VIII SA/Wa 325/25

VIII SA/Wa 325/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak
Justyna Mazur /przewodniczący/
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 234 ust. 3 i 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145  par. 1 pkt 1 lit a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 3 marca 2025 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 8 stycznia 2025 r. znak: [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącego Z. N. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 3 marca 2025 r., Znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej SKO, Kolegium) po rozpoznaniu odwołania Z. N. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia 8 stycznia 2025 r., umarzającej w całości postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości M. gmina K. ze szkodą dla działki nr ewid. [...], orzekło o utrzymaniu
w mocy zaskarżonej decyzji.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 29 sierpnia 2024 r. do Urzędu Gminy w K.-S. wpłynęło pismo Z. N. (dalej strona, skarżący), współwłaściciela działki nr ewid. [...], położonej w miejscowości M., gmina K. w sprawie nawożenia dużej ilości ziemi i podwyższenia terenu na działce sąsiedniej nr ewid. [...], stanowiącej współwłasność M. i K. G., co doprowadza do zalegania wody na jego nieruchomości. Następnie strona w dniu 15 października 2024 r. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla działki nr ewid. [...] w miejscowości M., gmina K.. Odrębny wniosek strony w kwestii zmiany rzędnej terenu, organ przekazał do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
W wyniku wszczętego postępowania przez Wójta Gminy K. (dalej także organ I instancji) zostały przeprowadzone kolejne oględziny w dniu 20 listopada 2024 r., podczas których nie stwierdzono jakichkolwiek zastojów wody, jedynie we wskazanym podczas pierwszych oględzin w dniu 24 września 2024 r. niewielkim zagłębieniu terenu od strony południowej znajdowała się niewielka ilość wody opadowej, co zostało udokumentowane fotograficznie. Oględziny odbywały się podczas lekkiego opadu deszczu. Organ I instancji podał, że strona oświadczyła, że podczas obfitych opadów atmosferycznych woda rozlewa się po terenie całej jego posesji, jednak nie potwierdziły tego oględziny w dniach 24 września 2024 r. oraz 20 listopada 2024 r.
Jednocześnie z ustaleń Wójta wynika, że podczas oględzin w dniu 20 listopada 2024 r., Z. N. oświadczył, że sytuacja zalewania jego nieruchomości ma miejsce od czasu, w którym sąsiedzi małżonkowie G. wybudowali dom na działce sąsiedniej tj. nr ewid. [...], czyli ponad 10 lat temu.
Nie uwzględniając wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego hydrologa w zakresie zmiany stanu wody na gruncie, Wójt Gminy K. decyzją z 8 stycznia 2025 r. znak [...], na podstawie art. 105 §1 kpa w związku
z art. 234 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm. dalej p.w.) umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działki nr ewid. [...], położonej w miejscowości M., gmina K., ze szkodą dla działki nr ewid. [...], położonej
w miejscowości M., gmina K..
Nie zgadzając się z decyzją strona złożyła odwołanie, podnosząc zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 234 ust. 5 p.w. poprzez jego błędną wykładnię
i bezpodstawne uznanie, iż przedmiotem wniosku są zdarzenia sprzed 5 lat, a nie nowsze, pomimo iż wnioskodawca jednoznacznie wskazał na późniejsze działania, potencjalnie skutkujące naruszeniem stanu wody na gruncie, podał okres ich wystąpienia ("od sierpnia 2024 r. do października 2024 r.") oraz udokumentował to wszystko zdjęciami, których datę wykonania organ mógł bez trudu zweryfikować.
Rozpoznając to odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu
I instancji.
W uzasadnieniu decyzji, po przypomnieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, organ odwoławczy określił ramy prawne rozpoznawanej sprawy, stwierdzając przy tym, że w myśl art. 234 ust. 5 p.w. postępowania w sprawie decyzji,
o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
Kwestią sporną w sprawie pozostaje dopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie o wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 p.w. ze względu na termin,
o którym mowa art. 234 ust. 5 ustawy. Zatem kluczową okolicznością warunkującą dopuszczalność wszczęcia postępowania jest jak stwierdziło Kolegium, ustalenie momentu, w którym właściciel sąsiedniej nieruchomości dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.
SKO odniosło się również do kwestii umorzenia postępowania, wskazując art. 105 §1 kpa.
Kolegium stwierdziło, iż w rozpoznawanej sprawie przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w dniu 28 października 2024 r., a organ I instancji w dniu 20 listopada 2024 r. powziął informację, że nieruchomość Z. N. jest zalewana od czasu, w którym Państwo G. wybudowali dom na sąsiedniej działce nr [...], czyli ponad 10 lat temu. Zdaniem SKO jest to treść jest jednoznaczna.
Ponadto należy zauważyć jak wskazało Kolegium, że wskazany termin liczy się od momentu uzyskania przez właściciela działki sąsiedniej informacji o występowaniu szkód na skutek naruszenia, a nie od momentu złożenia wniosku o wszczęcie postępowania czy poinformowania organu administracji.
Z uwagi na powyższe, w ocenie Kolegium, w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 234 ust. 5 p.w., który wyklucza prowadzenie postępowania jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Art. 234 ust. 5 p.w. wyłącza możliwość merytorycznego badania sprawy z uwagi na upływ czasu, zatem zachodzi przeszkoda przedmiotowa
w dalszym prowadzeniu postępowania. Kolegium podzielił stanowisko organu I instancji, że jeżeli na skutek wniosku Skarżącego wszczęto postępowanie to należało, je umorzyć jako bezprzedmiotowe zgodnie z art. 105 § 1 kpa.
Ponadto zdaniem Kolegium organ I instancji zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy pozwalający na wydanie zaskarżonej decyzji. Dwukrotnie przeprowadził oględziny na spornych działkach, sporządził protokoły podpisane przez strony, wykonał dokumentację fotograficzną, informował strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, jak również wniesienia zastrzeżeń.
Odnosząc się do odwołania, Kolegium uznało, że podnoszone w nim zarzuty nie mogą zmienić rozstrzygnięcia z przyczyn podanych w jego uzasadnieniu. Odnośnie zarzutu dotyczącego umieszczenia w treści decyzji nieprawdziwej informacji
o rzekomym niestwierdzeniu przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego,
w trakcie oględzin działki nr [...] podniesienia terenu, to organ uzyskał informację od K. G., iż PINB podczas oględzin terenu jego nieruchomości nie stwierdził nieprawidłowości w wysokości terenu i w dniu 2 grudnia 2024 r. wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ponadto organ na każdym etapie postępowania informował strony o możliwości zapoznania się z dokumentacją. Organ również informował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań, tj. w zawiadomieniach z dnia 25 listopada 2024 r. i 16 grudnia 2024 r., a więc nie naruszył art. 10 § 1 kpa. Kolegium nie dopatrzyło się również naruszenia pozostałych przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił:
1) Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię
i zastosowanie, w szczególności:
1.1 Art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne poprzez nieuprawnione uznanie przez organy I i II instancji, iż przedmiotem postępowania są zdarzenia (szkodliwe oddziaływanie na grunt poprzez nawożenie ziemi przez sąsiada ze szkodą dla działki nr [...]) sprzed ponad 10 lat, pomimo iż we wniosku o wszczęcie postępowania z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wyraźnie wskazał na zdarzenia (nawożenie ziemi przez sąsiada ze szkodą dla działki nr [...]) mające miejsce "od sierpnia 2024 r. do października 2024 r."
2) Naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez naruszenie zasad postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
w szczególności:
2.1 Art. 10 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady czynnego udziału w każdym stadium postępowania tj. nie zawiadomienie go o zakończeniu postępowania,
o zamiarze wydania decyzji umarzającej postępowanie, a w konsekwencji uniemożliwienie mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
2.2 Art. 7 w związku z art. 75 § 1 i art. 78 § 1 kpa poprzez nie uwzględnienie żądania strony skarżącej przeprowadzenia dowodów, pomimo, iż przedmiotem tych (nie przeprowadzonych) dowodów są okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy;
2.3 Art. 9 w związku z art. 77 § 4 kpa poprzez nie informowanie strony skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały istotny wpływ na ustalenie jej praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego;
2.4 Art. 13 kpa poprzez nie podjęcie mediacji oraz zaniechanie czynności skłaniających strony do zawarcia ugody - w przedmiotowej sprawie, w której uczestniczą strony o spornych interesach;
2.5 Art. 36 w związku z art. 35 kpa poprzez nie załatwienie sprawy w ustawowym terminie, nie zawiadomienie o tym stron, nie podanie przyczyny zwłoki, nie wskazanie nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczeniu o prawie do wniesienia ponaglenia;
2.6 Art. 61 a kpa w związku z art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach poprzez nie wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania, na które służy zażalenie.
Skarżący wniósł o:
1. uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości.
2. przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zbadanie, z udziałem biegłego, związku przyczynowego między działaniem sąsiada, które miało miejsce
w roku 2024, a szkodą dla jego gruntu oraz nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
w drodze decyzji administracyjnej.
3. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W ocenie skarżącego, składając wniosek był świadomy okoliczności warunkujących dopuszczalność wszczęcia postępowania, określonych w art. 234 ust. 5 Prawa wodnego, dlatego we wniosku wskazał działania sąsiada z okresu nie wcześniejszego niż 5 lat tj. "od sierpnia 2024 r. do października 2024 r." Jego zdaniem organ I instancji, a następnie organ II instancji, powinien się zająć związkiem przyczynowym pomiędzy działaniem, a szkodą (vide: ww. wyrok WSA w Poznaniu III SA/Po 449/23) we wskazanym przeze niego okresie tj. "od sierpnia 2024 r. do października 2024 r." Tymczasem Wójt Gminy, a następnie - w procedurze odwoławczej drugiej instancji - Kolegium Odwoławcze, zajęli się działaniem sąsiada
w okresie sprzed około 10 lat, chociaż nie było to przedmiotem wniosku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie argumenty okazały się uzasadnione.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej P.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania
w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym
w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Dokonując oceny w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. uzasadnia ich uchylenie.
Istota problemu prawnego w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni art. 234 ust. 5 p.w.
Problem prawny, wynikający także w niniejszej sprawie, był już przedmiotem ocen Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach zakończonych wyrokami z 2 sierpnia 2024 r., III OSK 2839/22 oraz z 19 grudnia 2024 r., III OSK 1233/23. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela prezentowane w tych orzeczeniach stanowisko.
Stosownie do postanowień art. 234 ust. 5 p.w. postępowania w sprawie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom "nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia,
w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt." Z treści cytowanego przepisu wynika więc, że ustawodawca zdecydował
o czasowości ochrony prawnej przysługującej właścicielowi gruntu, na który w sposób szkodliwy oddziałuje zmiana stanu wody spowodowana przez właściciela gruntu sąsiedniego. Przewidziana art. 234 ust. 3 p.w. ochrona zostaje wyłączona, jeżeli właściciel gruntu, na którym wystąpiły szkodliwe następstwa wywołane zmianą stanu wody na gruncie sąsiednim, mimo świadomości tego szkodliwego oddziaływania, nie podejmował działań restytucyjnych przez odpowiednio długi okres czasu - 5 lat.
Przywołany przepis, w istocie będąc regulacją procesową, zawiera w sobie termin o charakterze prekluzyjnym, którego przekroczenie wywołuje skutek w postaci braku możliwości wszczęcia postępowania. Obecnie obowiązująca ustawa,
w omawianym zakresie, weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym, w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121), uchylonej mocą art. 573 p.w., analogiczny instrument ochrony praw podmiotowych znajdował się w art. 29, przy czym, co wymaga podkreślenia, przepis ów nie zawierał żadnego ograniczenia czasowego dotyczącego możliwości wystąpienia ze stosownym wnioskiem do organu.
Należy zatem przyjąć, że powodem odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 234 ust. 5 p.w. jest układ, w którym w dyspozycji organu pozostają wiadomości pozwalające na ustalenie upływu 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu dowiedział się o szkodach spowodowanych zmianą stosunków wodnych na gruncie sąsiednim. Ustawodawca nie wskazuje źródeł takich informacji, niemniej można założyć, że zasadniczo chodzi o fakty powołane we wniosku o wszczęcie postępowania w trybie art. 234 ust. 3 p.w., przy czym postępowanie w trybie art. 234 ust. 5 p.w. może zostać wszczęte z urzędu i na wniosek. Treść tego przepisu nakazuje przyjąć, że wyłączenie możliwości wszczęcia postępowania w trybie art. 234 ust. 3 p.w. z uwagi na upływ pięcioletniego okresu pozostawania w świadomości szkód powstałych wskutek zmiany stosunków wodnych odnosi się do obu trybów jego inicjowania, inaczej zakres stosowania art. 234 ust. 5 p.w. przy jego literalnym brzmieniu byłby bardzo wąski.
Wyjaśnienie czy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 234 ust. 5 p.w. będzie wymagało poczynienia stosownych ustaleń w ramach dowodowych czynności procesowych, które można podjąć wyłącznie w toku postępowania administracyjnego. Należy zatem przyjąć, że do ustalenia upływu przedmiotowego terminu dojdzie w toku postępowania administracyjnego, a skutkiem takiego ustalenia powinno być umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 234 ust. 5 p.w. W takim układzie momentem miarodajnym dla ustalenia upływu okresu, o którym mowa w art. 234 ust. 5 p.w. będzie dzień wszczęcia postępowania.
Niemniej wątpliwości występują przy interpretacji art. 234 ust. 5 p.w., w zakresie w którym określa początkowy bieg pięcioletniego terminu, którego upływ wyłącza możliwość wydania decyzji w oparciu o art. 234 ust. 3 p.w. Prawodawca przyjął bowiem, że należy go liczyć "od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się
o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt." Z powyższego wynika więc, że momentem konstytutywnym dla rozpoczęcia biegu terminu, o którym mowa w art. 234 ust. 5 p.w. jest uzyskanie świadomości przez właściciela gruntu, na którym wystąpiła szkoda, że jej źródłem jest zmiana stanu wody na gruncie sąsiednim.
Problem dotyczący zakresu stosowania art. 234 ust. 5 p.w. polega na tym, że właściciel gruntu, szukający ochrony w trybie art. 234 ust. 3 p.w. z założenia nie ma pewności, a zatem i wiedzy, co do tego, że na gruncie sąsiednim doszło do zmiany stanu wody i że zmiana ta szkodliwie oddziałuje na jego grunt. Ustalenia w tym zakresie stanowią okoliczności istotne w postępowaniu o zmianę stosunków wodnych i czynione są w jego ramach, na podstawie zgromadzonych przez organ dowodów. W rezultacie art. 234 ust. 5 p.w. powinien znaleźć zastosowanie wówczas, gdy właściciel gruntu, na którym wystąpiły szkody, od pięciu lat posiada wiedzę co do wystąpienia podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 p.w., a więc świadomość, że na gruncie sąsiednim doszło do zmiany stanu wody spowodowanej działalnością właściciela tego gruntu i że w związku przyczynowym z tą zmianą pozostają szkody, które wystąpiły na jego gruncie.
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, powstałą jeszcze na gruncie art. 29 ustawy Prawo wodne z 2001 r., ustalenie tego związku wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. W postępowaniu takim konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Treść tej opinii stanowi bowiem materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych ustaleń w zakresie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie,
a szkodliwym oddziaływaniem - por. wyrok NSA z 16 grudnia 2020 r., II OSK 2983/20,
z 7 kwietnia 2022 r., III OSK 4782/21.
Należy przy tym zaznaczyć, iż wadliwe jest założenie, że na gruncie stosowania art. 234 ust. 5 p.w. dopuszczalne jest jedynie prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanek uzasadniających skorzystanie z ochrony w trybie art. 234 ust. 3 p.w. Postanowienia art. 234 ust. 5 p.w. należy postrzegać, jako sui generis sankcję za nieskorzystanie przez zbyt długi czas z przewidzianych przez przepisy prawa instrumentów ochrony. Aby ta sankcja wystąpiła konieczne jest przesądzenie, że podmiot żądający wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 p.w., faktycznie miał podstawy, aby z tej ochrony skorzystać, a więc, że rzeczywiście na gruntach sąsiednich doszło do zmiany stanu wody, która miała szkodliwy wpływ na grunty stanowiące własność tego podmiotu. Brak wystąpienia zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, podobnie jak brak pozostających z tą zmianą w związku przyczynowym szkodliwych następstw, wyłączają możliwość zastosowania art. 234 ust. 5 p.w., uzasadniają natomiast merytoryczną odmowę wydania nakazów, o których mowa w art. 234 ust. 3 p.w.
Zatem art. 234 ust. 5 p.w. znajdzie zastosowanie w sytuacji, w której zmiana stanu wody na gruncie oraz wywołane nią szkodliwe oddziaływanie na grunt sąsiedni,
z uwagi na charakter, zakres i intensywność są oczywiste i dają się zweryfikować bez konieczności sięgania o wiedzę specjalistyczną.
Z kolei momentem konstytutywnym dla rozpoczęcia biegu terminu, o którym mowa w art. 234 ust. 5 p.w. jest uzyskanie świadomości przez właściciela gruntu, na którym wystąpiła szkoda, że jej źródłem jest zmiana stanu wody na gruncie sąsiednim.
Wracając na grunt sprawy niniejszej, bez wątpienia skarżący w dniu 15 października 2024 r. złożył wniosek w sprawie zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla jego działki. W złożonym wniosku określił datę zdarzenia "od sierpnia 2024 r. do października 2024 r.", w którym to okresie została spowodowana szkoda dla jego działki.
Z kolei organ I instancji przyjął, że oświadczenie skarżącego złożone podczas oględzin, iż sytuacja zalewania ma miejsce od 10 lat, kiedy sąsiedzi wybudowali dom, stanowi wystarczającą argumentację do zastosowania art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 234 ust. 5 p.w. Taki stan faktyczny i jego ocenę zaakceptowało Kolegium, co było błędem. Organy całkowicie pominęły czy faktycznie wystąpiła szkoda, a skupiły się jedynie na upływie czasu, kiedy miało nastąpić zalewanie.
Przyjęta przez organy interpretacja powołanego wyżej przepisu prawa jest sprzeczna nie tylko z art. 7 i art. 8 kpa lecz przede wszystkim z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że rację ma skarżący, który w zawartym w skardze wywodzie powołał argumenty, przemawiających przeciwko stanowisku obu organów. Koncentrowały się one na wykazaniu, że stanowisko organów w istocie prowadziłoby do stwierdzenia, że przepisy ustawy, która weszła w życie w 2018 r. działają z mocą wsteczną. Zarzuty skargi są w tym aspekcie jak najbardziej trafne.
Wśród regulacji aktualnie obowiązującej ustawy Prawo wodne próżno jest bowiem szukać takich, które dawałyby podstawę do wstecznego stosowania jej przepisów, a w każdym razie, do uznania, że stany faktyczne zaistniałe przed jej wejściem w życie będą miały wpływ na ocenę biegu terminu, o którym mowa w art. 234 ust. 5 tej ustawy.
Również przyjęte przez organy obu instancji rozumienie art. 234 ust. 5 p.w. jest skrajnie niekorzystne dla skarżącego, a ponadto nie uwzględnia potrzeby ochrony praw obywatela (strony) zarówno z perspektywy powołanych wcześniej, jej konstytucyjnych podstaw lecz również norm procesowych, jakie organ winien był brać pod uwagę.
W wyniku ograniczenia się przez organy wyłącznie do najbardziej podstawowej metody wykładni, doszło do zamknięcia stronie drogi do dochodzenia ochrony przysługującego jej prawa podmiotowego (własności nieruchomości), bez wskazania wyraźnej podstawy do takiego zabiegu.
Złożenie wniosku w październiku 2024 r., było skuteczne i otwierało skarżącemu drogę do ubiegania się o ochronę swoich praw. Organy obu instancji, w najmniejszym stopniu nie pochyliły się nad zagadnieniem intertemporalności i konsekwencji płynących z braku stosownych regulacji w tym zakresie, a priori zakładając, że przywołany przepis Prawa wodnego swoją hipotezą obejmuje również stany faktyczne istniejące przed wejściem w życie ustawy. Stwierdzenie w tych okolicznościach, że stronie nie przysługuje możliwość ubiegania się o skuteczną ochronę przed niekorzystnym oddziaływaniem z gruntów sąsiednich, w sposób rażący narusza zasadę zaufania obywatela do władzy publicznej (art. 8 kpa), której manifestacją jest organ orzekający
w konkretnym postępowaniu.
W świetle powołanych wyżej okoliczności, których wystąpienie skutkować musiało uchyleniem decyzji wydanych przez organy obu instancji, zawarte w skardze zarzuty, dotyczące uchybień w postępowaniu dowodowym, w istocie zmierzającym do wykazania dochowania spornego terminu, miały charakter wtórny i jako takie nie zaważyły na wyniku postępowania.
Sąd uznał że organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego art. 234 ust. 3 i 5 p.w.- w zakresie wykładni powołanych przepisów oraz przepisów postępowania art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Oczywiście poza postępowaniem Sądu były kwestie podnoszone w skardze,
a odnoszące się do nawożenia odpadów czy podniesienia rzędnej terenu. Za zbędne Sąd uznał odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi, z uwagi na treść wyroku, nie mniej nie wszystkie były uzasadnione.
Mając na uwadze wywody prawne Sądu, organy prawidłowo ustalą stan faktyczny w sprawie, uwzględnią wyżej poczynione rozważania Sądu, co winno skutkować przeprowadzeniem postępowania z art. 234 p.w. ad meritum.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 P.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.