VIII SA/Wa 308/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw od decyzji SKO uchylającej decyzję Wójta odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy gospodarstwa hodowlanego, uznając zasadność zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. przez SKO z uwagi na istotne naruszenia proceduralne organu I instancji.
Sprawa dotyczyła sprzeciwu Stowarzyszenia wobec decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję Wójta Gminy odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia "Budowa Gospodarstwa Hodowlanego". Wójt odmówił wydania decyzji, wskazując na brak przedstawienia przez wnioskodawcę trzech wymaganych wariantów oddziaływania na środowisko. SKO uchyliło tę decyzję, uznając, że Wójt naruszył przepisy postępowania, w tym art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej, który po zmianie dopuszcza tożsamość wariantu najkorzystniejszego z wariantem wybranym lub alternatywnym. SKO wskazało również na inne braki postępowania organu I instancji, w tym dotyczące udziału społeczeństwa i ustalenia stron. Sąd administracyjny oddalił sprzeciw Stowarzyszenia, uznając, że SKO zasadnie zastosowało art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Przedmiotem sprawy był sprzeciw Stowarzyszenia "[...]" M. D. i Okolice od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w R. z dnia 20 marca 2024 r., która uchyliła decyzję Wójta Gminy R. z dnia 22 stycznia 2024 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wójt Gminy R. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia "Budowa Gospodarstwa Hodowlanego [...]", wskazując na brak uzupełnienia przez wnioskodawcę Raportu oddziaływania na środowisko o trzy wymagane warianty realizacji. SKO, uchylając decyzję Wójta, stwierdziło naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, który po zmianie z dnia 16.10.2023 r. dopuszcza, aby racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska był tożsamy z wariantem wybranym do realizacji lub racjonalnym wariantem alternatywnym. SKO wskazało również na inne braki postępowania organu I instancji, takie jak nieprawidłowe ustalenie stron, brak rzetelnej analizy raportu, nieprawidłowe powiadomienie społeczności lokalnej oraz niewłaściwe zastosowanie procedury rozstrzygania spornych zapisów. Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, zarzucając SKO błędne ustalenie stanu faktycznego i naruszenie przepisów proceduralnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając sprzeciw, uznał, że przedmiotem kontroli jest jedynie zasadność wydania decyzji kasatoryjnej przez SKO na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Sąd podzielił stanowisko SKO, że organ I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W szczególności, sąd podkreślił, że organ I instancji nie wezwał jednoznacznie inwestora do uzupełnienia raportu w zakresie wariantowania zgodnie z nowym brzmieniem art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, co naruszyło zasadę budzenia zaufania. Sąd wskazał również na inne istotne braki postępowania organu I instancji, które uzasadniały zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. W konsekwencji, Sąd oddalił sprzeciw Stowarzyszenia, uznając decyzję SKO za zgodną z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, SKO zasadnie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, stosując art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ I instancji nie dokonał wszechstronnej oceny raportu oddziaływania na środowisko, nie wezwał jednoznacznie inwestora do uzupełnienia wariantowania zgodnie z nowym brzmieniem art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, nie wyjaśnił prawidłowo kwestii ustalenia stron, a także nie uwzględnił innych istotnych okoliczności wskazanych przez SKO. Te braki uzasadniały zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (23)
Główne
u.o.o.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Po zmianie z dnia 16.10.2023 r., raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska; racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym.
p.p.s.a. art. 151a § par. 1, par. 2 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje kwestie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej i jego zaskarżalność.
p.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
k.p.a. art. 136 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.o.ś. art. 74 § ust. 3f, 3g pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.o.ś. art. 77 § ust. 1, ust. 9
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.o.ś. art. 80 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.o.ś. art. 85 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.o.ś. art. 59 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.o.ś. art. 61 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.o.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.o.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 6a
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
TFUE art. 191
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zasada przezorności.
Dz.U. 2023 poz. 259 art. 2 § ust. 1 pkt 51
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ I instancji naruszył przepisy postępowania, w tym art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej, poprzez błędną interpretację i zastosowanie przepisu po jego zmianie oraz brak jednoznacznego wezwania do uzupełnienia raportu. Organ I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. przez SKO. Istotne braki w postępowaniu organu I instancji dotyczące ustalenia stron, udziału społeczeństwa i analizy raportu. Zasada dwuinstancyjności postępowania nie została naruszona przez decyzję SKO, gdyż organ I instancji nie ustalił kluczowych okoliczności sprawy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty Stowarzyszenia dotyczące nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez SKO i błędnego przyjęcia naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji. Zarzut Stowarzyszenia, że SKO nie podało konkretnych przepisów naruszonych przez organ I instancji. Zarzut Stowarzyszenia, że SKO błędnie przyjęło konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.
Godne uwagi sformułowania
"konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania" "nie można wyprowadzać dla niej negatywnych konsekwencji z tego tytułu [braku możliwości usunięcia nieprawidłowości]" "O wydaniu pozytywnej decyzji środowiskowej bądź odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań nie może decydować sprzeciw społeczności lokalnej bądź stron kwestionujących zamiar inwestora, ale obiektywnie weryfikowalne okoliczności bądź konkretne argumenty oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym."
Skład orzekający
Iwona Owsińska-Gwiazda
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 K.p.a. w kontekście decyzji kasatoryjnych organów odwoławczych, zwłaszcza w sprawach środowiskowych. Wyjaśnienie zakresu kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu sprzeciwowym od decyzji kasatoryjnej. Znaczenie prawidłowego wariantowania w raportach oddziaływania na środowisko i obowiązki organów w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania w przedmiocie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej i nie przesądza o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy środowiskowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie administracyjnym, w szczególności stosowania art. 138 § 2 K.p.a. oraz interpretacji przepisów dotyczących oceny oddziaływania na środowisko. Pokazuje, jak błędy proceduralne organu pierwszej instancji mogą prowadzić do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Błędy proceduralne organu I instancji kluczem do uchylenia decyzji środowiskowej – co musisz wiedzieć o art. 138 § 2 K.p.a.?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVIII SA/Wa 308/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy terenu
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 64e, art. 151a par. 1, par. 2 i par. 3,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1094
art. 66 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)
Sentencja
Dnia 12 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze sprzeciwu Stowarzyszenia "[...]" M. D. i Okolice z siedzibą w M. D. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 20 marca 2024 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
Decyzją z 20 marca 2024 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. po rozpoznaniu odwołania [...] sp. z o.o. od decyzji Wójta Gminy R. z 22 stycznia 2024 r. uchyliło w całości w/w decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W/w decyzją Wójt Gminy R. odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia p.n.: "Budowa Gospodarstwa Hodowlanego [...]" w miejscowości M. D. na działkach o nr. ewidencyjnych: [...] obręb [...], gmina R., powiat b. województwo mazowieckie. W uzasadnieniu organ I instancji uzasadniając odmowę wskazał, iż zgodnie z wytycznymi SKO zobowiązał wnioskodawcę do złożenia trzech wariantów jakie winien przedstawić w uzupełnionym Raporcie oddziaływania na środowisko, a wnioskodawca nie wniósł takich zmian, które mogłyby w sposób rzetelny i realny odzwierciedlać oddziaływanie inwestycji na środowisko oraz umożliwić wybór wariantu realizacji przedsięwzięcia. Spowodowało to niemożność określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia przez organ I instancji i wydanie decyzji odmownej.
W odwołaniu [...] sp. z o. o. zarzuciła naruszenie:
1. art.80 ust. 1 i 2 w zw. z art.77 ust. 1 w zw. z art.81 ust. 1 w zw. z art.81 ust.2 w zw. z art. 81 ust. 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ,,Ustawa środowiskowa"), poprzez: rozszerzenie ustawowego katalogu podstaw odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia; odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia w sytuacji, w której okoliczności sprawy wskazują, że w świetle Ustawy
środowiskowej, Wnioskodawca spełnia warunki do pozytywnego rozpatrzenia wniosku;
2. art.8,77 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt. 5) ustawy środowiskowej poprzez uznanie przez Organ I instancji, iż jest związany wykładnią art. 66 ust. 1 pkt. 5) w brzmieniu wydawania decyzji przez SKO, w tym uznanie, że Spółka zobowiązana była do przedstawienia trzech różnych wariantów realizacji Inwestycji, pomimo, że po wydaniu decyzji z dnia 14 kwietnia 2023 roku. zmianie uległo brzmienie art. 66 ust. 1 pkt. 5 ) ustawy środowiskowej zgodnie z którym wprost przewidziano, że racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym (a zatem możliwe jest faktyczne przedstawienie dwóch wariantów, z których jeden jest jednocześnie wariantem najkorzystniejszym dla środowiska);
3. art. 8 w zw. z art.77 ust. 1 w zw. z 80 k.p.a., w zw. z art. 66 ust. 1 pkt. 1) i 5) ustawy środowiskowej, poprzez odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji Inwestycji w oparciu o rzekome braki i wadliwe sporządzenie Raportu Środowiskowej (np. brak należytego opisu wariantowania, brak informacji w zakresie magazynowania paliwa oraz sposobu zagospodarowania odpadu), pomimo, że Organ nigdy nie wzywał do uzupełnienia Raportu w ww. zakresie ani nie wskazał na czym polega niezrealizowanie wymogów wynikających z przepisu art. 66 ust. 1 Ustawy środowiskowej lub też uzyskał już wyjaśnienia Inwestora;
4. art. 106 § 1 kpa w związku z art. 80 ust. 1 pkt. 1) w zw. z art. 77 ust. 1 pkt. 1) Ustawy środowiskowej , poprzez odmowę uwzględnienia postanowienia wydanego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W., który uzgodnił pozytywnie realizację Inwestycji, w tym w szczególności uznał, że parametry Inwestycji nie naruszają obowiązujących przepisów i w konsekwencji poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację;
5. naruszenie art. 7 k.p.a., z uwagi na fakt, że jak wynika z decyzji decydujące znaczenie dla odmowy ustalenia miał sprzeciw wyrażony przez część mieszkańców miejscowości M. D., a zatem naruszenie art. 7 k.p.a. polegało na uznaniu, że interes społeczny protestujących mieszkańców jako interes przeważający nad interesem Wnioskodawcy i mieszkańców popierających Inwestycję przemawia za odmową ustalenia, podczas gdy przepis art. 7 k.p.a. nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania ponieważ przesłanki wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach są sprecyzowane w przepisach prawa materialnego (jest to decyzja związana), a zatem nie jest to decyzja podejmowana na podstawie tzw. uznania administracyjnego, a tylko w odniesieniu do takich decyzji znajduje zastosowania art.7 k.p.a.;
6. art. 77 ust. 1 w zw. z 80 k.p.a, poprzez błędne przeprowadzenie postępowania dowodowego i pominięcie danych wynikających z Raportu środowiskowe go oraz pozytywnych uzgodnień i opinii wydanych w sprawie mimo braku danych uzasadniających stanowisko odmienne i mimo braku wiarygodnych przeciwdowodów, a w konsekwencji poprzez wydanie decyzji - dowolnej, pomimo że z zebranego w sprawie materiału jednoznacznie wynika, że Inwestycja nie będzie miała negatywnego wpływu na życie mieszkańców a emisje które będzie powodować będą mieścić się w limitach przewidzianych w obowiązujących przepisach;
7. art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i wynikającej z niego zasady przezorności poprzez odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla Inwestycji pomimo, że zasada przezorności nie upoważnia do wydania decyzji odmawiających ustalenia uwarunkowań środowiskowych zgody, a prowadzić ma jedynie do przeprowadzenia odpowiednich postępowań w sprawie badania oddziaływania Inwestycji na środowisko.
SKO w uzasadnieniu decyzji z 20.03.2024 r. wskazało, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z 03.10.2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - zwanej dalej: "ustawą". Przedmiotowe postepowanie wszczęto na wniosek [...] Sp. z o.o. z 14.12.2018r. W oparciu o dane z wniosku oraz jego załącznikach planowane do realizacji zamierzenie inwestycyjne prawidłowo zaliczono do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z 09. 11.2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Tego rodzaju przedsięwzięcie w myśl art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, którą przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art.61 ust. 1 pkt 1 ustawy). SKO wskazało, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową, co oznacza, że organ winien przeprowadzić postępowanie przewidziane przepisami ustawy i jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Przesłanki wydania decyzji negatywnej, tzn. decyzji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań muszą wynikać z konkretnie wskazanych uregulowań prawnych i faktycznych.
SKO podniosło, iż decyzja organu pierwszej instancji z 22.01.2024r. jest kolejną decyzją w sprawie. Poprzednia decyzja Wójta Gminy R. z 22.09.2022r. została uchylona w całości i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Kolegium w decyzji kasacyjnej z dnia 14.04.2023r. podało szczegółowo motywy rozstrzygnięcia i wskazało, że Wójt Gminy R. w prowadzonym postępowaniu nie wykazał wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji odmownej, czy też pozytywnej. Mając na uwadze zakres przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji ponownego postępowania oraz treść decyzji z 22.01.2024r. Kolegium stwierdziło, że Wójt nadal nie wykazał wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji odmownej, czy też pozytywnej - nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy w stopniu, który uzasadniałby zapadłe rozstrzygnięcie, czym naruszył art.7,77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. SKO podniosło, że analiza treści zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż przyczyną odmowy były okoliczności związane z podniesioną przez Kolegium w ww. decyzji kasacyjnej z 14.04.2023r. kwestią pominięcia w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymaganych przepisami prawa trzech wariantów realizacji zawierających szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływanie wraz z uzasadnieniem ich wyboru (art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy). Kolegium zauważyło, iż w decyzji z14.04.2023r., mając na uwadze obowiązujące na dzień jej wydania brzmienie art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, wskazano, ze raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych co najmniej trzech wariantów jego realizacji.
Organ pierwszej instancji w piśmie z 05.06.2023r., do wnioskodawcy, stwierdził że w raporcie nie zawarto informacji niezbędnych do dokonania oceny przedsięwzięcia pod kątem jego oddziaływania na środowisko i wezwał do uzupełnienia raportu w zakresie: 1/ wariantowania planowanego do realizacji przedsięwzięcia. Rzetelny opis analizowanych co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Są to, wariant proponowany przez wnioskodawcę, racjonalny wariant alternatywny, wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a także uzasadnienie ich wyboru. Przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z analizowanych wariantów, porównywanie oddziaływań analizowanych wariantów w zakresie o jakim mowa w art. 66 ust. 1 pkt 6a. Opis przewidywanych skutków dla środowiska, jeżeli w ogóle nie zostanie zrealizowane dane przedsięwzięcie. Niepodejmowanie przedsięwzięcia które jest podane w pierwotnej wersji raportu nie jest wariantem realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 5. Warianty powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawca przesłał uzupełnienie nr [...] do raportu z września 2023r. wskazujące na bezzasadność wzywania przedstawienia trzech różnych wariantów realizacji inwestycji. Raport ooś oraz uzupełnienie nr 1 zawierały informacje na temat wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, który jest jednocześnie racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska oraz racjonalnego wariantu alternatywnego. Tym samym wymagania z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś zostały spełnione. W raporcie ooś oraz uzupełnieniu nr [...] przedstawiono uzasadnienie wyboru wariantów. Dokumenty te zawierały, w ocenie wnioskodawcy, przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z wariantów, porównanie oddziaływania, a także opis przewidywanych skutków dla środowiska, w przypadku niepodejmowania realizacji przedsięwzięcia. Ponadto wnioskodawca wskazał, że warianty różnią się pod względem sposobu, w jakim przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływało na środowisko wskazując różnice.
SKO podniosło, że art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy został zmieniony z dniem 16.10.2023r. przez art. 1 pkt 11 lit. a tiret drugie ustawy z 13.07.2023r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw, a stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy nowelizującej, do spraw prowadzonych na podstawie ustawy, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy nowelizującej stosuje się przepisy ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym, z wyjątkiem przepisów art. 61 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 5, art. 82 ust. 1 oraz art. 86f ust. 2 i 4 ustawy zmienianej, które stosuje się w brzmieniu nadanym ww. ustawą nowelizującą, oraz stosuje się przepisy art. 86f ust. 1a, 2a i 8 ustawy zmienianej. Zatem w realiach niniejszej sprawy od 16.10.2023r. zastosowanie ma art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy w brzmieniu nadanym ww. ustawą nowelizującą, czego nie dopełnił organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję w oparciu o brzmienie tego przepisu przed ww. zmianą. Z decyzji tej wynika, iż główną podstawą do odmowy była okoliczność, że wnioskodawca nie uzupełnił raportu poprzez przedstawienie trzech różnych wariantów, do czego był zobowiązany przez organ pierwszej instancji. Kolegium stwierdziło, że stanowisko organu I instancji w tym zakresie jest sprzeczne z literalnym nowym brzmieniem art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy, który stanowi, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis wariantów przedsięwzięcia uwzględniąjący szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania na środowisko, ze wskazaniem wariantu wybranego do realizacji, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska; racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym. W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji wydał decyzję z naruszeniem art. 6 i 7 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wskazał, że w sprawach o tym przedmiocie kluczowym dokumentem, pozwalającym ustalić stan faktyczny w zakresie oceny potencjalnych zagrożeń przedsięwzięcia dla środowiska oraz podstawę wypracowania rozwiązań eliminujących lub zmniejszających jego negatywne oddziaływanie na środowisko, jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, i w związku z tym organ administracyjny, aby móc określić konkretne wymagania ochrony środowiska, musi ocenić czy raport uwzględnia wszystkie potencjalne zagrożenia związane z realizacją przedsięwzięcia. Braki w raporcie są podstawą do żądania uzupełnienia informacji o planowanym przedsięwzięciu. Zdaniem Kolegium, aby możliwym było postawienie środkowi dowodowemu w postaci raportu zarzutu niezgodności z prawem, należy wskazać jego niezgodność z konkretnym przepisem art. 66 ustawy. Analogicznie zarzucając raportowi braki, wskazać, na jakiej podstawie organ określonych informacji żąda, w szczególności, czy zakres żądanych informacji mieści się w katalogu informacji,
o których mowa w art. 66 ustawy. Żądanie ewentualnych dodatkowych informacji do raportu powinno mieć przy tym znaczenie dla ustalenia treści decyzji o środowiskowych
uwarunkowaniach, ewentualnie dla stwierdzenia zaistnienia przyczyny odmowy wydania wnioskowanej decyzji.
SKO podniosło też, że jeżeli po wydaniu przez organ współdziałający opinii lub uzgodnienia, treść raportu ulegnie zmianie (zostanie uzupełniony, skorygowany) konieczne jest ponowne wystąpienie do tych organów o zajęcie stanowiska w sprawie. Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie Wójt nie dokonał rzetelnej, wnikliwej i wszechstronnej analizy i oceny całości raportu, który był kilkukrotnie uzupełniany na wezwania organów współdziałających w sprawie. Wskazało, że w poprzedniej decyzji kasacyjnej oprócz kwestii przedstawienia co najmniej trzech wariantów realizacyjnych (która zdezaktualizowała się już) SKO zwróciło też uwagę na zapisy, nieścisłości, braki itp. Raportu rzutujące na jego wadliwość i w konsekwencji mogące wskazywać na ew. pozorność wariantów, w stosunku do których nie zajął stanowiska organ I instancji. Mając na uwadze te wskazania oraz ewentualnie inne uzasadnione zastrzeżenia co do raportu, które powziąłby organ pierwszej instancji dokonując jego rzetelnej analizy i oceny, winien w ponownym postępowaniu w pierwszej kolejności wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia raportu w szczegółowo określonym zakresie należycie to uzasadniając, czemu nie dopełnił czym naruszył art.7,77 § 1, 80 kpa. SKO wskazało, że sam fakt stwierdzenia braków w raporcie nie może stanowić przesłanki odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jeżeli w ocenie organu pierwszej instancji istnieją w powyższym zakresie określone deficyty winien wezwać wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień i stosownej dokumentacji (uzupełnienia raportu), co słusznie zarzuca odwołanie. Oprócz w/w okoliczności stanowiących podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, Kolegium podniosło, że w poprzednio wydanej decyzji kasacyjnej z dnia 14.04.2023r. wskazano także inne okoliczności wymagające wyjaśnienia i uwzględnienia przez organ pierwszej instancji, które miały także wpływ na wydane uprzednio rozstrzygnięcie, tj. dotyczące:
1. prawidłowości powiadomienia lokalnej społeczności o prowadzonym postępowaniu - zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu;
2. ewentualnego powiązania technologicznego planowanych przedsięwzięć związanych z hodowla kur w bliskim sąsiedztwie przedmiotowego przedsięwzięcia i skutków z tym związanych;
3. lakoniczności załączonej do decyzji ,,Charakterystyki przedsięwzięcia";
4. zastosowania procedury przewidzianej w art. 77 ust. 9 ustawy, związanej z rozstrzygnięciem spornych zapisów zawartych w uzyskanych w sprawie uzgodnieniach RDOŚ w Warszawie oraz PGW Wody Polskie, a ponadto dodatkowo zwrócono uwagę na brak uwzględnienia w pełni w ustalonych warunkach realizacji przedsięwzięcia warunków nałożonych przez PGW Wody Polskie.
SKO zaznaczyło, że w/w okoliczności nadal zachowują aktualność i wymagają wzięcia pod uwagę przez organ pierwszej instancji w prowadzonym ponownie postępowaniu. Zaznaczyło, że już uprzednio stwierdzono konieczność ustalenia w sposób bezsporny stron postepowania, w tym liczby podmiotów uznanych za strony, co ma między innymi wpływ na formę doręczania im pism w toku postępowania - w tym decyzji. W tym aspekcie zauważyło, że sporządzony wykaz stron (brak oznaczenia i podpisu osoby sporządzającej), z którego wynika, że stron jest mniej niż 20. Zatem, co do zasady nie znajduje zastosowania art. 49 kpa, przy czym wykaz ten powinien być odpowiednio udokumentowany w aktach sprawy. Po analizie wykazu stron i akt sprawy, Kolegium wskazało na zastrzeżenia, wątpliwości, które wymagają jednoznacznego wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji w ponownym postępowaniu:
1. w wykazie stron z działek graniczących bezpośrednio z terenem inwestycji brak jest podania działek nr [...] i [...]. Z wypisów z rejestru gruntów wynika, że w przypadku działki nr [...] (droga) uwidoczniony jest Urząd Gminy w R.. Natomiast w przypadku działki nr [...] jako właściciel figuruje osoba fizyczna, której brak jest w wykazie stron.
2. wysłane do osoby uwidocznionej w wykazie stron przy działce nr [...] zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego wróciło z adnotacją ,,adresat nie żyje". W aktach sprawy brak jest udokumentowania tej okoliczności, tj. śmierci tej osoby. Osoby którym przysługuje tytuł prawny do tej działki, były następnie zawiadomione przez organ o zakończeniu postępowania, o wydaniu decyzji w trybie art. 49 kpa. Organ pierwszej instancji jako podstawę takiej formy zawiadomienia powoływał w obwieszczeniu art. 74 ust. 3f ustawy. Zgodnie z tym przepisem, nieuregulowany lub nieujawniony stan prawny nieruchomości znajdujących się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia postępowania oraz wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Do zawiadomień o decyzjach i innych czynnościach organu osób, którym przysługuja prawa rzeczowe do nieruchomości o nieuregulowanym lub nieujawnionym stanie prawnym, stosuje się art. 49 kpa. Stosownie do art.74 ust. 3g pkt 1 ustawy, przez nieuregulowany stan prawny należy rozumieć sytuację, w której dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nie żyje i nie przeprowadzono postępowania spadkowego lub nie zostało ono zakończone. Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił jednoznacznie w oparciu o jakie okoliczności w przypadku działki nr [...] zawiadamiał w trybie art. 49 kpa, zwłaszcza że brak danych co do ewentualnego postepowania spadkowego. Organ przypomniał o konieczności prowadzenia postepowania zgodnie z zasadą praworządności, przekonywania (art. 11 kpa), o wymogach obowiązujących przy sporządzaniu uzasadnienia decyzji (art.. 107 § 3 kpa), zwłaszcza tej o środowiskowych uwarunkowaniach w przypadku gdy przeprowadzono ocenę oddziaływania na środowisko, niezależnie od wymagań wynikających z kpa (art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy). W ocenie Kolegium, postępowanie organu pierwszej instancji nie można uznać za spełniające powyższe wymogi, gdyż nie wyjaśnił on wszystkich okoliczności niniejszej sprawy w stopniu, który uzasadniałby rozstrzygnięcie, czym naruszył art.6,7,77 § 1,80 i 107 § 3 kpa.
Kolegium informacyjnie wyjaśniło, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym sama negatywna opinia społeczeństwa o planowanej inwestycji, nie może być podstawą odmowy wydania środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Powodem tej odmowy nie może być sprzeciw społeczny, czy protesty mieszkańców.
Wobec powyższego SKO uwzględniło wniesione odwołanie z przyczyn podanych
w uzasadnieniu niniejszej decyzji wskazując, że w toku przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc je łącznie pod uwagę oraz ich charakter wskazało, że wszystkich tych naruszeń nie można naprawic w trybie art. 136 kpa wobec czego na podstawie art. 138 § 2 kpa orzekło jak w sentencji decyzji, gdyż ze względu na przedstawione powyżej okoliczności na obecnym etapie postępowania nie mogło orzec co do istoty sprawy. Kolegium nie mogło także pominąć zasady dwuinstancyjności (art. 15 kpa) do której przestrzegania zobligowany jest organ II instancji. Wskazało, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu pierwszej instancji będzie uwzględnienie wytycznych zawartych w uzasadnieniu decyzji i dopiero w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawny wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.
W sprzeciwie od w/w decyzji Stowarzyszenie "[...]" M. D. i Okolice zarzuciło:
1) nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez błędne przyjęcie, iż organ pierwszej instancji nie dokonał rzetelnej, wnikliwej i wszechstronnej analizy i oceny całości raportu, który był kilkakrotnie uzupełniany na wezwanie organów współdziałających w sprawie, skoro z decyzji wydanej przez Wójta w sposób jednoznaczny wynika, że dokonał on rzetelnej analizy całości raportu, czego skutkiem była odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określająca środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia,
2) nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez błędne przyjęcie, iż organ pierwszej instancji naruszył postanowienie art. 6, 7, 77 § 1 ,80,107 § 3 k.p.a., skoro w ocenie strony skarżącej organ ten wyjaśnił wszelkie okoliczności przedmiotowej sprawy i w sposób prawidłowy wydal decyzję o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia,
3) nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez błędne przyjęcie, że w toku przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, skoro samo SKO w R. nie podało jakie to przepisy zostały przez organ pierwszej instancji naruszone, a miały one istotny wpływ na wynik sprawy,
4) nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez błędne przyjęcie, że do wyjaśnienia sprawy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części i ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, skoro organ pierwszej instancji w sposób rzetelny i wnikliwy dokonał oceny materiału dowodowego w sprawy i dokonał merytorycznego rozstrzygnięcia.
Wskazując na powyższe zarzuty sprzeciwu wniosło o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości
2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych za postępowanie związane z wniesieniem sprzeciwu.
W uzasadnieniu Stowarzyszenie polemizowało z tezami SKO dotyczącymi braku rzetelnej, wnikliwej i wszechstronnej analizy i oceny całości raportu, jako stanowiskiem błędnym i pozbawionym racji. Podniosło, że Kolegium nie podało jakie przepisy postępowania naruszono, a ponadto stwierdziło, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a nie że miało taki wpływ.
Odpowiadając na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zakreślając kwestie, będące przedmiotem badania przez sąd administracyjny, w razie wniesienia sprzeciwu ustawodawca wskazał, że przedmiotem kontroli jest jedynie wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (dodane art. 64e oraz 151a § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."). Przy rozumowaniu a contrario, wyłączono tym samym na danym etapie możliwość oceny przez sąd problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, co zostało uregulowane w wyodrębnionym obecnie § 2a art. 138 K.p.a. Z przyjętym rozwiązaniem koresponduje zasada, że - w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd - jego wyrok nie jest zaskarżalny (art. 151a § 3 P.p.s.a.).
Względy wykładni językowo-logicznej, celowościowej i systemowej, przemawiają za uznaniem, że przedmiotem kontroli, w razie wniesienia sprzeciwu, jest wyłącznie zasadność wydania konkretnego rozstrzygnięcia procesowego (decyzji kasatoryjnej), na gruncie uwarunkowań prawnych, zakreślonych przez organ administracji. Przedmiotem kontroli nie może być natomiast w danym postępowaniu, któremu z woli prawodawcy nadano wyłącznie charakter wpadkowy, kwestia właściwego rozumienia przepisów prawa materialnego, w ramach których organ skonstatował, że sprawa wymaga przykazania do ponownego rozpoznania, w ramach kryteriów, zakreślonych w art. 138 § 2 K.p.a. W takiej sytuacji organ administracji, orzekający w przyszłości w sprawie (jak i sąd, badający w legalność jego decyzji) będzie związany wyrokiem w przedmiocie sprzeciwu tylko w tym zakresie, że - wobec określonych ocen organu, co do materialnoprawnych uwarunkowań sprawy - zachodziły przesłanki do jej przekazania do ponownego rozpoznania w I instancji. Orzeczenie w przedmiocie sprzeciwu ma wobec tego charakter wyłącznie procesowy i nie kreuje żadnych skutków, gdy chodzi o zakres praw i obowiązków stron postępowania zainteresowanych konkretnym rozstrzygnięciem. Wobec wyżej wskazanych uwarunkowań Sąd uznał, że nie jest dopuszczalna w rozpatrywanej sprawie - na etapie wniesienia sprzeciwu - ocena jej uwarunkowań materialnoprawnych.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż wobec wskazanych ram badania zasadności sprzeciwu należy stwierdzić, że w realiach niniejszej sprawy organ II instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej.
W tym miejscu przypomnieć należy, iż zgodnie z treścią art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Użyty w art. 138 § 2 K.p.a. zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest pojęciem ocennym. Należy przyjąć, że zasadniczo jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.). Albowiem w takim przypadku, by naprawić błąd organu pierwszej instancji, organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, do czego nie jest uprawniony w świetle art. 136 § 1 K.p.a. Należy jednak raz jeszcze podkreślić, że ten rodzaj decyzji organu odwoławczego – decyzja kasacyjna – jest dopuszczony wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (por. wyroki NSA: z 30.06.2016 r., II OSK 2653/14; z 24.04.2014 r., II OSK 2846/12; z 24.08.2016 r., II OSK 2958/14 – CBOSA).
Według obowiązującego standardu postępowania administracyjnego określonego kpa, wydanie decyzji kasacyjnej nie powinno być zasadą ale wyjątkiem od obowiązku merytorycznego orzekania przez organ odwoławczy. Jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest bowiem dwuinstancyjność postępowania (art. 15 K.p.a.). Organ odwoławczy jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Jak wskazał NSA w wyroku z 22 marca 1996 r. w sprawie sygn. SA/Wr 1996/95 "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji" (orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ odwoławczy rozpoznaje więc i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną. Nie zmienia to jednak faktu, że to organ pierwszej instancji ma obowiązek przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i już na etapie pierwszoinstancyjnym powinno dojść do ustalenia kluczowych dla sprawy okoliczności. Brak w tym zakresie nie może być sanowany w postępowaniu odwoławczym w trybie art. 136 K.p.a., właśnie z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania. Reasumując, każda ze stron powinna mieć możliwość uzyskania orzeczenia w dwóch instancjach, jednak okoliczności kluczowe dla rozstrzygnięcia powinny być ustalone już w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, bowiem postępowanie odwoławcze jeśli chodzi o materiał dowodowy może być jedynie etapem uzupełniającym.
Wbrew zarzutom sprzeciwu, z sytuacją dopuszczalności uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przed Kolegium nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że treść decyzji organu pierwszej instancji nie wskazuje, aby organ ten wszechstronnie rozpoznał sprawę i zgromadził materiał dowodowy uzasadniający wydanie rozstrzygnięcia odmownego, a przynajmniej by zgromadził taki materiał dowodowy, który mógłby być na etapie odwoławczym uzupełniony a nie gromadzony na nowo co do okoliczności istotnych w sprawie. Z lektury uzasadnienia decyzji kasacyjnej Kolegium, wynika że organ ten stwierdził niedostateczność postępowania przed organem pierwszej instancji w następującym zakresie: brak dokonania przez Wójta wszechstronnej oceny przedłożonego raportu oddziaływania inwestycji na środowisko ("to nie tylko na organach uzgadniających ciąży obowiązek oceny Raportu. To przede wszystkim organ prowadzący postępowanie powinien takiej oceny dokonać"); brak rzetelnego wyjaśnienia, czy istnieje zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie ("wariant niepodejmowania przedsięwzięcia nie może być w żadnym przypadku uznany za racjonalny wariant alternatywny"); niedokonanie pozyskania i weryfikacji danych wymaganych przez organ opiniujący celem wszechstronnej oceny wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko; niewskazanie w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa oraz stanowiska organów uzgadniających i opiniujących. Tak sformułowane wady postępowania przed organem pierwszej instancji uzasadniały, zdaniem sądu, zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a., bowiem "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Dlatego zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przy czym wskazać należy, że zasada szybkości postępowania (związana z dopuszczalnością uzupełnienia postępowania wyjaśniającego w drugiej instancji – art. 136 K.p.a.) nie może mieć pierwszeństwa przed zasadą prawdy obiektywnej, zwłaszcza gdy w postępowaniu występują strony o rozbieżnych interesach. Dopóki bowiem sprawa nie zostanie dostatecznie wyjaśniona, nie będzie możliwe wydanie decyzji odpowiadającej przepisom prawa.
O tym, co jest niezbędne do stwierdzenia, że sprawa jest "dostatecznie wyjaśniona" decydują przepisy prawa materialnego. Inaczej rzecz ujmując, zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. Stąd też, mimo wąskich granic kontroli sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd zignorowane (vide wyrok w sprawie I OSK 2561/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wyjaśnić więc należy, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś., raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania,w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska - wraz z uzasadnieniem ich wyboru. Jak wskazał NSA w sprawie IIOSK 1871/17, warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych instrumentów prawidłowej oceny oddziaływania na środowisko. Powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu oddziaływania inwestycji na środowisko. Ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających chronić środowisko w jak najpełniejszym wymiarze, zgodnie z zasadą prewencji, czy umożliwieniem wyboru odpowiednich rozwiązań technicznych i technologicznych, wynikających z opisu wariantów, pozwalających rozpoznać i nie dopuścić do podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko. Wariantowanie jest po to, aby ocena przedsięwzięcia umożliwiła wybór opcji przedsięwzięcia najpełniej realizującej zasadę prewencji. Oceny wypełnienia warunku wariantowania, czyli oceny jednego z głównych, podstawowych elementów raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, ma dokonać organ wydający decyzję środowiskową a nie inny podmiot uczestniczący w jakiejkolwiek roli w procedurze oceny środowiskowej. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest głównym dowodem w sprawie. Stąd też i opis przedstawionych w nim wariantów musi być przedmiotem wnikliwej oceny organu, zgodnie z art. 80 K.p.a. Oznacza to, że organ – w szczególności organ pierwszej instancji - ma ocenić, czy przedstawiono w raporcie racjonalne warianty alternatywne oraz który przedstawiony przez inwestora wariant powinien być realizowany.
Istotnie, trafnie podnosi odwołująca spółka, że w sprawie Inwestor przedstawił prawidłową liczbę wariantów realizacji Inwestycji. Po uchyleniu Decyzji ustalającej uwarunkowania środowiskowe (decyzja Wójta Gminy R. z 22 września 2022 r.), Organ I instancji ponownie przystąpił do rozpatrzenia sprawy. W szczególności wezwaniem z dnia 5 czerwca 2023, Organ wezwał do uzupełnienia Raportu w zakresie wariantowania planowanego do realizacji przedsięwzięcia (opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji), w tym opis skutków i oddziaływań poszczególnych wariantów ("Opis analizowanych co najmniej trzech wariantów jego realizacji"). W odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawca przesłał uzupełnienie nr [...] do raportu z września 2023r. wskazujące na bezzasadność wzywania przedstawienia trzech różnych wariantów realizacji inwestycji. Raport ooś oraz uzupełnienie nr [...] zawierały informacje na temat wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, który jest jednocześnie racjonalnym wariantem najkorzystniejszym dla środowiska oraz racjonalnego wariantu alternatywnego. Tym samym wymagania z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś zostały spełnione. W raporcie ooś oraz uzupełnieniu nr 1 przedstawiono uzasadnienie wyboru wariantów. Dokumenty te zawierały, w ocenie wnioskodawcy, przewidywane oddziaływanie na środowisko każdego z wariantów, porównanie oddziaływania, a także opis przewidywanych skutków dla środowiska, w przypadku niepodejmowania realizacji przedsięwzięcia. Ponadto wnioskodawca wskazał, że warianty różnią się pod względem sposobu, w jakim przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływało na środowisko wskazując różnice.
Trafne jest stanowisko SKO, iż organ nie może skutecznie zarzucać braku prawidłowego wariantowania, jeśli do usunięcia tej nieprawidłowości wprost nie wezwał i nie wskazał, na czym polega niezrealizowanie treści art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. w raporcie przedłożonym. Brak uprzedniego wezwania odnośnie tego zagadnienia, a następnie sformułowanie w decyzji odmownej, jako jednego z głównych zarzutów, niewyczerpującego wariantowania - stanowiło swoistego rodzaju zaskoczenie inwestorów, naruszające zasadę budzenia zaufania stron postępowania do organów postępowanie prowadzących (art. 8 § 1 K.p.a.).
W tych okolicznościach stanowisko Kolegium odnośnie braku oceny raportu pod względem spełnienia przesłanki z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś., choć niewątpliwie oszczędnie sformułowane, to jednak jest prawidłowe. To raport ma zawierać opis wariantów i wskazywać, w jaki sposób przedsięwzięcie w każdym z nich będzie oddziaływać na środowisko. Jeśli raport tego elementu nie zawiera, bądź organ pierwszej instancji powziął wątpliwości co do sposobu jego zrealizowania, powinien wezwać inwestora do uzupełnienia formułując jednoznacznie tę wątpliwość w wezwaniu. Taki obowiązek uprzedniego wezwania należy wyprowadzić z szeregu zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady prawdy obiektywnej i uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 K.p.a., zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli); wspomnianej już zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 §1 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania); zasady informowania stron (art. 9 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek). Reasumując, jeśli stronie postępowania nie umożliwiono usunięcia nieprawidłowości, nie można wyprowadzać dla niej negatywnych konsekwencji z tego tytułu. To zaś, w ocenie Sądu, w istocie miało miejsce przed organem pierwszej instancji, co trafnie dostrzegło Kolegium stwierdzając konieczność oceny sposobu wariantowania przedstawionego w raporcie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wyjaśnienie czy prawidłowo zrealizowano treść art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś. jest "wyjaśnieniem zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" w rozumieniu art. 138 § 2 K.p.a. Wbrew zarzutom sprzeciwu, ten element postępowania wyjaśniającego nie mógł być uzupełniony w postępowaniu odwoławczym w trybie art. 136 K.p.a. Na marginesie Sąd zauważa, że uwag odnośnie niezrealizowania wymogu wariantowania nie zgłosił żaden z organów uzgadniających.
Ponadto oprócz powyższych mankamentów, w ocenie Sądu należy zgodzić się z twierdzeniem Kolegium, że występują także inne okoliczności wymagające wyjaśnienia i uwzględnienia przez Organ I instancji, które miały także wpływ na wydane uprzednio rozstrzygnięcie Kolegium, tj. kwestie dotyczące:
1/ prawidłowości powiadomienia lokalnej społeczności o prowadzonym postępowaniu -zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu;
2/ ewentualnego powiązania technologicznego planowanych do realizacji przedsięwzięć związanych z hodowlą kur w bliskim sąsiedztwie przedmiotowego przedsięwzięcia i skutków z tym związanych;
3/ lakoniczności załączonej do decyzji "Charakterystyki przedsięwzięcia";
4/ zastosowania procedury przewidzianej w art. 77 ust. 9 ustawy, związanej z rozstrzygnięciem spornych zapisów zawartych w uzyskanych w sprawie uzgodnieniach RDOŚ w Warszawie oraz PGW Wody Polskie, a ponadto także dodatkowo zwrócono uwagę na brak uwzględnienia w pełni w ustalonych warunkach realizacji przedsięwzięcia warunków nałożonych przez PGW Wody Polskie.
Trafnie stwierdza Kolegium, że wskazane powyżej okoliczności nadal zachowują swoją aktualność i wymagają wzięcia pod uwagę przez organ pierwszej instancji w prowadzonym ponownie postępowaniu.
Jednocześnie Kolegium ujawniło i wskazało na konieczność ustalenia przez organ pierwszej instancji w sposób bezsporny stron postępowania, w tym liczby podmiotów uznanych za strony, co ma między innymi wpływ na formę doręczania im pism w toku postępowania - w tym decyzji. W tym zakresie Kolegium wskazało na konkretne zastrzeżenia i wątpliwości, które wymagają jednoznacznego wyjaśnienia przez Organ I instancji w ponownym postępowaniu ( str. 12-14 decyzji SKO). Należy podzielić te oceny.
W ocenie Sądu decyzja organu pierwszej instancji powinna odnosić się do kluczowych, spornych w sprawie zagadnień, a jeśli uznaje uwagi i wnioski zgłoszone przez społeczeństwo za zasadne – powinna wskazać tego powody oraz wyjaśnić, dlaczego rozwiązania przyjęte w raporcie są pod tym względem niewystarczające i nieprzekonujące. O wydaniu pozytywnej decyzji środowiskowej bądź odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań nie może decydować sprzeciw społeczności lokalnej bądź stron kwestionujących zamiar inwestora, ale obiektywnie weryfikowalne okoliczności bądź konkretne argumenty oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Tymczasem, jak zasadnie oceniło Kolegium, takiej weryfikowalnej oceny na etapie pierwszoinstancyjnym zabrakło.
Z uwagi na powyższe nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty zawarte w sprzeciwie. Przyznając słuszność orzeczeniu SKO i akceptując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie można przyznać za skarżącym Stowarzyszeniem "[...]" M. D. i Okolice, że organ naruszył art. 138 § 2 K.p.a. Istniały bowiem podstawy do orzeczenia w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a. W sprzeciwie ich zasadnie nie podważono. Wydanie przez Kolegium decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. wymagałoby wezwania inwestora do uzupełnienia raportu o przedstawienie wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 5 u.o.o.ś.) nadto Kolegium zobowiązane byłoby we własnym zakresie przeprowadzić konfrontację treści stanowisk organów uzgadniających z treścią raportu w kontekście regulujących sporne zagadnienia przepisów oraz odnieść się wyczerpująco do obszernych zarzutów odwołania, co stanowiłoby w istocie rozpoznanie sprawy w tym zakresie, istotnym dla rozstrzygnięcia, po raz pierwszy w postępowaniu odwoławczym. Kolegium byłoby również zmuszone do przeanalizowania uwag i wniosków społeczeństwa w kontekście treści raportu celem poszukiwania, czy znajduje się w nim odpowiedź na powstałe wątpliwości oraz czy jest ona wyczerpująca i przekonująca, a jeśli nie to dlaczego. Zakres tego badania i oceny byłyby po raz pierwszy przedsięwzięte w postępowaniu odwoławczym, bowiem decyzja organu pierwszej instancji jest decyzją odmowną i w znacznej części sprawozdawczą a nie ocenną. Wobec tego, w sposób ewidentny doszłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. W zaistniałym stanie faktycznym braki postępowania pierwszoinstancyjnego nie mogły więc zostać uzupełnione w trybie art. 136 K.p.a.
Wobec powyższego, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., Sąd oddalił sprzeciw.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI