VIII SA/Wa 337/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-08-29
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanepostępowanie legalizacyjnenakaz rozbiórkidoręczenie zastępczek.p.a. WSAadministracja budowlana

WSA w Warszawie oddalił skargę na odmowę wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego budynku, wobec którego wcześniej wydano decyzję o nakazie rozbiórki.

Skarżący R.K. wniósł o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego budynku mieszkalnego. Organ nadzoru budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na wydaną w 2004 r. ostateczną decyzję nakazującą rozbiórkę tego obiektu, co zgodnie z art. 32 ustawy nowelizującej Prawo budowlane wyklucza możliwość legalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając odmowę za zasadną, gdyż decyzja o rozbiórce została wydana przed wejściem w życie przepisów umożliwiających uproszczoną legalizację, a zarzuty dotyczące wadliwości doręczenia tej decyzji nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Sprawa dotyczyła skargi R.K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla budynku mieszkalnego. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, wskazując, że w 2004 r. wydano ostateczną decyzję nakazującą rozbiórkę tego budynku, co stanowiło "inną uzasadnioną przyczynę" odmowy wszczęcia postępowania legalizacyjnego zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. Skarżący kwestionował doręczenie tej decyzji w trybie zastępczym oraz zarzucał brak podpisu na postanowieniu organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że odmowa wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego była zasadna, ponieważ zgodnie z art. 32 ustawy nowelizującej Prawo budowlane (wchodzącej w życie 19.09.2020 r.), nie można wszcząć takiego postępowania w stosunku do obiektów, dla których wydano decyzję o nakazie rozbiórki przed dniem wejścia w życie tej ustawy. W niniejszej sprawie decyzja o nakazie rozbiórki została wydana w 2004 r., a zatem przesłanka z art. 32 ustawy nowelizującej została spełniona. Sąd stwierdził, że nawet jeśli doręczenie decyzji z 2004 r. było wadliwe, to nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia w kontekście art. 32 ustawy nowelizującej. Zarzut braku podpisu na postanowieniu organu I instancji również został uznany za niezasadny, gdyż egzemplarz znajdujący się w aktach zawierał podpis.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zgodnie z art. 32 ustawy nowelizującej, nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 32 ustawy nowelizującej Prawo budowlane jednoznacznie wyłącza możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w przypadku wydania decyzji o nakazie rozbiórki przed dniem wejścia w życie tej ustawy (19.09.2020 r.). W sprawie taka decyzja została wydana w 2004 r., co czyni odmowę wszczęcia postępowania legalizacyjnego zasadną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

ustawa nowelizująca art. 32

Ustawa o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

Wyłączenie możliwości wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.

p.b. art. 49f § ust. 1

Ustawa - Prawo budowlane

Przesłanki do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego (budowa bez pozwolenia, gdy od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat).

Pomocnicze

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, w tym "inne uzasadnione przyczyny", do których zalicza się żądanie dotyczące sprawy rozstrzygniętej już decyzją lub w której prowadzone jest postępowanie.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Stosowanie przepisów k.p.a. do postępowań odwoławczych.

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczenie zastępcze.

k.p.a. art. 124

Kodeks postępowania administracyjnego

Podpisywanie pism organu.

p.b. art. 49f § ust. 5

Ustawa - Prawo budowlane

Wyłączenie możliwości wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, jeżeli termin 20 lat od zakończenia budowy upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy.

p.b. art. 53a § ust. 2

Ustawa - Prawo budowlane

Możliwość wystąpienia z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego przez właściciela lub zarządcę obiektu.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydanie decyzji o nakazie rozbiórki przed wejściem w życie ustawy nowelizującej Prawo budowlane wyłącza możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego (art. 32 ustawy nowelizującej).

Odrzucone argumenty

Wadliwość doręczenia decyzji o rozbiórce z 2004 r. powinna skutkować możliwością wszczęcia postępowania legalizacyjnego. Brak podpisu na postanowieniu organu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

"nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki." "nie jest przedmiotem sporu, że w odniesieniu do budynku mieszkalnego wskazanego we wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego została wydana decyzja nakazująca jego rozbiórkę, jak również, że wydanie tej decyzji nastąpiło przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, tj. przed 19 września 2020 r." "nie istnieje możliwość występowania z wnioskiem o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie, która jest już zakończona prawomocną decyzją."

Skład orzekający

Justyna Mazur

sprawozdawca

Marek Wroczyński

członek

Renata Nawrot

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 32 ustawy nowelizującej Prawo budowlane w kontekście wyłączenia możliwości wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla obiektów z nakazem rozbiórki wydanym przed 19.09.2020 r."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wejściem w życie przepisów dotyczących uproszczonej legalizacji samowoli budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie budowlanym – możliwości legalizacji samowoli budowlanych, zwłaszcza w kontekście zmian przepisów i wcześniejszych decyzji nakazujących rozbiórkę. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Samowola budowlana sprzed lat: czy można ją jeszcze zalegalizować, gdy grozi rozbiórka?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VIII SA/Wa 337/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-08-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur /sprawozdawca/
Marek Wroczyński
Renata Nawrot /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 61a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 471
art. 32
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 lutego 2024 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego skargę oddala.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 13 lutego 2024 r. nr [...], M. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także: "MWINB", "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia R.K. (dalej także: "skarżący", "strona") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. (dalej także: "PINB", "organ I instancji") z 28 listopada 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie budynku mieszkalnego na działce nr ewid. [...]przy ul. [...]w R..
Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawny:
W dniu 16.11.2023r. do PINB wpłynął wniosek strony o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczącego budynku mieszkalnego położonego na działce nr ew. [...]przy ul. [...]w R..
Postanowieniem z 28.11.2023r. organ I instancji odmówił wszczęcia ww. postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia PINB podniósł, iż w sprawie wskazanego we wniosku budynku organ I instancji prowadził już postępowanie i decyzją ostateczną
z dnia 13 kwietnia 2004 r. nakazał inwestorowi rozbiórkę budynku mieszkalnego realizowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Powyższe stanowi inna uzasadnioną przyczynę, o które mowa w art. 61a § 1 k.p.a. do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
W zażaleniu na to postanowienie, występując o jego uchylenie i wszczęcie postępowania legalizacyjnego w sprawie budynku mieszkalnego na działce nr. ewid. [...]przy ul. [...]w R. skarżący podniósł, iż PINB odmawiając wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wyjaśnił, że po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, 13 kwietnia 2004 r. PINB wydał ostateczną decyzję (nr [...]znak: [...] nakazującą inwestorowi rozbiórkę budynku mieszkalnego zrealizowanego bez wymagalnego prawem pozwolenia na budowę. Skarżący zakwestionował doręczenie tej decyzji w trybie zastępczym, jak wywodzi organ. Z tej przyczyny, w realiach niniejszej sprawy wystąpił z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Dodatkowo podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 124 k.p.a., bowiem nie zostało podpisane przez osobę upoważnioną do jego wydania.
MWINB postanowieniem z dnia 13 lutego 2024 r., wskazanym na wstępie
i zaskarżonym w niniejszej sprawie utrzymał w mocy ww. postanowienie organu
I instancji.
W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazał, że przedmiotem oceny niniejszego postępowania jest postanowienie PINB odmawiające wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie w budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ew. [...]przy ul. [...]w R.. Podniósł, że odmowa wszczęcia postępowania w omawianej sprawie była zasadna w świetle treści art. 61a § 1 k.p.a. Dodał, że z treści tego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny,
w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. Mając na uwadze ww. przepis organ administracji bada wniosek o wszczęcie postępowania w ściśle określonym zakresie. Omawiany przepis wskazuje na trzy rodzaje przesłanek stanowiących podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności ustawodawca wskazuje na przesłanki o charakterze podmiotowym, tj. sytuacje, gdy podanie wnosi osoba niebędącą stroną. W zakresie tej przesłanki na organie spoczywa obowiązek badania, czy wnoszący podanie jest stroną w sprawie, a zatem czy powołuje się na własny interes (obowiązek) prawny. Kolejna przesłanka, tym razem o charakterze przedmiotowym pozostaje w związku z przedmiotem postępowania administracyjnego czyli sprawą rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Wskazana podstawa do odmowy wszczęcia postępowania zaistnieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie może zostać załatwione w formie prawno-administracyjnej. Trzeci rodzaj przesłanek wskazanych w art. 61a k.p.a., dających podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, został określony przez ustawodawcę jako "inne uzasadnione przyczyny", do których komentatorzy zaliczają m. in. żądanie jednostki dotyczące sprawy rozstrzygniętej już decyzją lub żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie.
Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że PINB prowadził postępowanie administracyjne w sprawie budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ew. [...]przy ul. [...]w R., które zakończyło się wydaniem decyzji Nr [...]z 13.04.2004r., nakazującej skarżącemu rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego.
W zakresie oceny zarzutu zażalenia powołał, że powyższa decyzja została wysłana na adres skarżącego, tj. [...], [...] W.. Z powodu niemożności doręczenia adresatowi korespondencja była prawidłowo awizowana i oczekiwała na poczcie na odbiór. Decyzja ta została uznana za doręczoną w trybie tzw. doręczenia zastępczego na podstawie art. 44 k.p.a., którego treść nie budzi wątpliwości organu
i znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 14.04.2022r., sygn. akt II SA/Go 122/22 i NSA z 17.05.2017r., sygn. akt I OSK 886/16).
Tym samym, w ocenie organu odwoławczego decyzja o rozbiórce znajduje się
w obrocie prawnym, a zatem jest wiążąca. W ocenie MWINB za przesłankę uzasadniającą odmowę wszczęcia uproszczonej procedury legalizacyjnej (na co słusznie zwrócił uwagę powiatowy organ nadzoru budowlanego) należy uznać fakt wydania wobec budynku mieszkalnego usytuowanego na działce o nr ewid. [...]położonej przy ul. [...]w R. decyzji rozbiórkowej, co wynika wprost z treści art. 32 ustawy z dnia 13.02.2020 r. zmieniającej ustawę Prawo budowlane z dniem 19.09.2020 r., zgodnie z którym nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.
Z tych przyczyn uznał, że brak było możliwości wszczęcia postępowania
w sprawie z innych uzasadnionych przyczyn.
Zdaniem MWINB, zarzuty zażalenia nie zasługiwały tym samym na uwzględnienie. W momencie, gdy nastąpiła fikcja doręczenia, to fakt ten rodzi domniemanie prawne, iż pismo zostało skutecznie doręczone jego adresatowi. Ponadto jak wskazano wcześniej nie istnieje możliwość występowania z wnioskiem o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie, która jest już zakończona prawomocną decyzją.
R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie skargę na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 44 k.p.a., wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia polegający na tym, że skarżący nie otrzymał decyzji o rozbiórce z 13.04.2004r. i tym samym został pozbawiony możliwości odwołania się od tej decyzji. Podniósł także, że postanowienie PINB nie zostało podpisane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego, a organ odwoławczy nie odniósł się do tego zarzutu skarżącego.
Z tych przyczyn wystąpił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpatrzenie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Stwierdził, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru pisma bez oznaczenia daty, zaś na odwrocie brak jest zakreślenia przez doręczyciela w jakim miejscu zostało pozostawione awizo zawierające zawiadomienie
o pozostawieniu pisma. Dodał, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wyjaśniono, że aby uznać, iż doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. jest skuteczne, musi
w aktach sprawy znajdować się dowód, z którego jednoznacznie wynikać będzie jak działał doręczający.
Konieczne jest więc dokonanie przez doręczyciela wszystkich czynności przewidzianych tym pismem, by można było uznać przesyłkę za skutecznie doręczoną w trybie zastępczym. Jeżeli nie wiadomo jak działał dostarczający (brak informacji
o miejscu pozostawienia awiza), to doręczenia nie można uważać za dokonane (por. postanowienie NSA z 25 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 23/07). Takiego dowodu organ I instancji nie przedstawił. Procesowa instytucja doręczenia zastępczego oparta jest na fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Takim warunkiem jest zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające informację, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak
i o miejscu oraz terminie z datą i podpisem doręczyciela. Trzeba mieć na względzie, że stwierdzenie o prawomocnej (ostatecznej) decyzji organu zamyka stronie drogę do ponownego rozpatrzenia tej sprawy, co ingeruje w konstytucyjne prawo każdego do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji).
W ocenie MWINB za przesłankę uzasadniającą odmowę wszczęcia uproszczonej procedury legalizacyjnej należy uznać fakt wydania wobec budynku przy ul. [...]w R. decyzji rozbiórkowej, której skarżący nie otrzymał. Według PINB z uwagi na wyłączenie przez przepisy prawa możliwości wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec budynku objętego nakazem rozbiórki odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w w/w sprawie z innych uzasadnionych przyczyn była zasadna. Tymczasem w ocenie strony odmowa wszczęcia postępowania była bezprawna i nieuzasadniona.
W odpowiedzi na skargę, MINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, iż brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
Sporem w sprawie objęta jest odmowa wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie budynku mieszkalnego położonego na działce nr ewid. [...]przy ul. [...]w R. - na wniosek skarżącego.
Przyczyną odmowy wszczęcia ww. postępowania jest wydanie w dniu 13 kwietnia 2004 r. decyzji nakazującej skarżącemu jako inwestorowi dokonanie rozbiórki budynku mieszkalnego wskazanego we wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Skarżący podnosi zaś, iż decyzja z dnia 13 kwietnia 2004 r. nie została jemu doręczona. Ponadto postanowienie organu I instancji nie zostało podpisane.
Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu wskazać należy, iż zgodnie z art. 49f ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej: "p.b."), w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
Na tle tej regulacji, przedstawiciele nauki prawa przypominają, że "w polskim systemie prawa w wielu przypadkach przewidziana jest instytucja tzw. przedawnienia czynu (dotyczy to np. prawa podatkowego, a także karnego). Natomiast delikt związany z naruszeniem prawa budowlanego dotychczas nie przedawniał się nigdy, nawet
w sytuacjach, gdy dany obiekt nie może być zalegalizowany mimo najlepszych chęci
i starań jego właścicieli lub użytkowników, w sytuacji, gdy istnieje już od bardzo długiego czasu i wkomponował się w środowisko architektoniczne na danym obszarze (przez ten czas organ nadzoru budowlanego nie ingerował, nie ma także skarg ze strony zainteresowanych osób czy instytucji). Kodeks cywilny wskazuje okres 20 lat, po którym posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze, wówczas jako graniczny wskazuje się okres 30 lat. Wprowadzone (...) rozwiązanie dotyczące samowoli starszych niż sprzed 20 lat nie może być uznane za przedawnienie, gdyż zakłada ono jedynie możliwość zastosowania uproszczonej procedury administracyjnej. Wprowadzenie przedmiotowej procedury (przy braku możliwości wprowadzenia przedawnienia) uznano za konieczne jednakże przy uwzględnieniu wymogów zachowania standardów w zakresie bezpieczeństwa. Powszechnie znany jest fakt, że
w Polsce istnieje i jest użytkowanych wiele obiektów budowlanych samowolnie wybudowanych przed wieloma laty, co do których organy nadzoru budowlanego nie mając wiedzy, nie mogły podjąć przewidzianych w Prawie budowlanym działań likwidujących samowole. Właściciele przeważnie nie podejmują próby legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed koniecznością poniesienia opłat, a także decyzji o rozbiórce, często też mają na uwadze niezgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego" (A. Plucińska-Filipowicz, T. Filipowicz [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. M. Wierzbowski, LEX/el. 2023, art. 49(f).
Jak wynika z art. 53a ust. 2 p.b., właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może wystąpić do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Uproszczone postępowanie legalizacyjne stanowi w tym zakresie wyjątek spośród wszystkich innych kategorii postępowań w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy (rozdział 5b p.b.). Jednocześnie ustawodawca w sposób wyraźny wskazał tylko 2 sytuacje wykluczające możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W art. 49f ust. 5 p.b. przewidziano, że nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, jeżeli termin 20 lat od zakończenia budowy, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 p.b. Z kolei w art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471; dalej: "ustawa nowelizująca") wskazano, że nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego,
o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 19 września 2020 r.
Orzekające w sprawie organy odmówiły wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego z uwagi na to, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia
w stosunku do spornego obiektu pozostawała w obrocie prawnym decyzja nakazująca rozbiórkę wskazanego we wniosku obiektu.
Zdaniem Sądu odmowę wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać za zasadną. Została bowiem spełniona przesłanka z art. 32 ustawy nowelizującej. Treść tego przepisu wskazuje bowiem niewątpliwie, iż brak możliwości wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego powiązany został z wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki.
W sprawie nie jest sporne, iż wobec obiektu wskazanego we wniosku
o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego toczyło się postępowanie, zakończone wydaniem w dniu 13 kwietnia 2004 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w m. R. decyzji Nr [...]nakazującej skarżącemu dokonanie rozbiórki tego obiektu. Jak wynika z akt organu odwoławczego decyzja ta została doręczona K.G.. Przesyłka skierowana do skarżącego została zwrócona, jako nie podjęta w terminie. Decyzja z dnia 13 kwietnia 2004 r. stała się podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego z dnia 15 września 2005 r. Z pisma organu I instancji z dnia 15 kwietnia 2024 r., skierowanego do organu odwoławczego, wynika, iż decyzja ta, w ocenie organu ma przymiot ostateczności, został wystawiony
w dniu 15 września 2005 r. tytuł wykonawczy i postępowanie egzekucyjne jest w toku.
Decyzja z dnia 13 kwietnia 2004 r., o której mowa została zatem wydana przez przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, to jest w dniu 19 września 2020 r.
Skarżący wadliwość odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego upatruje w braku doręczenia decyzji z dnia 13 kwietnia 2004 r.
Wskazać zatem wypada, iż jak już wyżej wyjaśniono, art. 32 ustawy nowelizującej nie dopuszcza wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 p.b., w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki.
W ocenie Sądu, z uwagi na konieczność zachowania spójności wewnętrznej aktu normatywnego, jakim jest ustawa nowelizująca, uznać należy, iż art. 32 ustawy nowelizującej odnosi się do wydania decyzji o nakazie rozbiórki. W treści tej ustawy znajdują się bowiem przepisy, które wprost odwołują się do "wydania ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki" (art. 1 pkt 16 ustawy nowelizującej). Zatem nie sposób przyjąć, aby ustawodawca – uchwalając art. 32 ustawy nowelizującej – nie był świadomy różnicy między wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki, a wydaniem ostatecznej decyzji w tym przedmiocie. W mającym zastosowanie w niniejszej sprawie art. 32 jednoznacznie powiązał niedopuszczalność wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego z "wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki", nie zaś
z "wydaniem ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki". Już z tej przyczyny zatem należało uznać, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Nie jest bowiem przedmiotem sporu, że w odniesieniu do budynku mieszkalnego wskazanego we wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego została wydana decyzja nakazująca jego rozbiórkę, jak również, że wydanie tej decyzji nastąpiło przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, tj. przed 19 września 2020 r. (por. art. 39 tej ustawy).
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż jak trafnie wskazuje skarżący dołączona do akt organu odwoławczego potwierdzona jako zgodna
z oryginałem kserokopia koperty zawierającej decyzję oraz strony zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma, w której jest miejsce na potwierdzenie odbioru, nie pozwala na powzięcie wiedzy co do okoliczności dokonywania doręczenia, w tym jego awizowania. Z dołączonych kserokopii wynika, iż przesyłka nie została przez skarżącego odebrana, ale zwrócona jako nie podjęta w terminie. Jednocześnie
z twierdzeń skarżącego nie wynika, aby podjął on jakiekolwiek działania, kwestionujące prawidłowość tego doręczenia w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia 13 kwietnia 2004 r., mimo iż, jak wynika z akt sprawy toczy się w sprawie rozbiórki postępowanie egzekucyjne. Tymczasem w niniejszym postępowaniu podnoszone przez skarżącego wątpliwości co do prawidłowości doręczenia decyzji, o której mowa, ze względów wskazanych powyżej nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut wskazujący na naruszenie art. 124 k.p.a., polegający na braku podpisu osoby upoważnionej do wydania postanowienia organu I instancji. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego [...] z dnia 28 listopada 2023 r. opatrzone imienną pieczęcią i podpisem. Tym samym brak podpisu na egzemplarzu doręczonym skarżącemu nie daje podstaw do uwzględnienia skargi.
Zarzuty skargi okazały się zatem pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Sąd nie stwierdził również, aby przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do innych uchybień, które uzasadniałyby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Z tych względów Sąd nie będąc związany wnioskiem skarżącego o skierowaniu sprawy na rozprawę, rozpoznając skargę na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI