024 r. ze zm., dalej jako rozporządzenie 269/2014), podmiotowi wpisanemu na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Ustalono, że Spółka 5 i 18 stycznia 2023 r. dokonała sprzedaży na rzecz O. P. A. K. [...] R., M. akumulatorów kwasowo-ołowiowych z ciekłym elektrolitem w rodzaju stosowanych do uruchamiania silników tłokowych (dalej akumulatory) w łącznej ilości 1.635 sztuk, co potwierdzają faktury: nr [...] z 5 stycznia 2023 r. na kwotę 48.679,80 euro oraz nr [...] z 18 stycznia 2023 r. na kwotę 49.271.16 euro. Z potwierdzenia wywozu wynika, że przedmiot sprzedaży został wyprowadzony z terytorium Polski odpowiednio 9 stycznia 2023 r. oraz 19 stycznia 2023 r.
Naczelnik MUCS, po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy sankcyjnej, decyzją z 11 marca 2024 r. nałożył karę pieniężną w wysokości 211.536,00 zł, tj. w wysokości dokonanej 18 stycznia 2023 r. transakcji (49.271,16 euro przeliczonej wg średniego kursu NBP z dnia wydania decyzji). W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że Strona naruszyła art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy sankcyjnej, bowiem udostępniła poprzez sprzedaż podmiotowi wpisanemu na listę sankcyjną posiadane zasoby gospodarcze w postaci aktywów materialnych jakimi są akumulatory.
Strona złożyła odwołanie. W wyniku rozpatrzenia tego odwołania, Dyrektor IAS decyzją z 13 czerwca 2024 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika MUCS z 11 marca 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Naczelnik MUCS decyzją z 20 listopada 2024 r. nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 229.840,00 zł za naruszenie przepisu art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy sankcyjna, polegającego na niedopełnieniu obowiązku zakazu udostępniania zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014, podmiotowi wpisanemu na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej. Uzasadniając decyzję wskazał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z 3 stycznia 2023 r. nr [...], wpisał O. P. A. K. z siedzibą w M. na listę podmiotów objętych sankcjami i zakazał udostępniania temu podmiotowi, bezpośrednio lub pośrednio, jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014. Natomiast towar w postaci akumulatorów kwasowo-ołowiowych z ciekłym elektrolitem stosowanych do uruchamiania silników tłokowych ciekłym elektrolitem mieści się w definicji pojęcia zasoby gospodarcze określonego w art. 1 pkt. d) rozporządzenia 269/2014. Wymierzając karę, organ pierwszej instancji wziął pod uwagę dyrektywy zawarte w art. 189d k.p.a. Nie znalazł przy tym podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej na gruncie art. 189f k.p.a. W konsekwencji, NMUCS uznał za zasadne nałożenie na Stronę kary pieniężnej w wysokości 229.840,00 zł, stanowiącej równowartość wartości towaru zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym do procedury wywozu 18 stycznia 2023 r.
Od tego rozstrzygnięcia Spółka wniosła odwołanie zarzucając naruszenie przepisów:
• art. 107 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a.,
• art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy sankcyjnej w związku z art. 3 ust. 6 ustawy sankcyjnej poprzez jego błędne zastosowanie polegające na użyciu jako materialnej podstawy prawnej dla wydania zaskarżonej decyzji.
Dyrektor IAS uzasadniając zaskarżoną do Sądu decyzję stwierdził, że kwestię sporną w tej sprawie stanowi zasadność nałożenia na Stronę kary pieniężnej w wysokości 229.840,00 zł. Wskazał, że administracyjna kara pieniężna stanowi instrument prewencji ogólnej. Następie, przytoczył art. 1, art. 2 , art. 3 i art. 6 ustawy sankcyjnej. Przepisy te odwołują się do przepisów art. 2 ust. 1-3 rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącego środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dz. Urz. UE L 134 z 20.05.2006, str. 1, z późn. zm.2), zwanego dalej "rozporządzeniem 765/2006", art. 2 i art. 9 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz.Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6, z późn. zm.3), zwanego dalej "rozporządzeniem 269/2014".
Dyrektor IAS wskazał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z 3 stycznia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 3 ust. 1 i 6 ustawy sankcyjnej, postanowił:
1. wpisać O. P. A. K., z siedzibą w M. na listę, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej;
2. zastosować wobec podmiotu, o którym mowa w punkcie 1:
a) zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. Urz. UE L 78 z 17.03.2014, str. 6 z późn. zm.), będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą podmiotu o którym mowa w pkt 1 w pełnym zakresie,
b) zakaz udostępniania podmiotowi, o którym mowa w pkt 1 lub na jego rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia 269/2014;
c) zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie środków skazanych w lit. a i b.
Decyzja ta została wydana na podstawie wniosku Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z 16 grudnia 2022 r., który w uzasadnieniu wskazał m.in., że O. P. A. K. z siedzibą w M. jest podmiotem, który uczestniczy w międzynarodowym obrocie gospodarczym z podmiotami z krajów Unii Europejskiej. Pozyskiwane w ten sposób komponenty i podzespoły są wykorzystywane w systemach uzbrojenia Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej m.in. w pojazdach transportowych i czołgach uczestniczących w działaniach wojennych na Ukrainie. Tym samym, podmiot ten jest bezpośrednio odpowiedzialny za materialne i finansowe wsparcie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, a także rosyjskich działań zagrażających suwerenności oraz podważających niepodległość i terytorialną integralność Ukrainy. Na listę osób i podmiotów objętych sankcjami Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji 0. P. A. K. wpisana została 4 stycznia 2023 r..
W toku postępowania ustalono, że 5 stycznia 2023 r. menedżer Małych i Średnich Przedsiębiorstw w B. P. S.A. wysłał zapytanie do Strony o następującej treści:
"W związku z zatrzymaniem przez system monitorujący płatności [...] z polecenia 0. P. A.K. ([...]) na rzecz Państwa Klienta A. Z. N. I R. R. na kwotę 48679,80 EUR prosimy o przekazanie dodatkowych danych niezbędnych do procesu weryfikacji płatności pod kątem wyeliminowania naruszenia obowiązujących sankcji. Bardzo proszę o dostarczenie szczegółowych danych odnośnie celu tego przelewu(czego dokładnie dotyczy płatność, jaki towar/usługa). Proszę o przesłanie kontraktu z datą podpisania kontraktu (dokumenty w j. angielskim lub polskim). Proszę o dostarczenie kodu CN towarów. W związku z wprowadzeniem sankcji na Białoruś oraz Federację Rosyjską, bardzo proszę, aby w tytule oprócz numeru faktury/płatności wpisywał przedmiot transakcji, jego kod CN".
W odpowiedzi z 9 stycznia 2023 r. Prezes Zarządu Spółki P. W. wyjaśnił:
"Przelew na sumę 48679,80 Euro jest za fakturę - proforma numer [...] z dnia (proforma w załączniku); do faktury proforma została wystawiona faktura sprzedaży numer [...] z dnia 05.01.2023.(załącznik). Na tej podstawie towar został odprawiony 5 stycznia 2023 w Urzędzie Celnnym w R., zgodnie z dokumentem [...] (załącznik); towar który został sprzedany do Rosji to akumulatory kwasowo-ołowiowe w rodzaju stosowanych do uruchamiania silników tłokowych z ciekłym elektrolitem sztuk 939 o kodzie Celnym [...] akumulatory te nie podlegają sankcjom UE oraz USA; sprzedaż została dokonana na podstawie Kontraktu Nr [...] z dnia 08.04.2022. i Aneksu Nr 1 z dnia 25.05.2022 do Kontraktu, a także faktur, Proformy Nr [...] i faktury końcowej Nr [...]".
18 stycznia 2023 r. menedżer Małych i Średnich Przedsiębiorstw w B. P. S.A. wysłała do Spółki kolejne zapytani o dodatkowe informacje dotyczące drugiej płatności. Spółka poinformowała m.in., że nie posiada interpretacji Szefa KAS co do wykonania tej płatności. W odpowiedzi na kolejne pytanie banku Spółka odpowiedziała, że płatność, która czeka na zaksięgowanie w Banku to jedna w wielu składowych danej transakcji, na którą była zgoda terenowych Oddziałów KAS.
Pismem z 27 stycznia 2023 r. B. P. S.A. powiadomił Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, że 17 stycznia 2023 r. do banku wpłynął przelew na kwotę na kwotę 49.271,16 euro zlecony przez O. P. A. K., którego adresatem była Spółka. Przelew ten, po uzyskaniu wyjaśnień Strony, został wstrzymany z uwagi na dopasowanie danych nadawcy podmiotu z danymi podmiotu znajdującego się na liście osób i podmiotów objętych sankcjami Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pismem z 13 lutego 2023 r. Szefa Krajowej Administracji Skarbowej poinformowała B. P. S.A. o konieczności zamrożenia środków z przelewu na kwotę 49.271,16 zł euro.
W toku postępowania Strona potwierdziła fakt współpracy z rosyjskim podmiotem przedkładając Kontrakt No [...] z 8 kwietnia 2022 r.. Zapisy tej umowy wskazują funkcje i zadania: Sprzedawca (Agencja Zarządu Nieruchomości i Rozwoju Regionalnego Sp. Z o.o.) - sprzedaje, a Kupujący (O. P. A. K.) - kupuje, produkty: akumulatory rozruchowe marek handlowych, zgodnie z ilością i asortymentem określonym każdorazowo w zamówieniu. Kontrakt zawierał dokładne warunki współpracy a mianowicie: cenę towaru i ogólną wartość kontraktu, warunki i terminy dostawy towarów, płatności, odbiór towaru, jakość towaru, gwarancję, zapis o sile wyższej, termin obowiązywania kontraktu (do 8 kwietnia 2023 r.), arbitraż, pozostałe warunki, adresy i rekwizyty stron.
W złożonych do sprawy wyjaśnieniach z 27 kwietnia 2023 r. prezes Spółki P.W. opisał pokrótce okoliczności zaistniałe w sprawach m.in. 8 kwietnia 2022 r. w ramach zawartego Kontraktu Nr [...] akumulatory dostarczane były przez producenta A. S.A. z M. do siedziby Strony w R.. Wraz z akumulatorami dostarczana była faktura, dokumenty WZ, karty techniczne. W siedzibie akumulatory były załadowywane na samochody, podstawione przez Nabywcą/Odbiorcę towaru i wysyłane wraz z kompletem dokumentów do Urzędu Celnego w R.. W dniach 5 stycznia 2023r r. i 18 stycznia 2023 r. dokonano sprzedaży/eksportu akumulatorów do firmy O. P. A. K.. Na każdy rodzaj akumulatorów były przekazywane do Agencji Celnej A. L. s.c. A. B., G. B. (NIP [...]): karty techniczne, faktury sprzedaży, packing list na podstawie których Agencja Celna opracowywała dokumenty celne i dokonywała zgłoszeń celnych. W piśmie z 22 maja 2023 r. Prezes Zarządu Spółki wyjaśnił, że zamówienia na zakup akumulatorów były składane przez O. P. A. K. do producenta akumulatorów - firmy A. S.A. Zgodnie z otrzymanym zamówieniem, Producent akumulatorów wystawiał Stronie fakturę proforma. Na tej podstawie Strona wystawiała fakturę proforma dla nabywcy czyli firmie z Rosji, faktura była podstawą do wykonania przelewu dla Strony. Do lutego 2022 r. A. S.A. bezpośrednio sama sprzedawała akumulatory do O. P. A. K.. Obrót jaki Spółka dokonała z firmą O. P. A. K. to razem 17 wysyłek w okresie od maja 2022 r. do końca 2022 r. i dwie wysyłki w styczniu 2023 r. Spółka w zakresie sprzedaży z 18 stycznia 2023 r. zwróciła również uwagę na fakt, że po uzyskaniu 19 stycznia 2023 r. informacji o wpisie kontrahenta na listę sankcyjną 23 stycznia 2023 r. złożyła czynny żal do Szefa KAS.
W piśmie z 14 lipca 2023 r. Strona oświadczyła natomiast, że dokonując sprzedaży akumulatorów kwasowo-ołowiowych na rzecz O. P.A. K. 5 stycznia 2023 r. i 18 stycznia 2023 r. nie wiedziała i nie miała powodu przypuszczać, że jej działania mogą naruszyć środki określone w rozporządzeniu 269/2014.
Dyrektor IAS wskazał, że zgodnie z art. 1 lit. d) rozporządzeniu 269/2014 "zasoby gospodarcze" oznaczają wszelkiego rodzaju rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne, ruchome i nieruchome, które nie są środkami finansowymi, ale mogą być użyte do uzyskania środków finansowych towarów lub usług. Sprzedane przez Spółkę akumulatory należy zaliczyć je do aktywów ruchomych, które w ocenie DIAS zawierają się w definicji zasobów gospodarczych, o których mowa w art. 1 lit. d) rozporządzenia 269/2014, a których zakazu udostępniania (poprzez sprzedaż) naruszyła Strona.
Organ odwoławczy odniósł się do twierdzeń Spółki, że jej działania nie były świadome i umyślne i nie wiedziała ona, że jej działania naruszają środki określone w rozporządzeniu 269/2014. Stwierdził, że nawiązanie współpracy przez Stronę z firmą O. P. A. K. z Rosji poprzez zawarcie 8 kwietnia 2022 r. Kontraktu No [...] na handel na terenie Rosji w czasie, gdy 24 lutego 2022 r. nastąpiła pełnoskalowa agresja Federacji Rosyjskiej na Ukrainę było działaniem wyjątkowym i wymagającym szczególnego nadzoru w kontekście nakładanych przez Unię Europejską sankcji. W Polsce przełomem była wprowadzona ustawa sankcyjna z 16 kwietnia 2022 r. Każdy odpowiedzialny przedsiębiorca zaczynający współpracę z podmiotem rosyjskim po 24 lutego 2022 r. winien posiadać świadomość możliwych sankcji w przypadku braku staranności i znajomości obowiązujących przepisów. Strona winna była na każdym etapie transakcji zweryfikować podmiot rosyjski czy nie znajduje się ona na liście osób i podmiotów objętych sankcjami prowadzonej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Lista jest publikowana w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej ministra właściwego do spraw wewnętrznych. O. P. A. K., z siedzibą w M. umieszczona został na liście 4 stycznia 2023 r. Natomiast jak wynika z wyjaśnień z 22 maja 2023 r. Spółka dopiero 19 stycznia 2023 r. zidentyfikowała kontrahenta na liście sankcyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pomimo, że już 5 stycznia 2023 r. B. P. S.A. dokonał pierwszego zatrzymania płatności od tego podmiotu. Strona nie podjęła żadnych działań weryfikujących, w związku z tym nie można uznać, że nie ponosi odpowiedzialności gdyż nie wiedziała i nie miała uzasadnionego powodu do przypuszczenia, że jej działania mogą naruszyć środki określone w rozporządzeniu 269/2014.
W ocenie Dyrektora IAS, bez wpływu na sprawę w kontekście braku świadomości Spółki o naruszeniu przepisów sankcyjnych pozostaje okoliczność podnoszona przez Stronę dotycząca zgody Urzędu Celnego na wywóz towarów. W tej sprawie zgłoszenie celne nie było poddane weryfikacji organu przed zwolnieniem towaru do procedury wywozu. Zwolnienie do procedury nie oznaczało także akceptacji organu i uznania zgłoszenia za prawidłowe, a wywozu za legalny i zgodny z obowiązującymi przepisami. Weryfikacja zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru nie jest obligatoryjna, jest wręcz wyjątkiem, a nie zasadą. DIAS zauważył, że okoliczność braku wpisu podmiotu objętego sankcjami do systemu AIS w momencie wyprowadzenia towaru, skutkujące brakiem podstaw do zatrzymania go na granicy, nie mogła mieć decydującego wpływu na brak świadomości Strony o naruszaniu środków określonych w rozporządzeniu 269/2014. Spółka jako przedsiębiorca w momencie realizacji umowy z 8 kwietnia 2022 r. była zobowiązana do codziennego śledzenia uaktualnianej listy prowadzonej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu uniknięcia naruszeń prawa.
Odnosząc się do wysokości kary, Dyrektor IAS zauważył, że ustawodawca w art. 6 ust 2 ustawy sankcyjnej, w których przewidziano wysokość nakładanej przez naczelnika urzędu celno-skarbowego administracyjnej kary pieniężnej określił jedynie jej górną wysokość wynoszącą 20.000.000,00 zł. Ustawodawca nie wskazał sposobu ani metod ustalania wysokości kary pieniężnej w poszczególnych przypadkach. Nie określił też kryteriów, którymi winien posłużyć się organ w celu ustalenia konkretnej kwoty nakładanej kary. Z tego względu stosownie do brzmienia art. 189a kpa w sprawie będą miały zastosowanie przepisy Działu IVA Kodeksu postępowania administracyjnego. Dyrektor IAS stwierdził, że w przedmiocie wagi i okoliczności naruszenia prawa wskazać należy na potrzebę ochrony szeroko pojętego interesu publicznego, gdyż rozporządzenie 269/2014 stanowi jeden z elementów systemu sankcji Unii Europejskiej skierowanych przeciwko Rosji w związku z agresją na Ukrainę. Sankcje gospodarcze miały (i mają w dalszym ciągu) dotkliwe konsekwencje dla Rosji w obliczu jej działań i skutecznie hamują jej dalszą agresję.
Przyczyną wpisania O. P. A. K. na listę sankcyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji był fakt, iż podmiot ten został uznany za dysponujący odpowiednimi środkami finansowymi oraz zasobami gospodarczymi, bezpośrednio wspierającymi agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Uczestniczył on w międzynarodowym obrocie gospodarczym z podmiotami z krajów Unii Europejskiej. Pozyskane w ten sposób komponenty i podzespoły były wykorzystywane w systemach uzbrojenia Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej m.in. w pojazdach transportowych i czołgach uczestniczących w działaniach wojennych w Ukrainie. Podmiot został uznany za bezpośrednio odpowiedzialny za materialne i finansowe wsparcie Federacji Rosyjskiej na Ukrainę. Zatem współpracę Strony z tym podmiotem po wpisaniu go na listę sankcyjną, tj. po 4 stycznia 2023 r., należało uznać za naganną, a naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy sankcyjnej nie stanowiło naruszenia małej wagi.
Odnosząc się natomiast do przesłanki stopnia przyczynienia się do powstania naruszenia prawa, Dyrektor IAS zauważył, że Strona nie podjęła żadnych działań weryfikujących podmiot rosyjski w trakcie trwania procedury sprzedaży. Dokonała tego dopiero 19 stycznia 2023 r. po wywozie towaru z trenu kraju. Nie można przy tym wykluczyć, że gdyby nie zawiadomienie B. P. S.A. o zatrzymaniu przelewu z 17 stycznia 2023 toku w wysokości 49.271,16 euro być może nie doszłoby do ujawnienia procederu, a Strona w dalszym ciągu prowadziłaby współpracę z podmiotem sankcyjnym.
Strona nie podjęła dobrowolnych działań w celu uniknięcia naruszenia prawa. Wprawdzie 23 stycznia 2023 r. Spółka złożyła czynny żal do Szefa Krajowej jednak już 5 stycznia 2023 r. B. P. S.A. informował Stronę o zatrzymaniu przelewu przesłanego przez O. P. A. K. z prośbą o przekazanie dodatkowych danych w celu wyeliminowania naruszenia obowiązujących sankcji. Reakcja banku nie spowodowała u Strony podjęcia działań w celu weryfikacji podmiotu rosyjskiego, a w konsekwencji zablokowania drugiej odprawy celnej, choć okres pomiędzy jednym zgłoszeniem towarów do procedury wywozu a drugim zgłoszeniem wyniósł 13 dni.
Dyrektor IAS przyznał, że kwota jaką Strona uzyskałaby ze sprzedaży środki w łącznej wysokości 456.922,00 zł, nie stanowi realnej wartości korzyści jaki Strona uzyskała by w wyniku tej sprzedaży. Nie mniej istotne znaczenie w tej sprawie ma naganny charakter naruszenia prawa, za które Strona jest karana. Z tego względu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymuje stanowisko Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w W. co do zasadności nałożenia na Spółkę kary w wysokości dokonanej transakcji i odprawy z 18 stycznia 2023 r., tj. w wysokości 229.840,00 zł (49.271,16 euro x 4,6648 zł), co stanowi 50,30 % wartości obu transakcji.
Organ odwoławczy uznał, że w sprawie, wbrew twierdzeniom Strony zwartym w odwołaniu z 9 grudnia 2024 r., nie może znaleźć zastosowania art.189f § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie dotyczący możliwości odstąpienia od wymiaru kary. Naruszenie nie było znikome. Zachowanie Strony godziło w cel systemu sankcji Unii Europejskiej skierowanych przeciwko Rosji w związku z agresją na Ukrainę, a Spółka powinna mieć wiedzę o tym, że jej zachowanie narusza przepisy prawa unijnego. Strona dwukrotnie dopuściła się naruszenia poprzez eksport towarów do podmiotu ujętego w wykazie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Strona nie poczyniła działań w celu usunięcia skutków naruszenia prawa, pomimo okoliczności wskazujących na możliwość wystąpienia naruszeń. Nie poczyniła kroków zmierzających do odstąpienia od realizacji kolejnego eksportu towaru, który miał miejsce 18 stycznia 2023 r.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia norm prawa procesowego Dyrektor IAS stwierdził, że w sprawie jako dowód dopuszczono wszystko, co mogło się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. Zebrane dowody pozwoliły na ustalenie stanu faktycznego stanowiącego przedmiot rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Ocena okoliczności sprawy dokonana została na podstawie całego zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z normami prawa procesowego. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Mając na uwadze zasadę określoną w art. 77 § 1 k.p.a. organ pierwszej instancji zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz wyjaśnił przesłanki, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji, wskazał fakty, które uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł. Decyzja zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 107 k.p.a. Zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego był wystarczający do ustalenia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a., który wyraża zasadę prawdy obiektywnej, organ uprawniony jest do swobodnej oceny zgromadzonych dowodów.
Skarżąca zaskarżyła omówioną decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego - poprzez
a) jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy skorzystanie z jego dyspozycji jest możliwe wyłącznie w oparciu o decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 stycznia 2023 r. nr [...] na mocy której O. P.A. K. z siedzibą w M. (ul. F. d. 5, korp. 2, et. 4, pozm. XIV, off. [...], [...] M., Federacja Rosyjska) została wpisana na listę osób i podmiotów, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej - podczas gdy decyzja taka nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa i nie może być podstawą prawną dalszych wydawanych decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów, bowiem stanowi to naruszenie zaufania obywateli do państwa i winno skutkować uznaniem, że wydane w ten sposób rozstrzygnięcie dotknięte jest sankcją nieważności;
b) jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której nie doszło do udostępnienia "zasobów gospodarczych" w rozumieniu art. 2 ust. 2 i art. 1 lit. d rozporządzenia 269/2014, albowiem przedmiot transakcji (akumulatory kwasowo-ołowiowe) nie mieści się w pojęciu zasobów gospodarczych w świetle wykładni celowościowej i literalnej.
2. art. 2 ust. 2 i art. 1 lit. d rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 - poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że sprzedaż towarów handlowych (akumulatorów kwasowo-ołowiowych) stanowi udostępnienie zasobów gospodarczych, podczas gdy sam Organ przyznaje, że "zgodzić należy się ze Stroną, że sprzedane przez Nią akumulatory nie stanowią rzeczowych aktywów trwałych", zaś prawidłowa (nie rozszerzająca), wykładnia powołanej normy prawnej nie pozwala na przyjęcie, że ustawodawca objął nią także wszelkie "aktywa ruchome" i wszelkie "aktywa nieruchome".
3. art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia 269/2014 oraz art. 2a rozporządzenia 765/2006 - poprzez ich całkowite pominięcie w toku analizy odpowiedzialności administracyjnej przepisów
wyłączających odpowiedzialność w sytuacji działania w dobrej wierze i braku świadomości o naruszeniu przepisów sankcyjnych.
4. art. 189d pkt 1-6 k.p.a. - poprzez ich błędne zastosowanie i nieuwzględnienie przy wymierzaniu kary administracyjnej m.in. rzeczywistego stopnia zawinienia, braku uzyskania korzyści, dobrowolnego ujawnienia naruszenia oraz podjęcia działań naprawczych.
5. Art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy waga ewentualnego naruszenia była znikoma, a Skarżący niezwłocznie zaprzestał jakiejkolwiek współpracy z podmiotem objętym sankcjami.
6. Art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji RP - poprzez zastosowanie sankcji rażąco nieproporcjonalnej do charakteru czynu, skutkującej de facto podwójnym ukaraniem Skarżącego (utrata środków i kara finansowa), mimo że nie osiągnął on żadnych korzyści majątkowych.
7. Art. 2 i art. 87 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP - poprzez wydanie skarżonej decyzji na podstawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 stycznia 2023 r., nr [...] na mocy której O. P. A. K. z siedzibą w M. (ul. F. d. 5, korp. [...], et. [...], pozm. [...], off. [...], [...] M., Federacja Rosyjska) została wpisana na listę osób i podmiotów, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej, podczas gdy decyzja ta nie stanowiła źródła powszechnie obowiązującego prawa i nie mogła być podstawą prawną konsekwencji prawnych wobec ogółu obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów, wskutek czego doszło do naruszenia kluczowej zasady konstytucyjnej zgodnie z którą katalog źródeł prawa jest określony i zamknięty, a nadto zasady zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
II. naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.
a. art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ administracyjny przeprowadzenia wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego i wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a także poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego oraz słusznego interesu strony postępowania;
b. art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez nienależyte przeprowadzenie postępowania dowodowego, skutkujące niekompletnym zebraniem i rozpatrzeniem całości materiału dowodowego, który był niezbędny dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Podnosząc te zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów podatkowych obydwu instancji i zasądzenie od Organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Wniosła też o przeprowadzenie dowodów z dokumentów a to:
a) Korespondencja z Panią E. G., Menedżerem Małych i Średnich Przedsiębiorstw, z B. P. SA, Oddział w R. z dnia 28 listopada 2022 r.
b) Korespondencja z Panią E. G., Menedżerem Małych i Średnich Przedsiębiorstw, z B. P. SA, Oddział w R. z dnia 20 października 2022 r.
- w celu wykazania charakteru procedur bankowych oraz faktu, że Skarżący nie miał podstaw do przyjęcia, że korespondencja e-mail B. P. S.A. z dnia 5 stycznia 2023 r. stanowi dla niego jakikolwiek sygnał ostrzegawczy i informujący o braku możliwości prowadzenia transakcji z podmiotem O. P. A. . tym bardziej w sytuacji gdy przelew dotyczący tej transakcji został ostatecznie przez B. P. S.A. zrealizowany.
Odpowiadając na skargę, DIAS wystąpił o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż jej zarzuty są nieusprawiedliwione.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia opasanych wyżej kryteriów Sąd stwierdza, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
W art. 2 rozporządzenia nr 269/2014 określony został obowiązek, zgodnie z którym zamraża się wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, w faktycznym władaniu lub pod kontrolą wymienionych w załączniku I osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów lub powiązanych z nimi osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku I (ust. 1). Nadto określono, że nie udostępnia się wymienionym w załączniku I osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom ani powiązanym z nimi osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom, ani też na ich rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych (ust. 2).
Zgodnie z art. 1 lit. d) rozporządzenia nr 269/2014 "zasoby gospodarcze" oznaczają wszelkiego rodzaju rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne i prawne, ruchome i nieruchome, które nie są środkami finansowymi, ale mogą być użyte do uzyskania środków finansowych, towarów lub usług. W myśl art. 1 pkt e), "zamrożenie zasobów gospodarczych" oznacza zaś uniemożliwienie wykorzystania zasobów gospodarczych do uzyskiwania środków finansowych, towarów lub usług w jakikolwiek sposób, między innymi poprzez ich sprzedaż, wynajem lub obciążenie hipoteką. W art. 1 lit. g) "środki finansowe" zdefiniowano jako aktywa finansowe i dowolnego rodzaju korzyści, między innymi: (i) gotówkę, czeki, roszczenia pieniężne, weksle, przekazy pieniężne i inne instrumenty płatnicze; (ii) depozyty złożone w instytucjach finansowych lub innych podmiotach, salda na rachunkach, wierzytelności i zobowiązania dłużne; (iii) papiery wartościowe i papiery dłużne w obrocie publicznym lub niepublicznym, w tym akcje i udziały, certyfikaty papierów wartościowych, obligacje, weksle, warranty, skrypty dłużne, kontrakty na instrumenty pochodne; (iv) odsetki, dywidendy lub inne przychody z aktywów oraz wartości narosłe z aktywów lub wygenerowane przez te aktywa; (v) kredyty, tytuły do przeprowadzania kompensat, gwarancje, gwarancje należytego wykonania umów lub inne zobowiązania finansowe; (vi) akredytywy, konosamenty, dokumenty poświadczające nabycie; oraz (vii) dokumenty poświadczające udział w środkach finansowych lub zasobach finansowych. Natomiast "zamrożenie środków finansowych" zostało zdefiniowane jako zapobieganie wszelkim ruchom tych środków finansowych, ich przekazywaniu, zmianom, wykorzystaniu, udostępnianiu lub dokonywaniu nimi transakcji w jakikolwiek sposób, który powodowałby jakąkolwiek zmianę ich wielkości, wartości, lokalizacji, własności, posiadania, charakteru, przeznaczenia lub dowolną inną zmianę, która umożliwiłaby korzystanie z nich, w tym zarządzanie portfelem (art. 1 lit. f).
Stosownie do art. 9 ust. 1 przywołanego rozporządzenia, zakazuje się świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest obchodzenie środków, o których mowa w art. 2.
W myśl art. 15 ust. 1 tego aktu, państwa członkowskie przyjmują przepisy określające sankcje, w tym odpowiednio sankcje karne, mające zastosowanie w przypadkach naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia oraz przyjmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich stosowania. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Państwa członkowskie przewidują również właściwe środki konfiskaty dochodów pochodzących z takich naruszeń.
Rozporządzenie nr 269/2014 zostało wprowadzone w 2014 r. z inicjatywy państw członkowskich Unii Europejskiej w związku z "niesprowokowanym pogwałceniem przez Federację Rosyjską suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy", co wprost wskazuje się w treści preambuły tego aktu. Wprowadzenie tych przepisów należy wiązać z aneksją Krymu i wojną w Donbasie, stanowiącymi część terytorium Ukrainy. W wykładni podanych przepisów nie sposób pominąć tego aspektu, a więc celu przepisów rozporządzenia. Należy również zwrócić uwagę, że obowiązek zamrożenia zasobów gospodarczych i środków finansowych został zakreślony bardzo szeroko. Widoczny jest w tym cel, aby zapobiec obejściu przepisów przez podmioty i osoby objęte obowiązkiem, a co za tym idzie – aby zapewnić skuteczność sankcji polegającej na zamrożeniu zasobów gospodarczych i środków finansowych.
Rzeczpospolita Polska na szczeblu krajowym wprowadziła ustawę sankcyjną. Kontekst wprowadzenia tych regulacji jest niewątpliwy i należy go wiązać z bezpośrednią zbrojną agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą 24 lutego 2022 r. (co wynika m.in. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy sankcyjnej). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy sankcyjnej osoba lub podmiot, które w stosunku do osoby lub podmiotu wpisanych na listę:
1) nie dopełniają obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych, określonego w art. 2 ust. 1 lub 2 rozporządzenia 765/2006 lub art. 2 rozporządzenia 269/2014,
2) nie dopełniają obowiązku niezwłocznego przekazywania informacji, wymaganych na podstawie art. 4 ust. 2 lub art. 5 rozporządzenia 765/2006 lub na podstawie art. 7 ust. 1 lub art. 8 rozporządzenia 269/2014,
3) nie stosują się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 ust. 1 lub 2 rozporządzenia 765/2006 lub art. 2 rozporządzenia 269/2014
- podlegają karze pieniężnej.
Stosownie do treści art. 6 ust. 2, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego, w drodze decyzji, w wysokości do 20 000 000 zł.
Zauważyć należy, że ustawodawca ww. przepisie określił jedynie jej górną wysokość wynoszącą 20 000 000 zł. Ustawodawca nie wskazał sposobu ani metod ustalania wysokości kary pieniężnej w poszczególnych przypadkach. Nie określił też kryteriów, którymi winien posłużyć się organ w celu ustalenia konkretnej kwoty nakładanej kary. Ustanawiając przepisy o wysokości nakładanych kar pieniężnych krajowy ustawodawca uwzględnił wskazane w art. 15 rozporządzenia Rady (UE) 269/2014 cele przewidzianych sankcji, które powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Zatem organowi wymierzającemu administracyjną karę pieniężną pozostawił pewien rodzaj swobody w określeniu wysokości nakładanej kary, tak aby w wyniku jej nałożenia zostały osiągnięte cele wprowadzonych sankcji. Zauważyć jednak należy, że organ w zakresie ustalania wysokości nakładanej kary nie posiada nieograniczonej dowolności, bowiem w ramach prowadzonego postępowania i podejmowanych czynności zobowiązany jest do uwzględniania określonych w art. 189 k.p.a. okoliczności mających wpływ na wysokość wymierzanej kary pieniężnej.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej minister właściwy do spraw wewnętrznych prowadzi listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki określone w ustawie. Jest to krajowa lista sankcyjna, odrębna względem listy osób i podmiotów wskazanych w rozporządzeniu nr 269/2014. Na liście tej, w związku z decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 3 stycznia 2023 roku nr [...], znalazł się podmiot O. P. A. K., z siedzibą w M.
Analiza przywołanych regulacji prawnych pozwala na twierdzenie, że sankcyjnej odpowiedzialności administracyjnej za niestosowanie się do środków ograniczających wprowadzonych w art. 2 unijnego rozporządzenia sankcyjnego podlegają nie tylko podmioty znajdujące się na liście sankcyjnej, sporządzonej w oparciu o przepisy ustawy sankcyjnej z dnia 13 kwietnia 2022 r., ale też podmioty, które nie stosują się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków ograniczających określonych w unijnym rozporządzeniu sankcyjnym.
Na skarżącą spółkę, jako podmiot powiązany z objętym sankcjami podmiotem rosyjskim O. P. A. K., mogła zatem zostać nałożona kara pieniężna – bowiem Skarżąca dokonana 5 i 18 stycznia 2023 roku sprzedaży na rzecz tego podmiotu akumulatorów kwasowo-ołowiowych z ciekłym elektrolitem w rodzaju stosowanych do uruchamiania silników tłokowych (dalej akumulatory) w łącznej ilości 1.635 sztuk, co potwierdzają faktury: nr [...] z 5 stycznia 2023 roku na kwotę 48.679,80 euro oraz nr [...] z 18 stycznia 2023 roku na kwotę 49.271.16 euro. Z potwierdzenia wywozu wynika, że przedmiot sprzedaży został wyprowadzony z terytorium Polski odpowiednio 9 stycznia 2023 roku [...]oraz 19 stycznia 2023 roku [...].
Czynności skarżącej wpisują się zatem w działania sprzeczne z ustawą sankcyjną.
Jak wskazano w decyzji Ministra, ww. podmiot rosyjski uczestniczy w międzynarodowym obrocie gospodarczym z podmiotami z krajów Unii Europejskiej. Pozyskiwane w ten sposób komponenty i podzespoły są wykorzystywane w systemach uzbrojenia Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej m.in. w pojazdach transportowych i czołgach uczestniczących w działaniach wojennych na Ukrainie. Tym samym podmiot ten jest bezpośrednio odpowiedzialny za materialne i finansowe wsparcie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, a także rosyjskich działań zagrażających suwerenności oraz podważających niepodległość i terytorialną integralność Ukrainy.
Materiał dowodowy został zebrany prawidłowo i oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.
Fakt współpracy z ww. rosyjskim podmiotem potwierdziła Skarżąca przedkładając Kontrakt No [...] z 8 kwietnia 2022 roku. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie budzi zatem wątpliwości Sądu. Dodatkowo, współpraca Strony z tym podmiotem, na mocy powołanego kontraktu z 8.04.2022r. nastąpiła po inwazji Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy 24.02.2022r. Spółka sprawdziła listę podmiotów umieszczonych na liście sankcyjnej dopiero 19.01.2023r.
W przypadku obu transakcji, bank za pośrednictwem którego realizowana była płatność na rzecz Strony, sygnalizował wątpliwości dotyczące możliwości naruszenia sankcji. W tym zakresie Strona nie poczyniła starań w celu usunięcia skutków naruszenia prawa, pomimo okoliczności wskazujących na możliwość wystąpienia rzeczonych naruszeń. Pomimo informacji otrzymanych 5 stycznia 2023 roku wskazujących możliwość naruszenia sankcji w związku z płatnościami ze strony kontrahenta rosyjskiego, Strona postępowania nie poczyniła kroków zmierzających do odstąpienia od realizacji kolejnego eksportu towaru, który miał miejsce 18 stycznia 2023 roku. Do tego dnia Strona miała możliwość wejścia w posiadanie informacji dostępnych na stronie MSWiA wskazujących na ujęcie jej kontrahenta w wykazie podmiotów objętych sankcjami. Pomimo tych okoliczności, Strona kontynuowała realizację wymiany handlowej z tym podmiotem, co niewątpliwie przyczyniło się do kontynuowała powstałego naruszenia prawa.
Niewątpliwie zatem Strona, dokonując dwukrotnie eksportu towarów dopuściła się złamania zakazu udostępniania zasobów gospodarczych na rzecz podmiotu wpisanego na listę, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego.
Zdaniem Sądu, w sprawie nie naruszono tym samym treści art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy sankcyjnej. Postawę skarżącej, która podjęła współpracę z podmiotem rosyjskim po wpisaniu go na listę sankcyjną, tj. po 4 stycznia 2023 r., należało uznać za naganną, a naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy sankcyjnej nie stanowiło naruszenia małej wagi.
Sąd nie dopatrzył się nadto przekroczenia granic oceny (art. 80 k.p.a.) przy stwierdzeniu przez organy, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do zastosowania w sprawie art.189f § 1 pkt 1 k.p.a. dotyczący możliwości odstąpienia od wymiaru kary. Spółka dopuściła się bowiem naruszeń, które nie były znikome. Zachowanie Strony godziło w cel systemu sankcji Unii Europejskiej skierowanych przeciwko Rosji w związku z agresją na Ukrainę, a Spółka powinna mieć wiedzę o tym, że jej zachowanie narusza przepisy prawa unijnego. Strona dwukrotnie dopuściła się naruszenia poprzez eksport towarów do podmiotu ujętego w wykazie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Strona nie poczyniła przy tym działań w celu usunięcia skutków naruszenia prawa, pomimo okoliczności wskazujących na możliwość wystąpienia naruszeń. Nie poczyniła kroków zmierzających do odstąpienia od realizacji kolejnego eksportu towaru, który miał miejsce 18 stycznia 2023 r.
Nie może też stanowić usprawiedliwienia Skarżącej fakt, że wpisanie jego kontrahenta na listę sankcyjną nastąpiło na dwa dni przed dokonaniem pierwszej dostawy. Skarżąca jako profesjonalny podmiot gospodarczy powinna mieć powszechnie wtedy znaną wiedzę o wprowadzaniu różnego rodzaju ograniczeń na eksport towarów do Rosji, szczególnie takich, które mogą mieć zastosowanie wojskowe, jak przedmiotowe akumulatory. Powinna więc śledzić na bieżąco dostępne na oficjalnych stronach komunikaty. Wiedzę taką miała też z informacji banku. Tym bardziej było oczywiste posiadanie takiej wiedzy w dacie dokonania drugiej dostawy.
Organ przedstawił przekonującą argumentację uzasadniającą jej wysokość w kontekście dyrektyw o których mowa w art. 189d k.p.a.
W ocenie Sądu, nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia pozostałych przepisów proceduralnych. W toku prowadzonego postępowania, kierując się zasadą praworządności określoną w art. 7 k.p.a. organy w sprawie podjęły bowiem wszelkie czynności niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. W prowadzonym postępowaniu organ kierował się zasadami określonymi w art. 8 k.p.a., tj. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie zaś z art. 10 § 1 ww. ustawy stronie został zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania oraz umożliwiono jej przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania dawał podstawy do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ podjął wszelkie możliwe działania w celu zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego.
Reasumując wskazać należy, że administracyjnej karze pieniężnej, przewidzianej w ww. przepisach, podlegają podmioty, które są powiązane z podmiotami objętymi sankcjami i nie dopełniają obowiązków zamrożenia środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych, określonego w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 oraz nie zastosują się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 wobec podmiotu wpisanego na listę, o której mowa w art. 1 ustawy sankcyjnej.
Nałożenie kary na skarżącą było zatem prawidłowe i w warstwie podstaw do jej zastosowania i w odniesieniu do kryteriów przyjętych do ustalenia jej wysokości.
Wspomnieć przy tym trzeba, że w przypadku kontrolowania przez sąd decyzji nakładającej pieniężną karę administracyjną, sąd ma obowiązek zbadać jej legalność zarówno w zakresie przesłanek faktycznych (zaistnienie naruszenia prawa), jak i zastosowania przepisów kompetencyjnych upoważaniających do nałożenia kary administracyjnej. Sąd administracyjny nie kontroluje wszakże wysokości nałożonej kary, jeśli mieści się ona w ustawowo określonych ramach kwotowych, a jednocześnie jest ona zgodna z ustawowymi dyrektywami nałożenia kary. Z tego względu sąd nie ocenia, czy kara administracyjna nałożona została na skarżącego w odpowiedniej wysokości (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2021 r., VII SA/Wa 1965/20; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nałożona kara, choć obiektywnie wysoka, mieści się w granicach przewidzianych prawem, a nadto winna być uznana za skuteczną, proporcjonalną i odstraszającą (por. Druk nr 2131. Rządowy projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego). Skoro organ przy nakładaniu kary obowiązany jest kierować się szczególnymi przesłankami wynikającymi z przepisów k.p.a. i do tych przesłanek rzeczywiście odnosi się w decyzji, a zbadanie ich nie budzi wątpliwości, co koresponduje z wysokością nałożonej kary, to sąd nie ma podstaw, by ją zakwestionować. Dla wywołania skuteczności kary, jej prewencyjnego działania, nie byłoby wystarczające wymierzenie kary w wysokości korzyści uzyskanych z przedmiotowych transakcji.
Na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. stawiane w uzupełnieniu skargi, w dużej mierze powiązane z wadliwym w ocenie strony wymiarem kary. Sąd ocenia, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, pozwala na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji należy uznać za skrupulatne, logiczne i pełne, niepozostawiające wątpliwości co do stanowiska organu.
Nie było podstaw do kontynuowania postępowania dowodowego, w szczególności w zakresie przeprowadzania dodatkowych dowodów opisanych w skardze. Oddalając wnioski dowodowe zgłoszone w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935). Sąd podkreśla, że nie dokonuje ustaleń faktycznych sprawy, bada jedynie czy ustalenia organów odpowiadają prawu, co czyni na podstawie akt sprawy. Możliwość przeprowadzenia dowodów przez sąd ma charakter uzupełniający i dotyczy tylko dowodów z dokumentów. Objęte wnioskiem dokumenty stanowią w istocie część stanowiska strony, do którego sąd odniósł się już we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia.
Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a