VIII SA/Wa 293/25

VIII SA/Wa 293/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący/
Justyna Mazur
Renata Nawrot /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone zarządzenie zastępcze
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1465
art. 24f ust 2, art. 98a ust. 2i ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.)
Dz.U. 2025 poz 365
art. 383 par 2 i 6
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. S. na zarządzenie zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 25 lutego 2025 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnej 1) uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze; 2) zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej A. S. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zarządzeniem zastępczym z 25 lutego 2025 r. znak: [...] wydanym na podstawie na podstawie art. 98a ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1465, dalej; u.s.g.) Wojewoda Mazowiecki (dalej: Wojewoda, organ nadzoru) stwierdził wygaśniecie mandatu radnej Rady Miejskiej w [...] A. S. (dalej: skarżąca, Radna).
Z uzasadnienia ww. zarządzenia wynika, że w wyniku przeprowadzenia, na podstawie art. 86 w związku z art. 88 u.s.g. postępowania wyjaśniającego, Wojewoda ustalił, że Radna pełniła funkcję członka Rady Nadzorczej w Spółce [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w R. (dalej: Spółka), w której Gmina Miasto R. jest akcjonariuszem. Skarżąca została powołana do Rady Nadzorczej Spółki uchwałą Nr [...] Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki z 3 czerwca 2024 r., natomiast 26 czerwca 2024 r. złożyła oświadczenie o rezygnacji z pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej w tej Spółce, zaś 27 czerwca 2024 r. została wykreślona z Rady Nadzorczej Spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym.
W ocenie Wojewody, pełnienie przez Radną funkcji członka Rady Nadzorczej Spółki z kapitałem Gminy Miasta R., narusza zakaz sformułowany w art. 24f ust. 2 u.s.g.
Pismami z 17 lipca 2024 r. oraz z 25 lipca 2024 r, organ nadzoru wystąpił do Rady Miejskiej w R. o przesłanie informacji i dokumentów dotyczących zaistniałej sytuacji. W odpowiedzi na powyższe pismo Przewodniczący Rady Miejskiej
w R. przesłał dokumenty otrzymane od Radnej, w tym jej pisemne wyjaśnienia oraz dokumenty od Spółki. W swoich wyjaśnieniach Radna, wskazała na brzmienie art. 24f ust. 2 u.s.g., zgodnie z którym wybór lub powołanie radnego na funkcje,
o których mowa w tym przepisie, są z mocy prawa nieważne, co w konsekwencji,
w ocenie radnej, oznacza, że nie została w ogóle członkiem władz kontrolnych czy rewizyjnych spółki, bo powołanie od samego początku było nieważne. Natomiast niezwłocznie po uzyskaniu informacji o tym, że Gmina Miasto R. posiada 0,53% udziałów Spółce, zrezygnowała z pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej w tej Spółce. Skarżąca oświadczyła ponadto, iż pomimo powołania jej do Rady Nadzorczej Spółki nie pełniła funkcji członka Rady Nadzorczej Spółki, nie wykonywała w niej żadnych obowiązków członka Rady Nadzorczej, nie uczestniczyła w żadnym posiedzeniu Rady Nadzorczej, ponadto Rada Nadzorcza Spółki nie podejmowała
z udziałem Radnej żadnych uchwał lub innych czynności.
W ocenie organu nadzoru podstawową konsekwencją prawną naruszenia art. 24f ust. 2 u.s.g. jest nieważność z mocy prawa wyboru lub powołania do władz spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby. Jednak ogólną sankcję co do wszystkich zakazów zawiera art. 383 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks Wyborczy (Dz. U. 2025 poz. 365). Zgodnie z tym przepisem wygaśnięcie mandatu następuje na skutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych
w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Jest to zatem przepis sformułowany tak szeroko, że mieści się w nim z pewnością zarówno prowadzenie zakazanej w ust. 1 działalności gospodarczej, jak i wykonywanie lub piastowanie zakazanych w ust. 2 funkcji.
W przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w art. 24f ust. 4 u.s.g. ponieważ powołanie do Rady nadzorczej spółki nastąpiło po objęciu mandatu przez Radną.
Wojewoda, na podstawie materiału dowodowego i mając powyższe poglądy na względzie, uznał, że Radna, obejmując funkcję członka Rady Nadzorczej Spółki, dopuściła się naruszenia przepisu art, 24f ust. 2 u.s.g. Wojewoda, odnosząc się do wyjaśnień skarżącej wskazał, że okoliczności takie jak niewykonywanie przez Radną
w Spółce żadnych obowiązków członka Rady Nadzorczej, bądź nieuczestniczenie
w żadnym posiedzeniu Rady Nadzorczej nie są istotne, bowiem z literalnego brzmienia art. 24 f ust. 2 u.s.g. nie wynika, aby naruszenie sformułowanego w nim zakazu następowało dopiero po podjęciu konkretnych czynności, związanych z pełnieniem funkcji członka władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych spółek handlowych
z udziałem gminnych osób prawnych. Ustawodawca wskazuje wprost, że radni nie mogą być członkami wyżej wskazanych organów w spółkach handlowych, w których mają udziały gminne osoby prawne, co w konsekwencji oznacza, że już sam fakt powołania, powoduje naruszenie wskazanego przepisu.
Dlatego też Wojewoda pismem z 19 listopada 2024 r., działając na podstawie art. 98a ust. 1 u.s.g., wezwał Radę Miejską w R. do podjęcia uchwały w sprawie wygaszenia mandatu radnej w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma. W dniu 24 grudnia 2024 r. do organu nadzoru wpłynęło pismo Przewodniczącego Rady Miejskiej
w R., informujące o tym, że na XV sesji Rady Miejskiej w R. w dniu 16 grudnia 2024 r. rozpatrzono projekt uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnej z powodu naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnej
z wykonywaniem określonych w art. 24f ust. 2 u.s.g. funkcji, dotyczący skarżącej, jednak projekt uchwały nie został przyjęty przez Radę.
W związku z powyższym, wobec bezskutecznego upływu terminu na podjęcie przez Radę Miejską w R. uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnej, Wojewoda po uprzednim powiadomieniu pismem z 2 lutego 2025 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnej Rady Miejskiej w R. w stosunku do skarżącej- w dniu 25 lutego 2025 r. wydał zaskarżone zarządzenie zastępcze, o którym mowa na wstępie.
Na powyższe zarządzenie zastępcze organu nadzoru skargę do tut. Sądu wniosła skarżąca, zarzucając przy jego wydaniu naruszenie:
1. art. 24f ust. 2 w zw. z art. 98a ust. 2 u.s.g. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zaistniały przesłanki do wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnej Rady Miejskiej w R., podczas gdy brak było podstaw prawnych do wygaszenia mandatu skarżącej, bowiem powołanie skarżącej do pełnienia funkcji członka rady nadzorczej spółki z udziałem gminy było z mocy prawa nieważne;
2. art. 383 § ł pkt 5 Kodeksu wyborczego w zw. z art. 24f ust. 2 u.s.g. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zaistniały przesłanki do wygaszenia mandatu skarżącej jako radnej Rady Miejskiej w R., w sytuacji gdy utrata funkcji członka rady nadzorczej spółki z udziałem gminy następuje z mocy prawa; odpada zatem możliwość naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego
z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji.
Wskazując na powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia zastępczego Wojewody.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła w szczególności, że nigdy nie przystąpiła do wykonywania powierzonej funkcji członka rady nadzorczej, zatem art. 383 1 pkt 5 w zw. z § 2 Kodeksu wyborczego nie ma zastosowania. Wybór lub powołanie radnego do funkcji lub na stanowisko członka władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych spółki handlowej z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby, jeżeli nastąpił po uzyskaniu mandatu radnego, to wybór ten lub powołanie to są z mocy prawa nieważne. Fakt objęcia funkcji lub stanowiska we władzach zarządzających lub kontrolnych, a także rewizyjnych spółki handlowej z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby, pozostaje prawnie obojętny dla posiadanego mandatu radnego.
W ocenie skarżącej, skoro utrata stanowiska lub funkcji następuje z mocy prawa, nie istnieją już przesłanki prowadzące do wygaszenia radnemu mandatu na podstawie art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego. Nic narusza on bowiem ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji.
Zdaniem skarżącej znamienne jest również, iż pomimo formalnego powołania skarżącej do Rady Nadzorczej Spółki gdzie udział gminy wynosił mniej niż 1 %, nie wykonywała ona w Spółce żadnych obowiązków członka Rady Nadzorczej, nie uczestniczyła w żadnym posiedzeniu Rady Nadzorczej Spółki, a Rada Nadzorcza Spółki nie podejmowała z jej udziałem żadnych uchwał łub innych czynności.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także
w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Przedmiotem kontroli Sądu jest opisane w części wstępnej uzasadnienia zarządzenie zastępcze Wojewody, wydane na podstawie art. 98a ust. 2 i art. 24f ust. 2 u.s.g. oraz art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego., w którym organ nadzoru stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego - skarżącej, w związku z naruszeniem ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonej w art. 24f ust. 2 u.s.g. funkcji.
W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygniecie zastępcze zostało podjęte
z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, wobec czego należało je uchylić
w całości.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zaistniały formalne warunki do wydania przedmiotowego zarządzania zastępczego, na które była dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego.
W myśl art. 98a ust. 1 u.s.g., jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu m.in. z przepisów art. 383 § 2 i 6 oraz art. 492 § 2 i 5 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6 (Kodeksu wyborczego), w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego nie podejmuje uchwały, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. Z kolei w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1 wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze (art. 98a ust. 2 u.s.g.). Przepis art. 98 stosuje się odpowiednio, z tym że uprawniona do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze (art. 98a ust. 3 u.s.g.).
Natomiast stosownie do treści art. 98 ust. 1 u.s.g. rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego
z powodu niezgodności z prawem, w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Przy tym, do postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 98 ust. 4 u.s.g.).
W przedmiotowej sprawie przed wydaniem zaskarżonego aktu, Wojewoda działając podstawie art. 98a ust. 1 u.s.g. wezwał Radę Miejską w R. do podjęcia w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem skutków określonych
w art. 98a ust. 2 u.s.g., uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu skarżącej. Ponieważ Rada Miejska w R. nie podjęła przedmiotowej uchwały Wojewoda, na podstawie art. 98a ust. 2 u.s.g., zawiadomił Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu Radnej
W takich okolicznościach organ nadzoru był formalnie uprawniony do wydania zarządzania zastępczego, na które radnemu przysługiwała skarga do sądu administracyjnego. Skarga ta została wniesiona w odpowiednim trybie i terminie, zatem podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu.
Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny czy podane w zarządzeniu zastępczym Wojewody okoliczności faktyczne dają podstawy do wygaśnięcia mandatu skarżącej.
Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu radnego, z tego powodu, że naruszył on zakaz łączenia mandatu radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej
z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat, niewątpliwie wymaga ustalenia i rozważenia okoliczności dotyczących naruszenia tego zakazu
z uwagi na cel jego wprowadzenia, którym jest ograniczenie korupcji i wykorzystywania stanowisk publicznych dla własnych, prywatnych celów. Zaznaczyć przy tym należy, że wygaśnięcie mandatu radnego jest instytucją prawa wyborczego. Jako sankcja uchybienia zakazowi łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych funkcji lub działalności, wygaśnięcie mandatu jest wkroczeniem ustawodawcy w materię chronioną konstytucyjnie - prawo wyborcze. Do wygaśnięcia mandatu dochodzi na skutek zdarzeń, z którymi ustawa wiąże utratę mandatu uzyskanego w wyborach powszechnych. Co do zasady są to zdarzenia, które następują po wyborach (po objęciu mandatu). Trybunał Konstytucyjny wskazał, że co prawda istnieje możliwość podważenia wyników wyborów powszechnych z uwagi na określone przyczyny wskazane w ustawie, to jednak przyczyny te nie mogą być dowolne i podlegają kontroli w punktu widzenia ewentualnego naruszenia zasady proporcjonalności. Oznacza to, że "przyczyna decydująca o wygaśnięciu mandatu musi być na tyle poważna, aby zniweczenie wyników wyborów [...] było usprawiedliwione w świetle tego właśnie standardu konstytucyjnego" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r., sygn. K 8/07, OTK ZU 2007, nr 3A, poz. 26). Rozwinięciem tego poglądu jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdza, że "sankcja utraty mandatu (...) musi być zastosowana w sytuacji zaistnienia w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości przesłanek wynikających z normy prawa materialnego, nakazujących wygaszenie takiego mandatu" (wyrok NSA z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt II OSK 1820/16, LEX nr 2143505).
Przy badaniu podstaw do zastosowania art. 383 Kodeksu wyborczego,
w związku z art. 24f (w tym ust. 2) u.s.g., obowiązkiem właściwego organu jest uwzględnienie w każdej sprawie okoliczności obiektywne związanych z naruszeniem przez radnego zakazu określonego w tym ostatnim przepisie; w szczególności chodzić tu może o sposób, stopień i czas trwania tego naruszenia. Wszystko to powinno mieć na celu rozważenie, czy doszło do takiego "wykorzystania" mienia wspólnego, które powoduje, że skutek w postaci stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, stanowiący istotną ingerencję w prawa wyborcze zarówno radnego, jak i wyborców, jest w danym przypadku proporcjonalny do celów, którym służą nakazy i zakazy nakładane na radnych (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 679/14, LEX nr 1575645). Zarazem jednak stanowczego podkreślenia wymaga, że przy stosowaniu omawianej zasady nie można tracić z pola widzenia tego, że podstawowym celem rozwiązań antykorupcyjnych zawartych w ustawach samorządowych, jest wyeliminowanie sytuacji, w których dany podmiot przy wykonywaniu funkcji radnego, uzyskiwałby kosztem mienia wspólnego nieuprawnione korzyści dla siebie lub bliskich, podważając tym samym zaufanie do rzetelności wykonywania mandatu w imieniu wyborców. Wobec tego, wszelkie wątpliwości interpretacyjne dotyczące norm ustanawiających przedmiotowe zakazy, nie powinny prowadzić do obejścia ich ratio legis, czyli gwarancji uczciwego wykonywania mandatu radnego (por: wyrok NSA z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 3274/17, LEX nr 2476052).
Niemniej jednak przy ocenie zarządzenia zastępczego Wojewody w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego należy stosować wzorzec z art. 2 i art. 7 Konstytucji. Obowiązek działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, stwarza więc po stronie organów władzy publicznej powinność uzasadniania podejmowanych rozstrzygnięć i wykazania wszechstronnego rozważania wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Nie może budzić wątpliwości, że standard konstytucyjny, wynikający z konieczności zachowania wymagań zasady proporcjonalności, musi być zachowany w szczególności w odniesieniu do kwestii naruszenia ustawowego zakazu, ze skutkiem w postaci stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Dokonując zatem oceny, czy radny naruszył zakaz, o którym mowa w art. 24f ust. 2 u.s.g., należy uwzględniać zarówno cel wprowadzenia tego zakazu, jak i skutki jego naruszenia, które dotyczą konstytucyjnie chronionych praw podmiotowych.
Wracając na grunt kontrolowanej sprawy, zgodzić należy się ze stanowiskiem wyrażonym w skardze, że w realiach przedmiotowej sprawy wybór radnej (skarżącej) na członka Rady Nadzorczej w [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w R., w której Gmina jest akcjonariuszem (udział poniżej 1 %) był z mocy prawa nieważny.
Po pierwsze wynika to z analizy i wykładni art. 24f u.s.g. Zdaniem Sądu na gruncie art. 24f ust. 2 u.s.g. – cel uregulowania jest jasny. Ratio komentowanego przepisu doskonale oddaje pogląd, że jego celem jest nie tylko ograniczenie niekorzystnej dla jednostki samorządu terytorialnego działalności radnych, ale przede wszystkim ochrona niezależności przed naciskami organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego. Oczywistą wydaje się obawa, że funkcjonariusze samorządowi mogą wykorzystywać swoje stanowiska dla zatrudnienia małżonków
w spółkach z udziałem kapitału samorządowego (Gminy). Takim zrachowaniom ma właśnie przeciwdziałać m.in. art. 24f ust. 2 u.s.g. Ponadto cel powyższego uregulowania w tym przepisie był jasny, osoby, których przepis dotyczy nie mogą być członkami władz zarządzających spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych.
Zatem wybór Radnej na członka Rady Nadzorczej w Spółce [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w R. – jak stanowi art. 24f ust. 2 cyt. ustawy jest z mocy prawa nieważny. Jest to nieważność bezwzględna nie wywołująca skutków prawnych od samego początku.
Omawiając powyższe zagadnienie, konieczne jest odniesienie się do art. 24f ust. 4 u.s.g. Z przepisu tego wynika m.in., że jeżeli wybór lub powołanie, o którym mowa
w art. 24f ust. 2, nastąpiły przed rozpoczęciem wykonywania mandatu radnego albo dniem wyboru wójta, jest on obowiązany zrzec się stanowiska lub funkcji w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania przez radnego albo wójta. W razie nie zrzeczenia się funkcji osoba traci je z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w zdaniu pierwszym. Zatem po upływie 3 miesięcy przewiduje się ex lege utratę funkcji we władzach zarządzających spółki komunalnej, licząc od dnia złożenia ślubowania przez radnego. Ta okoliczność dowodzi natomiast, że skoro radny z mocy prawa przestaje być członkiem władz zarządzających spółki komunalnej, to tym samym nie wypełnia przesłanki wygaśnięcia mandatu, o której mowa w art. 492 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego. Po upływie 3 miesięcy, licząc od dnia złożenia ślubowania, nie łączy się już bowiem z mocy samego prawa mandatu radnego albo wójta z członkostwem we władzach zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby, gdyż członkostwo zakończyło się ex lege.
Ponadto zdaniem Sądu, gdyby ustawodawca poza utratą funkcji w opisywanych władzach spółki komunalnej chciał przewidzieć także sankcję dodatkową wymierzoną
w mandat, to powinna ona być określona wprost w ustawie o samorządzie gminnym, tak jak ma to miejsce np. w art. 24f ust. 1a u.s.g. Przepis ten nakazuje radnemu gminy zaprzestanie m.in. prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, przewiduje wprost, że niedopełnienie tego obowiązku w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania skutkuje wygaśnięciem mandatu w trybie nart. 383 Kodeksu wyborczego.
Zatem analizując cały art. 24f u.s.g., stwierdzić należy, że jedynie w jednym przypadku ustawodawca (art. 24f ust. 1a u.s.g.) przewidział sankcję wygaśnięcia mandatu radnego.
Taka sytuacja w ocenie Sądu w składzie orzekającym nie dotyczyła rozpoznawanej sprawy, bowiem w mającym zastosowanie art. 24f ust. 2 u.s.g. wyraźnie zaznaczono, że wybór radnego jest z mocy prawa nieważny. Przewidziana regulacja, jest unormowaniem o charakterze lex specialis, a zatem jest to szczególny przypadek wygaśnięcia mandatu członka zarządu z mocy prawa.
W konkluzji stwierdzić należy, że nie może być wątpliwości, iż cel regulacji art. 24f ust. 2 u.s.g. jest jasny, osoby, których przepis dotyczy nie mogą być członkami władz zarządzających spółek z udziałem gminy, gdyż wybór będzie nieważny ex tunc (od początku).
Odnosząc powyższe rozważania prawne do realiów niniejszej sprawy, wskazać należy, że słusznie skarżąca podniosła, iż Wojewoda Mazowiecki błędnie odczytał art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego w zw. z art. 24f ust. 2 u.s.g. Skoro utrata stanowiska lub funkcji następuje z mocy prawa, nie istnieją już przesłanki prowadzące do wygaszenia radnemu mandatu na podstawie art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego. Nie narusza on bowiem ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego
z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji.
Końcowo zaznaczyć należy, że Radny jest osobą zaufania publicznego. Może sprawować swój mandat prawidłowo tylko wówczas, gdy z mandatu nie czerpie, ani nie ma możliwości czerpania, korzyści majątkowych, czy innych korzyści osobistych. Wykorzystywanie mienia komunalnego powiatu na uprzywilejowanych zasadach
w prowadzonej działalności gospodarczej mogłoby podważyć zaufanie wyborców do radnego. W demokracji przedstawicielskiej zaufanie to jest założeniem i warunkiem sine qua non ustroju społecznego (por. uchwała TK z dnia 2 czerwca 1993 r., sygn. akt
W 17/93, OTK 1993 r., nr 2, poz. 44). Sprawowanie mandatu przedstawicielskiego jest dobrowolną służbą publiczną, z którą mogą się wiązać dodatkowe obciążenia
i obowiązki. Wykonywanie funkcji publicznych w wielu przypadkach pozbawia lub ogranicza prawa osób je pełniących w zakresie przynależności do partii politycznych lub organizacji związkowych, bądź w sferze zatrudnienia. Obejmując funkcję publiczną obywatel niejako "godzi się" na utratę pewnych praw (uprawnień) zyskując w zamian inne, związane z tą funkcją (por. wyroki TK z dnia: 31 marca 1998 r., sygn. akt
K 24/1997, OTK 1998 nr 2, poz. 13; 13 lipca 2004 r., sygn. akt K 20/03, OTK 2004, nr 7, poz. 63 i 23 czerwca 1999 r., sygn. akt K 30/98, OTK 1999, nr 5, poz. 101).
W konsekwencji zastosowanie powołanych przepisów przez organ nadzoru – Wojewodę Mazowieckiego było niezasadne i nieprawidłowe, zaś wydane zarządzenie zastępcze z 25 lutego 2025 r. w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnej Rady Miejskiej w [...] A. S. było niezgodne z prawem. Podlegało ono uchyleniu w oparciu o art. 148 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a