VIII SA/WA 310/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą umorzenia długu z funduszu alimentacyjnego, uznając, że sytuacja skarżącego nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadnić umorzenie.
Skarżący R. P. domagał się umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego w kwocie ponad 87 tys. zł (kapitał plus odsetki), powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Oba organy administracji odmówiły umorzenia, wskazując na uznaniowy charakter przepisu i brak nadzwyczajnych okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił to stanowisko, podkreślając, że choć sytuacja skarżącego jest trudna, nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadnić umorzenie, a skarżący ma możliwości zarobkowe i powinien dążyć do spłaty zadłużenia.
Przedmiotem sprawy była skarga R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, opiewającą na kwotę 62114,12 zł należności głównej i 24969,22 zł odsetek. Skarżący argumentował, że jego trudna sytuacja materialna i zdrowotna, w tym pożar domu, opieka nad matką i praca dorywcza, powinny uzasadniać umorzenie długu. Organy administracji obu instancji uznały, że choć sytuacja skarżącego jest trudna, nie spełnia ona kryteriów nadzwyczajności wymaganych do umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podkreślono, że decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy, a skarżący jest stosunkowo młody, ma wykształcenie zawodowe i doświadczenie jako pracownik budowlany, co daje mu możliwości zarobkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wskazał, że obowiązek alimentacyjny jest podstawowym obowiązkiem rodzica, a pomoc państwa z funduszu alimentacyjnego jest subsydiarna. Umorzenie jest wyjątkiem, który wymaga sytuacji wyjątkowych, niezależnych od dłużnika i trwałych. Sytuacja skarżącego, choć trudna, nie została uznana za na tyle wyjątkową, aby uzasadnić umorzenie, a skarżący powinien podjąć starania w celu spłaty zadłużenia, ewentualnie ubiegając się o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie jest wyjątkiem i wymaga sytuacji nadzwyczajnych, niezależnych od dłużnika i trwałych, a sytuacja skarżącego nie spełnia tych kryteriów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć sytuacja skarżącego jest trudna, nie jest na tyle wyjątkowa, aby uzasadnić umorzenie. Skarżący ma możliwości zarobkowe, a pomoc państwa z funduszu alimentacyjnego jest subsydiarna wobec obowiązku rodzica.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.o.a. art. 27 § ust. 1
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.a. art. 30 § ust. 2
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
Pomocnicze
u.s.a. art. 1
Ustawa o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.o.a. art. 2 § pkt 3
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
u.p.o.a. art. 27 § ust. 1a
Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów
k.r.o. art. 133 § par. 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego nie jest na tyle wyjątkowa i nadzwyczajna, aby uzasadniać umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego. Skarżący posiada potencjał zarobkowy i doświadczenie zawodowe, co pozwala mu na spłatę zadłużenia. Decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy i wymaga wyważenia interesu obywatela z interesem społecznym. Państwo poniosło ciężar utrzymania dzieci, co rodzi obowiązek zwrotu należności przez dłużnika.
Odrzucone argumenty
Decyzja organów była krzywdząca dla skarżącego. Przedstawiona dokumentacja opisuje trudną sytuację skarżącego, która powinna być podstawą do umorzenia.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie należności ma charakter wyjątkowy, nadzwyczajny i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Sytuacja dochodowa dłużnika alimentacyjnego powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny, co do zasady, jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi dlatego też jego sytuacja dochodowa i rodzinna powinna wyróżniać się na tle innych dłużników. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć zastosowanie w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych, która w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Skład orzekający
Iwona Owsińska-Gwiazda
przewodniczący sprawozdawca
Iwona Szymanowicz-Nowak
członek
Justyna Mazur
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego, zakresu uznania administracyjnego i kontroli sądowej nad takimi decyzjami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dłużnika alimentacyjnego i jego możliwości zarobkowych oraz zdrowotnych; decyzja oparta na uznaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu alimentów i pomocy państwa, ale rozstrzygnięcie opiera się na standardowej interpretacji przepisów i ocenie konkretnej sytuacji faktycznej.
“Czy trudna sytuacja życiowa zawsze oznacza umorzenie długu alimentacyjnego? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 62 114,12 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 310/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-06-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-04-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/ Iwona Szymanowicz-Nowak Justyna Mazur Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2492 art. 1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 134, art. 135, art. 145 i art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 581 art. 2 pkt 3, art. 27 ust. 1 i art. 30 Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j.) Dz.U. 2020 poz 1359 art. 133 par. 1 Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359). Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 20 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 27 lutego 2024 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie Przedmiotem skargi wniesionej przez R. P. (dalej: "Strona", "Skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: "SKO", "organ odwoławczy") z dnia 27.02. 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z 15.01.2024 r. o odmowie umorzenia kwoty 62114,12 zł należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz kwoty ustawowych odsetek za opóźnienie które na dzień wydania niniejszej decyzji wynoszą 24969,22 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z 15.01.2024 r. Prezydent Miasta R. odmówił R. P. umorzenia kwoty 62114,12 zł należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz kwoty ustawowych odsetek za opóźnienie które na dzień wydania niniejszej decyzji wynoszą 24969,22 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść art.27 ust.1 i 1a oraz art.30 ust.2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a następnie – po przedstawieniu sytuacji Wnioskodawcy - stwierdził, że niewątpliwie R. P. znajduje się w trudnej sytuacji, jednak organ stoi na stanowisku, że sytuacja materialna i zdrowotna nie jest sytuacją nadzwyczajną i nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Od decyzji powyższej Skarżący wniósł odwołanie. Podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca, ponieważ w podanej dokumentacji jest opisana jego trudna sytuacja. Wskazał przy tym, że przez ostatnie lata spłaca regularnie alimenty, ale nie jest w stanie spłacić tak wielkiego zadłużenia. Zwrócił się więc z prośbą o wyrozumiałość i pozytywne rozpatrzenie prośby, to jest umorzenie długu wraz z odsetkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wskazało, że Skarżący w piśmie z dnia 10.11.2023r. zwrócił się o częściowe umorzenie zadłużenia, które mu narosło oraz odsetek, motywując prośbę pożarem domu. Nadmienił jednocześnie, że obecnie alimenty płaci na bieżąco, jest zarejestrowany w urzędzie pracy, pracuje dorywczo i pomaga mamie która jest po dwóch operacjach kręgosłupa. Stosownie do treści art.27 ust.1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (zwanej dalej "ustawą"), dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. SKO stwierdziło, że na Skarżącym ciąży obowiązek zwrotu należności z powodu nie wywiązywania się przez niego ze zobowiązań alimentacyjnych wobec dzieci, a wypłaconych w zamian za niego z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie natomiast z treścią art.30 ust.2 ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Decyzja wydawana na podstawie tego przepisu oparta jest na uznaniu administracyjnym, a zatem nawet wobec spełnienia warunków formalnych, wniosek strony może nie zostać uwzględniony. SKO wskazało, że umorzenie należności na podstawie art.30 ust.2 ustawy ma charakter wyjątkowy, nadzwyczajny i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. SKO wskazało, iż z materiału dokumentacyjnego akt organu I instancji (w tym w szczególności z oświadczenia Skarżącego z dnia 29.11.2023r.) wynika, że Skarżący (lat [...], we wrześniu bieżącego roku ukończy [...] lat), posiada wykształcenie zawodowe – zawód wyuczony - [...], zaś wykonywany to pracownik ogólnobudowlany. Gospodarstwo prowadzi sam, wspiera przy tym starszego i młodszego syna (D. lat [...] i D. lat [...]), którzy często u niego bywają. Skarżący zarejestrowany jest w PUP bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, pracuje dorywczo na budowie i - jak podał - jego dochód w październiku wyniósł 2400 zł, zaś w listopadzie ok.2000 zł. Skarżący wymienił jednocześnie ponoszone przez niego niektóre miesięczne wydatki (wynajem, alimenty, telefon, a także na pozostałe opłaty), które określił na kwotę 2400 zł. Podał też, że leczy się obecnie na [...] i [...], ma również bezdechy i chodzi do poradni. Z powyższego, w ocenie SKO wynika, że w chwili obecnej niewątpliwie sytuacja finansowa Skarżącego może nie pozwalać mu na spłatę w całości zadłużenia alimentacyjnego. Jednakże przy ocenie sprawy na płaszczyźnie cytowanego wyżej art.30 ust.2 ustawy, należy brać pod uwagę nie tylko aktualną sytuację finansową dłużnika alimentacyjnego, ale również możliwości takiej osoby do spłaty zadłużenia w przyszłości, np. w dogodnych ratach. Biorąc pod uwagę istniejący w niniejszej sprawie stan faktyczny, zdaniem SKO, w przypadku Wnioskodawcy nie wystąpiły szczególne, nadzwyczajne okoliczności przemawiające za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia należności czy to w całości, czy też w części. Skarżący jest bowiem osobą stosunkowo młodą ([...] lat ukończy we wrześniu bieżącego roku), stan jego zdrowia nie jest jednocześnie na tyle zły, aby uniemożliwiał mu wykonywanie jakiejkolwiek pracy, którą zresztą wykonuje w ramach prac dorywczych. SKO zauważyło, że [...] w żaden sposób nie jest przeszkodą w kontynuowaniu zatrudnienia, skoro czynią to osoby mające takie schorzenie i pozostające w zatrudnieniu. Ponadto Skarżący ma doświadczenie zawodowe w zawodzie - pracownik ogólnobudowlany. Zauważyło, iż obecna koniunktura na rynku pracy wskazuje, że osoby z takim zawodem bez większego trudu mogą znaleźć legalne zatrudnienie, które powodowałoby jednocześnie (co jest niezwykle istotne) stałe i z pewnością wyższe zarobki niż wskazuje Skarżący. Obecna sytuacja Skarżącego nie przesądza więc o braku możliwości spłaty zadłużenia alimentacyjnego. SKO podkreśliło, że świadczenia z alimentacyjnego zostały wypłacone w ramach pomocy państwa udzielanej osobom uprawnionym do alimentacji w związku ze stwierdzoną bezskutecznością egzekucji prowadzonej wobec Skarżącego będącego dłużnikiem alimentacyjnym. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego finansowane są z budżetu Państwa, które mając na uwadze dobro osób uprawnionych - czasowo "zastępuje" dłużnika w wypełnianiu ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Skoro zatem państwo poniosło ciężar utrzymania dziecka (czy dzieci), czyli spoczęło to na barkach wszystkich podatników, to Skarżący nie może oczekiwać zwolnienia go z obowiązku alimentacyjnego, bowiem byłoby to niezgodne z interesem społecznym. W ocenie SKO wiek Skarżącego, stan zdrowia oraz dość duże możliwości podjęcia zatrudnienia o znacznie wyższych zarobkach, pozwalają mu na spłatę należności alimentacyjnych wobec Skarbu Państwa. Podkreśliło, że umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dłużnika alimentacyjnego nie pozwala mu np. z powodu niemożności zarobkowania w ogóle spowodowanej stanem zdrowia, czy wiekiem - na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, czego w niniejszej sprawie nie można się dopatrzeć. Zdaniem SKO, aczkolwiek, w chwili obecnej Skarżący może nie być w stanie dokonać spłaty należności jednorazowo, czy też w ratach, to jednak może ubiegać się o inne ulgi np. odroczenie terminu płatności np. do czasu uzyskania większych środków finansowych z tytułu zarobkowania, bądź też - o ile jego sytuacja finansowa w dalszym ciągu nie będzie pozwalała mu na spłatę należności jednorazowo - to wówczas może ubiegać się o rozłożenie zadłużenia na stosowne dogodne raty. Cytowany wyżej art.30 ust.2 ustawy przewiduje bowiem poza najbardziej komfortową dla dłużnika alimentacyjnego ulgą w postaci umorzenia należności (w tym odsetek), również ulgi w postaci odroczenia terminu spłaty zobowiązania lub rozłożenia takiego zobowiązania na raty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Skarżący zarzucił, że nie zgadza się z decyzją, która jest dla niego krzywdząca. Podał, że w podanej dokumentacji przedstawił swoją sytuację i nie jest on w stanie spłacić takiej kwoty. Podniósł, ze opiekuje się matką, a pracuje tylko dorywczo, nie ma stałej pensji. Załączył kopie wpłat alimentów do komornika. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 -dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Decyzja wydana na podstawie przepisu art. art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 581 z późn. zm. - dalej "u.p.o.a") ma charakter uznaniowy. Zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a jego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Z kolei, sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Dokonując kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć w oparciu o wskazane powyżej kryteria Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu w rozpatrywanej sprawie jest decyzja SKO z dnia 22.02.2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 15.01.2024 r. w przedmiocie odmowy skarżącemu umorzenia zadłużenia z funduszu alimentacyjnego wraz z naliczonymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Jak wskazano wyżej podstawę udzielenia ulg w spłacie należności alimentacyjnych stanowi art. 30 cyt. ustawy z dnia 7 września 2007 r. W badanej sprawie zastosowanie miał ust. 2 przywołanego przepisu, który stanowi, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zauważyć należy, że zastosowanie art. 30 ust. 2 u.p.o.a. uzależnione jest po pierwsze, od zaistnienia dwóch przesłanek (kryteriów), tj. sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego, oraz po drugie, oparte jest na zasadzie uznania administracyjnego. Odnosząc się do pierwszej kwestii, wskazać należy, że sytuacja dochodowa oznacza dochody otrzymywane z różnych tytułów, a także takie okoliczności, jak np. stan zdrowia, czy możliwości uzyskania dochodu (sytuacja dochodowa). Na sytuację rodzinną dłużnika alimentacyjnego składa się natomiast ustalenie, czy prowadzi on samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami, oraz jakie ponosi koszty utrzymania. Wykładnia użytego przez ustawodawcę sformułowania "uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną" dłużnika alimentacyjnego powinna być dokonywana z uwzględnieniem definicji dłużnika alimentacyjnego zawartą w art. 2 pkt 3 u.p.o.a. Według tego przepisu dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. A to oznacza, że co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo uzyskiwanie niskich dochodów bądź też ich nieuzyskiwanie nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny, co do zasady, jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi dlatego też jego sytuacja dochodowa i rodzinna powinna wyróżniać się na tle innych dłużników. Oparcie na uznaniu administracyjnym decyzji w sprawie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami oznacza, że uwzględnienie wniosku dłużnika w sytuacji wystąpienia tychże kryteriów pozostawione zostało do uznania organu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w przypadku decyzji uznaniowych organ administracyjny zobowiązany jest wyważyć słuszny interes obywatela i interes społeczny. O istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Natomiast przez interes społeczny (publiczny) rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego i korektę błędnych decyzji. Interes społeczny wymaga przede wszystkim, aby dokonując redystrybucji środków publicznych organy właściwe w sprawach przedmiotowych świadczeń nie dochodziły ich zwrotu jedynie w wyjątkowych przypadkach. W tym miejscu wyjaśnić należy, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci wynika wprost z przepisów prawa. Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359)", rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Obowiązek alimentacyjny, co do zasady, materializuje się z chwilą urodzenia dziecka i polega na pokrywaniu wszystkich niezbędnych wydatków związanych z jego utrzymaniem i edukacją, a także zaspokojeniu szczególnych potrzeb wynikających na przykład z niepełnosprawności. Niewywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego przez rodzica dziecka i bezskuteczność egzekucji może, w przypadkach określonych w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uruchomić pomoc państwa w tym zakresie. Oznacza to, że alimenty zastępczo wypłacane są z funduszu alimentacyjnego, a obowiązkiem dłużnika, stosownie do art. 27 ust. 1 u.p.o.a., jest zwrot należności w wysokości wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń wraz z odsetkami. Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma wyjątkowy charakter i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostawiono uznaniu organu administracji publicznej, co oznacza, że umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego nie jest obligatoryjne. Okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych alimentów muszą mieć charakter wyjątkowy, powinny też być niezależne od dłużnika alimentacyjnego, a więc powinny być następstwem zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, na powstanie których dłużnik nie miał wpływu, a trudności uniemożliwiające spłatę zadłużenia powinny mieć charakter trwały, bez szans na poprawę. W przeciwnym wypadku umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego może być odebrane jako forma zachęcenia innych osób do unikania partycypowania w kosztach utrzymania własnych dzieci i przerzucenie tego obowiązku na wszystkich podatników. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Organy dokonały wszechstronnej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego uznając, że na gruncie badanej sprawy okoliczności uzasadniające umorzenie wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń nie zachodzą. Jak ustaliły organy skarżący ma lat [...], posiada wykształcenie zawodowe – zawód wyuczony - aparatowy przetwórstwa mleczarskiego, zaś wykonywany to pracownik ogólnobudowlany. Gospodarstwo prowadzi sam, wspiera przy tym starszego i młodszego syna (D. lat [...] i D. lat [...]), którzy często u niego bywają. Skarżący zarejestrowany jest w PUP bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, pracuje dorywczo na budowie i - jak podał - jego dochód w październiku wyniósł 2400 zł, zaś w listopadzie ok.2000 zł. Skarżący wymienił jednocześnie ponoszone przez niego niektóre miesięczne wydatki (wynajem, alimenty, telefon, a także na pozostałe opłaty), które określił na kwotę 2400 zł. Leczy się na [...] i [...], ma również bezdechy i chodzi do poradni. W oparciu o te ustalenia prawidłowy jest wniosek organów, że w chwili obecnej niewątpliwie sytuacja finansowa Skarżącego może nie pozwalać mu na spłatę w całości zadłużenia alimentacyjnego. Sytuacja Skarżącego jest trudna, ale nie na tyle wyjątkowa aby zastosować instytucję całkowitego umorzenia zadłużenia. Jak słusznie zauważyło SKO stan zdrowia Skarżącego nie jest na tyle zły, aby uniemożliwiał mu wykonywanie jakiejkolwiek pracy, którą zresztą wykonuje w ramach prac dorywczych. Ponadto Skarżący ma doświadczenie zawodowe w zawodzie - pracownik ogólnobudowlany, a obecna koniunktura na rynku pracy wskazuje, że osoby z takim zawodem bez większego trudu mogą znaleźć legalne zatrudnienie, które powodowałoby jednocześnie stałe i wyższe zarobki niż wskazuje Skarżący. Obecna sytuacja Skarżącego nie przesądza więc o braku możliwości spłaty zadłużenia alimentacyjnego. Skarżący ponosi odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć zastosowanie w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych, która w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę. ----------------------- 5
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI