VIII SA/Wa 340/24

VIII SA/Wa 340/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/
Leszek Kobylski /przewodniczący/
Marek Wroczyński
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2492
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 134 par. 1, art. 145 i art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1439
art. 3aa, art. 3b, art. 9g pkt 1, art. 9z ust. 1, art. 9x ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z o.o. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 16 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za brak osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 17 listopada 2023 r., nr [...], Prezydent Miasta R. na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) art. 9g, art. 9zb i art. 9x ust. 2 i ust. 3 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2020 r., poz. 1439 ze zm.; dalej: u.c.p.g.) zmienionej ustawą z 17 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2361), w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2167 ze zm.; dalej: rozporządzenie MŚ), po przeprowadzeniu postępowania wszczętego z urzędu, nałożył na [...] Spółka z o.o. w R. (dalej: spółka lub skarżąca) kary pieniężne za niewykonanie obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. w wysokości:
1/101 423 zł za nieosiągnięcie wymaganego w 2020 r. 50 % poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła;
2/1 005 zł za nieosiągnięcie wymaganego w 2020 r. 70% poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne;
3/304 622 zł., jako następcę podmiotu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R., za nieosiągnięcie wymaganego w 2020 r. 50% poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła;
4/38 109 zł, jako następcę podmiotu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R., za nieosiągnięcie wymaganego w 2020 r. 70% poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczno – prawny sprawy. Wskazał, iż spółka jest podmiotem wpisanym do prowadzonego przez Prezydenta Rejestru Działalności Regulowanej pod numerem Nr 2 i jako odbierający odpady komunalne na podstawie umów z właścicielami nieruchomości zobowiązany był do osiągnięcia w 2020 r. ww. wskazanych poziomów. Wyjaśnił kwestię kar wymienionych w pkt 3 i 4 decyzji nałożonych na skarżącą jako następcę prawnego podmiotu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R.. Wyjaśnił, iż pismem z 13 września 2023 r. [...] Sp. z o.o. poinformowała o połączeniu z dniem 1 września 2023 r. spółek: [...] Sp. z o.o. (spółka przejmowana) z [...] Sp. z o.o. (spółka przejmująca) i wniosła o wykreślenie spółki [...] sp. z o.o. z rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Połączenie Spółek potwierdza: postanowienie Sądu Rejonowego L. [...] w L. ([...].VI [...]), zaświadczenie o dokonaniu stosownych wpisów w Rejestrze Przedsiębiorców. [...] sp. z o.o. jako podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wpisany był do prowadzonego przez Prezydenta Rejestru Działalności Regulowanej pod Nr 7. Na podstawie wpisów do tego Rejestru ustalono, że w 2021 r. nastąpiła zmiana w zakresie nazwy podmiotu wpisanego pod numerem 7, z dotychczasowej [...] Sp. z o.o., z siedzibą w L., ul. C. [...] NIP: [...]na [...] sp. z o.o. z siedzibą w L., ul. C. [...] NIP: [...]. Zmianę nazwy podmiotu, na wniosek [...] Sp. z o.o. z 2 lipca 2021 r., potwierdzono wpisem do prowadzonego przez Prezydenta Rejestru Działalności Regulowanej w dniu 16 sierpnia 2021 r. Zmiana nastąpiła w związku z przejęciem przez [...] działalności Spółek [...] w Polsce, w tym Spółki [...] Sp. z o.o. z siedzibą w L., ul. C. [...]. Organ poddał również analizie możliwość zastosowania odstępstwa od nałożenia kary na podstawie art. 189f k.p.a.
W odwołaniu spółka, wnosząc o uchylenie decyzji, zarzuciła naruszenie:
1/art. 7, 8, 9, 11, 77 § 1, 80,107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 189c k.p.a. - w zakresie w jakim organ I instancji nałożył na spółkę karę za nieosiągnięcie poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów budowlanych i rozbiórkowych - poprzez brak dokonania wszechstronnej i wyczerpującej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonania jego wadliwej oceny, w szczególności poprzez niezastosowanie normy wynikającej z art. 189c k.p.a. i nałożenie na skarżącą kary pomimo, że na dzień prowadzenia niniejszego postępowania obowiązująca u.c.p.g., nie wymagała już w ogóle uzyskiwania poziomów recyklingu odpadów budowlanych i rozbiórkowych pochodzenia komunalnego, w konsekwencji postępowanie w sprawie nałożenia kary powinno podlegać umorzeniu;
2/art. 7, 8, 9, 10, 11, 77 § 1, 80 i 81 k.p.a. poprzez nie przychylenie się do uzasadnionego wniosku spółki w sprawie prolongaty zbyt krótkiego terminu na złożenie wyjaśnień i zajęcie stanowiska w niniejszej sprawie, w tym skompletowanie potrzebnych dowodów oraz materiałów, co skutkowało brakiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez organ oraz wydaniem decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy;
3/art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), poprzez brak dokonania wszechstronnej i wyczerpującej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie jego wadliwej oceny, a w szczególności braku ustalenia, czy spółka uczyniła wszystko czego można od niej rozsądnie wymagać, aby nie doszło do naruszenia art. 9g w zw. z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. a tym samym ustalenia czy waga naruszenia prawa była znikoma, oraz czy zaprzestano naruszenia prawa, co uzasadniałoby odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.;
4/art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania, zasady informowania stron i zasady przekonywania, poprzez brak dokonania wszechstronnej i wyczerpującej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie jego wadliwej oceny, skutkujących brakami w uzasadnieniu wydanej decyzji, poprzez brak wyczerpującej analizy wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 189f § 2 i 3 k.p.a., które umożliwiały odstąpienie od nałożenia kary, podczas gdy organ w ogóle nie odniósł się do przesłanek wskazanych w tym przepisie;
5/art. 189f §1 pkt 1 oraz § 2 i § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji nałożenie kary pieniężnej, pomimo ziszczenia się przesłanek umożliwiających odstąpienie od wymierzenia kary, opisanych w ww. przepisach;
6/art. 189d k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uwzględnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie przy nakładaniu kary określonej w art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1 u.c.p.g.;
7/art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na spółkę w sytuacji, gdy brak osiągnięcia przez nią wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami wynikał z przyczyn niezależnych od spółki, a w tym samym pominięcie faktu, że odpowiedzialność administracyjna nie może mieć charakteru absolutnego, a podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko, czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić;
8/zasad postępowania, tj. zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.), zasady równego traktowania, pogłębiania zaufania obywateli i utrwalonych praktyk rozstrzygania spraw (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.);
W odwołaniu skarżąca złożyła także zażalenie na postanowienie Prezydenta z 13 listopada 2023 r. odmawiające uwzględnienia żądania spółki o przedłużenie terminu do złożenia wyjaśnień oraz zajęcie stanowiska w przedmiotowym postępowaniu o 30 dni, tj. do dnia 4 grudnia 2023 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z 16 lutego 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy i uznało, że organ I instancji w sposób prawidłowy wyliczył łączną kwotę kar pieniężnych nałożoną na skarżącą. SKO wyjaśniło, iż to na podstawie złożonego sprawozdania za rok 2020 stwierdzono, że skarżąca, w tym także jako następca prawny [...] Sp. z o.o., nie osiągnęła w 2020 r. 50% poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła oraz 70% poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne - poziomów określonych w tabelach załącznika Nr 1 do rozporządzenia MŚ.
Odnosząc się do zarzutów odwołania SKO uznało za prawidłowe stwierdzenie organu I instancji, iż spółka deklaracjami niejako "zamknęła" okres sprawozdawczy za 2020 r., zatem dowody, które skarżąca zamierzała zgromadzić i przedstawić, czym uzasadniała przedłużenie terminu do zapoznania się z aktami postępowania i złożenia wyjaśnień, nie wpłynęłyby na ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy w zakresie nieosiągnięcia przez spółkę wymaganych poziomów. Uzasadnienie postanowienia było i pozostaje racjonalne. Potwierdzają to -co ważne- dalsze fazy postępowania - spółka zarówno przy odwołaniu, jak i w toku postępowania odwoławczego nie przedłożyła żadnych dowodów mających wpływ na stan sprawy. Kolegium wskazało, iż skarżąca błędnie podniosła, że na dzień prowadzenia mniejszego postępowania obowiązująca ustawa o zmianie u.c.p.g. nie wymagała już w ogóle uzyskiwania poziomów recyklingu odpadów budowlanych i rozbiórkowych pochodzenia komunalnego, a tym samym w konsekwencji postępowanie w sprawie nałożenia kary powinno podlegać umorzeniu. Art. 1 ww. ustawy wprost wskazuje, że za rok 2020 należy osiągnąć poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70% wagowo. Ponadto art. 6 tej ustawy wskazuje, że do obliczania poziomów, o których mowa w art. 3aa ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się sposób określony w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568, 695 1 875). Przepisy w materii nakładania kar za 2020 r. w nowelizacjach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie uległy jakiejkolwiek zmianie. Pomimo, że uchylono przepis delegujący ministra do wydania aktu wykonawczego, przepisy rozporządzenia MŚ nadal znajdują zastosowanie. Kwestia uchylenia podstawy prawnej do wydania rozporządzenia w przypadku osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu nie ma znaczenia w przypadku wskazanych poziomów za 2020 r. W rozporządzeniu MŚ zostały wskazane odpowiednie poziomy w poszczególnych latach aż do 31 grudnia 2020 r. oraz sposób ich wyliczenia i w związku z tym przepisy ww. rozporządzenia MŚ w stosunku do 2020 r. powinny być nadal stosowane.
Kolegium odniosło się również do powoływanej przez skarżącą okoliczności, iż odbierane przez spółkę z terenu Gminy Miasta R. odpady komunalne stanowią w istocie niewielką część wszystkich odebranych w 2020 r. z terenu gminy odpadów, wobec czego ilość ta nie mogła mieć wpływu na poziomy recyklingu osiągnięte przez gminę. Według SKO przychylenie się do stanowiska strony podważałoby cel przyjęcia obowiązujących w tym względzie uregulowań prawnych, związanych z ochroną środowiska, adresowanych - niezależnie - do przedsiębiorców oraz do gmin. Należy przy tym mieć na uwadze, że nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych ma wpływ na osiągnięcie całościowo przez gminę wymaganych dla niej poziomów, przy czym poziom ten ma charakter wymaganego minimum. A zatem, zarówno przedsiębiorcy, jak i gminy powinny wspólnie dążyć do tego, aby te poziomy osiągnąć w jak najwyższym stopniu. Nieosiągnięcie przez gminę wymaganych w tym względzie poziomów wiąże się z wymierzeniem jej odpowiednich kar, którymi mogą być w efekcie obciążeni jej mieszkańcy m. in. w następstwie podwyżek stawek za odbiór odpadów. Nie można zatem przyjąć, że w tym zakresie waga naruszenia prawa przez konkretnego przedsiębiorcę jest np. znikoma. W takim aspekcie podmioty nieosiągające wymaganych poziomów wyręczałyby się niejako podmiotami osiągającymi te poziomy.
SKO uznało również za niezasadne wywodzenie tak daleko idących wniosków, jak czyni to skarżąca twierdząc, że konsekwentnie podejmowała działania zmierzające do zaprzestania naruszenia prawa, gdyż spółka nie osiągała poziomów recyklingu w 2018 r. oraz w 2019 r., jak i w 2021 r. oraz w 2022 r. W tym kontekście podejmowane działania przez spółkę zmierzające do zaprzestania naruszenia prawa nie były jednak dość skuteczne. Kolegium podkreśliło, iż samo zakończenie okresu sprawozdawczego nie świadczy o zaprzestaniu naruszania prawa. Zakończenie okresu sprawozdawczego jest czymś samoistnym, na co spółka nie miała i nie ma żadnego wpływu. Trudno jest dopatrywać w tym kontekście jakiegoś działania spółki (zaprzestania). Z uwagi na specyfikę działalności spółki i niejako rozliczanie tej działalności poprzez składanie sprawozdań rocznych miarodajną w aspekcie zaprzestania naruszania prawa, według SKO, jest m. in. ocena lat kolejnych po roku, którego dotyczy dane postępowanie. Skoro w latach następnych 2021 i 2022 poziomy również nie były osiągane to nie można mówić o zaprzestaniu naruszenia prawa.
Kolegium odniosło się również do różnic procentowych jakie wykazano w decyzji organu I instancji pomiędzy poziomami wymaganymi w 2020 r., a faktycznie osiągniętymi uznając, że są one na tyle duże, że nie sposób stwierdzić, że mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa. W konsekwencji, według SKO, nie można było uznać, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 189f k.p.a.
SKO odniosło się również do zarzutu niezastosowania w niniejszej sprawie i nieuwzględnienia przesłanek zawartych w art. 189d k.p.a. Wyjaśniło, że przepisy działu IVa k.p.a, (w tym art. 189d k.p.a.) nie mają zastosowania w przypadku uregulowania przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej w przepisach odrębnych. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zasady wymiaru kary będącej przedmiotem postępowania wynikają wprost z w/w ust. 3 art. 9x u.c.p.g, który stanowi, że karę pieniężną oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r Prawo ochrony środowiska i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Ustawa jednocześnie wyłącza możliwość uwzględniania przy wymiarze kary nakładanej na podstawie powyższego przepisu innych okoliczności, takich jak stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasowa działalność podmiotu. Nie zachodzi zatem sytuacja braku uregulowania w ustawie szczególnej u.c.p.g. przesłanek wymiaru kary pieniężnej, która uzasadniałaby stosowanie przepisów art. 189d k.p.a.
Kolegium podsumowując wskazało, że skarżąca działając od lat w branży odpadowej była świadoma konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. W celu zabezpieczenia swoich interesów, a tym samym realizacji ustawowych nakazów, winna w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby zapewnić sobie możliwość osiągania poziomów recyklingu. Obowiązki te mają przyczynić się do zwiększenia osiąganych poziomów recyklingu wyznaczonych przepisami Unii Europejskiej. Skarżąca powinna mieć świadomość, że powodzenie w osiąganiu wymaganego poziomu recyklingu możliwe jest w przypadku selektywnego zbierania odpadów. Skarżąca nie miała ustawowego obowiązku i przymusu podpisania umów z podmiotami gospodarczymi na warunkach, które mogą być dla niej niekorzystne dla zachowania wymagań art. 9g u.c.p.g. Podejmując się podpisania umów z wybranymi podmiotami czyniła to w ramach swobody umów, a w konsekwencji nie powinna przerzucać swoich decyzji gospodarczych na fakt niewywiązania się z obowiązku uzyskania przez nią określonych poziomów recyklingu. Zatem realizacja tych obowiązków powinna być wkalkulowana w cenę odbioru odpadów komunalnych od poszczególnych właścicieli nieruchomości na podstawie indywidualnych umów. Podniosła, że art. 189 f § 2 i 3 k.p.a przewiduje fakultatywne przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, jeśli nastąpi przywrócenie przez podmiot stanu zgodnego z prawem (usunięcie naruszenia prawa), co tu jest niemożliwe, gdyż kara dotyczy zdarzenia z 2020 r. Spółka miała możliwość wniesienia stosownych korekt do sprawozdania, w których nie wykazano usunięcia naruszeń prawa we wskazanym zakresie, zatem przedmiotowe naruszenie ma charakter nieodwracalny.
W skardze spółka zakwestionowała decyzję organu II instancji w całości. Podniosła zarzut naruszenia:
1/prawa materialnego, t.j. art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 w zw. z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że odpowiedzialność administracyjna wynikająca z tych przepisów ma charakter obiektywny i absolutny, co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy brak osiągnięcia przez skarżącą wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynikał z przyczyn niezależnych od skarżącej, zaś odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego;
2/przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80, art. 77 § 1 oraz art. 7 k.p.a., poprzez:
A)dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do: nieprawidłowego ustalenia, że skarżąca dopuściła się naruszenia art. 9g pkt 1 w zw. z art. 9x ust. 2 u.c.p.g., podczas gdy nie jest ona adresatem tego obowiązku; nieprawidłowego ustalenia, że skarżąca dopuściła się ww. naruszenia z przyczyn zawinionych, podczas gdy przyczyny te były od niej niezależne; nieprawidłowego ustalenia, że waga naruszenia prawa przez skarżącą nie była znikoma a także, że skarżąca nie zaprzestała naruszenia prawa, co ma znaczenie dla możliwości odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.;
B)braku wszechstronnej oceny przesłanek z art. 189f § 2 i 3 k.p.a., co ma znaczenie dla możliwości odstąpienia od nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu na podstawie ww. przepisów;
3/przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do obligatoryjnego odstąpienia od nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy przepis ten winien mieć zastosowanie, albowiem zachodziły przesłanki do obligatoryjnego odstąpienia od nałożenia ww. kary pieniężnej;
4/przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 189f § 2 i 3 k.p.a. poprzez brak należytego rozważenia przez organ I instancji czy odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na tej podstawie i poprzestanie na pouczeniu pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna;
5/przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 189d w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez uznanie, że nie znajduje on zastosowania do administracyjnej kary pieniężnej z art. 9x ust. 2 u.c.p.g., z uwagi na fakt, że przepis odrębny, tj. art. 9x ust. 3 u.c.p.g., określa przesłanki jej wymiaru, podczas gdy przepis ten ma charakter techniczny i wskazuje wyłącznie sposób obliczenia kary, a nie przesłanki jej wymiaru, a w konsekwencji art. 189d k.p.a. winien znaleźć zastosowanie do ww. administracyjnej kary pieniężnej;
6/przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, art. 11 oraz art. 8 § 1 k.p.a. polegające na tym, że organ II instancji nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, jak również nie wskazał faktów i dowodów, na których oparł się wydając decyzję oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co w konsekwencji doprowadziło także do naruszenia zasady przekonywania z art. 11 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej z art. 8 § 1 k.p.a., stanowisku, że gdy podmiot odpowiedzialności nie ponosi, może dojść do odstąpienia od wymierzania kary;
7/art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 189c k.p.a. - w zakresie organ I instancji utrzymał karę za nieosiągnięcie poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów budowlanych i rozbiórkowych - poprzez brak dokonania wszechstronnej i wyczerpującej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonanie jego wadliwej oceny, w szczególności poprzez niezastosowanie normy wynikającej z art. 189c k.p.a. i nałożenie na skarżącą kary pomimo, że na dzień prowadzenia niniejszego postępowania obowiązująca u.c.p.g., nie wymagała już w ogóle uzyskiwania poziomów recyklingu opadów budowlanych i rozbiórkowych pochodzenia komunalnego, a tym samym, w konsekwencji postępowanie w sprawie nałożenia kary powinno podlegać umorzeniu lub alternatywnie niezastosowaniu regulacji wskazanej w art. 189 f § 1 ust. 1 k.p.a.;
8/art. 189e k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie przez organ II instancji istotnych okoliczności w sprawie związanych z wystąpieniem nadzwyczajne okoliczności, na które skarżąca nie miała wpływu, a które doprowadziły do naruszenia przepisów u.c.p.g., tj. stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii COVID-19, który stanowił działanie siły wyższej, które miało znaczący wpływ na nieosiągnięcie przez stronę skarżącą w roku 2020 (tj. okresie gdy pandemia miała realny wpływ na osiągniecie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów - tym bardziej mając na uwadze fakt, że na tamten czas przepisy były te stosunkowo nowe i nikt w Polsce do końca nie zdawał sobie spraw z wysokości ew. nakładanych w konsekwencji ich naruszenia kar), co doprowadziło do nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na skarżącą, pomimo faktu, że w niniejszej sprawie do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, tym samym strona skarżąca nie powinna podlegać ukaraniu (postępowanie winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe);
9/art. 9x ust. 3 poprzez błędne obliczanie kary pieniężnej, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt. 1 mającej stanowić iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania;
10/ przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.), zasady równego traktowania, pogłębiania zaufania obywateli i utrwalonych praktyk rozstrzygania spraw (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) poprzez przyjęcie w treści zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia (wysokości kary) nieadekwatnej do stopnia ewentualnego naruszenia prawa, przy jednoczesnym pominięciu przy powyższym jakichkolwiek okoliczności przemawiających na stronę skarżącej;
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania, ewentualnie wskazanie organowi I instancji sposobu załatwienia niniejszej sprawy i zobowiązanie go do wydania w określonym terminie decyzji uwzględniającej zgłoszone przez spółkę wyjaśnienia, tj. decyzji w przedmiocie odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej; o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi spółka rozwinęła stawiane zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.- dalej p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie wskazać należy, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VIII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 września 2024 r.
Skarga była niezasadna.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 16 lutego 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z 17 listopada 2023 r., którą orzeczono kary pieniężne za nieosiągnięcie w 2020 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła oraz za nieosiągnięcie wymaganego w 2020 r. poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne.
Materialnoprawną podstawę podjętych w sprawie decyzji stanowią przepisy u.c.p.g. W szczególności wskazać należy na przepis art. 9g pkt 1 u.c.p.g, zgodnie z którym podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 u.c.p.g. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. poz. 2167) poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła powinien wynosić 50% za 2020 r., natomiast dla innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne – 70%.
W myśl art. 9x ust. 2 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:1) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu;2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania; 3) składowania. Stosowanie zaś do treści art. 9x ust. 3 u.c.p.g. karę pieniężną, o której mowa w ust. 2 pkt 1 i 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. W ocenie Sądu brak jest zasadnych przesłanek do twierdzenia, że organ nieprawidłowo naliczył karę pieniężną, nie kwestionował jej wysokości na etapie postepowania administracyjnego, natomiast w skardze nie wskazał na czym polega ewentualny błąd w jej wyliczeniu. Sąd zbadał tę okoliczność i nie stwierdził nieprawidłowości w wyliczeniu wysokości kary. Zarówno poziomy recyklingu zakładane do osiągnięcia jak i rzeczywiście osiągnięte oraz wysokość wyliczonej kary pieniężnej, są wskazane prawidłowo. Podkreślenia wymaga, że skarżąca, jako podmiot profesjonalny miała obowiązek znać przepisy prawne oraz wykonywać ciążące na niej obowiązki związane z odbieraniem odpadów. Podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinien liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów. Zasadnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że podmiot który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo aby uzyskać wymagany poziom recyklingu (wyrok WSA w Poznaniu z 16 marca 2022 r., sygn. akt: IV SA/Po 69/22, CBOSA). Podmiot taki jak skarżący, co do zasady, zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych miał możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów odzysku, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Wymierzenie kary pieniężnej jest następstwem naruszenia prawa, a przy ustalaniu jej wysokości nie uwzględnia się indywidualnych okoliczności, gdyż jej wysokość wprost wynika z art. 9x ust. 3 u.c.p.g. Powyższe oznacza, że ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi swobody oceny, a decyzja o nałożeniu kary ma charakter związany (wyrok WSA w Poznaniu, IV SA/Po 249/23, LEX nr 3573767).
Kwota kary pieniężnej jak wynika z cyt. wyżej przepisu jest iloczynem, a więc konkretnym wynikiem mnożenia – stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych odpadów komunalnych na składowisku (pierwszy czynnik) i brakującej masy odpadów komunalnych (drugi czynnik). Jeżeli kwota kary pieniężnej jest iloczynem, to oznacza, że takiej kwoty nie można miarkować tak, jak powalają na to przepisy działu IVA k.p.a. Podkreśla to również sam przepis art. 9z ust. 1 u.c.p.g. Ustawodawca jednak wyłącza możliwość miarkowania kary podczas wymierzania kary za naruszenie przepisu art. 9g u.c.p.g.
W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko Strony, że na dzień prowadzenia mniejszego postępowania obowiązująca ustawa o zmianie u.c.p.g. nie wymagała już w ogóle uzyskiwania poziomów recyklingu odpadów budowlanych i rozbiórkowych pochodzenia komunalnego, a tym samym w konsekwencji postępowanie w sprawie nałożenia kary powinno podlegać umorzeniu. Jak prawidłowo wskazuje SKO art. 1 ww. ustawy wprost wskazuje, że za rok 2020 należy osiągnąć poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne w wysokości co najmniej 70% wagowo. Ponadto art. 6 tej ustawy wskazuje, że do obliczania poziomów, o których mowa w art. 3aa ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się sposób określony w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568, 695 1 875). Przepisy w materii nakładania kar za 2020 r. w nowelizacjach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie uległy jakiejkolwiek zmianie. Pomimo, że uchylono przepis delegujący ministra do wydania aktu wykonawczego, przepisy rozporządzenia MŚ nadal znajdują zastosowanie. Kwestia uchylenia podstawy prawnej do wydania rozporządzenia w przypadku osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu nie ma znaczenia w przypadku wskazanych poziomów za 2020 r. W rozporządzeniu MŚ zostały wskazane odpowiednie poziomy w poszczególnych latach aż do 31 grudnia 2020 r. oraz sposób ich wyliczenia i w związku z tym przepisy ww. rozporządzenia MŚ w stosunku do 2020 r. powinny być nadal stosowane. Zatem zarzut naruszenia art. 189 c kpa nie jest zasadny.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należało stwierdzić niezasadność każdego z nich. Organy administracji publicznej mogą oczywiście stosować modyfikacje, jakie wynikają z przepisów k.p.a., co wynika chociażby z uchwały NSA, w której dopuszczono możliwość zastosowania art. 189f k.p.a., a więc odstąpienia od ukarania, w sprawach, o których mowa w rozdziale 4d u.c.p.g. (uchwała NSA z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21). Przepisy k.p.a. dopełniają bowiem przepisy u.c.p.g., co wynika chociażby z art. 189a § 2 k.p.a. Zasadą wiodącą jest jednak to, że jeżeli przepisy prawa materialnego stanowią inaczej, aniżeli uregulowano to w k.p.a., to przepisy prawa materialnego mają pierwszeństwo w zastosowaniu przez przepisami k.p.a. o karach pieniężnych (lex specialis derogat legi generali). Wbrew temu, co twierdzi skarżąca, przepisy u.c.p.g. mają charakter bezwzględnie obowiązujący i organy właściwe są zobowiązane do wymierzenia grzywny, co wynika bezpośrednio z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. Przedsiębiorca, który na podstawie umowy odbiera odpady od właścicieli i nie wykonuje obowiązku z art. 9g u.c.p.g. podlega karze pieniężnej. Tryb oznajmujący, jaki zastosowano w redakcji przepisu art. 9x ust. 2 u.c.p.g. nie pozostawia wątpliwości, że organ administracji publicznej ma obowiązek wymierzyć grzywnę. Oczywiście, organ może zastanowić się nad zastosowaniem przepisu art. 189f § 1 k.p.a., jednakże w niniejszej sprawie, z czym Sąd w składzie orzekającym zgadza się całkowicie, nie było podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary. Aby organ administracji publicznej zastosował przepis art. 189f § 1 k.p.a., muszą zajść łącznie przesłanki określone w pkt 1 lub 2 tego przepisu. Skarżąca m.in. powoływała się na przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., a więc, że naruszenie przez nią prawa miało charakter znikomy, a ponadto zaprzestała ona już naruszenia prawa. Sąd nie zgadza się z żadnym z tych twierdzeń.
Zgodnie ze słownikiem języka polskiego, słowo "znikomy" oznacza "zbyt mały, niewielki, błahy, nieznaczny" (E. Sobol, Popularny słownik języka polskiego PWN, Warszawa 2003, s. 1281). Na gruncie niniejszej sprawy, skarżąca miała osiągnąć poziom 50% recyklingu papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła, a osiągnęła 8,44% i 70% poziomu recyklingi przygotowania do ponownego użycia i odzysku innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne, a osiągnęła 46,51% (dane dotyczące [...] Sp. z o.o.) oraz 50 % w/w odpowiedniej frakcji odpadów, a osiągnęła 15,33% i 31,46% przy wymaganych 70% poziomu recyklingi przygotowania do ponownego użycia i odzysku innych niż niebezpieczne odpadów budowlanych i rozbiórkowych stanowiących odpady komunalne (dane dla [...] Sp. z o.o.). Nie sposób stwierdzić, że brakujące punkty procentowe to znikoma wartość. SKO samo wskazało na to, że różnice te są na tyle duże, że stopnia naruszenia prawa nie można uznać za znikomy, bowiem przy wymagającym poziomie 50% recyklingu, Spółka uzyskała 16,88% ([...]) i 30,66% ([...]) wymaganego poziomu, a przy poziomie 70% odpowiednio 66,44% i 44,94%. SKO wyjaśniło przy tym, że nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ wartość, jaką jest ochrona środowiska realizowana poprzez selektywną zbiórkę odpadów wymaga szczególnej opieki ze strony gmin. Kwestia negatywnego wpływu na środowisko odpadów nie budzi wątpliwości i jest oczywista Osiągnięte przez spółkę poziomy recyklingu w relacji do wymaganych ma istotne znaczenie w kontekście oceny znikomości naruszenia.
Mając na uwadze fakt, że przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wyraża warunki, które muszą być spełnione łącznie (koniunkcja), niespełnienie choćby jednego warunku, powoduje niemożność zastosowania powołanego przepisu. Wobec braku znikomości naruszenia przez skarżącą przepisów prawa, wobec czego Sąd w składzie orzekającym nie ma żadnych wątpliwości, iż zarzut naruszenia przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. jest całkowicie niezasadny.
Nie można miarkować kary pieniężnej, wymierzonej na podstawie art. 9x ust. 2 i 3 u.c.p.g. Przepisy k.p.a. o miarkowaniu kary nie znajdują tutaj zastosowania. Iloczyn to konkretny wynik określonego postępowania matematycznego. Skoro wysokość kary to iloczyn, to nie można tej kary obniżyć. Nie było zatem podstaw, aby którykolwiek z organów przyjął korzystne dla skarżącej rozwiązanie. W toku postępowania nie doszło też do naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności organy obu instancji ustaliły prawidłowo wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne, kierując się zasadami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również - stosownie do art. 80 k.p.a. - wnikliwie oceniły dowody zgromadzone w sprawie, a sporządzone uzasadnienie wypełnia kryteria sformułowane w art. 107 § 3 k.p.a. Kolegium trafnie wyjaśniło w swej decyzji, że organ I instancji miał prawo opierać się na faktach znanych mu z urzędu, a więc mógł posiłkować się danymi ze sprawozdania, które skarżąca -zgodnie z art. 9n ust. 1 i 7 u.c.p.g. - obowiązana był sporządzić oraz przekazać właściwemu organowi za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. Organy orzekające w sprawie nie były zatem zobowiązane do przeprowadzenia innych dowodów w celu ustalenia czy skarżąca uczyniła wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g u.c.p.g. nie doszło.
W celu odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 2 i 3 k.p.a. niewystarczające jest ustalenie, że podmiot, na który kara miała zostać nałożona, usunął naruszenie prawa lub powiadomił właściwe podmioty o stwierdzonym naruszeniu prawa, co może nastąpić w ramach postępowania w przedmiocie przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Przepis art. 189f § 2 k.p.a. wymaga bowiem wprost ustalenia przez organ nakładający karę, że odstąpienie od jej nałożenia pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona. Dopiero stwierdzenie tej okoliczności umożliwia organowi skierowanie do strony postępowania postanowienia, w którym wyznaczy stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa lub powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa. (por. Wyrok NSA z 10.05.2023 r., I OSK 957/22, LEX nr 3600056) Organy zbadały przesłanki art. 189f k.p.a., ale doszły do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, gdyż skarżąca nie usunęła naruszania, a waga naruszenia prawa jest znaczna. Sąd stanowisko organów podziela. Kara dotyczy bowiem nieosiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu, a zatem kwestii ochrony środowiska i zdrowia ludzi. Nieosiągnięcie poziomu recyklingu przez skarżącą rzutuje na poziom recyklingu osiągany przez gminę, a w konsekwencji na wszystkich mieszkańców. W przedmiotowej sprawie brakujący poziom recyklingu nie jest znikomy. Trafnie organy wskazały, że waga naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być oceniana z punktu widzenia zagrożenia dla realizacji tego celu, jakim jest w niniejszej sprawie zapewnienie efektywnego i skutecznego systemu gospodarowania odpadami opartego o selektywną zbiórkę odpadów. W przedmiotowej sprawnie organy trafnie uznały, że nie ma podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez organ II instancji istotnych okoliczności w sprawie związanych z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, na które spółka nie miała wpływu a które doprowadziły do na naruszenia przepisów u.c.p.g., tj. stanu zagrożenia epidemiologicznego i stanu epidemii COVID – 19 jako siły wyższej. Zarzut ten dotyczy braku zastosowania art.189e k.p.a. Należy na wstępie wskazać, że użyte w komentowanym przepisie pojęcie siły wyższej jest co do zasady charakterystyczne dla prawa cywilnego. W pojęciu tym wyróżnia się elementy obiektywne i element subiektywny. Do elementów obiektywnych należy zaliczyć zewnętrzny oraz nadzwyczajny charakter zdarzenia, brak możliwości jego przewidzenia oraz zapobiegnięcia mu. Element subiektywny to zachowanie przez podmiot obowiązany najwyższej staranności w celu zapobieżenia zdarzeniu lub jego skutkom. Siła wyższa to zdarzenie zewnętrzne w stosunku do podmiotu obowiązanego, co oznacza, że pozostaje ono poza kontrolą tego podmiotu, który nie ma żadnego wpływu na jego wystąpienie i skutki. Jest to zdarzenie nadzwyczajne, wyjątkowe, któremu nie można zapobiec i którego nie da się przewidzieć w świetle aktualnego stanu wiedzy i doświadczenia życiowego. Pojęcie to ulega subiektywizacji, zarówno gdy chodzi o wskazane wyżej elementy obiektywne, takie jak zewnętrzność, niemożność przewidzenia i zapobieżenia zdarzeniu, jak również wymóg, aby podmiot obowiązany, pomimo dochowania najwyższej staranności, nie mógł zapobiec zdarzeniu i jego skutkom.
Patrząc na pandemię COVID-19 jako na czynnik zewnętrzny, niezależny od człowieka, nie można wykluczyć przypadków, gdy obiektywnie będzie go można uznać za siłę wyższą. Natomiast do skarżącej należało wykazanie, że czynnik ten doprowadził do nieosiągnięcia poziomów recyklingu mimo dołożenia najwyższej staranności. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie tak się nie stało. Tak więc nie wykazano, że COVID-19 był przyczyną nieosiągnięcia zakładanego poziomu.
Nie jest zasadny także zarzut dotyczący nieuwzględnienia przedłużenia terminu na zajęcie stanowiska, bowiem procedując w sprawie niniejszej organ bazował na dowodach złożonych przez Stronę skarżącą, a decyzję z 17.11.2023 r. poprzedził zawiadomieniem wydanym w trybie art. 10 § 1 kpa wyznaczając stronie 7 dniowy termin na zapoznanie się z materiałem dowodowym i wypowiedzeniem w sprawie. Nie można tracić z pola widzenia, że w zawiadomieniu z 23.10.2023 r. organ przedstawił sposób wyliczenia kar – odrębnie dla obu spółek i wyliczenie to powielił w wydanej decyzji. Strona, tak przy odwołaniu jak i później nie złożyła żadnych dowodów mających wpływ na wynik sprawy, zatem odmowa przedłużenia terminu na zajęcie stanowiska nie naruszała przepisów postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.