VIII SA/Wa 305/24

VIII SA/Wa 305/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Iwona Owsińska-Gwiazda /przewodniczący/
Justyna Mazur /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Cezary Kosterna, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2024 r. sprawy ze skargi T.. Z.. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.. z 4 marca 2024 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest decyzja z 4 marca 2024 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy lub SKO), wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), którą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: organ I instancji lub Prezydent) z 17 stycznia 2024 r.
w sprawie odmowy przyznania T. Z. (dalej: skarżąca lub strona) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem M. Z..
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie sprawy:
Decyzją Prezydenta odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem M. Z.. Jako powód odmowy przyznania świadczenia wskazano, iż skarżąca pobiera emeryturę i nie dokonała zawieszenia pobierania tego świadczenia. Z uwagi na pobieranie emerytury
w listopadzie i grudniu 2023 r. nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na mocy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: ustawa
o świadczeniach rodzinnych, u.ś.r.) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia
2023 r.
W odwołaniu od tej decyzji strona, reprezentowana przez pełnomocnika zaskarżyła powyższą decyzję w całości.
Zaskarżonej decyzji autor odwołania zarzucił:
naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uznanie, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad własnym mężem, co stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,
naruszenie przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem,
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskodawczyni prawa do przedmiotowego świadczenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Kolegium, zaskarżoną i powołaną na wstępie decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przedstawiło na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania. Podniosło następnie, że 28 listopada 2023 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem M. Z., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z 25 sierpnia 2014 r. został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności na stałe.
Kolegium wskazało następnie, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określone zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390; dalej także jako: ustawa o świadczeniach rodzinnych, ustawa, u.ś.r.). Przywołało art. 17 ust. 1 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., który przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy
z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia
25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny,
z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki na osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby
w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kolegium wskazało, iż świadczenie pielęgnacyjne, przewidziane w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje zatem osobie, która sprawuje opiekę nad osobą tego wymagającą, która spełnia przesłanki wskazane w tym przepisie. Przepis ten stanowi, że opieka ma być sprawowana nad osobą legitymującą się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długoterminowej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji
i edukacji. Podniosło, iż ustawa nie zawiera wprawdzie definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 02.02.2017r., sygn. akt I OSK 2201/15, LEX nr 2240790). Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności (por. wyrok NSA z dnia 13.05.2015r., sygn. akt I OSK 2820/13, LEX nr 1773689). Przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie zatrudnienia, a w przypadku rolników, małżonków rolników bądź domowników - odpowiednio zaprzestanie prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
SKO podniosło także, iż świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku rodzica względem dziecka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Nie budzi wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.
Organ odwoławczy na potwierdzenie trafności swojego stanowiska przywołał także poglądy prawne zawarte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Konkludując wskazał, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi
w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem),
a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.
Podniósł następnie, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym protokołu wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 13 grudnia 2023 r. wynika, że mąż skarżącej od 2015 r. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Po wypadku doznał paraliżu obu kończyn dolnych. Wymaga stałej
i długotrwałej opieki oraz pomocy we wszystkich dziedzinach życia. Skarżąca mieszka w razem z mężem. Podaje leki, pomaga w utrzymaniu higieny osobistej, umawia wizyty lekarskie. Z ww. wywiadu wynika, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury z ZUS, lecz nie wystąpiła o jej zawieszenie.
W ocenie Kolegium w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie wszystkie z trzech określonych w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, pozostawanie T. Z. i jej męża w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym oraz zakres opieki sprawowanej przez skarżącą, który wyklucza podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia.
Odnosząc się do odmowy przyznania świadczenia z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) - zgodnie
z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia – wskazało, iż problem ten był już wielokrotnie analizowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym.
Kolegium podniosło, iż w ww. przepisie ustawodawca zawarł negatywne przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w pkt 1 lit. a przywołaną przez organ I instancji okoliczność, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Za jednolite w orzecznictwie uznało stanowisko, że wyżej wskazany przepis należy interpretować mając na uwadze także dyrektywy wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Wskazało, że nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych, dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, a jasność przepisów może zależeć od wielu czynników
i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku
z wprowadzeniem nowych przepisów, czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie.
Dokonując analizy powyższej problematyki doszło do wniosku, iż wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie, narusza zasadę równości, dyskryminując osoby, które z powodu sprawowania opieki po uzyskaniu prawa do emerytury nie mogą podjąć pracy zarobkowej.
W ocenie Kolegium, przedstawione stanowisko przemawia za celowością dopuszczenia możliwości przyznania osobom spełniającym warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierającym emeryturę - świadczenia w pełnej wysokości określonej w art. 17 ust. 3 ustawy. Podniosło, iż warunkiem niezbędnym do przyznania rzeczonego świadczenia jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z tych świadczeń. Nie gwarantowałaby bowiem zasady równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która umożliwiałaby przyznanie osobom pobierającym emeryturę dodatkowo świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Osoba mająca prawo do emerytury znajdowałaby się wówczas
w korzystniejszej sytuacji od opiekuna, który otrzymywałby tylko świadczenie pielęgnacyjne i nie miałby możliwości przejścia na emeryturę.
Tym samym, zdaniem Kolegium, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia
4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno
z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Jednocześnie, zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U.
z 2023 r. poz. 1251), zgodnie, z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z przywołanych powyżej ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw. Nie ma jednego przepisu regulującego zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego
i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy.
Biorąc pod uwagę powyższe uznało, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować
z pobierania świadczenia niższego. W tym przypadku swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Emerytura jest prawem niezbywalnym, a zawieszenie tego prawa i wstrzymanie jego wypłaty będzie skutkować wyeliminowaniem negatywnej przesłanki wynikającej
z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a omawianej ustawy. W takiej sytuacji zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca,
w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli
w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona złożyła właściwy wniosek wraz z decyzją o wstrzymaniu wypłaty emerytury.
SKO wskazało, iż jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego
w sprawie skarżąca, podała, że wniosek o zawieszenie emerytury zostanie złożony do ZUS, gdy pobieranie emerytury lub renty — będzie jedyną przesłanką negatywną do uzyskania praw do świadczenia pielęgnacyjnego.
Podniosło, że z dniem 1 stycznia 2024 r. zmianie uległ stan prawny w zakresie przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych. Stosownie do postanowień art. 43 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 poz. 1429) zmieniono art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie dzieciom do ukończenia 18 roku życia, a zatem skarżąca nie spełnia wymogów w tym zakresie.
Ponadto zgodnie z art. 63 ust. 1 ww. ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia
31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Według postanowień art. 63 ust. 2 powyższej ustawy osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane. Podniosło, iż przywołane tu unormowanie nie ma zastosowania do skarżącej, albowiem nie zostało jej przedmiotowe prawo przyznane i jak ustalono, w trakcie prowadzonego postępowania skarżąca nie zawiesiła emerytury przed dniem 31 grudnia 2023 r.,
a zatem nie spełnia wymogów w tym zakresie.
Wskazało, iż biorąc pod uwagę powyższe w obecnym stanie prawnym brak jest możliwości zastosowania art. 79 k.p.a., poprzez wezwanie skarżącej do zawieszenia emerytury. W obecnym stanie prawnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie dzieciom do ukończenia 18 roku życia, a zatem skarżąca nie spełnia wymogów w tym zakresie. Ponadto w chwili obecnej zawieszenie przez skarżącą emerytury nie spowoduje, że "nabędzie" ona prawo do świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r., a zatem brak będzie możliwości zastosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia
2023 r.
Z tych względów za zasadne uznało utrzymanie decyzji organu I instancji
w mocy.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie pełnomocnik skarżącej występując o uchylenie decyzji organów obu instancji i zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, postawił zarzuty naruszenia:
1. przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęciu, że pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem,
2. art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym poprzez jego niezastosowanie i podjęcie decyzji w oparciu o przepisy ustawy
o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu od 01.01.2024 r., zamiast
w brzmieniu do dnia 31.12.2023 r.
3. art. 8 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej świadczenia, które zgodnie z prawem jej przysługuje.
W odpowiedzi na skargę, SKO wystąpiło o oddalenie skargi wywodząc, jak
w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.)
w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Może też zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W rozpoznawanej sprawie Kolegium odmówiło przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Przyczyną odmowy był fakt, że skarżąca, stosownie do treści art.17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. skarżąca miała ustalone prawo do emerytury i nie wystąpiła o jej zawieszenie.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej organy obu instancji dokonały wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wydając decyzję naruszającą w konsekwencji przepisy prawa materialnego.
W myśl powołanego w skardze orzecznictwa sądów administracyjnych pełnomocnik skarżącej podkreślił, iż organ powinien poinformować o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku
o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i przeszkodą jest pobieranie świadczenia emerytalno - rentowego. Autor skargi podniósł, iż jeśli organy obu instancji uznały, iż jedyną przesłanką odmowy świadczenia jest ustalone prawo do emerytury skarżącej, powinny poinformować skarżącą, że jeśli doprowadzi do zawieszenia emerytury, świadczenie pielęgnacyjne zostanie jej przyznane. Skarżąca przed uzyskaniem takiej informacji od organu nie mogła zawiesić wypłaty emerytury, albowiem pozostawiona by ona była bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia, do czego organy zgodnie z orzecznictwem NSA nie mogą doprowadzić. Biorąc powyższe pod uwagę uznał, iż organ dokonał błędnej interpretacji art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym uznając, iż w obecnym stanie prawnym brak jest możliwości zastosowania art. 79 k.p.a., poprzez wezwanie skarżącej do zawieszenia emerytury. Podkreślił, iż zawieszenie emerytury stanowiłoby tylko pewnego rodzaju czynność techniczną, umożliwiającą wypłatę skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z przepisami byłoby ono wypłacane od miesiąca, w którym nie doszłoby do wypłaty emerytury, tym samym nie miałoby miejsca kumulatywne pobieranie świadczeń.
Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu, wskazać należy, iż podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390, także jako: u.ś.r., ustawa o świadczeniach rodzinnych).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do dnia
31 grudnia 2023 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy
z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innych osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Oprócz przesłanek pozytywnych, które są konieczne dla przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, w ww. ustawie przewidziane zostały także przesłanki negatywne, których wystąpienie wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o jego przyznanie. Jedną z takich przesłanek jest wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.
(w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.). Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury (m.in.).
Tym samym ze względu na to, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury
i pobiera świadczenie z tego tytułu, wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne skarżącej na gruncie stanu prawnego obowiązującego do dnia 31 grudnia 2023 r. nie przysługuje. Należy w tym względzie zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie.
Z aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż funkcję art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy rozumieć jako metodę wyeliminowania kumulacji pobieranych świadczeń, nie zaś jako wykluczenie możliwości ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia przesłanki do uzyskania innego świadczenia określonego w tym przepisie. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z tego przepisu, musi być bowiem interpretowana jako wiążąca się nie
z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Samo ustalenie, że wnioskodawcy przysługuje prawo do emerytury, nie pozbawia prawa do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, pod warunkiem jednak, że wnioskodawca wykaże spełnienie kluczowej przesłanki, tj. braku podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu - sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. np. wyrok NSA z 23.11.23r., sygn. akt I OSK 1998/22; z 18.10.23r., sygn. akt I OSK 1753/22; dostępne pod adresem http://cbois.nsa.gov.pl).
Z powyższego wynika zatem, iż realizacja ustalonego skarżącej prawa do emerytury stanowi przeszkodę do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jedynie rezygnacja z realizacji ustalonego prawa do emerytury usuwa negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. W sytuacji braku takiej rezygnacji do dnia 31 grudnia 2023 r. nie jest możliwe uznanie, iż do tej daty zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do przyznania wnioskowanego świadczenia. Powyższe jest istotne, albowiem, jak wskazują organy obu instancji
z dniem 1 stycznia 2024 r. doszło do zmiany stanu prawnego w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych, o których mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 43 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429) zmieniono bowiem brzmienie tego przepisu i od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje osobom w tym przepisie wskazanym jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia, która spełnia warunki, o których w tym przepisie jest mowa. Z tego względu w nowym stanie prawnym skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. W myśl art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego byłoby możliwe jedynie wówczas gdyby wszystkie konieczne ku temu przesłanki zostały spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r. Taki stan w sprawie jednak nie wystąpił, albowiem istniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci pobierania emerytury przez skarżącą.
Trafnie przy tym wskazuje Kolegium, iż w okolicznościach niniejszej sprawy wezwanie skarżącej do zawieszenia prawa do emerytury, (co stanowiłoby realizację obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a.) nie było możliwe. Zgodzić się bowiem należy ze stanowiskiem Kolegium, iż zawieszenie prawa do emerytury w chwili obecnej nie spowoduje spełnienia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia przed 31 grudnia 2023 r.
Brak jest zatem podstaw do uznania naruszenia przez orzekające w sprawie organy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych we wskazanym wyżej brzmieniu oraz art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Wystąpienie negatywnej przesłanki, o której mowa w tym przepisie sprawia, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Tym samym odmowa jego przyznania jest zasadna. Nawet przy przyjęciu naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez brak udzielenia stosownej informacji, nie jest możliwe doprowadzenie do wydania innego niż podjęte rozstrzygnięcia.
Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekając na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.