VIII SA/Wa 315/25

VIII SA/Wa 315/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Justyna Mazur /przewodniczący/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 par. 1 pkt 6, art. 151,  art. 285 par. 1,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 2267
art. 8 par. 2, art. 13, art. 25, art. 31, art. 33, art. 38 ust. 1 i ust. 5, art. 39a, art. 96a - 96n, art. 114 - art. 122h, art. 127 - art. 144 i art. 156 par. 2
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości  warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. R. B. na postanowienie Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 29 stycznia 2025 r. sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt [...] oddala skargę
Uzasadnienie
Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości w. (dalej: Komisja, organ) postanowieniem z 29 stycznia 2025 r. sygn. akt [...], po rozpoznaniu wniosku A. R. B. (dalej: skarżący), odmówiła wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt [...].
Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Komisja decyzją z 17 grudnia 2019 r. wydała decyzję w sprawie o sygn. akt [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia na rzecz H. M..
Skarżący wnioskiem z 4 stycznia 2025 r., który wpłynął do organu 13 stycznia 2025 r., wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego powyższą ostateczną decyzją. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że przed Komisją prowadzone było postępowanie w trybie ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości w., wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r. poz. 795, dalej: specustawa reprywatyzacyjna). Postępowanie prowadzone było pod sygn. akt [...] i dotyczyło decyzji Prezydenta Miasta W. z 4 września 2008 r. nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta W. z 25 stycznia 2010 r. nr [...], na mocy których ustanowiono prawo użytkowania wieczystego do gruntu, położonego w W. przy ulicy S. [...], oznaczonego jako działki ewidencyjne nr: [...], [...], [...] i [...], dla których urządzono księgi wieczyste o numerach: [...], [...], [...] i [...].
W postępowaniu o sygn. akt [...] skarżący uczestniczył jako strona
i podczas przeglądania akt tej sprawy zauważył załączoną tam decyzję sygn. akt [...], która jednoznacznie przypisuje właścicielom nieruchomości, położonej
w W. przy ul. S. [...], negatywne cechy dotyczące ich zachowania.
O wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie nie został poinformowany jako strona i bez własnej winy nie brał udziału w tym postępowaniu. Tym samym wyczerpuje przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Jednocześnie podał, że jednym z głównych powodów złożenia wniosku
o wznowienie postępowania jest konieczność ustalenia osoby lub osób dopuszczających się ciężkich przestępstw skierowanych do lokatorów.
Postanowieniem z 29 stycznia 2025 r. sygn. akt [...] Komisja, działając na podstawie art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) w związku
z art. 38 ust. 1 w związku z art. 39a ust. 1 i art. 34 ust. 8 specustawy reprywatyzacyjnej, odmówiła wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że z mocy wyraźnej i nienasuwającej żadnych wątpliwości interpretacyjnych regulacji prawnej, zawartej w art. 39a specustawy reprywatyzacyjnej, została wyłączona możliwość stosowania trybów nadzwyczajnych, w tym wniosku o wznowienie postępowania, a przewidzianych
w przepisach k.p.a. Tym samym Komisja nie ma możliwości zastosowania w tym przypadku przepisów procedury administracyjnej, regulujących instytucję wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie ziściła się więc przesłanka zastosowania art. 149
§ 3 k.p.a. w postaci zaistnienia bezwzględnej przeszkody w rozpatrzeniu wniosku skarżącego, która skutkuje odmową wszczęcia przez Komisję postępowania w trybie art. 145 k.p.a.
Komisja dodała, że art. 39a specustawy reprywatyzacyjnej jest przepisem ustawowym o charakterze proceduralnym. Przepisy proceduralne muszą zaś być wykładane w sposób ścisły i dokładny. Jest to bowiem uwarunkowane zarówno koniecznością zapewnienia jednakowego traktowania wszystkich uczestników danego postępowania, jak i wymogiem, by przepisy te były dla wszystkich czytelne
i jednoznaczne. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że przepisy proceduralne utraciłyby w zasadzie swoje jakiekolwiek znaczenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 1723/20).
Pismem z 23 stycznia 2025 r. (wpływ do organu – 29 stycznia 2025 r.) skarżący cofnął wniosek z 4 stycznia 2025 r. o wznowienie postępowania, jednak nastąpiło to już po posiedzeniu niejawnym Komisji, na którym wydano przedmiotowe postanowienie.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na postanowienie Komisji z 29 stycznia 2025 r. skarżący wniósł o jego uchylenie, zarzucając organowi naruszenie licznych przepisów k.p.a. oraz przepisów ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 zm., dalej: Konstytucja RP). W ocenie skarżącego podana podstawa prawna zaskarżonego postanowienia dotyczy decyzji reprywatyzacyjnych, a nie postępowania
o wypłatę odszkodowania i zadośćuczynienia, co do którego stosuje się przepisy k.p.a.
Ponadto wskazał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo do sprawiedliwego postępowania administracyjnego. O wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie o sygn. akt [...] nie zostały zawiadomione strony, którym w wyniku wydanej decyzji ostatecznej przypisano najbardziej negatywne, nieludzkie cechy. O istnieniu takiej decyzji skarżący dowiedział się po 6 latach od jej wydania.
W odpowiedzi na skargę organ w pierwszej kolejności wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność, gdyż skarga została złożona przez podmiot niebędący ani adresatem decyzji stanowiącej przedmiot skargi, ani uczestnikiem postępowania poprzedzającego jej wydanie. W dalszej kolejności organ złożył wniosek ewentualny o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania stanowił art. 39a specustawy reprywatyzacyjnej w związku
z art. 149 § 3 k.p.a.
Z treści art. 39a ust. 1 specustawy reprywatyzacyjnej wynika, że od decyzji Komisji stronie nie przysługują przewidziane w odrębnych przepisach środki prawne wzruszenia decyzji dotyczące wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji (ust. 1). Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do postanowień Komisji (ust. 2).
Z powołanego przepisu wynika więc jednoznacznie, że w postępowaniu przed Komisją wyłączona została możliwość zastosowania szczególnego trybu postępowania przewidzianego w art. 145 k.p.a., tj. wznowienia postępowania na wniosek strony. W tej sytuacji, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. (stosowanym w postępowaniu przed Komisją na mocy art. 38 ust. 1 specustawy reprywatyzacyjnej), należało postanowieniem odmówić wznowienia postępowania.
Należy w tym miejscu powtórzyć za organem, że przepis art. 39a ust. 1 specustawy reprywatyzacyjnej jest przepisem proceduralnym, wykładanym w sposób ścisły i dokładny, którego ani organ, ani Sąd nie mogą zignorować. Jest to bowiem uwarunkowane zarówno koniecznością zapewnienia jednakowego traktowania wszystkich uczestników danego postępowania, jak i wymogiem, by przepisy te były dla wszystkich czytelne i jednoznaczne. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że przepisy proceduralne utraciłyby w zasadzie swoje jakiekolwiek znaczenie (por. wyroki NSA z 24 marca 2021 r., sygn. akt I OSK 1723/19, publ. LEX nr 3219275 i sygn. akt I OSK 1724/20, publ. LEX nr 3219235).
Postępowanie o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia jest postępowaniem wszczynanym na wniosek osoby spełniającej przesłanki z art. 33 ust. 1 specustawy reprywatyzacyjnej. W sprawie oznaczonej sygn. akt [...] stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. była wyłącznie osoba (lokator), która złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia.
Zgodnie bowiem z treścią art. 33 specustawy reprywatyzacyjnej podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie jest osoba fizyczna zajmująca lokal w nieruchomości w. w dniu wydania decyzji reprywatyzacyjnej, której dotyczy ostateczna decyzja Komisji, o której mowa
w art. 29 ust. 1 ustawy. Niewątpliwie więc skarżący nie był stroną postępowania
w przedmiocie wniosku o przyznanie odszkodowania i zadośćuczynienia prowadzonego przed Komisją pod sygnaturą akt [...]. A skoro na podstawie art. 39a ust. 1 ww. ustawy możliwość wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania nie przysługuje stronie, to tym bardziej takie prawo nie przysługuje osobie niebędącej stroną postępowania administracyjnego, czyli podmiotowi niemającemu interesu prawnego.
Źródłem odpowiedzialności odszkodowawczej jest decyzja reprywatyzacyjna, zaś podmiotem zobowiązanym do naprawienia szkody jest m.st. W., niezależnie od tego, kto jest faktycznym sprawcą szkody lub krzywdy. Niezasadne jest więc żądanie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia o sygn. akt [...], aby – jak to twierdzi skarżący – ustalić osoby dopuszczające się czynów będących podstawą przyznania odszkodowania i zadośćuczynienia. Ta chęć ustalenia tych osób świadczy
o posiadaniu przez skarżącego jedynie interesu faktycznego, a nie prawnego, popartego stosownymi przepisami prawa materialnego.
Niedopuszczalność wzruszenia decyzji w drodze wznowienia, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy strony postępowania prowadzonego na podstawie przepisów specustawy reprywatyzacyjnej. Ustawodawca generalnie nie wyłącza tej możliwości w przypadku działania przez Komisję z urzędu, na co zwraca uwagę np. redakcja art. 38 ust. 5 specustawy reprywatyzacyjnej. Stad też za dopuszczalne uznaje się wzruszenie – w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych – rozstrzygnięcia podjętego przez Komisję w toczonym przezeń postępowaniu,
w przypadku gdy wszczęcie postępowania nadzwyczajnego nastąpi z urzędu (Dalkowska Anna (red.), Szczególne zasady usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości w., wydanych
z naruszeniem prawa. Komentarz do art. 39a, publ. LEX/el.2018).
Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że odmowa wznowienia przedmiotowego postępowania narusza zagwarantowane konstytucyjnie prawa (m.in. art. 2, art. 3, art. 4 i art. 8 Konstytucji RP). Zwrócić bowiem należy uwagę, że instytucja tzw. skargi o wznowienie postępowania, występującej we wszystkich procedurach sądowych oraz w procedurze administracyjnej, jest zawsze traktowana jako rozwiązanie o charakterze wyjątkowym. Przypadki, w których wniosek o wznowienie postępowania może być składany, są bowiem ściśle w danych przepisach określone i podlegają szczególnym ograniczeniom czasowym. W niektórych zaś sytuacjach instytucja ta nie może być w ogóle stosowana (np. art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r.
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - Dz. U. Nr 107 poz. 464, art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów - Dz.U. z 2023 r. poz. 1689 ze zm., art. 400 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. z 2024 r. poz. 1568, art. 285 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a. - Dz.U. z 2024 r. poz. 935).
Niezasadne są również zarzuty skarżącego wskazujące na naruszenie przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia licznych przepisów dotyczących zasad ogólnych stosowanych w postępowaniu administracyjnym. Z treści art. 38 ust. 1 specustawy reprywatyzacyjnej wynika bowiem, że w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 8 § 2, art. 13, art. 25, art. 31, art. 96a-96n, art. 114-122h, art. 127-144 i art. 156 § 2 tej ustawy. Jednak art. 39a ust. 1 tej ustawy reguluje wprost brak możliwości wznowienia postępowania na wniosek strony w sprawach zakończonych decyzją Komisji. Brak więc jest podstaw do odwoływania się do przesłanek wznowienia postępowania z art. 145
§ 1 k.p.a.
Dodatkowo przepis art. 34 ust. 8 specustawy reprywatyzacyjnej przewiduje, że nawet uchylenie, zmiana lub stwierdzenie nieważności decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania, uchylenia albo stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie odszkodowania lub zadośćuczynienia.
W tej sytuacji Komisja zaskarżonym postanowieniem prawidłowo odmówiła wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt [...]. Dlatego Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Jednocześnie Sąd uznał, że nie było podstaw w okolicznościach tej sprawy do odrzucenia skargi z uwagi na jej niedopuszczalność na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skarżący miał bowiem prawo do sądowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, o czym został prawidłowo pouczony przez Komisję.